« دنيس راس » كيست
واكاوي نگرش مشاور ديپلماسي آمريكا نسبت به جمهوري اسلامي و اسراييل
با انتخاب « دنيس راس » به عنوان مشاور ويژه وزير امور خارجه آمريكا در امور خليج فارس عملا پرونده ايران در دستگاه ديپلماسي دولت دموكرات باراك اوباما به آقاي « سفير آزاد » واگذار شده است .
گرچه در بيانيه وزارت امور خارجه آمريكا درباره انتصاب راس به مشاور ويژه هيلاري كلينتون هيچ اشاره اي به نام ايران نشده است اما بسياري از ناظران آگاه اين انتخاب را به منزله نقش آفريني موثر او در حل اساسي ترين چالش فراروي دولت اوباما يعني ايران ارزيابي مي كنند.
بدين ترتيب دنيس راس به طور رسمي جايگزين « نيكلاس برنز » نماينده ويژه دولت بوش در امور ايران شده است .
پيش از اين گفته مي شد كه دنيس راس به عنوان مشاور امنيت ملي آمريكا يا نماينده ويژه امور واشنگتن در امور ايران معرفي خواهد شد با اين حال و علي رغم تغيير در عنوان رسمي آقاي راس همچنان انتظار مي رود كه هدايت سياست خارجي آمريكا در امور ايران توسط او صورت گيرد.
دنيس راس در حالي به اين سمت گماشته مي شود كه اوباما بارها از اتخاذ « سياست تغيير » در عرصه بين المللي سخن گفته و انجام مذاكرات « بدون پيش شرط » با جمهوري اسلامي ايران را اصلي ترين راهبرد دولت خود در اين زمينه عنوان كرده است .
هنوز هيچ واكنشي از سوي محافل رسمي جمهوري اسلامي نسبت به اين موضوع صورت نگرفته اما برخي گزارش ها از استقبال فراوان لابي صهيونيست در آمريكا از اينچنين انتصابي حكايت دارد.
« دنيس راس » چه كسي است
) در نوامبر 1948 از يك مادر يهودي و پدري مسيحي (كاتوليك ) در سانفرانسيسكو به دنيا آمد . Dennis Ross دنيس راس (
او در دانشگاه « كاليفرنيا » در رشته علوم سياسي تحصيل و رساله دكتري خود را درباره « نظام سياسي اتحاد جماهير شوروي » به رشته تحرير درآورده است .
راس فعاليت جدي سياسي خود را در سال 1979 ـ از زمان همكاري با وزارت دفاع (پنتاگون ) در دولت جيمي كارترـ آغاز كرد . در آن زمان يكي از اقدام هاي او كه زير نظر « پل وولفويتز » از چهره هاي مشهور نومحافظه كاران انجام شد تهيه گزارشي در باره خطراتي كه امنيت صدور نفت را در خليج فارس تهديد مي كند بود.
دنيس راس با جورج بوش پدر و ديك چني معاون بوش پسر و نيز در كنار چهره هايي مانند زلماي خليل زاد سفير افغان تبار آمريكا در سازمان ملل و همچنين فرانسيس فوكوياما نظريه پرداز ژاپني تبار آمريكا و نويسنده كتاب « پايان تاريخ » همكاري داشته است . راس علاوه بر كار در وزارت دفاع در وزارت امور خارجه و شوراي امنيت ملي آمريكا نيز فعاليت داشته است .
با اين وجود نام وي زماني به شكلي جدي در محافل سياسي و رسانه اي جهان مطرح شد كه از سوي بوش پدر در اوايل دهه 1990 عهده دار پيگيري مذاكرات اعراب و اسرائيل از طرف آمريكا شد.
در آن زمان او به عنوان يك ديپلمات ارشد در همه مذاكرات مهم انجام شده در اين زمينه از جمله گفت وگوهايي كه به قرارداد « اسلو » منجر شد حضور داشت .
راس در سال 2001 مشاغل دولتي خود را وانهاد و به فعاليت پژوهشي روي آورد . سپس در سال 2004 به عنوان رييس « موسسه استراتژيك واشنگتن » كه حوزه مطالعاتي آن مسايل خاورميانه است برگزيده شد.
