 علي معصومي (وزوايي ) هنگامي كه در بهمن 1357 هـ . ش انقلاب اسلامي در ايران به پيروزي رسيد و بنياد رژيم پهلوي درهم كوبيده شد , به طور كلي دو تحليل درباره اين حادثه بزرگ پديد آمد. يكي از اين تحليل ها , در آن بستر و در آن فضايي جوانه زد كه معمولا اصالت و محوريت عيني و ذهني را در تمام عرصه هاي مادي و معنوي و فرهنگي و... به غرب مي داد و اساسا نمي توانست خارج از چهارچوب ذهني كه جهان غرب پديد آورده بود , بينديشد. آن هايي كه با فضاي مذكور خود گرفته و يا در بستر آن رشد كرده بودند , در برابر فرهنگ و تمدن و سياست غرب و در برابر صنعت , فناوري و كليه مظاهر مادي و غيرمادي غرب و در برابر توانايي هاي غرب بر اداره امور دنيا و ترسيم خطوط حال و آينده جهان , چنان بهت و انفعالي داشتند كه هرگز گمان نمي كردند در كل جهان حركتي خارج از اراده غرب و خارج از مدار سياست غرب پديد آيد و استمرار يابد. به عبارت ديگر , اين افراد , غرب را در ذهن خود جاي خدا و جاي اراده همه انسان ها قرار داده بودند و همان طور كه انسان هاي مومن و مسلمان به درستي اعتقاد دارند كه در جهان حتي برگي بدون اراده خدا از شاخه درخت بر زمين نمي افتد , غرب باوران و آن هايي كه در بستر ذهنيت سازي هاي غرب رشد كرده بودند نيز تقريبا چنين گماني را درباره جهان غرب و توانايي هاي آن بر مديريت جهان و انسان هاي روي زمين داشتند , نبايد گمان كرد كه چنين افرادي منتسب به منطقه جغرافيايي خاص و يا منتسب به دين و مسلك خاص و يا قشر اجتماعي خاص بودند; بلكه اصولا طيف بسيار وسيع و گسترده اي را تشكيل مي دادند كه اكثريت بسيار بزرگي (شايد قريب به اتفاق ) از نخبگان و اهل نظر سياسي و فرهنگي و مذهبي و اجتماعي جهان را تشكيل مي دادند و در هر كشوري و منطقه اي و در ميان هر دين و مسلكي حضور بسيار پررنگ داشتند. بنابر اين , چه بسياري از همين نوع افراد در ميان مسلمانان و حتي در ميان طيف مبارزان عليه رژيم شاه نيز بودند , ولي چون از لحاظ ذهني و تربيت سياسي و فرهنگي , گريز از مدار سياست و اقتدار غرب را ممكن نمي دانستند , در مبارزه با رژيم شاه كه وابسته به جهان غرب بود , تا اين مرز كه شاه سلطنت كند نه حكومت , بيشتر نمي رفتند و به امام خميني نيز همين پيشنهاد را مي كردند (صحيفه امام , جلد 6 , ص 189 ) و مي گفتند : سرنگون كردن رژيمي كه غرب از آن حمايت مي كند , امر محال و خواب و خيالي بيش نيست . زماني كه انقلاب اسلامي برخلاف انتظار طيف مذكور به پيروزي رسيد و روزگار و تاريخ جديد و مسير تازه اي را در پيش روي جهانيان قرار داد , باز هم اين افراد نتوانستند به درك درستي از تحولات دست يابند. بنابر اين , چنين پنداشتند كه چون هيچ امري نمي تواند خارج از مدار سياست و اراده غرب باشد , انقلاب اسلامي كه نتيجه هيجانات زودگذر ديني و اجتماعي مردم ايران است , به زودي فرو مي خوابد و اگر هم نخواهد فرو بخوابد , جهان عرب با يك حركت ساده سياسي , نظامي و... آن را فرو مي خواباند و به زودي همان هايي كه همگام با سياست جهاني غرب و معترف به سلطه و اقتدار بي چون و چراي غرب هستند , در شكل و شمايل جديد به حكومت خواهند رسيد. همان طور كه اكنون شاهد هستيم , گذر زمان و عرصه واقعيت ها , ثابت كرد كه آن چه رنگ خواب و خيال داشت , تحليل دور از واقعيت همين افراد بود و اكنون سي (30 ) سال تمام از زمان پيروزي انقلاب اسلامي مي گذرد , ولي انقلاب اسلامي برخلاف اراده جهان غرب نه تنها از بين نرفته بلكه هر روز عميق تر و گستره تر و پرشاخ و برگ تر از گذشته شده است .
 تحليل ديگري كه همزمان با واقعه بهمن 57 پديد آمد , اين بود كه انقلاب اسلامي ايران مقدمه انقلاب جهاني اسلام است و به زودي انقلاب اسلامي مرزها را در مي نورد و با بيدار كردن مسلمانان جهان اسلام , افق بزرگ و روشني خواهد گشود , به طوري كه عصر جديدي آغاز مي شود , عصري كه جهان اسلام در مسير استقلال خواهي , هويت يابي , مقابله با سلطه سياسي و فرهنگي غرب , احياي ارزش هاي همه جانبه اسلام و... خواهد افتاد و در نهايت , قطب قدرتمند سياسي و فرهنگي نويني در جهان تشكيل خواهد شد و كل بشر را به سوي تمدني الهي و سعادتمند رهنمون خواهد شد; يعني همان چيزي كه اكنون جلوه هاي آن آشكار شده است . اكنون سئوال اين است كه چرا انقلاب اسلامي ايران برخلاف اراده استكبار غرب و برخلاف توطئه هاي بسيار زيادي كه عليه آن تدارك ديده و اجرا شد , نه تنها جشن سي (30 ) سالگي خود را برگزار مي كند , بلكه به روند و نهضت بسيار بزرگي در جهان تبديل شده است و به سرعت به سمت اهداف نهايي و جهاني خود پيش مي رود بدون ترديد , علت دوام و گسترش فزاينده انقلاب اسلامي را بايد در اصالت و ريشه دار بودن آن جست و جو كرد . بدين معني كه برخلاف ديدگاه و تحليل افرادي كه درك درستي از واقعه سال 57 نداشتند , انقلاب اسلامي پديده اصيلي بود (و هست ) كه ريشه 500 ساله داشت و هرگز نتيجه يك هيجان لحظه اي و زودگذر اجتماعي و مذهبي نبود تا به سرعت خاموش شود . مي توان گفت از همان قرن دهم هجري قمري (اوايل قرن 16 ميلادي ) كه جهان غرب دور تازه اي از جنگ هاي صليبي (كه بعدا به تهاجمات استعماري معروف شد) را در كرانه هاي خليج فارس , بحراحمر , كرانه هاي درياي عمان و اقيانوس هند عليه مسلمانان آغاز كرد و صليبيون متعصبي همچون آلبوكرك و... تاخت و تازهاي بسيار بي رحمانه اي را در سرزمين ها نمودند , مسلمانان و جهان اسلام درصدد بر آمدند در برابر غرب و خوي سلطه جوي آن بايستند. بعدها كه اوضاع بسيار وخيم تر شد و نفوذ و تهاجم استعماري كشورهايي همچون انگليس , فرانسه , روسيه و... جهان و ايران را با وضع مهلك و حقارت آميزي رو به رو كرد و استعمارگران ضمن تصرف سرزمين هاي اسلامي و نفوذ در ميان دربارها و دستگاه هاي حكومتي جهان اسلام , بر همه شئون و اركان جوامع اسلامي سلطه پيدا كردند. با پديدآمدن اين وضع فلاكت بار در ميان جوامع اسلامي كه هم خاك و سرزمين هاي جهان اسلام هدف تعرض واقع شد و هم اركان و بنيادهاي ديني , فرهنگي , سياسي , اجتماعي , اقتصادي , و مظاهر هويتي مسلمانان در خطر نابودي قرار گرفت , به تدريج در كل جهان اسلام دغدغه ها و جنب وجوش هايي كه با اهداف و آرمان هايي براي رهايي از آن وضع نابسامان همراه بود , پديد آمد و افراد و گروه هاي آگاه و دل سوزي وارد ميدان شدند تا مسلمانان را آگاه كنند و سپس آن ها را به حركت وادارند. از همين زمان بود كه عصر نهضت ها , اصلاح گري ها , قيام ها و... در كل جهان اسلام فرارسيد و كساني همچون سيدجمال الدين اسدآبادي و... به پاخاستند تا با دگرگون كردن اوضاع جهان اسلام , در برابر مصايبي كه غرب در جهان اسلام پديد آورده بود , مقابله كنند و در ضمن , مسلمانان را در همه عرصه ها به تحرك وادار نمايند تا از فلاكت عقب ماندگي رها شوند. هنگامي كه انقلاب اسلامي در ايران به پيروزي رسيد , از آغاز عصر نهضت ها و قيام ها , بيش از صد سال گذشته بود. در اين مدت طولاني , در كل جهان از شمال و شمال غرب آفريقا تا شبه قاره هند و جنوب شرقي آسيا , نهضت ها , قيام ها و اصلاح گري هاي فراواني براي دست يابي مسلمانان به اهداف و آرمان ها و رهايي از مصايب عقب ماندگي و مصايبي كه غرب تحميل كرده بود , به وقوع پيوست كه اگر بخواهيم احصا كنيم با فهرست طولاني و بلندي روبه رو مي شويم . گرچه هر يك از اين نهضت ها و قيام ها آثار و نتايج مفيدي داشتند و توانستند موانعي بر سر راه مهاجمان استعماري به وجود آورند و از شدت بعضي مصايب نيز بكاهند , ولي هيچ يك نتوانستند به ال و اهداف جامع و فراگيري مسلمانان و جهان اسلام نزديك شوند. به عنوان مثال , با اين كه در ايران اقدامات اميركبير , نهضت سيدجمال الدين اسدآبادي , نهضت تنباكو , نهضت عدالت خواهي (نهضت مشروطه ) , جنبش ميرزاكوچك خان و شيخ محمد خياباني , نهضت فدائيان اسلام , نهضت ضداستعماري عصر آيت الله كاشاني و... هر يك آثار و نتايجي داشتند , ولي به دلايلي هيچ كدام موفق نشدند به دغدغه ها و نگراني هاي چند صدساله جامعه ايران خاتمه دهند و آرمان ها و اهداف جامع ايرانيان مسلمان را محقق نمايند , ولي انقلاب اسلامي به دليل گستردگي و عمقي كه در عرصه اهداف و آرمان ها داشت , توانست به عنوان پديده اي كه جامع اهداف و آرمان هاي چندصدساله مسلمانان و ايرانيان است و رافع همه دغدغه ها و مصايب تاريخي است , مطرح و مورد استقبال بسيار پرشور ايرانيان و همه مسلمانان جهان قرار بگيرد. در واقع , انقلاب اسلامي ذاتا و به خودي خود دستاورد بزرگي بود كه ايرانيان و ساير مسلمانان جهان صدها سال به انتظار وقوع آن نشسته و براي رخ دادن آن جانفشاني هاي فراواني تاريخي كرده بودند. علاوه بر اين كه انقلاب اسلامي به تنهايي همه اهداف و آرمان هايي را كه انقلاب ها و نهضت هاي پيشين در ايران و جهان اسلام داشتند , به همراه داشت , از عناصر متعدد ديگري نيز برخوردار بود كه در نهضت هاي گذشته سابقه نداشت . به همين دليل و به اين دليل كه انقلاب اسلامي اصالت و ريشه هاي چند صدساله تاريخي در جهان اسلام داشت و برخاسته از متن فرهنگ مذهبي و تاريخي جهان اسلام بود , هنگامي كه فرشته انقلاب در بهمن 57 فرارسيد , نه تنها ايرانيان بلكه ساير مسلمانان نيز با شوروشوق فراوان به سوي آن شتافتند تا بزرگ ترين دستاورد تاريخي را كه صدها سال برايش لحظه شماري مي كردند , در آغوش بگيرند. گرچه اصل انقلاب اسلامي مظهر بزرگ ترين دستاورد چندين سده از تلاش ها و مبارزات نسل هاي متعدد جهان اسلام محسوب مي شود , ولي اين انقلاب شكوهمند در طول حيات 30 ساله توانسته است دستاوردهاي عظيم و درخشاني در منظر تاريخ و در چشم انداز جهانيان قرار دهد و بدين طريق , دل دوستان انقلاب را شاد و دشمنان را خشمگين نمايد.

بخشي از دستاوردهاي عظيم انقلاب اسلامي در حوزه هاي عيني و ملموس مي باشد; يعني حوزه هايي كه مربوط به آباداني هاي عمومي , ارتقاي كيفيت زندگي عمومي مردم , ارتقاي سطح دانش عمومي از طريق ايجاد مدارس و دانشگاه ها و آموزشگاه هاي فراوان , گسترش صنعت در زمينه هاي مختلف , گسترش و توسعه كشاورزي , نوسازي شهرها و روستاها , ايجاد زيرساخت هاي توسعه و ترقي در همه عرصه ها , و ده ها عنوان ديگر كه حتي شمارش آن ها از حوصله اين نوشته خارج است . اگر ما بخواهيم دستاوردهاي عظيم انقلاب اسلامي را محدود به همين بخشي كه برشمرديم بنماييم , قطعا ظلم بزرگي در حق انقلاب اسلامي شده است ; زيرا گرچه بخش مذكور بسيار ارزشمند و لازم است , ولي بدون ترديد آنچه انقلاب اسلامي در عرصه دگرگوني ذهن ها و انديشه ها , تحول در ديدگاه ها و جهان شناسي ها , مبدل شدن روحيه هراس به روحيه شجاعت , خودباوري ها و گريز از خودباختگي ها , انفصال از ذهنيت غرب محوري سابق , گريز از تاييد بي چون چراي غرب و تقليد مطلق از غرب , تلاش و انقلاب در حوزه بازيابي هويت شرقي و اسلامي , يافتن حس توانمندي ذهني و عملي و خروج از حالت انفعالي و... به دست آورده است , بسيار ارزشمندتر و اساسي تر از دستاوردهاي حوزه هاي عيني و ملموس مي باشد; زيرا اگر اين انقلاب و تحول روحي و ذهني نبود , قطعا در حوزه هاي عيني و ملموس نيز هيچ اتفاق قابل توجهي روي نمي داد. به عبارت ديگر , اصل انقلاب روحي و فكري و ذهني كه در پي پيروزي انقلاب اسلامي پديد آمده بزرگ ترين دستاورد انقلاب محسوب مي شود. اگر اين انقلاب روحي و معنوي و ذهني پديد نمي آمد , نه تنها در حوزه هاي عيني و ملموس هيچ توفيقي به دست نمي آمد , بلكه اساسا انقلاب در برابر توطئه هاي بي شمار , نمي توانست دوام و قوامي داشته باشد و در همان مراحل اوليه توطئه فاتحه انقلاب خوانده مي شد. اگر اين انقلاب روحي و معنوي نبود , جهان استكبار با تمام هيمنه اش در برابر ايران اسلامي درمانده نمي شد. اگر اين انقلاب روحي نبود , رژيم غاصب صهيونيستي در چنگال جمع محدودي همچون حزب الله لبنان و حماس اسير نمي گرديد; يعني همان رژيمي كه پيش از انقلاب اسلامي در طول شش روز توانست ارتش چندين كشور بزرگ عربي را در هم بكوبد و هزاران كيلومتر مربع از خاك كشورهاي عربي را تصرف كند , امروز در اثر تحول و انقلاب روحي ناشي از انقلاب اسلامي در ميان مسلمانان , به وضعي گرفتار است كه از تامين امنيت شهرهاي خود نيز ناتوان شده است . به طوركلي بايد گفت همان طور كه اصل انقلاب اسلامي بزرگ ترين دستاورد تاريخي جهان اسلام در سده هاي اخير محسوب مي شود , انقلاب در روح و روان و انديشه مسلمانان نيز بزرگ ترين دستاورد انقلاب اسلامي است و قطعا تا زماني كه انقلاب روحي و رواني و پنداري ناشي از انقلاب اسلامي مستدام مي باشد , هويت و مظاهر و جلوه هاي انقلاب اسلامي نيز در همه عرصه هاي عيني و غيرعيني مستدام خواهد بود. علت دوام و گسترش فزاينده انقلاب اسلامي در 30 سال اخير را بايد در اصالت و ريشه داربودن آن جست وجو كرد . انقلاب اسلامي پديده اي است كه ريشه 500 ساله دارد و هرگز نتيجه يك هيجان زودگذر و لحظه اي اجتماعي و مذهبي نبود تا به سرعت خاموش شود اگر بخواهيم دستاوردهاي عظيم انقلاب اسلامي را محدود به دستاوردهاي حوزه هاي عيني و ملموس نماييم , قطعا ظلم بزرگي در حق انقلاب اسلامي كرده ايم ; زيرا آنچه انقلاب در زمينه تحول روحي و ذهني انجام داد و سبب پديدآمدن روحيه خودباوري , گريز از خودباختگي , انفصال از ذهنيت غرب محوري , گريز از تاييد بي چون و چراي غرب و تقليد مطلق از غرب , يافتن حس توانمندي ذهني و عملي و خروج از حالت انفعالي , مبدل شدن روحيه هراس به روحيه شجاعت و... شد , بسيار ارزشمندتر و اساسي تر از دستاوردهاي حوزه هاي عيني و ملموس مي باشد; زيرا اگر اين انقلاب و تحول روحي و ذهني نبود , قطعا در حوزه هاي عيني و ملموس نيز توفيق قابل توجهي به دست نمي آمد همان طور كه اصل انقلاب اسلامي , مظهر بزرگ ترين دستاورد تاريخي جهان اسلام در سده هاي اخير محسوب مي شود; انقلاب در روح و روان و انديشه مسلمانان نيز بزرگ ترين دستاورد انقلاب اسلامي است و يقينا تا زماني كه انقلاب روحي و رواني و فكري ناشي از انقلاب اسلامي مستدام باشد , هويت و مظاهر و جلوه هاي انقلاب اسلامي نيز در همه عرصه هاي عيني و غيرعيني مستدام خواهد بود

