انقلاب اسلامي ايران بي شك پديده اي نوظهور در قرن حاضر و بزرگترين رويداد قرن بيستم است و معمار اصلي آن حضرت امام
خميني (ره ) است . كه اين تجديد بنا را به سرانجام رساند و حياتي جديد در كليه زمينه هاي اجتماعي
فرهنگي
سياسي و اقتصادي و...
بوجود آورد. كه با تلاش همه ياران آن حضرت راههاي پويايي با وجود مشكلات عديده و اساسي از جمله هشت سال دفاع مقدس
پيموده شده و امروز به لطف و عنايت پروردگار و رهبري قاطع مقام معظم رهبري حضرت آيت الله خامنه اي
به روزهاي شكوفايي و
آباداني پيش مي رويم كه استان آذربايجان شرقي نيز از اين امر مستثني نيست . استاني كه هميشه به عنوان اولين ها مشهور است . البته با
وجود پتانسيلهاي قوي و بايسته
شايسته پيشرفت هاي شايان و در شان نام تاريخي اش مي باشد. كه اين امر تلاش و همت مسئولين را
مي طلبد.
با توجه به جايگاه ويژه و ممتاز آذربايجان شرقي
در تمامي زمينه ها
توسعه استان بايد صورت گيرد كه اين توسعه كمكي خواهد
بود به توسعه ملي و پايدار
بدين لحاظ شناخت پتانسيلها
فرصتها
تهديدها و موانع و راه كارهاي استفاده از پتانسيل ها و رفع موانع در
اولويت برنامه هاي كاري قرار گرفته و با رويكرد مديريت علمي
ترويج نگرش هاي نوين و سيستمي براي جذب سرمايه هاي فكري و
مالي
توسعه استان بايد به عنوان مهمترين هدف مورد توجه قرار گيرد.
چون استان آذربايجان شرقي با سابقه درخشان تاريخي
اقتصادي
فرهنگي
سياسي و مبارزاتي و... بي نياز از معرفي بوده و سوابق
درخشان آن مويد نقش و جايگاه اين استان در حفظ تماميت ارضي و توسعه كشور عزيزمان نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران است .
جانفشاني هاي مردان غيور و زنان پاك دامن آذري براي دفاع از اين مرز و بوم
حضور موثر و شايسته در كليه تحولات اقتصادي و
اجتماعي و سياسي كشور از نهضت تنباكو گرفته تا نهضت مشروطه و قيام 29 بهمن تبريز
پيشتازي در كليه تحولات علمي و فرهنگي
كشور كه تربيت صدها شاعر
فيلسوف
عارف
دانشمند و فقيه و محقق و تاسيس يكي از بزرگترين مراكز علمي روز جهان يعني ربع
رشيدي
اتاق بازرگاني و صنايع و معادن و شهرداري تبريز با سابقه يكصد ساله و ملقب شدن تبريز به اولين ها
بخش كوچكي از آن
است و بالاخره حضور شايسته و بي نظير اين مردم در پيروزي انقلاب اسلامي و تثبيت نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران همه و همه
مهر تاييدي است بر اين نقش و جايگاه رفيع .
اين نكته شايان ذكر است
اين گزارش مجموعه عملكرد مديران خدوم و كليه دست اندركاران و مهندسان
متخصصان و محققان
پزشكان و اساتيد
كاركنان و كارگران و به عبارت ديگر تمامي عزيزاني است كه هر كدام درطي سي سال حضور به نوبه خود
استان
آذربايجان شرقي را در جهت تحقق اهداف خود و اعاده آن به جايگاه بايسته و شايسته خويش ياري دادند.
در اينجا نگاهي داريم به گزارش مهمترين پروژه هاي اقتصادي
عمراني
فرهنگي و ورزشي و آموزشي
اجتماعي و... كه در طول
عمر پر بركت انقلاب شكوهمند ايران اسلامي به ظهور رسيده است .