) در سپتامبر 2008 است . در اين گزارش در مورد Bipartisan Policy Center او همچنين از تهيه كنند گان گزارش « مركز دو حزبي سياست گزاري » ( حالت هاي مختلف برخورد با ايران از جمله حمله نظامي بحث شده است .
پيام اصلي گزارش براي دولت آمريكا لزوم بسيج ديپلماتيك براي ايجاد يك اجماع قوي جهاني در مقابل خطر ايران (!) بوده است . در اين ميان همكاري راس با پژوهشگران دست راستي « موسسه ايده آمريكايي » در تهيه گزارش هاي راهبردي با هدف پيشنهاد روش هاي سخت عليه جمهوري اسلامي ايران از او تصويري كاملا « ضد ايراني » تداعي كرده است .
تجارب اندك اوباما در سياست خارجي طي مبارزه انتخاباتي سال پيش نه تنها از سوي رقباي حزب جمهوري خواه كه به وسيله رقباي درون حزبي او نيز مورد انتقاد قرار گرفته بود.
دنيس راس با دارا بودن تجربه طولاني در سياست خارجي و به خصوص امور خاورميانه اين كمبود را جبران خواهد كرد. دنيس راس به عنوان مشاور امور بين الملل و امنيت ملي همكاري با اوباما را از ابتداي فعاليت هاي مقدماتي انتخابات رييس جمهوري آغاز كرد و حتي پيش از معرفي هيلاري كلينتون از او به عنوان يكي از گزينه هاي اصلي براي انتصاب به پست وزير خارجه آمريكا نام برده مي شد.
واكاوي نگاه دنيس راس به مسايل منطقه اي
الف ) مساله ايران :
در طول حيات 30 ساله جمهوري اسلامي همواره دولت گوناگون آمريكا (دموكرات يا جمهوريخواه ) ايران را اصلي ترين چالش جهاني خود ارزيابي كرده اند. در شرايط جديد حاكميتي در آمريكا و با توجه به تثبيت جايگاه و نقش جمهوري اسلامي در منطقه حساس خاورميانه به نظر مي رسد علي رغم برخي اظهارات باراك اوباما چنين روندي تداوم خواهد يافت .
از اين رو بايد انتخاب دنيس راس را نيز در يك چنين فضا و بستري ارزيابي و تحليل كرد. بررسي گرايش ها و موضعگيري هاي او در باره مساله ايران (براساس منابعي كه در دسترس است ) نوع نگاه و رويكرد راس در قبال كشورمان را روشن مي سازد.
دنيس راس معتقد به افزايش عمق همكاري آمريكا و اسراييل در مقابله با بر نامه اتمي ايران است و در اين زمينه گزارش مفصلي نيز منتشر كرده است . در گزارش ياد شده كه درتقابل آشكار با گزارش اطلاعاتي ماه نوامبر سال 2007 « سيا » است كه ايران هدف هاي نظامي برنامه اتمي خود را كنار گذاشته است صريحا نوشته شده كه ايران در پي ساختن بمب اتمي است .
او همچنين معتقد است كه به علت رنگ عقيدتي قوي در رفتارهاي خارجي ايران غني سازي اورانيوم در آن كشور حتي بدون پي گيري هدف هاي نظامي نيز براي صلح منطقه عاملي خطرناك و در نتيجه غير قابل پذيرش است .
دنيس راس در گزارشي كه ماه سپتامبر سال گذشته از سوي « مركز مطالعات امنيت جديد آمريكا » انتشار يافت اعلام كرد كه ضمن دادن شانس به شرط بندي بر روي نتايج گفت وگو با ايران بايد براي روي آوردن به روش هاي متفاوت در صورت عدم تمايل جدي تهران به مذاكره نيز آماده بود.
او در توضيح « روش هاي متفاوت » يادآور مي شود :
1 ـ مانع شدن ايران از دست يافتن به سلاح هسته اي (كه در هر حال اشاره غيرمستقيم به استفاده از نيروي نظامي است )
2 ـ كند كردن آثار تبديل شدن ايران به يك نيروي هسته اي .