| معنويت اسلام , زيرساخت انقلاب اسلامي |
 تاملي در خاستگاه معنوي انقلاب و كاركردهاي محوري آن در بررسي انقلاب اسلامي و كنكاش در زواياي مختلف و جلوه هاي گوناگون اين حركت و نهضت عظيم و شگفتي زا , بايد در موضوعات فراوان به تدقيق و تعميق بپردازيم . اين موضوعات بايد براساس جايگاه و نقشي كه در اين انقلاب رهايي بخش ايفا نموده اند به تحقيق درآيند و از اين ميان , انگيزه الهي و ايمان و معنويت از عوامل محوري و بنيادين به شمار مي رود و همين عامل است كه كاركردهاي معنوي انقلاب را بسيار حياتي و تحول زا مي نمايد و در مقايسه با ساير جنبه ها و جلوه ها و كاركردها , در اوج قرار مي گيرد و آثار و ثمرات آن جاودان و ماندگار مي ماند. اگر بخواهيم بسيار سريع و در يك نگاه و نگرش كلي جايگاه فرهنگ و معنويت در انقلاب اسلامي را دريابيم و آثار و نتايج آن را در تمام مراحل و فراز و نشيب هاي اين حركت توفنده در محيط ذهن مرور كنيم , به سرعت به اين نتيجه مي رسيم كه چنانچه اين عامل و عنصر از انقلاب اسلامي حذف مي شد و در انگيزش ها و گرايش ها حضور نداشت , هيچ اثري از انقلاب نبود و اصولا نطفه هاي چنين نهضتي بسته نمي شد و هيچ رشد و پيشرفتي براي آن قابل تصور نبود. چنانچه در انديشه ها و رهنمودهاي حضرت امام خميني كه رهبر كبير انقلاب اسلامي و معمار و بنيان گذار نظام جمهوري اسلامي ايران مي باشند دقت روا داريم , به وضوح درمي يابيم كه اين پيشواي الهي ايمان و معنويت را زيرساخت اصلي و عامل نخستين در نضج و شكل گيري انقلاب مي دانند و همين انگيزه و گرايش معنوي را علت بنيادين پيروزي نهضت معرفي مي كنند. حضرت امام خميني هم در پيام ها , هم در بيانات , و هم در وصيت نامه خويش به جنبه معنوي و الهي اين نهضت و نقش زيربنايي آن در به ثمر رسيدن تمام مجاهدات و فداكاري ها تصريح مي نمايند. در نگاه امام خميني , انقلاب اسلامي با تاييدات الهي و امدادهاي غيبي به پيروزي رسيد و بر مبناي اصل علت و معلول , به طور طبيعي گرايشات معنوي مردم و ايثار و جهاد و مبارزات سخت و وقفه ناپذير علماي اسلام و مردم مسلمان زمينه ساز تحقق سنت قطعي خدا در به نتيجه و ثمر رساندن انقلاب اسلامي شد. اگر در آنچه در ذيل از وصيت نامه امام خميني منعكس مي نمائيم دقت شود , مشخص مي گردد كه چه رابطه و پيوند معقولي بين حركت و مجاهدت مردم و نزول عنايات و امدادهاي الهي براي رفع موانع و تمهيد زمينه هاي مساعد به منظور تحقق پيروزي ها در مراحل مختلف نهضت مشاهده مي شود : « اين انقلاب بزرگ , كه دست جهانخواران و ستمگران را از ايران بزرگ كوتاه كرد , با تاييدات غيبي الهي پيروز گرديد , اگر نبود دست تواناي خداوند , امكان نداشت يك جمعيت سي وشش ميليوني , با آن تبليغات ضداسلامي و ضدروحاني , خصوص در اين صد سال اخير , و با آن تفرقه افكني هاي بي حساب ... با اين وضعيت يك پارچه قيام كنند و در سرتاسر كشور با ايده واحد و فرياد الله اكبر و فداكاري هاي حيرت آور و معجزه آسا تمام قدرت هاي داخل و خارج را كنار زده و خود مقدرات كشور را به دست گيرد . » (1 ) در فرهنگ و تفكر اسلامي مراحل مختلف تحقق معنويت در توده هاي مردم و ايجاد تحول و تغيير در آنان تبيين شده است و طي اين مراتب در نهايت موجب شكل گيري نهضت اسلامي در عصر رسول خدا و سپس اوج گيري آن در ساير مناطق جغرافيايي و مقاطع تاريخي از گذشته تا امروز گرديده و اين روند همچنان روبه رشد و پيشرفت مكرر است . در فرهنگ اسلامي , آغازين زمينه ها و مراحل براي ايجاد خودآگاهي و سپس خداآگاهي در مردم و به دنبال آن ايجاد تحول معنوي در آنان , « انذار » مي باشد كه ايجاد نوعي پند آميخته با بيم و هراس است نسبت به ضرورت رهاسازي بيراهه هاي تباهي و ورود در راه روشن حق (2 ) همين انذار است كه عامل تفكر و تعمق و در پي آن ايجاد تحول مي شود و در نهايت به « هدايت » مي انجامد . (3 ) فرهنگ غني قرآن , اين شيوه در ايجاد زمينه هاي اوليه معنويت در مردم را با « تبشير » يعني بشارت دادن همراه مي نمايد و از همين رو پيامبران الهي را « مبشرين » و « منذرين » مي نامد(4 ) و در مراحل بعدي , تعليم معارف دين و تزكيه تدريجي توده هاي مردم را , روش نيل به معنويت زلال معرفي مي كند . (5 ) بديهي است تعليم معارف و قوانين اسلامي با توجه به جامعيت اسلام , داراي ابعاد و جلوه هاي مختلف مي باشد و پس از شكل گيري ايمان و معنويت زلال , رويكردهاي اساسي افراد به ابعاد و موضوعات مختلف تعاليم الهي تحقق مي پذيرد و از همين جاست كه مجاهدت هاي اجتماعي و سياسي به منظور عينيت مفاهيم و ارزش ها و قوانيني چون انفاق در راه خدا , امربه معروف و نهي ازمنكر , هجرت , ايثار و فداكاري , جهاد با مال و جان , مبارزه با ظلم و جور و مقابله با قدرت هاي استكباري و طواغيت كه به تصريج قرآن كريم در همه اعصار و زمان ها وجود دارند و بايد از سلطه گري و تعدي و جنايت بازداشته شوند , به صورت وظايف مسلمين در حيات جمعي مطرح مي شود. در ميان قوانين اجتماعي و سياسي « جهاد » جايگاهي رفيع تر دارد و نقشي عظيم تر ايفا مي كند و با تحقق معنويت زلال در قلوب اهل ايمان , به صورت « جهاد في سبيل الله » آثاري بسيار شگفت انگيز به وجود مي آورد و عامل ايجاد و تداوم انقلاب براي بقاي دين و استقلال سرزمين و عزت امت مي شود و همه شرايط و زمينه هاي بعدي را براي پيشرفت ملت و دولت اسلامي با حفظ تماميت ارضي و آزادي و استقلال و جلوگيري از سيطره دشمنان بر منابع ثروت ملي مساعد مي نمايد. به آيات شريفه ذيل كه در سوره هاي مختلف قرآن با روش هاي گوناگون درصدد نماياندن وجوب جهاد در همه اعصار و زمان ها مي باشد و اين حكم و قانون را در ذهن و فكر و دل و ديده مسلمين , بزرگ و شريف مي دارد و به آثار عظيم آن توجه مي دهد , دقت كنيد : قاتلوهم يعذبهم الله بايديكم و يخزهم و ينصركم عليهم « اي اهل ايمان , با دشمنان به جهاد و نبرد برخيزيد تا خدا آنان را به دست شما عذاب كند و نصرت و پيروزي عنايت نمايد . » (6 ) فضل الله المجاهدين علي القاعدين اجرا عظيما « خدا جهادكنندگان با دشمنان را بر كساني كه به جهاد نمي پردازند , به اجر و پاداش فراوان رجحان و برتري داده است , (7 )
 و اعدوا لهم ما استطعتم من قوه « و شما اي اهل ايمان , براي مبارزه با دشمنان , خود را تا آخرين حد توانايي با انواع سلاح و ابزار و آلات جنگي مجهز كنيد و در همه حال , مهيا و آماده براي دفاع باشيد . » (8 ) ان الله يحب الذين يقاتلون في سبيله صفا كانهم بنيان مرصوص « خداوند مومنان جهادگر را كه در صف نبرد با دشمنان مانند سد آهنين , همدست و پايدارند , بسيار دوست مي دارد . » (9 ) فقاتلوا ائمه الكفر « با پيشوايان و رهبران كفر و ضلالت جهاد و مبارزه كنيد » (10 ) و قاتلوهم حتي لاتكون فتنه « اي اهل ايمان , با جبهه كفر و شرك و نفاق جهاد و مقابله كنيد تا به اين وسيله فتنه و تباهي در زمين باقي نماند(11 ) اين نمونه هاي ششگانه از آيات قرآن و صدها نمونه و مصداق ديگر كه درباره جايگاه و منزلت و وجوب جهاد و مبارزه با دشمنان آمده است , نشان مي دهد كه زيباترين و بالاترين مرتبه « ايمان و معنويت » وقتي به تجلي درمي آيد كه انسان هاي جهادگر و مقاومي پرورش يابند و عشق و محبت به خدا كه از مهم ترين آثار ايمان و معنويت است چنان در تاروپود وجودشان نفوذ كند كه به صورت جهاد با دشمنان در تمام اعصار و زمان ها به عينيت درآيد. اين جهادو مبارزه داراي اشكال و عرصه هاي مختلف است . گاهي در برابر دشمنان خارجي كه به تهاجم و تعدي به سرزمين اسلامي پرداخته اند بروز مي كند. زماني به صورت نبرد و رويارويي با آشوب و فتنه هايي كه گروه هاي محارب داخلي به وجود آورده اند متجلي مي شود. و در شرايطي به صورت انقلاب و نهضت اسلامي در مقابل حكومت ها و دولت هاي خودكامه كه در سرزمين هاي اسلامي در نقش ژاندارم و حافظ منافع قدرت هاي استكباري به اسلام زدايي و مبارزه با تمام مظاهر ديانت مي پردازند , ظهور مي نمايد. انقلاب اسلامي ايران , جهاد در راه خدا را به صورت عالي ترين تجلي ايمان و معنويت زلال و در مقابله با رژيم پهلوي كه اساس و بنيان دين را در معرض هدم و اضمحلال قرار داده بود , به عرصه عمل درآورد و در شكل يك حركت بنيادين و دگرگون ساز در تمام ابعاد و جلوه هاي حيات فردي و اجتماعي و سياسي انسان آشكار نمود. ترديدي وجود ندارد كه اين نهضت مقدس به اين دليل در تمام مراحل سخت و رنجزا تداوم يافت و از گردنه ها و فراز و نشيب هاي گوناگون عبور نمود كه از بنيان و اساس در انسان تحول معنوي ايجاد كرد و همين تحول بنيادين بود كه او را به « خود » ـ به مفهوم خويشتن اصيل الهي ـ رساند و از اين پس بود كه خداگرايي و عشق و پرستش ذات مقدس حضرت پروردگار در تمام ذرات وجود او نفوذ كرد و در برابر تمام ارزش هاي والا و قوانين حياتبخش اجتماعي , اقتصادي , سياسي , نظامي , اخلاقي و تربيتي دين مبين حق خاضع و خاشع شد و براي استقرار آنها به تلاش و تكاپو درآمد. تاريخ انقلاب اسلامي گوياي اين واقعيت بزرگ و انكارناپذير است كه ايمان مذهبي و معنويت زلال سرچشمه گرفته از آن عامل اصلي و محوري تحول آفريني در مردم و تغيير و دگرگوني اساسي در باورها و افكار و اذهان و رفتار و اخلاق آنان بود و همين عامل باعث شد تا در دوران سخت پس از پيروزي نيز كه با انواع توطئه ها و ترفندهاي دشمنان خارجي و داخلي همراه بود , اين نهضت بزرگ و عظيم در اوج صلابت و عزت باقي بماند و تداوم يابد و امواج آن ساير كشورهاي منطقه را نيز فرا گيرد. اين انقلاب , با پشتوانه دين و معنويت , بر نظريه ماترياليسم تاريخي كه اقتصاد را زيربناي جامعه و عامل مطلق در حركت ها و نهضت ها مي داند , خط بطلان كشيد و فرهنگ و معنويت را زيربنا و عامل اوليه در انقلاب به مفهوم راستين و با آثار واقعي آن معرفي نمود و در عمل , تثبيت گرداند. اين انقلاب ثابت كرد كه ايمان و معنويت , سرسلسله همه فضايل و ارزش هاي مقدس است و چنانچه در وجود انسان به طور شايسته و كامل متجلي گردد , موجب رشد و چهره نمودن ساير ارزش هاي والا همچون انفاق , تعاون , ايثار , جهاد , شهادت , نوع دوستي , وحدت , محبت , تواضع , عفو , صداقت , عزت , مقاومت و ساير فضايل و ارزش ها مي گردد. و به راستي آيا مي توان از كنار اين آثار بزرگ ناشي از ابعاد و جلوه هاي معنوي انقلاب اسلامي به سهولت گذشت آيا غير از اين است كه به همان ترتيب كه معنويت زلال اسلام عامل اوليه و محوري و بنيادين تحول آفريني در مردم و شكل گيري نهضت و طي مراحل مختلف آن از ابتدا تا انتها مي باشد و رمز پيروزي اين نهضت مقدس به شمار مي رود , موجب بقا و تداوم اين حركت الهي نيز مي باشد و با تقويت اين انگيزه و عامل در همه افراد و گروه ها و اقشار مي توان همچنان از اين آبشخور زلال جرعه نوشي نمود كاركردهاي معنوي انقلاب كه مهم ترين آنها تجلي ارزش هاي والا در رفتار و كنش مردم و به عينيت درآوردن ايثار و فداكاري و شجاعت و صلابت در آنان , به حيطه عمل درآمدن اصل جهاد و مبارزه با ظلم و جور و فساد و تباهي , تقابل با سيطره فرهنگي و سياسي و نظامي و اقتصادي قدرت هاي استكباري , دفاع از منابع ثروت ملي , صيانت از استقلال و آزادي و نفي طفيلي گري و وابستگي , گرايش به پرستش ذات مقدس خدا و اختصاص اين عمل به او و نفي همه عبوديت هاي ساخته و پرورده دست بشر , پاكي و عفاف , اجتناب و پرهيز از فسق و فجور , تحكيم كانون هاي خانواده و متجلي كردن آموزه هاي نظام تعليم و تربيت اسلامي در كودكان و نوجوانان و پرورش نسل پاك و سالم و جوانان آزاده و وارسته و بنيان نهادن جامعه اي رشد يافته و پويا و بالنده مي باشد , قدرت هاي استعماري و ايادي و اذناب آنان را بر آن داشت كه با تخصيص بودجه هاي كلان و به كارگيري تمام حربه ها و ترفندها از رشد اين معنويت زلال و تحول زا جلوگيري كنند و جوانان مسلمان را همچون گذشته به سوي بي هويتي و عدم احساس تعهد و مسئوليت سوق دهند. اگر مشاهده مي كنيم كه قدرت هاي استعماري به ضرورت اشاعه فساد و فرهنگ پوچ گرايي در ميان اقشار مختلف مردم به ويژه نسل جوان تصريح مي كنند و اين حيله ديرينه و موفق را در ايران اسلامي به مرحله عمل درآورده و به تداوم اين سياست و روش در گردهم آيي هاي خود اصرار مي ورزند , جز اين نيست كه معنويت انقلاب را كه اساس و بنيان اين نهضت محسوب مي شود نشانه رفته اند. اگر مي بينيم كه عرفان هاي آمريكايي با اصول و ضوابطي چون آزادي مطلق جنسي و آلودگي به موادمخدر و پرستش اقطاب و رونق انواع فساد و بي بند و باري به ايران اسلامي صادر مي شود , بي ترديد هدف گشودن بيراهه هاي فسق و گناه و در پي آن از بين بردن تعهد و مسئوليت در جوانان مسلمان را تعقيب مي نمايند. اگر مشاهده مي كنيم اوهام و خرافات به گونه اي شگفت انگيز و در حالي كه اسلام با اساس جهل و قشري گري و توليدات آن به شدت مخالف است , در ايران گسترش مي يابد و به نام دين ! مورد پذيرش عوام قرار مي گيرد و به يك اعتقاد راسخ تبديل مي شود و هيچ انتقاد و اعتراض و مخالفتي را برنمي تابد , علت آن را بايد هدفمندي دشمنان در ضربه زدن به معنويت زلال اسلام و انقلاب دانست .