مجتمع پتروشيمي تبريز
اجراي طرح مجتمع پتروشيمي تبريز در قانون بودجه سال 1366 كل كشور تصويب شد و كليات طرح در بهمن ماه سال 1367 به
تاييد هيئت مديره شركت ملي صنايع پتروشيمي رسيد . فعاليتهاي طراحي و مهندسي در نيمه دوم سال 1368 و عمليات نصب در سال
1371 آغاز شد .
مجتمع پتروشيمي تبريز در زميني به مساحت 391 هكتار و ارتفاع 1362 متر ازسطح دريا در جنوب غربي شهر تبريز و در غرب
پالايشگاه تبريز احداث شده است . زمينه كار مجتمع عمدتا توليد پلاستيكهاي خام (پلي اتيلن
پلي استايرنها و اي بي اس ) مي باشد.
مواد اوليه اصلي مجتمع
نفتاي سبك و سنگين و گاز مايع مي باشد كه بخش عمده آن از پالايشگاه تبريز تامين مي شود. در حال
حاضر به علت عدم تكافوي خوراك توليد شده در اين پالايشگاه
قسمتي از خوراك توسط خط لوله و تانكر از پالايشگاه تهران و جنوب
كشور تامين مي گردد. آب مصرفي توسط سازمان آب منطقه اي آذربايجان شرقي تامين وبرق لازم در نيروگاه خود مجتمع توليد مي شود.
مجتمع از تعدادي واحدهاي توليدي (مياني و نهايي ) و تعدادي واحد سرويسهاي جانبي تشكيل يافته است . واحد الفين كه به منزله
واحد مادر و تامين كننده خوراك اصلي ساير واحدها مي باشد در ديماه سال 1375 راه اندازي شده آخرين واحدهاي توليدي فاز اصلي در
فروردين ماه 1377 و واحدهاي اولين فاز توسعه (اي بي اس و بوتادين ) در تيرماه 1382 راه اندازي شده اند . در سال 1384 واحد پنتان
كه توسط كارشناسان مجتمع طراحي شده راه اندازي گرديد . كل اعتبارات هزينه شده تا مرحله راه اندازي واحدهاي توليدي معادل 1394
ميليارد ريال مي باشد كه 1
116 ميليارد ريال به صورت ارزي و بقيه به صورت ريالي بوده است .

طرح مس سونگون اهر
اين طرح عظيم صنعتي با هدف استخراج معدن به روش نوين و توليد كنسانتره مس با عيار بالا جهت تغذيه صنايع مولد كشور و
رسيدن به ارزش افزوده بالاتر انجام مي گيرد. از ديگر دستاوردهاي مهم اين طرح انتقال دانش فني
صرفه جويي ارزي و اشتغال زايي
مي باشد كه از حدود سال 1368 به بعد عمليات اجرايي آن آغاز شد .
اين طرح طبق مطالعات انجام شده با پيش بيني ذخيره سازي 2 ميليارد تن سنگ مس
ظرفيت استخراج ساليانه 14 ميليون تن و
ميزان 270 هزار كنسانتره مس با عيار 30 درصد در حال اجرا است .
ميزان كل سرمايه گذاري طرح در بخش ريالي 1472 ميليارد ريال و در بخش ارزي 179
6 ميليون دلار مي باشد كه زمينه اشتغال
بيش از هزار نفر را فراهم خواهد كرد.
پيشرفت فيزيكي طرح بسيار خوب بوده كه شامل چهار پروژه تجهيز و بهره برداري معدن
احداث كارخانه تغليظ
تامين آب و دفع
پساب و فعاليتهاي زيربنايي مي باشد.
با توجه به اهميت اين طرح
پيگيريهاي مستمر براي تسريع در اجراي آن به عمل آمده و در راستاي استفاده از كنسانتره توليدي طرح
جهت توليد مس كاتدي مجوز لازم براي تامين كنسانتره مس مورد نياز از وزارت صنايع و معادن اخذ و بخش خصوصي استان با
مشاركت شركت خارجي از كشور ايتاليا
موضوع و نحوه انتخاب تكنولوژي توليد و ميزان و نحوه مشاركت
انشاالله كنسانتره
استحصالي مس سونگون در واحد توليدي مورد نظر تبديل به مس كاتد شده و باعث ايجاد صنايع پايين دستي و... با ارزش افزوده بالا
خواهد شد.