دنيس راس در اين گزارش همچنين به دولت آمريكا توصيه كرد كه رويكرد آغازين درباره ايران از طريق يك كانال محرمانه مستقيم دنبال شود. به باور وي كاملا محرمانه نگاه داشتن اين فرايند هر دو طرف را از مواجهه ناشيانه با يكديگر حفظ مي كند بطوريكه هيچ يك از طرف ها مجبور نخواهند شد پيش از آماده شدن زمينه ها براي از سرگيري مذاكرات رسمي به طور علني درباره آن توضيح دهند.
راس يكي از نويسندگان نطق سخنراني باراك اوباما در نشست انتخاباتي وي با اعضاي آيپاك در ژوئن سال 2008 ميلادي بود كه به باور تحليلگران بي سابقه ترين و تندترين مخالفت عليه ايران در آن گنجانده شده بود.
اوباما براساس اين نطق انتخاباتي ايران را به طور رسمي به حمله نظامي تهديد كرد و خواستار از ميان برداشتن » مشكل جمهوري اسلامي » شد.
وي در ادامه نطق خود كه با واكنش احساسي و توام با كف زدن و تشويق اعضاي آيپك همراه بود با بيان اينكه « ايران بزرگترين خطر براي اسراييل و آرامش و ثبات خاورميانه است » تصريح كرد « اگر به رياست جمهوري آمريكا انتخاب شوم هرآنچه از دستم بر مي آيد انجام خواهم داد تا ايران به سلاح اتمي دست پيدا نكند » .
دنيس راس نزديك به يكسال پيش مقاله اي را در نشريه معتبر « نيوزويك » به چاپ رساند و در آن تاكيد كرد : » به هر نقطه از خاورميانه كه نگاه كنيد ايران منافع آمريكا و نظم سياسي در اين منطقه را تهديد مي كند... تصور كنيد اگر ايران به سلاح هسته اي دست يابد چه اتفاقي رخ خواهد داد »
او در اين مقاله ادعا كرد كه تهران براي اهداف دفاعي و تهاجمي خود به صورتي كاملا آشكار بدنبال دستيابي به سلاح هسته اي است ; چرا كه دولت بوش نيز براي مقابله با اين مساله فشار و تهديد كافي را اعمال نكرده است .
راس همچنين از اعمال « تحريم هاي هوشمند » با مشاركت متحدان اروپايي و آسيايي آمريكا ـ خارج از سازوكار شوراي امنيت سازمان ملل حمايت و تاكيد كرد : در اين مسير ما نيازمند به كارگيري « چماق سخت » در كنار « هويج شيرين » هستيم .
راس در مصاحبه با روزنامه برلينر مورگن پست (ژوئيه 2007 ) گفت كه زمان براي حل ديپلماتيك چالش هسته اي ايران رو به پايان مي رود و و ضع به مرحله اي نزديك مي شود كه آمريكا و اسرائيل بايد ضرورتا راه حل هاي نظامي را در دستور كارخود قرار دهند.
به نوشته وب سايت « دويچه وله » )راديو آلمان ( راس در پاسخ به اين پرسش كه اگر ناتانياهو رهبر حزب ليكود در اسرائيل رياست دولت را به عهده گيرد آيا اين كشور رويكرد سخت تري در قبال ايران در پيش خواهد گرفت مي گويد : ... درك و احساس من اين است كه در محافل امنيتي اسرائيل اين نظر غالب است كه با يك ايران اتمي نمي توان زندگي كرد. فرق هم نمي كند كه ناتانياهو در قدرت باشد يا كس ديگري .
راس گفت وگوي خود با اين نشريه آلماني را با اين جمله به پايان مي برد : « در مسيري قرار داريم كه ما را به كاربرد زور رهنمون خواهد شد. ما خواهان رسيدن به اين نقطه نيستيم . ولي زمان در حال سپري شدن است . »
ب ) اسراييل
گرچه سوابق كاري و پيشينه پژوهشي راس از او چهره اي با گرايش هاي صهيونيستي ساخته است اما برخي اقدامات و اظهارنظرهاي وي به روشني نشان مي دهد كه اين ديپلمات آمريكايي يكي از طرفداران سرسخت رژيم صهيونيستي است .