اگر مي بينيم كه « صوفي گري » با آداب و رسوم متضاد با دين مبين اسلام و با بدعت گذاري آشكار در جامعه اسلامي تبليغ و ترويج مي شود , جز اين نيست كه تعاليم معنوي و عرفاني اسلام منزوي شوند و از دسترس طالبان به دور بمانند و به مرور جوانان مسلمان در دام هاي عرفان صوفيانه اسير شوند و به آلودگي و فساد سقوط كنند و كساني كه بايد سربازان توانمند اسلام اصيل و ناب باشند , به صورت پياده نظام استعمار غرب به بهره برداري درآيند و زمينه ساز بازگشت سلطه فرهنگي و سياسي دشمنان گردند. و اگر مشاهده مي كنيم كه پي در پي در گوشه و كنار سرزمين اسلامي ايران افراد و گروه هاي شياد با ادعاهاي مهدويت و نيابت امام زمان و ارتباط با امامان معصوم دستگير مي شوند و اين روند بدون انتها و پايان است , براي اين است كه معنويت زلال و مقدس اسلام را مخدوش كنند و رابطه مردم با مرزبانان و شارحان قوانين و مروجان تعاليم و ارزش هاي اصيل اسلامي ـ يعني حوزه هاي علميه و انديشمندان و علماي اسلام ـ قطع گردد و با دور كردن جوانان از آبشخور زلال فرهنگ و تفكر اسلامي , مرداب هاي عفن و آلوده التقاط و انحراف و تحجر و جمود محل رجوع قشر ناآگاه و خرافي و چشم و گوش بسته واقع شوند. اكنون جاي اين پرسش است كه آيا ما وظايف و مسئوليت هاي خويش را براي صيانت از « معنويت زلال اسلام » كه زيرساخت اوليه نهضت اسلامي مي باشد و عامل اصلي رشد امواج اين انقلاب سترگ و بزرگ تاريخي مي باشد , انجام مي دهيم راستي چه فاجعه بزرگ و رنج و مرارتي طاقت فرسا , انقلاب و جامعه اسلامي را بيش از اين تهديد مي كند كه معنويت در ميان مسئولان , دولتمردان , وزيران , كارگزاران و مديران نظام اسلامي ضعيف و كم رنگ گردد و در پي آن چنين رخوت و غفلت و مسامحه اي به ساير افراد و اقشار جامعه راه يابد و تار و پود هويت ملت مسلمان كه با معنويت زلال الهي به هم تنيده و استحكام يافته است , رو به سستي و گسيختگي رود بايد بيدار و هشيار باشيم , و اين بيداري و هشياري براي صيانت از معنويت زلالي كه عامل شكل گيري انقلاب اسلامي گرديد به اين دليل ضرورتي فزون تر مي يابد كه مشاهده مي كنيم قدرت هاي استكباري جهان به نقش بنيادين معنوي انقلاب و نفوذ آن در ميان ملت ها به هراس افتاده اند و در صدد مهار آن برآمده اند. اظهارات متعددي كه وزراي خارجه انگليس و آمريكا درباره اين تاثير شگرف داشته اند و كشورهاي منطقه را به چاره جويي واداشته اند , شاهد گويايي است كه بايد همه مسئولان و دلسوزان را به خود آورده و ضمن تقويت معنويت در درون نهضت و نظام اسلامي , رشد و نفوذ آن در برون نهضت و نظام و در ميان ملل تشنه جلوه هاي زلال معنوي اسلام و انقلاب اسلامي را شتاب بخشد. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ پاورقي : 1 ـ وصيت نامه حضرت امام خميني , موسسه تنظيم و نشر آثار امام , ص 21 و 22 2 ـ قرآن كريم , سوره انعام (6 ) , آيه 9 3 ـ سوره بقره (2 ) , آيه 185 4 ـ سوره انعام (6 ) , آيه 48 5 ـ سوره جمعه (62 ) , آيه 2 6 ـ سوره توبه (9 ) , آيه 14 7 ـ سوره نسا (4 ) , آيه 95 8 ـ سوره انفال (8 ) , آيه 60 9 ـ سوره صف (61 ) , آيه 4 10 ـ سوره توبه (9 ) , آيه 12 11 ـ سوره انفال (8 ) , آيه 39 در فرهنگ و تفكر اسلامي مراحل مختلف تحقق معنويت در توده هاي مردم و ايجاد تحول و تغيير در آنان تبيين شده است و طي اين مراتب در نهايت موجب شكل گيري نهضت اسلامي در عصر رسول خدا و سپس اوج گيري آن در ساير مناطق جغرافيايي و مقاطع تاريخي از گذشته تا امروز گرديده و اين روند همچنان روبه رشد و پيشرفت مكرر است تاريخ انقلاب اسلامي گوياي اين واقعيت بزرگ و انكارناپذير است كه ايمان مذهبي و معنويت زلال سرچشمه گرفته از آن عامل اصلي و محوري تحول آفريني در مردم و تغيير و دگرگوني اساسي در باورها و افكار و اذهان و رفتار و اخلاق آنان بود و همين عامل باعث شد تا در دوران سخت پس از پيروزي نيز كه با انواع توطئه ها و ترفندهاي دشمنان خارجي و داخلي همراه بود , اين نهضت بزرگ در اوج صلابت و عزت باقي بماند و تداوم يابد و امواج آن ساير كشورهاي منطقه را نيز فراگيرد اظهارات متعددي كه قدرت هاي استكباري درباره تاثير شگرف معنويت انقلاب داشته اند و كشورهاي منطقه را به چاره جويي واداشته اند , شاهد گويايي است كه بايد همه مسئولان را به خود آورده و ضمن تقويت معنويت در درون نهضت و نظام اسلامي , رشد و نفوذ آن در بيرون نهضت و نظام و در ميان ملل تشنه معنويت زلال اسلام و انقلاب اسلامي را شتاب بخشد اگر مي بينيم كه عرفان هاي آمريكايي با اصول و ضوابطي چون آزادي مطلق جنسي و آلودگي به مواد مخدر و پرستش اقطاب و رونق انواع فساد و بي بندوباري به ايران اسلامي صادر مي شود , بي ترديد هدف گشودن بيراهه هاي فسق و گناه و در پي آن ازبين بردن تعهد و مسئوليت در جوانان مسلمان را تعقيب مي نمايند

| زنان مسلمان ايران , پيشتاز دفاع از ارزشهاي اسلامي و انقلابي |
 صاحب نظراني كه درباره وضع زنان و نحوه پوشش آنان در خلال تاريخ بررسي كرده اند. بر اين عقيده اند كه اقوام ساكن در اين مرز و بوم (ايران زمين ) از گذشته هاي دور , مردمي فكور و انديشمند و پرتلاش و اخلاقي بوده اند و گواه بارز بر حيات فكري و معنوي آنان اين است كه دو اصل اساسي اديان الهي كه اعتقاد به وحدانيت خالق كل عالم (توحيد) و باور بر روز نخستين باشد. (معاد) نخستين بار از ميان ايرانيان برخاسته است و سپس در دوره هايي كه اقوام سامي نژاد ساكن در مناطق غربي و خاصه يهوديان با آن آشنا شدند , و جايگاه خداوند قبيله اي و قومي خود را به نظام والاي آفريننده كائنات بالا بردند. اين امتياز عظيم كه نشاندهنده فضل و رحمت بيكران الهي بر مردم ايران است , ملازمه با مباني اخلاقي و اعتقادي بلندي دارد كه ساكنان سرزمين ايران را به خود متمايز ساخته و طبع با فضيلت و جوياي حقيقت و در همان حال اعتلاطلبي را بدانهاتفويض كرده است . « هرودوت » و « گزثفون » و ديگر بيگانگاني كه نخستين بار آثار مكتوب را درباره خلق و خوي ايرانيان از خود باقي نهاده اند , به رغم دشمني هايي كه در ميان اقوام يوناني و ايراني بوده , بدين نكات توجه كرده و شرح داده اند كه در اين كشور , مردمي پايبند به مباني ديني و سختكوش و شريف به سر مي برده اند و تصوير اجتماعي آنان , حاكي از ارائه خطوط روشن تقوي و كرامت و عزت انساني بوده است . ايرانيان در امور حياتي جديت دارند , براي وظايف ملي جانفشاني مي كنند , به مقدسات پايبندند , به قانون احترام مي گذارند , بزرگترها را عزيز مي شمارند , سلسله مراتب را در نظر مي گيرند , حق و عدالت را گرامي مي دارند و در ميان خود به اخلاقيات اهميت فراوان مي دهند. اين گونه خصوصيات كه تا زمان ظهور دين مبين اسلام و پذيرش همگاني آن به وسيله ايرانيان , از وجوه تمايز جوامع ايراني بود , با تعاليم مقدس آسماني اين دين الهي تثبيت شد و در خلال همه ادوار تاريخي يك هزار و چهار صد ساله حيات مردم , به رغم همه مصيبت هايي كه از قبل حملات دائمي اقوام گوناگون بر آنها دارد آمد , برقرار ماند. از جمله مصيبت هايي كه مردم ايران در تاريخ معاصر با آن مواجه گرديد , ظهور سلطنت پهلوي و ديكتاتوري رضا شاه و محمدرضا شاه و تلاشهاي ضد اسلامي , ضد ديني و ضد ملي بويژه در زمينه كشف حجاب بود. رضا خان 17 دي ماه سال 1314 رسما اعلام كشف حجاب كرد و جنگ 6 ساله اي را كه بسيار خشن بود عليه حجاب آغاز نمود . در جريان اين جنگ 6 ساله كه تا زمان سقوط رضاخان ادامه يافت مصايب فراوان و هولناكي بر سر ملت مسلمان ايران به ويژه زنان عفيف و پاكدامن ايران تحميل شد. امام خميني بارها از مصايبي كه در اين دوره 6 ساله بر ملت مسلمان ايران تحميل شد سخن گفته است . امام خميني كه خود شاهد جنگ 6 ساله رضاخان عليه حجاب بود در اين باره مي فرمايد : « من يادم هست كه 17 دي چه شرارتي كرد . اين آدم (رضاخان ) چه قدر به اين ملت فشار آورد . چه اختناقي ايجاد كرد . چه قهرماني را هتك كرد . چه قدر سقط جنين شد . در 17 دي و اين اطراف 17 دي چه قدر ماموران آن دژخيم به مردم تعدي كردند به زن ها تعدي كردند و زن ها را از توي خانه ها بيرون كشيدند. صحيفه نور , جلد 4 , ص 153 )
گر چه در زمان رضاخان و در دوره حاكميت پس از او ستيز گسترده اي عليه حجاب و ارزش هاي ديني شد , ولي زنان مسلمان ايران با مقاومت حماسه آفريني خود همه تلاشهاي شيطاني استعمارگران و عوامل آن ها را ناكام كردند و الگويي براي زنان ساير ملل مسلمان شدند در اين 6 سالي كه رضا شاه كشف حجاب مي كرد , زنان قهرمان و گمنامي وجود داشتند كه براي حفظ حجاب و رعايت احكام خدا و ارزشهاي قرآني مقاومت كردند و براي اين مجبور به كشف حجاب نشوند ساليان سال از خانه بيرون نيآمدند و به خاطر رضاي خدا , صبر و بردباري پيشه كردند , و تا زماني كه رضا خان از ايران فرار كرد , حاضر نشدند يك لحظه چادر از سربردارند. بعد از فرار رضا شاه و روي كار آمدن محمدرضا شاه مبارزه زنان مسلمان ايران عليه بي ديني حكومت پهلوي ادامه داشت . حكومت پهلوي دوم نيز كشف حجاب را به طور غير مستقيم و مستقيم ادامه داد. زنان مسلمان و قهرمان ايران با رژيم پهلوي دوم نيز مبارزه كردند و حجاب خود را در سخت ترين شرايط حفظ كردند . فيلمها و عكسهاي حضور زنان در مبارزات عليه رژيم شاه بويژه در سالهاي 1356 و 1357 گوياي اين ادعا است . بعد از پيروزي انقلاب اسلامي زنان مسلمان بالاترين خدمات و مبارزات خود را به انجام رساندند. در جنگ تحميلي عراق عليه ايران زنان حضوري فعال داشتند. از زمان رضا شاه تا محمد رضا شاه و از دوره شاه دوم پهلوي تا پيروزي انقلاب اسلامي و از پيروزي انقلاب اسلامي تا امروز كه 30 سال از پيروزي انقلاب مي گذرد تاريخ , اسناد , عكسها , فيلمها , مدارك و آمارهاي دوست و دشمن نشان مي دهد كه زنان مسلمان ايران در دفاع از ارزشهاي ديني و اسلامي هميشه پيشگام بوده اند. براي پيشگامي زنان مسلمان ايران نمونه هاي بي شماري را در تاريخ گذشته و تاريخ معاصر مي توان مثال زد. يكي از نمونه هاي ايثار و فداكاري زنان مسلمان ايران خانم سيده زهرا حسيني زن قهرمان ايران در دوران دفاع مقدس است . خاطرات اين زن قهرمان در سال 1387 منتشر شده است . اين كتاب كه در 812 صفحه به چاپ رسيده است , در عرض چند ماه به چاپ سوم رسيده است . اين زن قهرمان در مقدمه كتاب خاطراتش چنين مي نويسد. حدودا چهارده سالم بود كه كتاب زنان قهرمان را خواندم . گذشته از زنان صدر اسلام , شخصيت جميله بوپاشا دختر مسلمان و انقلابي الجزايري برايم بسيار جالب بود , در حالي كه سخت بود پذيرش اين واقعيت كه دختري جوان با تمام وجود با اشغالگران كشورش وارد مبارزه ايي نابرابر مي شود. او براي حفظ شرافت و آزادگي مردمش تمام شكنجه هاي وحشيانه فرانسوي هاي متجاوز را به جان مي خرد. اما زيربار ذلت اشغالگران نمي رود. چند سال بعد وقتي اشغالگران بعثي وحشيانه به وطنم هجوم آوردند و مردم شهرم را به خاك و خون كشيدند , ديگر آسوده زيستن برايم معنايي نداشت , چرا كه آموخته بودم آسودگي عدم است و زندگي در ذلت , عين فنا ونيستي . هيچگاه تصور نمي كردم در آن روزهاي آتش و خون بتوانم كودكان مظلوم شهرم و عزيزانم را ـ كه حتي چند روز دوري از آن ها آزرده ام مي كرد ـ با دست هايم به خاكي بسپارم كه از خون پاكشان گلگون بود. اما همه اين واقعيت هايي بودند كه با آن ها رو به رو شدم و هنوز هم با گذشت ساليان دراز آني از ذهنم دور نشده اند. در اين سال ها به دفعات افرادي از جاهاي مختلف براي مصاحبه و ثبت خا طرات با من تماس گرفتند و اصراركردند. از جمله شهيد والامقام آويني , ولي هميشه از صحبت كردن طفره رفتم و راضي به اين كار نشدم , زيرا معتقد بودم اگر كاري براي رضاي خدا انجام مي دهيم نبايد در بوق و كرنا كنيم . اما در دوره ايي شرايط به گونه ايي پيش رفت كه همه آن هايي كه براي حفظ و صيانت از اين آب و خاك و نظام مقدس جمهوري اسلامي از همه چيز خود گذشتند متهم به جنگ طلبي شدند. اينجا بود كه مصمم شدم تا از دفاع مقدسمان دفاع كنم و اين ممكن نبود جز با نگارش واقعيات و ثبت خاطرات آن روزها. يكي از روزهاي ارديبهشت سال 1380 از واحد بانوان دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزه هنري با منزل مان تماس گرفتند و خواستند براي مصاحبه نزد من بيايند.