طرح بزرگ توليد آلومينا از نفلين سينيت آذربايجان
اين طرح از طرحهاي بزرگ صنعتي است كه عمليات اجرايي آن از سال 1381 به مرحله اجرا در آمده است .
در فاز اول توليد 100 هزار تن آلومينا با محصولات جانبي سيمان (1700 هزار تن ) كربنات سديم (17 هزار تن ) كربنات پتاسيم
(60 هزار تن ) سولفات پتاسيم (1
5 هزار تن ) و در فاز دوم افزايش ظرفيت تا 200 هزار تن آلومينا با محصولات جانبي پيش بيني شده
است .
شايان ذكر است در فاز اول كل سرمايه گذاري مورد نياز 2381 ميليارد ريال (كه بخش ارزي آن 153 ميليون دلار و بخش ريالي آن
1150 ميليارد ريال ) خواهد بود . در اين فاز زمان بازگشت سرمايه 8 سال و نرخ بازگشت 12
18 درصد خواهد بود در فاز دوم افزايش
ظرفيت تا 200 هزار تن آلومينا
115 هزار تن كربنات پتاسيم
35 هزار تن كربنات سديم
سه هزار تن سولفات پتاسيم
و 3400 هزار تن
سيمان پيش بيني شده است . با پيگيريهاي انجام شده پايلوت اين طرح مراحل پاياني خود را طي مي كند كه در جهت اجرا و ساخت آن
تعداد 5 فقره قرارداد با شركتهاي داخلي و خارجي به مبلغ 12 ميليون دلار و 40 ميليارد ريال منعقد شده است . گفتني است مساحت
كارخانه حدود 700 هكتار مي باشد . اين طرح علاوه بر توليد محصولات استراتژيك
زمينه اشتغال بيش از ده هزار نفر (مستقيم و غير
مستقيم ) را فراهم خواهد نمود.
طرح نفلين سينيت كليبر

همچنين طرح نفلين سينيت كليبر به منظور توليد سالانه 52 هزار تن كنسانتره در دست اجراست . اجراي اين طرح نيز در دو فاز پيش
بيني شد كه فاز اول شامل سنگ شكني
تامين عوامل زيربنايي
احداث واحد همگن سازي و محوطه سازي به اتمام رسيده و فاز دوم
كه بخشي از تجهيزات آن ساخت خارج از كشور مي باشد در دست انجام است . كل اعتبارات طرح 84 هزار و 532 ميليون ريال شامل
(80 هزار و 274 ميليون ريال و 2
4 ميليون دلار) بوده است .
گازرساني در استان آذربايجان شرقي
قبل از پيروزي انقلاب اسلامي ايران
در تعداد اندكي از شهرهاي كشور و آنهم به صورت محدود از گاز طبيعي استفاده ميشد و قبل از
پيروزي انقلاب اسلامي ايران كل مشتركين شركت ملي گاز در سطح كشور كمتر از 50 هزار مورد بود و قبل از انقلاب براي گازرساني به
شهرهاي استان آذربايجان شرقي نه تنها هيچ برنامه اي صورت نگرفته بود حتي صحبتي نيز به ميان نمي آمد و صنعت نفت يك خط 30
اينچ تا آستارا اجرا شده بود و از ايستگاه فوق گاز به شوروي سابق انتقال مي يافت . ولي پس از پيروزي انقلاب اسلامي و به بركت نظام
مقدس جمهوري اسلامي ايران
گازرساني به استان سردسير آذربايجان شرقي در برنامه هاي دولت خدمتگزار قرار گرفت . و عمليات
اجرايي از سال 1368 آغاز گرديد و با درنظرگرفتن سال شروع عمليات گازرساني مشخص ميگردد كه خدمات گازرساني در استان
آذربايجان شرقي يكي از دستاوردهاي انقلاب اسلامي ايران مي باشد . و در حال حاضر 56 شهر استان و بيش از 520 روستا عمليات
گازرساني وجود دارد . و با پذيرش بيش از 770 هزار مشترك به ميزان 99 درصد جمعيت شهري و بيش از 55 درصد جمعيت روستايي