به باور بسياري از ناظران آگاه راس طي ساليان حضور در عرصه سياسي آمريكا بدليل هواداري از رژيم صهيونيستي لقب « دوست برجسته » را از سوي « آيپاك » دريافت كرده است .
وي در دوران زمامداري بيل كلينتون همواره به عنوان طراح فرايند سازش ميان اسراييل و اعراب مطرح بوده و در اين راه البته كاملا به نفع رژيم صهيونيستي ايفاي نقش كرده است .
در طول تمامي اين سالها راس بدليل يهودي بودن و نيز حمايت هاي آشكار و يكجانبه از سياست هاي رژيم صهيونيستي بويژه حمايت شديد از گسترش شهرك هاي صهيونيست نشين در اراضي اشغالي فلسطين همواره از سوي فلسطينيان و اعراب مورد انتقاد شديد قرار گرفته است .
نگرش ها و حمايت هاي افراطي اين ديپلمات كاركشته به اصطلاح « ميانجي صلح » به حدي بود كه به گفته يكي از زيردستانش دنيس راس در اين مذاكرات نقش « وكيل اسراييل » را بازي مي كرده است .
در اين ميان تصدي راس به عنوان رييس و عضو اصلي « انستيتوي واشينگتن براي سياست هاي خاور نزديك » به تقويت گمانه ها درباره جانب داري او از اسراييل كمك كرده است .
اين موسسه كه داراي روابط كاري نزديكي با گروه موسوم به نومحافظه كاران آمريكا است مشاوره سياسي در اختيار اسراييل قرار مي دهد و بسياري از شخصيت هاي نومحافظه كار طرفدار صهيونيسم از اعضاي اصلي آن به شمار مي روند.
جمعبندي و ارزيابي نهايي :
1 ) در 30 سال گذشته و پس از پيروزي انقلاب اسلامي همواره دولت هاي گوناگون در ايالات متحده آمريكا ـ اعم از دموكرات يا جمهوريخواه ـ همواره جمهوري اسلامي ايران را به عنوان اساسي ترين چالش جهاني آمريكا ارزيابي كرده و به روش مختلف سياسي اقتصادي نظامي و... با آن به مقابله برخاسته اند.
اكنون نيز در روزهاي آغازين دهه چهارم حيات جمهوري اسلامي و با تثبيت نقش و جايگاه ايران به عنوان قدرت برتر منطقه راهبردي خاورميانه اين چالش ـ به زعم آمريكايي ها ـ شكل تازه اي به خود گرفته ولي هيچگاه از بين نرفته است .
در چنين شرايطي و با توجه به پيشرفت هاي كشورمان در عرصه هاي مختلف تلاش هاي دولت جديد دموكرات در آمريكا براي تداوم تعامل يا تقابل با ايران امري كاملا طبيعي به نظر مي رسد.
در اين ميان علي رغم برخي تغييرات تاكتيكي و شكلي درنحوه برخورد يا تعامل واشنگتن با تهران به نظر مي رسد حداقل در كوتاه مدت اراده ايجاد تغييرات راهبردي و بنيادين در اين زمينه در حاكمان جديد كاخ سفيد وجود ندارد.
در چنين فضا و بستري است كه بايد انتخاب دنيس راس كهنه كار و داراي گرايش هاي صهيونيستي و ضد ايراني را تحليل و ارزيابي كرد.
2 ) به باور بسياري از تحليلگران دنيس راس در حالي مسووليت پرونده ايران را در دستگاه ديپلماسي دولت اوباما برعهده مي گيرد كه واشنگتن دو هدف عمده را در سياست خارجي خود در قبال تهران پيگيري مي كند :
توقف برنامه هاي هسته اي جمهوري اسلامي و همگام با آن تلطيف فضاي بي اعتمادي موجود ميان دو كشور و فراهم آوردن زمينه ها براي آغاز مذاكرات واشنگتن و تهران . به نظر مي رسد ماموريت اصلي راس هم طراحي و تدوين الگوهاي عملي و راهبردي دولت اوباما در چارچوب اهداف پيش گفته باشد.