بعد از چند جلسه رفت و آمد و صحبت هاي مقدماتي سرانجام خانم سيده اعظم حسيني از سوي دفتر براي انجام مصاحبه تعيين شدند. ابتدا به خاطر شرايط نامساعد جسمي من مصاحبه ها در منزل مان انجام مي شد و زحمت رفت و آمد با خانم حسيني بود. چون قصدم از انجام مصاحبه بيان خاطرات و مطالبي بود كه مظلوميت و حقانيت ما را در جنگ نشان بدهد در جواب سوالات به ذكر كليات مطالب بسنده مي كردم و بسياري از خاطرات و احساسات دروني اي را همچنان در قلبم نگاه مي داشتم . اين دوره از مصاحبه حدود سي ساعت زمان برد و بعد از آن در سيصد صفحه تدوين شد. اين مجموعه كه كمترين دخل و تصرفي در تدوين و تنظيمش صورت نگرفته بود مقبول كارشناسان دفتر ادبيات قرار نگرفت لكن همگي نظر داشتند بسياري از موضوعات گفته شده نيازمند شرح و جزيي نگري است . اما قبول مصاحبه مجدد براي من آسان نبود , چرا كه يادآوري جزئيات خاطرات جنگ كامم را تلخ مي كرد و روحم را آزار مي داد. از اين رو مجموعه خاطراتم بدون مصاحبه مجدد تنظيم شد. مدتي گذشت و در اين فاصله من و خانم حسيني كه بيشتر به هم نزديك شده بوديم براي برگزاري نمايشگاه عكس و كتاب در عراق همراه گروهي به مدت دو هفته همسفر شديم . اين سفر و رفت و آمدهاي بعدي , دست به دست هم داد تا من شناخت دقيق ترين نسبت به مصاحبه و نقل خاطراتم پيدا كنم . به همين جهت , وقتي خاطراتم براي بازبيني دوباره در اختيارم قرار گرفت و سوال هاي تكميلي مطرح شد ديگر چنان صميميتي بين خودم و خانم حسيني مي ديدم كه بتوانم او را در خلوت خودم راه دهم . مصاحبه تكميلي اين بار هم در منزل ما شروع شد. در گفت و گوي دوم خانم حسيني مي خواست سرنخ هر كدام از موضوعات و اتفاقات را با ملايمت و مدارا پيگيري , مرور , تفكيك و تكميل كند و من بايد صحنه هاي آزار دهنده ايي را در ذهنم يادآوري مي كردم كه پس از گذشت سالها مثل كلافي در هم و پرگره ذهنم را پر كرده بود. اين مساله بيشتر مواقع فشارهاي عصبي ام را تشديد مي كرد و باعث مي شد فشار خونم بالا برود و دچار سردردهاي شديد بشوم , اما تحمل مي كردم و ادامه مي دادم تا جايي كه ديگر روحم از من تمرد مي كرد و حاضر به همراهي نمي شد. آن وقت جدال بين عقل و روحم باعث مي شد كه جسمم بيمار شود و وقفه هاي متعددي در گفت و شنود ايجاد گردد. از سوي ديگر چون براي انجام مصاحبه نياز به محيط ساكت و آرام بود فرزندانم ساعت هاي مصاحبه در اتاق شان به سر مي بردند و از شلوغ كردن و ديدن برنامه هاي تلويزيون چشم پوشي مي كردند. همسر و پسرم تقريبا هر روز ديرتر از هميشه به خانه مي آمدند تا ما راحت باشيم و كارمان را با آرامش به پايان برسانيم . دختر بزرگترم در اين مدت علاوه بر پذيرايي از همه , مسئوليت كارهاي خانه را نيز بر عهده داشت . اين روند همچنان ادامه پيدا كرد و من با خانم حسيني بسيار صميمي شده بودم و زماني كه يادآوري خاطره ايي دلخراش آزرده ام مي كرد ديگر از جاري شدن اشك هايم در حضور او معذب نبودم در اين مرحله چند بار به خاطر شرايط روحي و جسمي و برخي مسائل روز جامعه از ادامه مصاحبه پيشمان شدم و به بهانه هاي مختلف از ادامه كار طفره رفتم . در اين مواقع خانم حسيني با متانت و صبوري ودرك درست از موقعيت تلاش مي كرد بدون اعمال فشار مرا براي ادامه گفت و گو تشويق و توجيه كند. مداراي او بود كه مرا به ادامه گفت و گوها راضي و سرپا نگاه داشت . آن روزها در موزه شهدا كار مي كردم و سه روز در هفته كلاس مي رفتم و درس مي خواندم . در همين ايام به واسطه فشار كار , تركشي كه در كنار نخاعم جا خوش كرده بود خود نمايي و مرا دوباره بستري و خانه نشين كرد. به دستور پزشك معالج علاوه بر استراحت مطلق از هر گونه استرس و هيجان كه باعث تحريك اعصابم مي شد , بايد به شدت پرهيز مي كردم . ناچار مصاحبه تا چند ماه تعويق افتاد. بعد از بهبودي نسبي دوباره ادامه گفت و گو در منزل و هم در دفتر ادبيات شروع شد. مصاحبه در دفتر گرفتاري هايي داشت . كوچك بودن اتاق و آمد و رفت گاه و بيگاه افراد , زنگ تلفن , سر و صداهايي كه از حياط و طبقه زيرزمين مي آمد حواس ما را مختل مي كرد. به سبب سوز سرما كه از درز در و پنجره وارد اتاق مي شد پتو و ملحفه ايي را كه با خود به دفتر آورده بودم به دورم مي پيچيدم تا از سرما در امان باشم . ساعت هاي متمادي نشست روي صندلي , كمر دردم را تشديد مي كرد , بايد راه مي رفتم روي زمين مي نشستم يا بالاجبار دقايقي دراز مي كشيدم . در اين مرحله تقريبا روزانه شش تا هفت ساعت براي شرح و توضيح دقيق خاطراتم وقت مي گذاشتم . اين بار خانم حسيني خط به خط گفته هايم را مي نوشت تا بتوانم در پاسخ پرسش هايش تمامي جزئياتي را كه در متن حوادث وجود داشت بيان كنم . به اين منوال از مهر ماه سال 1384 تا تير ماه سال 1385 بيش از هزار ساعت , نقل خاطراتم از روز شروع جنگ تا مرحله ورودمان به تهران زمان برد. از اينجا به بعد سومين مرحله تدوين مطالب آغاز شد و به انجام رسيد. گفته هاي من از فصل اول تا فصل چهاردهم در يك سير زماني منظم جاي گرفت , اما بعد از آن تا بيستم مهر 1359 به دلايلي كه در متن كتاب گفته ام حوادث و اتفاقات به شكل موضوعي تنظيم شده اند و پس از آن مطالب زمان خود را باز مي يابند . سرانجام در بهمن ماه سال 1385 تدوين مجموعه خاطراتم در چهل فصل همراه با ضمائم پايان يافت و مجموعه آماده شده براي بازبيني نهايي دراختيار من قرار گرفت . اين مقدمه به خاطر اين در اين مقاله گنجانده شد تا خوانندگان روزنامه جمهوري اسلامي با يكي از زنان نمونه ايراني آشنا شوند. مشت نمونه خروار است و انقلاب اسلامي ايران و تاريخ اسلام و ايران هزاران هزار نمونه سيده زهرا حسيني را در دل خود گنجانده است .

| | 30 سال تكاپو براي كاهش فاصله طبقاتي |
 حسين اسماعيلي توزيع هماهنگ و عادلانه امكانات رفاهي و ايجاد بسترهاي برخورداري از نيازهاي اوليه زندگي سالم , يكي از مهم ترين , اساسي ترين و اصلي ترين اهداف و دغدغه هاي مردم ايران در انقلاب اسلامي به شمار مي آمد چرا كه توسعه نامتوازن و تمركز غير منطقي و ناعادلانه امكانات و زير بناهاي رفاهي و توسعه در مناطق شهري خصوصا تهران و چند شهر مركزي , چهره ناپسندي از فقر و ثروت را در فاصله كمي از شهرها به نمايش گذاشته بود و ادامه روند موجود بي ترديد شكاف طبقاتي بين جامعه شهري و روستايي كشور را عمق مي بخشيد كه ماحصل آن اضمحلال اتحاد ملي و يكپارچگي هويتي ايرانيان بود. هجوم حاشيه عليه متن و تقويت احساس تقسيم بندي شهروندان به شهروند درجه يك و شهروند درجه دو , همه و همه از پيامدهاي سياستهاي نادرست و غير اصولي رژيم منحوس گذشته بود كه رشد نامتوازن اقتصادي و صنعتي باعث پديد آمدن آن شده بود. بررسي هاي صورت گرفته نشان مي دهد كه عدم برخورداري از نگاه كارشناسي و نبود برنامه هاي توسعه اي , افزايش درآمدهاي نفتي را در سالهاي 1354 و 1355 به شوك مهلكي براي رژيم تبديل كرد كه با اتخاذ سياستهاي غير اصولي و نادرست و تزريق مستقيم درآمدهاي نفتي به اقتصاد كشور كه از ظرفيت لازم براي جذب آن برخوردار نبود , تشديد شد و پايه هاي لرزان حكومت پهلوي را ويران كرد.
 بر همين مبنا توجه اصلي و هدف اوليه مديران دولت جمهوري اسلامي توزيع عادلانه امكانات رفاهي و طراحي برنامه هاي توسعه اي متوازن براي رشد هماهنگ و متوازن بوده و هست و در راستاي تحقق اين اهداف مهم , به ايجاد بسترهاي لازم و توزيع متوازن امكانات همت گماردند. ث آب برخورداري از نعمت آب آشاميدني سالم يكي از اولين نيازهاي زندگي بشري است كه متاسفانه در رژيم گذشته شاهد محروميت بيشتر روستاهاي كشور از اين نعمت الهي بوديم . در سال 1357 ميزان توليد آب 1,5 ميليارد متر مكعب و تعداد انشعابات 2,7 ميليون بود , اما اين رقم در سال 1385 بيش از 5 ميليارد و 94 ميليون متر مكعب آب در مناطق شهري شهركهاي آب و فاضلاب شهري و بيش از يك ميليارد متر مكعب آب در مناطق روستايي شهركهاي آب و فاضلاب روستايي توليد شده است .

در مناطق شهري طول شبكه هاي توزيع آب حدود 120 هزار كيلومتر و تعداد انشعاب آب بيش از 10 ميليون فقره بوده است . در مناطق روستايي طول شبكه هاي توزيع آب حدود 120 هزار كيلومتر و تعداد انشعاب آب بيش از 3 ميليون فقره بوده است كه اين ميزان در سال 86 با 20 درصد رشد به 3,5 ميليون فقره افزايش يافته است . ث مخابرات آمار دقيق خطوط تلفن كشور در سال 1357 حدود 850 هزار شماره بود , در حالي كه اين رقم تا پايان سال 1386 بالغ بر 23 ميليون و 419 هزار و 586 شماره بوده است . توليد تجهيزات مخابراتي تا پيش از انقلاب , تنها به توليد سوئيچ هاي الكترونيكي و دستگاههاي مخابراتي روميزي و برخي از دستگاههاي مخابراتي محدود بود , اما اين امر پس از پيروزي انقلاب اسلامي و خصوصا با پايان يافتن جنگ تحميلي در سال 1368 تغييرات و پيشرفتهاي شگرف و چشمگيري در فناوري توليد تجهيزات مخابراتي صورت گرفت كه شبكه « فيبر نوري » يكي از اين تحولات است .