در استان تحت پوشش گاز طبيعي قرار گرفته است و باتوجه به اينكه استان آذربايجان شرقي يكي از قطبهاي صنعتي كشور ميباشد. لذا در
راستاي گازرساني به صنايع بزرگ نيز اقدامات بسيار موثر به بعمل آمده و در حال حاضر در استان تامين گاز كليه صنايع امكان پذير بود و
متقاضيان مي توانند براي اشتراك در كليه شهرها به ادارات گازرساني در سطح استان مراجعه كنند و تا حال نيز بيش از 600 صنعت بزرگ
ازجمله نيروگاه تبريز
نيروگاه صوفيان
نيروگاه سهند
فولاد آذربايجان
ميانه
پتروشيمي
پالايشگاه
ماشين سازي
تراكتورسازي
كارخانجات كبريت سازي و... مصرف كنندگان گاز طبيعي ميباشند. شايان ذكر است هم اكنون نيز دهها طرح گازرساني در سطح شهرها و
روستاهاي استان آذربايجان شرقي جهت پوشش 100 درصدي جمعيت شهري و روستايي در حال اجراست .
اتوبان زنجان تبريز و چندين پروژه راه ...
يكي از شاخصه هاي توسعه يافتگي كشورها
امكانات زيربنايي نظير راه و... مي باشد كه امروزه به عنوان ابزار و لوازم اصلي توسعه
اقتصادي كشورها از جايگاه ويژه اي برخوردار شده اند. از اين رو در استان آذربايجان شرقي با توجه به فاصله هاي موجود با استانها
پروژه هاي زيربنايي بخصوص در حوزه راهسازي مورد پيگيري جدي واقع شده اند كه ازجمله پروژه هاي اولويت دار در اين بخش احداث
آزادراه زنجان ـ تبريز
راه آهن ميانه به تبريز
راه اصلي جلفا به اصلاندوز
پارس آباد و بيله سوار
توسعه فرودگاه بين المللي تبريز بوده كه با
پيگيريهاي انجام شده اكثر اين پروژه ها يا فازهاي اول آن افتتاح شده و يا در حال مراحل نهايي است .
ازجمله اتوبان تبريز به زنجان : احداث پروژه آزادراه زنجان به تبريز به طول 285 كيلومتر با مشاركت وزارت راه و ترابري و بانكهاي
ملي و صادرات و رفاه كارگران با برآورد هزينه سرمايه گذاري به مبلغ 540 ميليارد ريال و تامين آن به ميزان 80 درصد توسط بانكهاي
اطراف مشاركت حداكثر به مبلغ 432 ميليارد ريال (بانك ملي 270 ميليارد ريال
بانك صادرات 108 ميليارد ريال و بانك رفاه كارگران
54 ميليارد ريال ) و آورده وزارت راه وترابري حداقل به ميزان 20 درصد هزينه در سال 1374 آغاز گرديد . كه طرح مذكور به دلايل عديده
و ازجمله افزايش هزينه هاي طرح و عدم تناسب منابع مصوب با حجم عمليات طي دو مرحله مورد بازنگري قرار گرفت .
مرحله اول در سال 1380 با افزايش هزينه سرمايه گذاري طرح از مبلغ 540 ميليارد ريال به مبلغ 1
220 ميليارد ريال و تامين 80
درصد آن توسط سيستم بانكي و مرحله دوم در پايان سال 82 با افزايش هزينه سرمايه گذاري طرح از مبلغ 1
220 ميليارد ريال به مبلغ
2
116 ميليارد ريال كه تامين 60 درصد آن توسط سيستم بانكي مشروط به عدم مشاركت بانكها در تامين هزينه هاي اضافي احتمالي در
آينده موافقت گرديد . بدنبال اين امر و تسريع در عمليات پروژه فاز اول آن محور « زنجان ـ سرچم » به طول 85 كيلومتر در بهمن ماه سال
1383 به بهره برداري رسيد . و محور بعدي طرح به طول حدودا 145 كيلومتر سرچم تابستان آباد در سال 1386 بطور غيررسمي افتتاح
شد و تلاش براي افتتاح قطعه سوم بستان آباد به تبريز همچنان ادامه دارد.