با توجه به سوابق حرفه اي و پژوهشي راس به نظر مي رسد وي طرح كلي خود را با توجه به گزينه هايي همچون « تشديد تحريم هاي بين المللي عليه ايران و گسترش دامنه اجماع جهاني خارج از چارچوب سازمان ملل » « در دستوركار قرار دادن طرحي شبيه به بسته پيشنهادي اتحاديه اروپا به ايران » « تلاش براي فعال كردن كانال هاي محرمانه گفت وگو با ايران » و « نگاه داشتن سايه تهديدهاي نظامي عليه تاسيسات هسته اي جمهوري اسلامي » تدوين خواهد كرد.
البته اين همه در حالي است كه اكنون باراك اوباما و حلقه مشاوران نزديك او به اين امر كاملا واقف هستند كه زيان هاي استفاده ازنيروي نظامي عليه ايران بيشتر از نتايج آن خواهد بود.
از اين روست كه وب سايت نيمه رسمي راديو فردا در آمريكا هفته گذشته در گزارشي تاكيد كرد كه « علي رغم تاكيد اوباما بر » عدم تحمل ايران اتمي در هر شرايط » به نظر نمي رسد كه مبادرت به هجوم نظامي عليه ايران تا آينده اي قابل حدس در دستور كار دولت تازه واشينگتن قرار گيرد. »
به گزارش راديو آمريكا « گزينه برتر كه نظر اعلام شده اوباما نيز به شمار مي رود دادن شانس به ديپلماسي و انجام گفت وگوي مستقيم با تهران مي باشد. »
3 ) به باور بسياري از ناظران نكته قابل ملاحظه در واگذاري مسووليت پرونده ايران به راس شباهت قدرت وي در وزارت خارجه آينده آمريكا با موقعيت و نفوذ پل وولفويتز رييس سابق او در وزارت دفاع آمريكا طي چهار سال اول رياست جمهوري بوش و وزارت دونالد رامسفلد است .
4 ) با اين وجود براساس پيشينه كاري و پژوهشي راس و نوع نگاه او به مسايل مهم منطقه اي همچون ايران و اسراييل به نظر نمي رسد كه اين انتخاب بتواند حداقل در كوتاه مدت گشايشي در گره كور روابط ايران و آمريكا داشته باشد; حتي اگر ايران نوع نگاه و پيشينه او را هم ناديده گيرد.
منبع : ايرنا
گرچه در بيانيه وزارت امور خارجه آمريكا درباره انتصاب « دنيس راس » به مشاور ويژه هيلاري كلينتون هيچ اشاره اي به نام ايران نشده است اما بسياري از ناظران آگاه اين انتخاب را به منزله نقش آفريني موثر او در حل اساسي ترين چالش ها فراروي دولت اوباما يعني ايران ارزيابي مي كنند
دنيس راس در حالي به عنوان مشاور ويژه وزير امور خارجه آمريكا در امور خليج فارس گماشته مي شود كه اوباما بارها از اتخاذ « سياست تغيير » در عرصه بين الملل سخن گفته و انجام مذاكرات « بدون پيش شرط » با جمهوري اسلامي ايران را اصلي ترين راهبرد دولت خود در اين زمينه عنوان كرده است
دنيس راس با دارا بودن تجربه طولاني در سياست خارجي و به خصوص خاورميانه كمبود تجربه اوباما در سياست خارجي را جبران خواهد كرد
دنيس راس معتقد به افزايش عمق همكاري آمريكا با اسرائيل در مقابله با برنامه اتمي ايران است و در اين زمينه گزارش مفصلي نيز منتشر كرده است
دنيس راس طي ساليان حضور در عرصه سياسي آمريكا به دليل هواداري از رژيم صهيونيستي لقب « دوست برجسته » را از سوي « آيپاك » دريافت كرده است