در كنار توسعه و گسترش تلفنهاي واگذار شده , تلفن همراه تا مردادماه سال 1382 به 2 ميليون و 521 هزار و 649 خط رسيد كه اين رقم تا پايان سال 86 به حدود 25 ميليون و 200 هزار نفر بالغ شده است . ث راه و ترابري به اعتقاد كارشناسان , پيشرفت در صنعت حمل و نقل كشور , انقلابي در اين بخش محسوب مي شود زيرا در سالهاي پس از انقلاب اسلامي 90 هزار كيلومتر راه آسفالتي و شوسه روستايي و 76 هزار كيلومتر جاده و راه اصلي و فرعي در شهرك هاي مختلف كشور احداث شده است . در حالي كه در سال 1357 مجموع راههاي اصلي و فرعي كشور حدود 36 هزار كيلومتر بود . اما آمارها نشان مي دهد در پايان سال 1385 مجموع راههاي اصلي و فرعي كشور حدود 1 ميليون و صد هزار كيلومتر بوده است . در شبكه ريلي نيز در حال حاضر 6100 كيلومتر شبكه اصلي و بيش از 2 هزار كيلومتر شبكه فرعي راه آهن وجود دارد كه مي شود گفت در واقع سالانه 600 كيلو متر راه آهن ساخته شده كه در آينده اي نزديك به 1000 كيلومتر خواهد رسيد . در سال 1381 بالغ بر 20 ميليون و 200 هزار نفر از طريق فرودگاه هاي كشور جابه جا شده اند . اين رقم در سال 1385 به 27 ميليون نفر رسيده است , در حالي كه مسافران هوايي در سال 1357 به زحمت به 700 هزار نفر مي رسيدند و اين در حالي است كه تا پايان سال 86 حدود 30 ميليون نفر از طريق هواپيما مسافرت كردند . تقويت احساس تقسيم بندي شهروندان به شهروند درجه يك و درجه دو , همه و همه از پيامدهاي سياستهاي نادرست و غير اصولي رژيم منحوس گذشته بود كه رشد نامتوازن اقتصادي و صنعتي باعث پديد آمدن آن شده بود هدف اوليه مديران جمهوري اسلامي توزيع عادلانه امكانات رفاهي و طراحي برنامه هاي توسعه اي متوازن براي رشد هماهنگ و متوازن بوده و هست و در راستاي تحقق اين اهداف مهم , به ايجاد بسترهاي لازم و توزيع متوازن امكانات همت گماردند گسترش شبكه هاي توزيع برق را بايد يكي از افتخارآميزترين فعاليتهاي دولت هاي جمهوري اسلامي داست توليد تجهيزات مخابراتي تا پيش از انقلاب تنها به توليد سوئيچ هاي الكترونيكي و دستگاههاي مخابراتي روميزي و برخي دستگاهها محدود بود , اما پس از پيروزي انقلاب اسلامي و خصوصا پس از پايان جنگ تحميلي , تغييرات و پيشرفتهاي شگرف و چشمگيري در فناوري توليد تجهيزات مخابراتي صورت گرفت كه شبكه « فيبر نوري » يكي از اين تحولات است