طرح احداث راه آهن تبريز ـ ميانه
راه آهن ميانه ـ تبريز با طول 183 كيلومتر
فاصله مابين تهران ـ تبريز را از لحاظ مسافت 114 كيلومتر و از لحاظ زماني حدود 5
5
ساعت كاهش خواهد داد كه اين امر در كنار بهبود شاخص هاي فني و فيزيكي مسير
نقش مهمي در توسعه مراودات ميان مركز و استان
آذربايجان شرقي و منطقه شمالغرب خواهد داشت . با توجه به اهميت اين پروژه
اختصاص اعتبارات و پيشرفت مناسب فيزيكي
قطعات ده گانه آن پيش بيني مي شود در آينده اي نه چندان دور اين پروژه به بهره برداري كامل برسد.
طراح احداث راه اصلي جلفا ـ اصلاندوز ـ پارس آباد ـ بيله سوار
طول تقريبي اين راه حدود 223 كيلومتر ميباشد كه در طي سالهاي بعد از پيروزي انقلاب اسلامي احداث آن با مشخصات راه
روستايي شروع گرديده است . اين راه علاوه بر تحت پوشش قراردادن 350 روستاي محروم شهرستانهاي كليبر و جلفا در حاشيه رودخانه
مرزي ارس
امكان ارتباط سريع و آسان با جمهوري هاي آذربايجان و ارمنستان را مهيا مي سازد كه با اعتبارات تخصيص يافته پيشرفت
آن در حدود بيش از سي درصد ميباشد.

طرح توسعه فرودگاه بين المللي تبريز
باتوجه به موقعيت ويژه فرودگاه تبريز به عنوان موثرترين و بزرگترين فرودگاه شمال غرب كشور و عدم تكافوي ساختمان فعلي
براي سرويس دهي به نيازهاي موجود (رشد جمعيت
رشد صنعت حمل ونقل هوايي ) احداث ترمينال پروازهاي خارجي و حج از
اهميت ويژه اي برخوردار مي باشد مضافا اينكه اين فرودگاه
پروازهاي حج و عمره استانهاي اردبيل و گاها آذربايجان غربي و زنجان را
نيز سرويس دهي مي نمايد. با عنايت به اينكه هواپيماهاي پهن پيكر براي سرويس دهي نياز به سالنهاي بزرگ دارند و سالن كوچك فعلي
فرودگاه كفاف امر را نمي نمود
توسعه و احداث سالنهاي ترمينال خارجي و حج مي تواند اين فرودگاه را به يكي از معتبرترين
فرودگاه هاي كشور و منطقه تبديل نمايد.
مطالعه فاز اول طرح احداث ترمينال به متراژ 14 هزار و 500 مترمربع به اتمام رسيده و مطالعه فاز دوم طرح نيز به همچنين
جهت
اجراي اعتبارات اين طرح از منابع سازمان فرودگاه هاي كشور (شركت فرودگاههاي كشور) و منابع استاني تامين شده است كه اكثر پروژه
تاكنون به مرحله بهره برداري رسيده است .