| دستاوردهاي انقلاب اسلامي در حوزه اقتصاد |
 بي ترديد دستيابي به عمق و گستره آثار و بركات انقلاب اسلامي در كشور عزيزمان زماني بيش از پيش ممكن مي شود كه به مقايسه اي بين شرايط كشور قبل و بعد از انقلاب بهمن 1357 دست بزنيم تا گوشه اي از دستاوردها و بركات انقلاب اسلامي را درك كنيم . واقعيت اين است كه در اين راستا بررسي شرايط و اوضاع اقتصادي ايران در دهه منتهي به سال 57 و مقايسه آن با سه دهه پس از انقلاب گوياي بسياري از حقايق است . بررسي ها نشان مي دهد رژيم پهلوي در دهه 40 شمسي (دهه 60 ميلادي ) با استراتژي نادرست خود كه تحت عنوان اصلاحات ارضي از آن ياد مي شد , باعث بيمار شدن اقتصاد ايران شده بود.نشانه هاي اين بيماري را در عرصه هاي مختلف اقتصاد مي توانستيم به وضوح مشاهده كنيم . شمايي از شرايط اقتصادي كشور پيش از انقلاب اسلامي برنامه هاي عمراني رژيم شاه , بر صنايع وابسته بويژه صنايع مربوط به كالاهاي مصرفي اتكا داشت و نتيجه آن عدم توازني فزاينده بين بخش كشاورزي و بخشهاي ديگر اقتصادي بود به گونه اي كه در بخش كشاورزي , توليد محصولات كشاورزي از 1,29 درصد توليد ناخالص ملي در سال 1339 به 1,9 درصد در سال 1356 , يك سال قبل از فروپاشي حكومت پهلوي , تنزل يافت در بخش صنعت نيز باتوجه به بيگانگي صنايع مورد حمايت حكومت پهلوي با اقتصاد ملي و عدم توجه به نيازهاي داخلي كشور , وابستگي اقتصاد كشور به غرب روز به روز افزوده شد براساس برخي برآوردها , تا سال 1357 , سي درصد جمعيت كشور را خانوارهاي ثروتمند تشكيل مي دادند كه معادل 90 درصد كل درآمد كشور را به خود اختصاص داده بودند و 70 درصد بقيه تنها 10 درصد درآمد كشور را در اختيار داشتند. با اجراي استراتژي هاي نادرست رژيم پهلوي , بخش كشاورزي فراموش شد و بيشترين سرمايه گذاري و امكانات كشور در بخش صنعت و صنايع متكي به واردات صورت گرفت كه همين امر باعث فاصله گرفتن امكانات شهري و روستايي بود كه پيامد آن مهاجرت روزافزون روستائيان به شهرها بود . بنابراين در سال 1357 , سال پيروزي انقلاب اسلامي , كشور با يك اقتصاد » بيمار « كه با تورم بيش از 16 درصد , استقراض خارجي , كسري بودجه و كاهش توليد ناخالص ملي روبرو بود . در چنين شرايطي انقلاب اسلامي با اهداف مهمي در حوزه اقتصاد , كه شاه بيت آن توجه به قشر نيازمند جامعه بويژه مردم محروم روستا , تامين استقلال اقتصادي , رفع بيكاري و تامين اجتماعي بود , به پيروزي رسيد. انقلاب اسلامي در سالهاي اوليه به برنامه ريزي براي تحقق اهدافي كه اشاره شد , پرداخت . در سالهاي بعد انقلاب اسلامي اهدافي از جمله رشد و توسعه پايدار اقتصادي با محوريت بخش كشاورزي , تربيت نيروي انساني , استفاده بهينه از منابع طبيعي , كشور و تلاش در جهت تحقق عدالت اجتماعي را دنبال كرد و توانست در پايان برنامه هاي پيش بيني شده , به رشد قابل توجهي در برنامه هاي توسعه خود دست يابد. انقلاب اسلامي در ادامه برنامه هاي توسعه اقتصادي خود , تلاش خود را براي مهار تورم , اصلاح نظام مالياتي , توسعه عمران روستايي , اشتغال زايي و آموزش نيروي انساني متمركز كرد. بايد واقعيت را پذيرفت كه امروز با وجود همه كاستي ها و ضعف هايي كه در حوزه اقتصاد كشور وجود دارد , اما دولتمردان جمهوري اسلامي ايران طي سالهاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي به موفقيت هاي مختلفي دست يافته اند و اقتصاد « بيمار » سال 57 را امروز به يك اقتصاد « پويا » و در حال رشد تبديل كرده اند . اكنون ايران اسلامي , با درايت رهبر معظم انقلاب اسلامي و با كوشش دولتمردان , كارشناسان اقتصادي و نخبگان كشور سعي دارد با پرداختن به « چشم انداز 20 ساله » , كشور را به جايگاه اول اقتصاد در منطقه ارتقا دهد . دستاوردهاي انقلاب اسلامي در بخش كشاورزي سرزمين ايران داراي مساحتي بالغ بر 164 ميليون هكتار است كه بيش از 51 ميليون هكتار آن از اراضي خوب و با استعداد براي توليد محصولات كشاورزي است تا پيش از پيروزي انقلاب اسلامي بدليل سياستهاي نادرست رژيم پهلوي , كشاورزي كشور با ورشكستگي روبرو بود بسياري از محصولات استراتژيك كشاورزي نظير گندم و برنج از خارج وارد مي شد و كسري فزاينده مواد غذايي به تورم قيمت اين مواد در داخل كشور منجر شده بود. پس از پيروزي انقلاب اسلامي , عليرغم مشكلات بسياري كه كشور در سالهاي نخست با آن روبرو بود نظير آشوبهاي گروههاي ضد انقلاب , تحريم هاي اقتصادي ايران توسط غرب و نيز جنگ تحميلي هشت ساله عراق عليه ايران , بخش كشاورزي همواره يكي از بخشهاي اقتصادي مورد توجه دولتمردان جمهوري اسلامي ايران بوده است به گونه اي كه امروزه بالغ بر 90 درصد از نياز كشور به محصولات كشاورزي در داخل تامين مي شود پس از پيروزي انقلاب اسلامي و به دنبال تاكيدات بنيانگذار كبير انقلاب اسلامي , حضرت امام خميني (ره ) , مبني بر ضرورت خودكفايي كشور در زمينه محصولات استراتژيك نظير گندم , برنج و جو , حركتهاي قابل توجهي در راستاي توليد اين محصولات صورت گرفته است مثلا در زمينه گندم , با سرمايه گذاريهاي مناسب انجام شده , ميزان توليد آن نسبت به قبل از انقلاب اسلامي 3 برابر شده و بالغ بر 13 ميليون تن مي باشد . توليد برنج , دومين محصول استراتژيك و پرمصرف كشور (پس از گندم ) , رشدي بالغ بر 52 درصد نسبت به قبل از انقلاب اسلامي داشته است كه تا حد بسيار قابل توجهي از واردات آن كاسته شده است . طي سالهاي پس از انقلاب اسلامي , عليرغم دو برابر شدن جمعيت ايران و افزايش مصرف سرانه , با خودكفايي كشور در بخش دام و تامين مواد غذايي , واردات اقلامي نظير گوشت قرمز , مرغ , تخم مرغ و شير قطع شده است . يكي از دستاوردهاي مهم انقلاب اسلامي در بخش كشاورزي خودكفايي در توليد محصولات باغي بوده است . امروزه مركبات , انار , كيوي , انبه , خرمالو و يا محصولاتي همانند پسته , زعفران , كشمش , همچنين ميوه هايي همچون هلو , شليل , زردآلو و سيب و انواع سبزيجات از ايران به كشورهاي مختلف صادر مي شود. شايان ذكر است ايران نخستين توليدكننده محصولاتي نظير پسته , زعفران و انار در جهان است . در سالهاي اخير نيز با توجه به توانمنديهاي بالقوه ايران براي توليد ارزان , قيمت و نزديكي به بسياري از بازارهاي مصرف , صنعت گل و گياه مورد توجه بخش دولتي و خصوصي كشور قرار گرفته است در اين راستا مسئولين كشور برآن هستند با استفاده از فن آوري جديد , توليدكنندگان اين بخش را ياري دهند. همچنين در زمينه جنگل و مرتع , سطح جنگل كاري و احياي جنگلها نسبت به قبل ازانقلاب اسلامي 2 برابر شده است . امروزه دولتمردان جمهوري اسلامي ايران با در پيش گرفتن سياستهاي حمايتي ازجمله تامين به موقع تسهيلات , خريدهاي تضميني , حمايت از خسارت ديدگان خشكسالي و گسترش بيمه محصولات كشاورزي و دامي , سعي در حمايت هرچه بيشتر از توليد كنندگان بخش كشاورزي دارند. گندم , نمونه اي از موفقيتها خودكفايي در توليد گندم به عنوان يك محصول استراتژيك و تامين امنيت غذايي جمعيت 70 ميليوني كشور , از مهمترين اقدامات وزارت جهاد كشاورزي در طي سالهاي پس از انقلاب است . گندم به عنوان محصول استراتژيك كشاورزي , سهم بسزايي درتامين نيازغذايي مردم دارد به طوريكه بيش از 50 درصد متوسط انرژي دريافتي هر نفردرطول روز ازطريق نان تامين مي شود از اين رو , با توجه به اهميت خودكفايي كشوردراين محصول استراتژيك , برنامه افزايش توليد گندم پس از انقلاب اسلامي مورد توجه مسوولان نظام قرار گرفت وپس ازادغام وزرات كشاورزي و جهاد سازندگي و تشكيل وزرات جهاد سازندگي اين بحث به طور جدي دنبال شد به طوريكه ايران در سال زراعي 83 ـ82 شاهد برگزاري جشن خودكفايي گندم در كشور بود. طرح خودكفايي گندم دردولت رفسنجاني آغاز و در زمان مديريت اسكندري به عنوان مجري طرح گندم دردولت خاتمي تحقق يافت و براين اساس دولت نهم مدعي است كه كشور را به صادركننده گندم در جهان تبديل كرده است . به دنبال خودكفايي در محصول گندم , انتقادهاي متفاوتي از قبيل كاهش سطح زير كشت ساير محصولات كشاورزي مثل جو و چغندرقند , تخريب منابع آب وخاك و زيست محيطي از سوي برخي از افراد مطرح شد كه پاسخهاي قانع كننده اي را نيز به همراه داشت . آمار موجود حاكي از توليد 5 ميليون و 600 هزار تن گندم درسال 57 ـ 56 است به طوريكه ميزان واردات گندم در سالهاي قبل از انقلاب به بيش از يك ميليون و 140 هزار تن مي رسيد .
 اين ميزان در سال زراعي 70 ـ 69 به توليد 8,8 ميليون تن با خريد 3,25 ميليون تن گندم مازاد بر نياز كشاورزان و واردات 2,93 ميليون تن و در سال زراعي 80 ـ 79 به توليد 9,4 ميليون تن وخريد 5,66 ميليون تن گندم مازاد برنياز كشاورزان و واردات 5,5 ميليون تن گندم افزايش يافت كه آمار بالايي دربخش واردات محسوب مي شود. با اجراي طرح خودكفايي گندم , ايران با توليد 14,5 ميليون تن و خريد 11,2 ميليون تن گندم مازاد بر نياز كشاورزان به خودكفايي در اين محصول اساسي رسيد. هم اكنون ايران نه تنها از واردات بالاي گندم بي نياز شده است بلكه با افزايش توليد گندم به 15 ميليون تن و خريد 11,53 ميليون تن گندم مازاد بر نياز كشاورزان ضمن قطع وابستگي , شاهد صادرات يك ميليون تني گندم به كشورهاي مختلف جهان بوديم . نكته قابل توجه اين است كه به موازات خودكفايي گندم , كيفيت آن نيزمورد توجه قرار گرفت , در اين رابطه با بهره گيري از تحقيقات علمي و تامين امكانات و نهاده هاي مورد نياز , كيفيت گندم نيز ارتقا يافته است و درحال حاضر نيزگندم ايران از نظر كيفيت در گروه بالايي قرار گرفته است كه تنوع ارقام از دلايل اصلي افزايش كيفيت گندم محسوب مي شود كشاورزي ايران از زبان بيگانگان شايد ارائه آمار محصولات كشاورزي ايران در سالهاي پس از انقلاب بسياد شيرنتر باشد. سازمان جهاني خوار و بار و كشاورزي (فائو) در گزارشي در مورد وضعيت كشاورزي كشورمان در سالهاي پس از انقلاب اسلامي با اعلام اين كه مجموع توليد حدود 100 رقم محصول كشاورزي ايران در سال 1978 بيش از 28 ميليون و 800 هزار تن بوده است , اين قرم را در پايان سال 86 بيش از 84 ميليون و 104 هزار تن اعلام كرده است كه بيش از 55 ميليون تن رشد نشان مي دهد . بنابراين گزارش , حجم توليد محصولات كشاورزي ايران طي سي سال پس از پيروزي انقلاب اسلامي با رشد 192 درصدي مواجه شده است . گزارش فائو حاكي است : توليد غلات در ايران در سال 1978 حدود 8 ميليون و 474 هزار تن بوده است كه اين رقم در حال حاضر به بيش از 22 ميليون و 809 هزار تن رسيده است . بر اساس اين گزارش , توليد غلات در ايران طي سالهاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي با افزايش بيش از 14 ميليون تني و رشد 169 درصدي مواجه شده است . بر اساس اين گزارش , توليد انواع ميوه در كشور ما در سال 1978 حدود 2 ميليون و 883 هزار تن بوده است كه اين رقم در سال جاري با افزايش 11 ميليون تني به 13 ميليون و 847 هزار تن رسيده است . توليد انواع ميوه در ايران طي سي سال پس از پيروزي انقلاب اسلامي با رشد 4,8 برابري و يا 380 درصدي مواجه شده است . سازمان جهاني خوار و بار و كشاورزي (فائو) در اين گزارش اعلام كرد : حجم توليد محصولات توليد شكر يعني نيشكر و چغندر قند در سال 1978 ميلادي بيش از 4 ميليون و 557 هزار تن بوده است كه اين رقم در حال حاضر به بيش از 10 ميليون و 530 هزار تن رسيده است . توليد نيشكر و چغندر قند طي سي سال گذشته بيش از 6 ميليون تن و به عبارتي 131 درصد رشد داشته است . حجم توليد انواع سبزي جات و صيفي جات در سال 1978 بيش از 4 ميليون و 621 هزار تن بوده است كه اين رقم در سال جاري به بيش از 15 ميليون و 760 هزار تن افزايش يافته است . توليد انواع سبزي جات و صيفي جات طي سالهاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي با رشد 11 ميليون تني و 241 درصدي مواجه شده است . سازمان جهاني خواروبار و كشاورزي اذعان ميكند كه ايران با توليد 23 ميليون تني نهمين توليد كننده بزرگ غلات در قاره آسيا است . سازمان جهاني خواروبار و كشاورزي همچنين در گزارش خود پيش بيني كرده است توليد غلات در ايران طي سال جاري با نيم ميليون تن افزايش نسبت به سال قبل مواجه شده و به 23,5 ميليون تن برسد . بر اساس اين گزارش ايران نهمين توليد كننده بزرگ غلات در قاره آسيا شناخته شده است . چين با توليد 445 ميليون تن غلات در سال 2006 بزرگترين توليد كننده غلات در آسيا طي اين سال بوده است . ساير توليد كنندگان بزرگ غلات در آسيا طي اين سال عبارتند از هند با 240 ميليون تن , اندونزي با 66 ميليون تن , بنگلادش با 41 ميليون تن , ويتنام با 39 ميليون تن , تركيه با 35 ميليون تن , تايلند با 34 ميليون تن , پاكستان با 33 ميليون تن و ايران با 23 ميليون تن . همچنين گرسنگي و سو تغذيه در ايران از 30 درصد جمعيت كشور در سال 1970 به كمتر از 4 درصد جمعيت در سالهاي اخير رسيد. سازمان خوار بار ملل متحد در تازه ترين گزارش خود به بررسي درآمد سرانه و ميزان گرسنگي و سو تغذيه در كشورهاي مختلف در سال 2006 ميلادي و مقايسه آن با سال 1970 ميلادي پرداخته است . بنا بر اين گزارش , درآمد سرانه ايران نسبت به فقيرترين كشور جهان طي سال گذشته 30,9 برابر بيشتر بود , اين رقم در سال 1970 حدود 7,3 برابر بيشتر شده است .
در اين گزارش 221 كشور جهان بر اساس ميزان درآمد سرانه و نرخ گرسنگي و سو تغذيه رتبه بندي شده اند . ميزان درآمد سرانه در ثروتمندترين كشور جهان 753 برابر بيشتر از فقيرترين كشور جهان است . اين رقم در سال 1973 ميلادي حدود 115 برابر بوده است . اين مساله نشانگر شكاف درامدي شديد و بي عدالتي بين كشورهاي ثروتمند و فقير طي 30 سال اخير است . اريتره بيشترين ميزان گرسنه در جهان را در اختيار دارد . بيش از 75 درصد جمعيت اين كشور هم كنون در گرسنگي و سو تغذيه به سر مي برند . بروندي با درآمد سرانه 110 دلار فقيرترين كشور جهان به شمار مي رود . روستاها , كانون تلاش و سازندگي پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران , روند نابودي كشاورزي و روستاها به نحو شگفت انگيزي متوقف شد و به همت فرزندان جهادگر ملت در وزارت جهاد سازندگي آباداني و توسعه روستاها و فعاليت هاي كشاورزي به تدريج بازگشت و سيل مهاجرت بي رويه به شدت كاهش يافت . حضور جهادگران متخصص و متعهد در صحنه توسعه عمران و آباداني روستاها و كشاورزي , تامين نهاده هاي مورد نياز كشاورزان , اجراي طرح هاي عمراني مختلف , توسعه صنايع تبديلي و تكميلي كشاورزي و انتقال دانش فني به كشاورزان و توسعه تكنولوژي هاي جديد سبب شد كه چهره ي كشاورزي در روستاهاي ايران به تدريج تغيير يافته و امروزه به نقطه اي رسيده ايم كه حداقل 93 درصد محصولات مورد نياز كشور در داخل توليد شده و كشور از وابستگي به اجانب رهايي نسبي پيدا كرده است . در اين سالها صادرات محصولات كشاورزي به نحو بي سابقه اي رشد يافته و از 25 ميليون دلار در سال 1355 به رقم 2,1 دهم ميليارد دلار در سال 1385 افزايش يافته و پيش بيني مي شود كه امسال به حدود سه ميليارد دلار افزايش يابد و اين در حالي است كه هدف برنامه چهارم توسعه رسيدن به سقف صادرات دو ميليارد دلار در بخش كشاورزي در سال پاياني برنامه است كه خوشبختانه اين هدف در سال جاري محقق شده است . بررسي وضعيت درآمد حقيقي خانوارهاي روستائيان كشاورزان كشور نشان مي دهد كه نسبت به قبل از پيروزي انقلاب اسلامي درآمد حقيقي آنان حداقل 225 درصد افزايش يافته است به طوري كه براساس قيمت هاي ثابت سال 76 مقدار درآمد سرانه هر خانوار كشاورز به طور ميانگين از 6,2 ميليون ريال در سال 1355 به حدود 14 ميليون ريال در سال 1385 افزايش پيدا كرده است و جمعيت زير خط فقر در روستاها از 65 درصد قبل از پيروزي انقلاب به كمتر از 30 درصد در سال گذشته كاهش يافته است . استفاده از روش هاي آبياري نوين براي كشور را حياتي و سبب افزايش بهره وري مصرف آب در كشور دانست و گفت : قبل از پيروزي انقلاب اسلامي از روش هاي نوين آبياري تحت فشار در سطح كمتر از 10 هزار هكتار استفاده مي شد اما در حال حاضر در سطحي حدود 650 هزار هكتار از اين نوع آبياري استفاده مي شود . در سال 1355 در سطحي معادل 17 هزار هكتار فعاليت هاي آبخيزداري (حفاظت آب و خاك و ايجاد پوشش گياهي ) در حوزه هاي آبخيز كشور انجام شده است در حالي كه در شرايط فعلي سالانه در سطحي حدود يك ميليون هكتار فعاليت هاي آبخيزداري انجام مي شود. سرانه توليد محصولات كشاورزي از هر متر مربع آب در سال 1355 را حدود 500 گرم عنوان كرد و گفت : اين رقم در زمان حاضر به دو برابر يعني يك كيلوگرم افزايش يافته است كه نشان دهنده افزايش بهره وري آب در بخش كشاورزي ايران است . ميزان عملكرد توليد محصول در واحد سطح از حدود دو تن در هكتار قبل از پيروزي انقلاب با افزايش معادل 300 درصد به بيش از شش تن در هكتار در زمان حاضر افزايش يافته است . قبل از پيروزي انقلاب اسلامي به صنايع تبديلي و تكميلي بخش كشاورزي به دليل متكي بودن سياست آن زمان به واردات از خارج كشور اهميت خاصي داده نمي شد , اپس از پيروزي انقلاب اسلامي در اين زمينه اقدامات بسيار خوبي صورت گرفته به گونه اي كه در سال 1385 با تامين سرمايه لازم از طريق تسهيلات كم بهره , اعطاي زمين و ساير كمك هاي ديگر , صنايع مرتبط با بخش كشاورزي توسعه يافته به گونه اي كه ظرفيت فراوري محصولات كشاورزي كشور در سال 1385 به حدود 33 ميليون تن افزايش يافته است و تا پايان برنامه چهارم به رقم 42 ميليون تن افزيش خواهد يافت . فعاليتهاي عمراني در روستاها در زمينه فعاليت هاي توسعه روستايي نيز پيشرفت هاي خوبي در كشور صورت گرفته است به گونه اي كه پس از پيروزي انقلاب اسلامي ميزان برخورداري جمعيت روستايي كشور از نعمت برق به بالاتر از 97 درصد رسيده و به 51 هزار روستا برق رساني صورت گرفته است در حاليكه قبل از پيروزي انقلاب فقط 2360 روستا در كشور داراي برق بوده اند . ميزان برخورداري جمعيت روستايي از آب آشاميدني از حدود 21 درصد در سال 1355 به بيش از 81 درصد در سال 1385 افزايش يافته است افزود : همچنين طول راه هاي روستايي در سال 1355 حدود 26 هزار كيلومتر راه از نوع شوسه و خاكي بوده كه درسال 1385 به بيش از 100 هزار كيلومتر افزايش يافته كه 56 درصد آن آسفالته و مابقي راه شوسه است . اين اقدامات كه توسط متخصصان جهادگر متعهد و كارشناسان بخش كشاورزي صورت گرفته , سبب شده در زمينه كشاورزي و توسعه روستايي كشور ايران به پيشرفت هاي بزرگي نائل شود و الگويي براي كشورهاي در حال توسعه باشد. نرخ باسوادي روستائيان نيز از حدود 30 درصد قبل از پيروزي انقلاب اسلامي به بالاتر از 75 درصد در سال گذشته افزايش داشته و براساس گزارش موسسات بين المللي دسترسي روستائيان كشور به مراقبت هاي اوليه بهداشتي پس از پيروزي انقلاب به بالاي 90 درصد افزايش يافته است . در مجموع اقدامات صورت گرفته پس از پيروزي انقلاب اسلامي در روستاها و بخش كشاورزي ايران سبب شده كه شاخص توسعه انساني به تمامي ابعاد توسعه اي جوامع را در بر مي گيرد در روستاهاي كشور از حدود 0,44 در سال 1355 با 64 درصد افزايش بالاتر از6 0,72 افزايش يابد كه رقم قابل قبولي است و در جوامع روستايي بسياري از كشورهاي جهان كم نظير است . كوتاه شدن دست خوانين ظالم و فئودال هاي استثمارگر از سر روستائيان يكي ديگر از خدماتي است كه انقلاب اسلامي براي كشاورزان و روستائيان انجام داده است و سبب شد كه روستائيان با ابتكار عمل و خلاقيت , سرنوشت فعاليت هاي كشاورزي خود را در دست بگيرند و با كمك سرمايه ها و امكاناتي كه دولت در اختيار آنها قرار داده كشور را به خودكفايي نسبي رسانده و در زمينه توسعه صادرات انواع محصولات كشاورزي نيز به موفقيت هاي خوبي دست يابند دستاوردهاي انقلاب اسلامي در حوزه روستايي را مي توان در چند مقوله مورد بحث قرار داد : محروميت زدايي از روستاها به جرات مي توان گفت كه « محروميت زدايي از روستاها » يكي از دستاوردهاي مهم انقلاب اسلامي در حوزه اجتماعي بوده است ; پيش از پيروزي انقلاب اسلامي , روستاها يكي از مناطق محروم كشور بودند. بيشتر روستاهاي كشور در دوران پهلوي , فاقد امكانات رفاهي بودند و مردم روستايي از لحاظ معيشت در سختي و مشقت بسر مي بردند پس از پيروزي انقلاب اسلامي و بدنبال تاكيدات بنيانگذار كبير انقلاب اسلامي , حضرت امام خميني (ره ) مبني بر بسيج امكانات مادي و معنوي براي عمران و آباداني روستاها , مسئولان نظام جمهوري اسلامي ايران درصدد زدودن فقر و محروميت از چهره روستاهاي كشور برآمدند تا امكانات رفاهي شهرها و روستاهاي كشور را به يك سطح يكسان برسانند. به دنبال پيروزي انقلاب اسلامي و فرمان امام خميني (ره ) مبني بر كمك به روستائيان و آباداني روستاها , نهاد جهاد سازندگي شكل گرفت در اين نهاد كه بعدها به دليل عملكرد مثبت و قابل توجه آن به وزارتخانه جهاد كشاورزي تبديل شد , جوانان متخصص و انقلابي در مناطق روستايي كشور حضور پيدا كرده و به ارائه خدمات زيربنايي نظير آبرساني , راهسازي , برق رساني و غيره در روستاها پرداختند. از ديگر اقدامات انجام شده براي روستائيان پس از پيروزي انقلاب اسلامي , برخوردار شدن روستاها از امكانات برقراري ارتباط مخابراتي با دنياي خارج از روستاهاست , اقدامات صورت گرفته در اين خصوص به اندازه اي است كه ايران بدليل فعاليتهاي گسترده براي برخوردار نمودن مناطق محروم روستايي از ارتباطات مخابراتي , از سوي يونسكو لوح تقدير دريافت كرده است . به منظور افزايش سطح بهداشت در روستاها , احدات اماكن بهداشتي در روستاها پس از انقلاب اسلامي روند روبه رشدي داشته است . در زمينه تعليم و آموزش روستائيان نيز كارنامه انقلاب اسلامي درخشان است . دولتمردان جمهوري اسلامي ايران طي سالهاي پس از پيروزي انقلاب , اقتصاد بيمار سال 57 را به يك اقتصاد پويا و در حال رشد تبديل كرده اند گرسنگي و سوتغذيه در ايران از 30 درصد جمعيت كشور در سال 1349 هـ . ش به كمتر از 4 درصد رسيده است محروميت زدايي از روستاها يكي از دستاوردهاي مهم انقلاب اسلامي در حوزه اقتصادي بوده است

| چشم درخشان ايران اسلامي |
 واقف مردي هدف از اين نگارش مختصر آن است تا به دستاوردهاي انقلاب اسلامي در باره صنعت برق و انرژي پرداخته شود براي پي بردن به توفيق هاي بدست آمده در طي 30 سال گذشته كه از پيروزي شكوهمند انقلاب اسلامي مي گذرد , آگاهي از فراز و نشيب هائي كه اين صنعت در طول سال هاي گذشته به خود ديده ضروري است , مسلما با وجود تحريم هاي اقتصادي سياسي و جنگ هشت ساله تحميلي كه در آن تمامي تاسيسات صنعت برق مورد هدف قرار گرفت , براي ترميم قسمت هاي آسيب ديده كوششي سخت و شوقي حماسي طلب مي نمود.
 شايان ذكر است كه مهمترين شاخص براي پي بردن به درجه توسعه يافتگي صنعت هر كشوري در مرتبه اول , نگاه به وضعيت صنعت برق در آن كشور است . صنعت برق از مهمترين شاخص در چشم انداز توسعه در زمينه صنعت است لذا امروز ديگر برق يك كالا تجملي و عامل فخرفروشي نيست بلكه عامل زيرساختي و ضرورتي بنيادين است . بعد از انقلاب اسلامي , شاهد آگاهي تام مسئولان و نخبگان به اين مهم بوديم و همچنين شاهد تحرك جوانان پرشور انقلابي در عرصه صنعت برق بوديم كه خودشان بدون هيچ پشتوانه اي در اين زمينه حماسه هاي بزرگ آفريدند. اولين تحرك , درعرصه خودكفايي در صنعت برق از سال 1360 همگام با تثبيت نظام جمهوري اسلامي شروع شد كه اين حركت شورآفرين به صنايع ديگر ما هم تسري پيدا كرد. گرچه بعد از انقلاب اسلامي , با جنگ و تحريم هاي اقتصادي و سياسي روبرو بوديم , اما مهمترين پرونده اي كه جمهوري اسلامي ايران در يك دهه اخير در عرصه بين المللي با آن درگير بوده بحث انرژي هسته اي است كه قدرت هاي بزرگ در تلاشند ما را به بهانه دستيابي به سلاح هسته اي از آن بازدارند , اما مسئولين و ملت مومن و هوشيار اين مرزوبوم هرگز از حق مسلم خويش دست برنخواهند داشت و همگان بر اين باوريم كه توليد برق محوري ترين مسئله در استفاده از انرژي هسته اي است و پيروزي در اين هماورد عظيم بعد از قطع دستان جبهه كفر در زمينه سياسي باعث بازشدن هاي فناوري هاي نوين در زمينه صنعت برق و ديگر صنايع خواهد شد.

اين آمار هستند كه گوياي رشد ايران در زمينه صنعت برق مي باشد و مسلما نيروي ايمان و خودباوري جوانان مومن اين مرزوبوم , امكانات و استعدادهاي دروني آن ها را به قدرت لايزال الهي پيوند زد كه هم اكنون شاهد اين رشد چشمگير در همه زمينه ها , بخصوص در زمينه صنعت برق هستيم . ايران امروز ساخت تجهيزات و امكانات مورد نياز صنعت برق را سرلوحه كاري خود قرار داده است و هم اكنون 100 درصد تجهيزات بخش انتقال , توزيع و فوق توزيع و 95 درصد تجهيزات نيروگاهي در داخل توليد مي شوند . علاوه اين به كشورهاي ديگر نيز تجهيزات برق و خدمات مهندسي صادر مي كند و اين دستاوردي عظيم براي دوران پس از انقلاب شكوهمند اسلامي و پرتلاطم از نظر سياسي و اقتصادي و بين المللي است . در اينجا به شهداي صنعت برق كشور كه در پيشبرد اهداف سازندگي و توسعه صنعت برق در كشور تلاش كردند درود مي فرستيم . خلاصه وضعيت صنعت برق ايران

هم اكنون روند تحولات صنعت برق در طي 30 سال اخير را با ياري جستن از اعداد و ارقام در مقاطع پاياني سال هاي 1357 , 1367 , 1373 , 1378 , 1383 , 1386 , 1387 به تصوير مي كشيم و بايد در نظر داشت كه شاخص هائي كه در سطور بعد به آن اشاره خواهيم كرد نشان از آگاهي عام و برخورداري بهتر مردم از برق و خدمات صنعت برق است . در بهمن ماه سال 1357 كه پيروزي انقلاب اسلامي محقق گرديد وضعيت برق كشور به شرخ زير بوده است .

قدرت نصب شده نيروگاهي 7024 مگاوات , حداكثر قدرت ساليانه 3486 مگاوات و توليد برق 17386 ميليون كيلووات ساعت , طول خطوط انتقال و توزيع 13561 كيلومتر , ظرفيت ترانسفورماتورهاي انتقال و توزيع 18477 مگاولت آمپر , طول خطوط فشار متوسط و ضعيف شبكه توزيع 68214 كيلومتر , ظرفيت ترانسفورماتورهاي شبكه توزيع 8330 مگاولت آمپر , تعداد مشتركان 3399 هزار مشترك و تعداد روستاهاي برق دار شده كه عمدتا در حاشيه شهرهاي بزرگ قرار داشت به 4367 روستا بالغ مي گرديد . قدرت نصب شده در سال 1386 , 6,8 برابر سال 1357 و توليد برق 11,7 برابر , طول خطوط انتقال و توزيع 7,9 برابر , ظرفيت پست هاي انتقال و توزيع 7,4 برابر , مصرف برق 11 برابر , تعداد مشتركان 6,7 برابر , طول خطوط فشار متوسط و ضعيف 8,7 برابر , تعداد روستاهاي برق دار شده 12,2 برابر گرديده و اين در حالي است كه جمعيت كشور 2 برابر افزايش يافته است .

وضعيت كنوني تا تابستان 1387 , قدرت نصب شده نيروگاهي كشور 55 هزار مگاوات است كه از اين ميزان 32 درصد نيروگاه بخاري , 29 درصد گازي , 32 درصد سيكل تركيبي , 15 درصد برقابي و بقيه نيروگاه ها ديزلي و تجديدپذير است . در حال حاضر شبكه هاي انتقال و توزيع 7417 كيلومتر و پست هاي انتقال و توزيع 18257 مگاوات آمپر افزايش يافته و 100 درصد جمعيت شهري و تمام روستاهاي بالاي 20 خانوار برق دارند .

و طبق آخرين گزارش آماري از وضعيت صنعت برق ايران در آبان سال 87 , قدرت نامي نيروگاهها 49111 مگاوات و قدرت عملي 44559 مگاوات مي باشد كه متوسط رشد سالانه نسبت به سال 1357 , تقريبا 7 برابر بوده است .
طرحهاي دردست اقدام طول خطوط انتقال در دست اقدام 12988 كيلومتر مدار و طول خطوط فوق توزيع در دست اقدام 10248 كيلومتر مدار و ظرفيت پست هاي انتقال در دست اقدام 51874 مگاوات آمپر و ظرفيت پست هاي فوق توزيع در دست اقدام 23704 مگاوات آمپر مي باشد. وضعيت سرمايه گذاري در صنعت برق سرمايه گذاري در صنعت برق رو به جلو و چشمگير بوده و مسئولين كشور ما با آگاهي از تاثير صنعت برق در ديگر صنايع كشورمان , همواره به سرمايه گذاري در اين صنعت شتاب بخشيده اند و نبايد از نقش بخش خصوصي در طول سالهاي اخير به سادگي گذشت . هم اكنون 7,5 درصد از قدرت نامي و 7 درصد از قدرت عملي نيروگاه هاي ما كه منحصر به بخش بخاري و گازي مي شود كه توسط بخش خصوصي به بهره برداري رسيده است . صادرات خدمات مهندسي و تجهيزات هم اكنون كشور ما با در نظر گرفتن وضعيت صنعت برق در چشم انداز توسعه به ساخت تجهيزات و امكانات مورد نياز صنعت برق مي پردازد و به كشورهاي ديگر تجهيزات برقي و خدمات مهندسي صادر مي كند و 100 درصد تجهيزات بخش انتقال توزيع و توزيع و 95 درصد تجهيزات نيروگاهي در داخل توليد مي شوند . در نمودارهاي شماره (1 ) و (2 ) , به ترتيب ميزان صادرات خدمات مهندسي و تجهيزات در طي 10 سال اخير و سهم صادرات خدمات مهندسي و تجهيزات از آغاز تا پايان سال 1386 را نشان مي دهد . دورنماي صنعت برق ايران مصرف سالانه برق در ايران بطور ميانگين 7 تا 8 درصد است , در حاليكه در جهان به 3 درصد مي رسد كه سهم مصرف 51 درصد مربوط به بخش خانگي و تجاري , 33 درصد مربوط به بخش صنعت و بقيه مربوط به ساير بخش هاست . ذكر اين مطلب ضروري است كه شبكه برق ايران هم اكنون به جمهوري آذربايجان , ارمنستان , تركمنستان , تركيه , عراق , پاكستان و افغانستان وصل شده و ظرفيت قابل مبادله حدود 1900 مگاوات است . شبكه برق ايران در حال اتصال به كشورهاي حوزه خليج فارس و نيز كشورهاي همسايه است . و ظرفيت قطعي نيروگاه هاي كشور تا پايان سال 1392 , 70100 مگاوات پيش بيني شده است . طبق آمار , تا سال 1386 , قدرت نصب شده نيروگاهي نسبت به سال 1357 (سال پيروزي انقلاب ) , حدود 7 برابر و توليد برق حدود 12 برابر , طول خطوط انتقال و توزيع حدود 8 برابر , ظرفيت پست هاي انتقال و توزيع حدود 8 برابر , مصرف برق 11 برابر , تعداد مشتركان حدود 7 برابر و تعداد روستاهايي كه از نعمت برق بهره مي برند حدود 13 برابر افزايش يافته است هم اكنون 100 درصد جمعيت شهري و تمام روستاهايي كه بيش از 20 خانوار هستند , از نعمت برق بهره مي برند در حال حاضر , 100 درصد تجهيزات بخش انتقال و توزيع و نزديك به 100 درصد تجهيزات نيروگاهي در داخل توليد مي شود كه از افتخارات نظام جمهوري اسلامي در عرصه صنعت برق است . علاوه بر اين وضعيت اين صنعت به شكلي است كه ايران هم اكنون به راحتي تجهيزات برقي و خدماتي مهندسي به ديگر كشورها صادر مي كند