طرح قطار شهري تبريز
اولين بار در دي ماه سال 1369 موضوع مطالعه و احداث قطار شهري تبريز در مجلس مطرح و متعاقب پيگيريهاي لازم مقرر شد
احداث قطار شهري تبريز در برنامه كار مسئولين وقت قرار گرفت كه بدلايلي موضوع مسكوت ماند . در سال 1375 مجددا موضوع
احداث قطار شهري قوت گرفته و مذاكراتي توسط استاندار وقت با شركت اشكودا انجام و مقرر گرديد بررسيهاي لازم كارشناسي معمول
انجام گيرد . كه باز به عللي طرح به حالت ركود بازگشت . در سال 1379 شهرداري تبريز مطالعات جامع ترافيكي شهر تبريز را به مشاور
سبزينه راه واگذار نمود. مشاور مذكور در مطالعات امكان سنجي به اين نتيجه رسيد كه سه كريدور مسافر خيز شهري از ظرفيت قطار
شهري برخوردار است . در سال 1380 با تامين اعتبار 80 ميليارد ريالي فاز اول و دوم قطار شهري شروع شد و در اواخر سال مذكور
قطعات 2 و 3 به مناقصه گذاشته شد و شبكه قطار شهري تبريز شامل 4 مسير جمعا حدود 80 ايستگاه طراحي گرديد . كه شامل مسير
اول به طول 18 كيلومتر با 18 ايستگاه از ميدان ائل گلي آغاز و از طريق بلوارهاي ائل گلي و 29 بهمن
خيابان امام خميني (ره ) خيابان
سرگرد محققي
باغ ملت (گلستان ) خيابان خيام به كوي لاله ختم مي شود.
مسير دوم به طول 20 كيلومتر و شامل 20 ايستگاه از نزديكي دانشگاه آزاد اسلامي در شرق تبريز آغاز و از طريق ميدان شهيد
فهميده
خيابان عباسي
ششگلان و بازار به قرامك ختم ميگردد.
مسير سوم به طول 12
2 كيلومتر و شامل 14 ايستگاه از ميدان آذربايجان (حوالي فرودگاه تبريز) آغاز و از طريق بازار تا قراملك و
خيابان طالقاني به ورزشگاه 70 هزار نفري واقع در جنوب بزرگراه شهيد كساني ادامه مي يابد .
مسير چهارم به طول 10 كيلومتر شامل 10 ايستگاه به شكل حلقوي در مركز شهر سه مسير فوق الذكر را به هم ارتباط ميدهد مسير
پنجم نيز از شهرك سهند به تبريز با حدود 20 كيلومتر جهت اجرا به تصويب رسيده است .
شايان ذكر است : با اجراي عمليات و تلاشهاي متعدد فاز اول طرح از ائل گلي تا ميدان دانشگاه به طول 7 كيلومتر آماده بهره برداري
است كه در صورت تامين واگن ها اين مسير فعاليت خود را آغاز مي كند. مسيرهاي بعدي اين فاز نيز به جد ادامه دارد. كه اميد مي رود
بعضي از قسمتهاي بعدي اين طرح در سال 89 به اتمام برسد .
ورزشگاه 70 هزار نفري يادگار امام تبريز
اين طرح نيز به يمن پيروزي انقلاب اسلامي در سال 1367 با موافقت مهندس ميرحسين موسوي نخست وزير وقت در زميني به
مساحت 150 هكتار مراحل ساخت آن آغاز شد كه هم اكنون بخش اعظم پروژه به اتمام رسيده ولي از افتتاح آن خبري نيست . هرچند كه
در حال حاضر 97 درصد اين ورزشگاه پيشرفت فيزيكي دارد
اما تنها در صورت تكميل و بهره برداري از اين پروژه جامعه ورزشي تبريز
و آذربايجان شرقي صاحب ورزشگاهي در شان ورزش خواهند بود كه با در نظر گرفتن جنبه هاي گردشگري شهر
يكي از ورزشگاههاي
فوتبال كشور خواهد بود كه پس از ورزشگاه آزادي خواهد توانست ميزبان مسابقات مختلف بين المللي باشد. همچنين ورزش دوستان
استان چشم انتظار افتتاح اين مجموعه ورزشي هستند و اين سوال را در ذهن خود مرور مي كنند كه چرا پروه هاي ورزشي استان با وجود
شروع تحسين برانگيز خود امروز با ركود مواجه است و در نهايت به حال احتضار افتاده است .