| | تجلي « ايثار » در دفاع مقدس |
 نگرشي به ارزش والاي ايثار و حضور و نقش آن در جبهه و پشت جبهه « ايثار » از موضوعات بسيار مهم و از ارزش هاي بسيار والايي است كه در فرهنگ و انديشه اسلامي جايگاهي خاص را به خود اختصاص داده و نقشي محوري و بنيادين را در حيات اجتماعي و سياسي ايفا مي نمايد. در نگاه اين فرهنگ متعالي , ايثار داراي دو جلوه « جاني » و « مالي » مي باشد كه هر دو در عرصه هاي جنگ حق و باطل و در جبهه و پشت جبهه به ظهور و عينيت درمي آيند. در قرآن كريم آيات فراواني به ايثار و فداكاري با « جان » و « مال » در راه خدا و براي دفاع از اسلام و صيانت از استقلال سرزمين و كشور اسلامي تصريح دارند كه هم مبارزه و جهاد جاني و مالي را كه زيباترين شكل و جلوه ايثار و فداكاري مي باشد مايه خير و نيكي مي دانند (1 ) و هم در كنار اين دو , به اصل هجرت در راه خدا كه آن نيز نوعي ايثار و فداكاري مي باشد اشاره دارند (2 ) و اين عمل و ارزش والا را تجارتي بزرگ با خدا (3 ) و موجب دست يابي به درجات و مقام و مراتب بالا نزد پروردگار (4 ) و نيل به فلاح و رستگاري معرفي مي كنند (5 ) گستره حضور ايثار در دوران دفاع مقدس ايثار و فداكاري در دوران دفاع مقدس , هم از جنبه جاني و هم از جنبه مالي , به سختي به وصف مي آيد و نمي توان آنگونه كه شايسته است ابعاد و جلوه هاي اين ارزش و هنجار والا را نماياند. يكي از علل اين تحير فكر و بيان و قلم در توصيف ايثار و ترسيم جلوه هاي زيباي آن , گستره و وسعت خاص آن مي باشد. يعني اين ارزش بزرگ فقط در افراد و اقشار خاصي از مردم متجلي نگشت تا بتوان به تحليل و توصيف آن پرداخت , بلكه در قشرها و جمعيت هاي مختلف جامعه , از زن و مرد , پير و جوان , روحاني , دانشگاهي , ارتشي , سپاهي , بسيجي , عشاير , كارگر , كارمند , كشاورز و ساير اقشار ملت در سرتاسر كشور و حتي در دورافتاده ترين روستاها به ظهور و بروز درآمد و اگر فرماندهان ما در جبهه هاي جنگ از اين نيروهاي ايثارگر مردمي برخوردار نبودند , هرگز قادر به برنامه ريزي هاي كلان براي دفع دشمنان و بيرون راندن آنان از شهرهاي اشغال شده نمي گشتند و جنگ هشت ساله را كه با حمايت هاي نظامي و تسليحاتي و اقتصادي و تبليغي و سياسي قدرت هاي استكباري با قصد نابودي انقلاب و نظام اسلامي بر ايران تحميل گرديد با سرافرازي و عزت و با حفظ استقلال و تماميت ارضي كشور به پايان نمي بردند. اگر بخواهيم زيباترين و گوياترين جلوه هاي ايثار و فداكاري دوران دفاع مقدس را به توصيف درآوريم , بايد از رهنمودهاي امام خميني و تعابير ژرف و توصيف هاي عميق و سرشار از پيام و درس او براي نسل امروز و فردا استفاده كنيم . در اين پيام ها و توصيف ها , هم رشادت ها و جانفشاني هاي رزمندگان اسلام در نبرد روياروي با دشمنان , و هم حضور نيروهاي ايثارگر مردمي در جبهه و پشت جبهه و ايثار جاني و مالي آنان به خوبي نمايانده شده است . تعبيرهاي امام را كه به صورت فشرده و در وصيت نامه شريف خويش درباره وسعت تجلي ايثار و فداكاري همه اقشار مردم و حضور شگفت انگيز آنان در جبهه هاي نور عليه ظلمت , منعكس كرده اند , به نظاره مي نشينيم : « من با جرئت مدعي هستم كه ملت ايران و توده ميليوني آن در عصر حاضر بهتر از ملت حجاز در عهد رسول الله ـ صلي الله عليه و آله ـ و كوفه و عراق در عهد اميرالمومنين و حسين بن علي ـ صلوات الله و سلامه عليهما ـ مي باشند. آن حجاز كه در عهد رسول الله ـ صلي الله عليه و آله ـ مسلمانان نيز اطاعت از ايشان نمي كردند و با بهانه هايي به جبهه نمي رفتند كه خداوند تعالي در سوره « توبه » با آياتي آنها را توبيخ فرموده و وعده عذاب داده است . و آن قدر به ايشان دروغ بستند كه به حسب نقل , در منبر به آنان نفرين فرمودند و آن اهل عراق و كوفه كه با اميرالمومنين آن قدر بد رفتاري كردند و از اطاعتش سر باز زدند كه شكايات آن حضرت از آنان در كتب نقل و تاريخ معروف است . و آن مسلمانان عراق و كوفه كه با سيدالشهدا عليه السلام , آن شد كه شد و آنان كه در شهادت دست آلوده نكردند , يا گريختند از معركه , و يا نشستند , تا آن جنايت تاريخ واقع شد. اما امروز مي بينيم كه ملت ايران , از قواي مسلح نظامي و انتظامي و سپاه و بسيج تا قواي مردمي از عشاير و داوطلبان و از قواي در جبهه ها و مردم پشت جبهه ها , با كمال شوق و اشتياق چه فداكاري ها مي كنند و چه حماسه ها مي آفرينند. و مي بينيم كه مردم محترم سراسر كشور چه كمك هاي ارزنده مي كنند. و مي بينيم كه بازماندگان شهدا و آسيب ديدگان جنگ و متعلقان آنان با چهره هاي حماسه آفرين و گفتار و كرداري مشتاقانه و اطمينان بخش , با ما و شما روبرو مي شوند. و اين ها همه از عشق و علاقه و ايمان سرشار آنان است به خداوند متعال و اسلام و حيات جاويدان , در صورتي كه نه در محضر مبارك رسول اكرم صلي الله عليه و آله و سلم هستند و نه در محضر امام معصوم صلوات الله عليه , و انگيزه آنان ايمان و اطمينان به غيب است و اين رمز موفقيت و پيروزي در ابعاد مختلف است . و اسلام بايد افتخار كند كه چنين فرزنداني تربيت نموده , و ما همه مفتخريم كه در چنين عصري و در پيشگاه چنين ملتي مي باشيم . » (6 ) اين عبارات و تعابير فشرده و كوتاه ـ و در عين حال بسيار عميق و رسا و غني ـ از زيباترين واژه ها و جملاتي مي باشند كه امام خميني در توصيف مجاهدت ها و تلاش هاي ايثارگرانه عمومي مردم ايران ـ از رزمندگان فداكار و حماسه ساز در جبهه هاي جنگ شامل ارتش و سپاه و بسيج و عشاير و ساير نيروها تا توده هاي وسيع مردم در پشت جبهه با فعاليت هاي خالصانه و ايثارگرانه ـ در وصيت نامه خويش ثبت و ماندگار نموده اند. حضرت امام خميني با يك رويكرد تاريخي و با استناد به سه مقطع از مقاطع حساس تاريخ اسلام , با روش تطبيقي و مقايسه اي , به برتري ملت مسلمان ايران با ايثار و فداكاري هاي شگفت انگيزشان در طول هشت سال دفاع مقدس بر مسلمانان دوره رسالت پيامبر اكرم (ص ) و دوره امامت حضرت علي (ع ) و حضرت امام حسين (ع ) تصريح مي نمايد. در دوره رسالت و رهبري پيامبر اكرم (ص ) اگرچه گروه هاي فراواني از مردم پس از ايمان به حقانيت رسول خدا(ص ) در عرصه هاي مجاهدت هاي وقفه ناپذير در راه خدا و براي اعتلاي اسلام حاضر گشتند و به جهاد تا مرز شهادت پرداختند , لكن اين گرايش با تمام جلوه هاي زيبا و پيام آور آن , گسترده نبود و آنگونه كه ملت مسلمان و ايثارگر ما در جبهه ها و پشت جبهه ها به مقابله با دشمنان اهتمام ورزيدند و همه هستي خود را در راه حضرت حق و در مسير پيشرفت دين مبين اسلام تقديم جانان نمودند و از سر شوق به مسلخ عشق شتافتند , فعال و مهيا براي همه گونه ايثار و گذشت نبودند. امام خميني براي نشان دادن نمونه و مصداق از قصور گروه هايي از مردم در اطاعت از فرمان خدا و رسول در وجوب حضور در جبهه هاي نبرد حق عليه باطل , يادآور مي شوند كه « خداي تعالي در سوره توبه با آياتي آنها را توبيخ فرموده و وعده عذاب داده است » . آيه ذيل از قرآن كريم , نمونه اي از آيات مورد نظر امام خميني مي باشد كه خداوند متعال مسامحه گران در حركت به سوي جبهه هاي نبرد با دشمنان را توبيخ مي نمايد و وعده عذاب به آنها مي دهد : « يا ايهاالذين آمنوا مالكم اذا قيل لكم انفروا في سبيل الله اثا قلتم الي الارض ارضيتم بالحيوه الدنيا من الاخره نما متاع الحيوه الدنيا في الاخره الا قليل الا تنفروا يعذبكم عذابا اليماو يستبدل قوما غيركم ولا تضروه شيئا و الله علي كل شي قدير » « اي كساني كه ايمان آورده ايد , علت چيست كه چون به شما امر شود كه براي جهاد در راه دين خدا بي درنگ خارج شويد , به خاك زمين دل بسته ايد آيا راضي به زندگاني ناپايدار دنيا به جاي حيات جاودان و ابدي آخرت شديد در صورتي كه متاع دنيا در مقايسه با حيات آخرت , اندك و ناچيز است . بدانيد كه اگر براي جهاد و نبرد با دشمنان نشتابيد , به عذابي دردناك معذب خواهيد شد و خداوند قومي ديگر براي جهاد به جاي شما قرار مي دهد و شما هرگز به خدا زياني نرسانيده ايد (بلكه خود زيانكار ابدي شده ايد) و خداوند بر هر چيز قادر و تواناست . » (7 ) امام خميني به نفرين پيامبر اكرم (ص ) در حق مردمي كه به او دروغ مي بستند نيز تصريح دارد و آن را مستند به « نقل » مي كنند. اين استناد به اين صورت در متون معارف اسلامي آمده است : « و به تحقيق در زمان رسول خدا(ص ) به آن حضرت دروغ ها بستند , تا اين كه به خطبه خواندن ايستاد و فرمود : هر كس كه از روي عمد و دانسته به من دروغ بندد , در آتش جهنم قرار خواهد گرفت . » (8 ) مردم عراق و كوفه در دوره امامت حضرت علي (ع ) , و نيز همين مردم در دوره امامت حضرت امام حسين (ع ) با به وجود آوردن شرايط و تنگناهاي سخت و رنجزا براي اين دو پيشواي الهي , در مقايسه با مردم سلحشور و ايثارگر ايران قرار مي گيرند و با تطبيق صفات و عملكردهاي آنها با هم , اين نتيجه حاصل مي شود كه ملت مسلمان ما به دليل مجاهدت هاي ايثارگرانه و خالص و مشتاقانه اي كه در دوران هشت سال دفاع مقدس داشتند از مردم مسلمان عراق و كوفه به درجات و مراتبي بالا , برتر مي باشند , چرا كه سه جبهه بزرگي كه به نام هاي « قاسطين و ناكثين و مارقين » عليه حضرت علي (ع ) به جنگ و نبرد پرداختند , از مردم مسلماني تشكيل شده بودند كه در عين اعتقاد به رسالت پيامبر اكرم (ص ) و تقيد به احكام عبادي اسلام , به دليل فقدان شناخت هاي اصيل ديني و آگاهي ژرف اجتماعي و سياسي , در دام هاي جهل و ناداني , تحجر و قشري گري , دنياپرستي و اشرافي گري فرو غلتيدند و نه تنها به جبهه هاي نبرد حق عليه باطل به فرماندهي امام علي (ع ) نشتافتند , كه در مقابل او و در ستيز با اسلام و حكومت اسلامي پرداختند! همچنين , چنين مردم اسير در دام هاي جهل و جمود و تاثيرپذير از تهديد و تطميع هاي حاكمان بني اميه , در مقابل امام حسين (ع ) صف آرايي كردند و به قتال با او پرداختند , و حال آن كه قبلا با ارسال نامه هاي بي شمار براي جهاد و نبرد با بني اميه و ياري امام (ع ) براي تشكيل حكومت اسلامي اعلام وفاداري و مجاهدت كرده بودند! امام خميني با رويكرد به اين سه مقطع تاريخي , جهاد و نبرد ملت مسلمان ايران در جبهه ها و پشت جبهه ها را تمجيد مي كند و چنين مردم سلحشور و ايثارگر را برتر و شريف تر از ملت مسلمان حجاز و عراق و كوفه در دوره رسالت پيامبر(ص ) و امامت علي (ع ) و حسين (ع ) مي داند.
امام خميني جهاد و ايثار رزمندگان اسلام و مردم فداكار در دوران دفاع مقدس و برتري اين امت را نسبت به مقاطع تاريخي مزبور , با سه نكته ديگر نيز همراه مي نمايد كه هر كدام از آنها درس و پيامي براي عصر و نسل ماست . نكته اول اين كه مردم مسلمان ايران ـ متشكل از رزمندگان جبهه ها و ايثارگران در پشت جبهه ها ـ در حالي مشتاقانه سر در تبعيت از اسلام و تعاليم رسول خدا مي باختند و عاشقانه به جهاد و شهادت اهتمام مي ورزند كه در عصر پيامبر(ص ) و عصر امامان معصوم (ع ) حضور نداشتند و ندارند , و اين نشان مي دهد كه معرفت و شناخت و بينش هاي ديني مردم ما بسيار بنيادين و ژرف و عميق مي باشد. نكته دوم اينكه راز اين همه شوق جهاد و ايثار و در پي آن فعاليت هاي مستمر و طولاني و هشت ساله از جانب ملت مسلمان ايران را بايد در انگيزه هاي صاف و زلال مردم جستجو نمود و امام خميني تصريح مي كنند كه انگيزه مردم « ايمان » و « اطمينان به غيب » است . نكته سوم در تعابيري است كه امام خميني در پايان متني كه از وصيت نامه ايشان از نظر گذشت , گنجانده است . اين تعبير و عبارت هاي كوتاه كه در دل خود دنيايي از مفاهيم و ارزش و زيبايي نهفته است , چنين مي باشد : « اسلام بايد افتخار كند كه چنين فرزنداني تربيت نموده , و ما همه مفتخريم كه در چنين عصري در پيشگاه چنين ملتي مي باشيم . » و اين چنين است كه صحنه ها و عرصه هاي دفاع مقدس ملت مسلمان ايران , زيباترين ارزش هاي والاي الهي را در افكار و انديشه ها , رفتار و سلوك , كنش ها و عملكردهاي فرزندان اسلام به تجلي درآورد و آن دلاور مردان و حماسه سازان تا آنجا در اين ميدان وسيع و عرصه گسترده , به شتاب حركت آغازيدند و به سرعت مراحل رشد و كمال معنوي و قرب الهي را طي نمودند و استعدادهاي بالقوه خويش را در مديريت و فرماندهي جنگ به عينيت درآوردند و در جهاد و ايثار و شهادت پيش تاختند كه براي نسل امروز و فرداي ما به صورت چهره هاي شاخص و بالنده و الگوهاي عشق و ايمان و جهاد و ايثار و شهادت درآمدند. نسل امروز و فرداي ما بايد از فداكاري و مبارزه و شهامت و مجاهدت هاي خالصانه و صادقانه اين الگوها درس و پيام بگيرند و خون مقدس و مطهر شهداي اين جهاد مقدس به ويژه سرداران و فرماندهان غيور و شجاع و وارسته اي همچون شهيدان همت , باكري , خرازي , باقري , بروجردي , جهان آرا , صياد شيرازي , زين الدين , كاوه , شيرودي , بابايي , چمران و ساير شهداي بزرگ و تاثيرگذار را پشتوانه اي براي بيداري و راهيابي و تعهد و مسئوليت خويش قرار دهند. الا اي شكوه غزلساز من بجوش از گلوي پرآواز من بگو از غزل هاي بي سر سرود زجايي كه دل را از آنان ربود بگو از شهيدان شاعر مرام ز تكبير گويان خونابه كام شكستم ميان شررهاي روز بگو از نواحي آلاله سوز بگو قاصدك آن طرفها چه بود كه رودش ز خون و هوايش كبود قلم حيرتي در درونم شكفت ز عزم جوانان جنونم شكفت بگو عطر آنان چو مشك و عبير بپا شد بر اين جسم و جان اسير از اين بغض حيران , ديوانه وار

رسيدم به خاك « شلمچه » نزار بگو سمت پرواز دلها كجاست ببين استخواني از آنان به جاست سرودم به شوق « دوكوهه » سرود بگو اي دو كوهه ز رمز شهود از آنان كزين ارتفاع غريب نجيبانه خواندند « امن يجيب » بگو ياد آن زندگي ها به خير بگو ياد دلدادگي ها به خير زمين , آسماني ز خورشيد بود يقين بود و نابود ترديد بود از آن دشت خون , دشت آلاله ها سرودم ز حيراني واله ها سرودم از آن دم كه خون مي چكيد ز شمشادهاي جوان رشيد قلم , بايد اينك سمائي شوي به رسم شهيدان خدايي شوي بگو راز آن زندگي ها چه بود بگو شرط دلدادگي ها چه بود بگو تا بجوشد ز هر واژه خون هجا در هجايم شود لاله گون

بگو شعري از رسم ديروز ما بگو از شهيدان دلسوز ما بگو از همانان كه « عباس وار » عطش مي سرودند در شط يار قلم , حيرتم را جوابي بده به اين شام غم آفتابي بده قلم , ساغرم پركن از شهد نور ز شهد شهيدان , ز شهد شعور(9 ) ـــــــــــــــــــــــــــــــ پاورقي : 1 ـ قرآن كريم , سوره توبه (9 ) , آيه 41 2 ـ سوره انفال (8 ) , آيه 72 3 ـ سوره صف (61 ) آيات , 10 و11 4 ـ سوره توبه (9 ) , آيه 88 5 ـ سوره توبه (9 ) , آيه 20 6 ـ وصيت نامه امام خميني , موسسه تنظيم و نشر آثار امام , ص 33 ـ31 7 ـ سوره توبه (9 ) , آيات 38 و 39 8 ـ نهج البلاغه , ترجمه فيض , ص 665 , خطبه 201 9 ـ شعر از بهروزي , شهر باروت و خون , انتشارات صرير , ص 45 ـ43 « ايثارو فداكاري » در دوران دفاع مقدس با زيباترين جلوه و نمود در قشرها و جمعيت هاي مختلف جامعه , از زن و مرد , پير و جوان , روحاني , دانشگاهي , ارتشي , سپاهي , بسيجي , عشاير , كارگر , كارمند , كشاورز و ساير اقشار ملت در سرتاسر كشور و حتي در دور افتاده ترين روستاها به ظهور وبروز درآمد اگر فرماندهان ما در جبهه هاي جنگ از نيروهاي ايثارگر مردمي برخوردار نبودند , هرگز قادر به برنامه ريزي هاي كلان براي دفع دشمنان و بيرون راندن آنان از شهرهاي اشغال شده نمي گشتند و جنگ هشت ساله را كه با حمايت هاي نظامي و تسليحاتي و اقتصادي و تبليغي و سياسي قدرت هاي استكباري با قصد نابودي انقلاب و نظام اسلامي بر ايران تحميل گرديد با سرافرازي و عزت و با حفظ استقلال و تماميت ارضي كشور به پايان نمي بردند حضرت امام خميني با يك رويكرد تاريخي و با استناد به سه مقطع از مقاطع حساس تاريخ اسلام , با روش تطبيقي و مقايسه اي , به برتري ملت مسلمان ايران با ايثار و فداكاري هاي شگفت انگيزشان در طول هشت سال دفاع مقدس بر مسلمانان دوره رسالت پيامبر اكرم (ص ) و دوره امامت حضرت علي (ع ) و حضرت امام حسين (ع ) تصريح مي نمايد صحنه هاو عرصه هاي دفاع مقدس ملت مسلمان ايران , زيباترين ارزش هاي والاي الهي را در افكار و انديشه ها , رفتار و سلوك , كنش ها و عمكردهاي فرزندان اسلام به تجلي درآورد و آن دلاورمردان و حماسه سازان تا آنجا در اين ميدان وسيع و عرصه گسترده به شتاب حركت آغازيدند و به سرعت مراحل رشد و كمال معنوي و قرب الهي را طي نمودند و استعدادهاي بالقوه خويش را در مديريت و فرماندهي جنگ به عينيت درآوردند كه براي نسل امروز و فرداي ما به صورت چهره هاي شاخص و بالنده و الگوهاي عشق و ايمان و جهاد و شهادت درآمدند نسل امروز و فرداي ما بايد ايثار و فداكاري و شهامت و مجاهدت هاي خالصانه و صادقانه رزمندگان اسلام به ويژه سرداران و فرماندهان غيور و وارسته اي همچون شهيدان همت , باكري , خرازي , باقري , بروجردي , جهان آرا , صياد شيرازي , زين الدين , كاوه , شيرودي , بابايي , چمران و ساير شهداي بزرگ و تاثيرگذار را پشتوانه اي براي بيداري و راهيابي و تعهد و مسئوليت خويش قرار دهند

| | هشت دوره قانونگذاري از نگاه آمار |
 اولين مجلس قانونگذاري در ايران پس از تحصن علما و مردم در دوره مظفرالدين شاه قاجار در 14 جمادي الثاني 1324 هجري قمري تشكيل شد تا در امور دولتي و مصالح عامه كشور مشاركت كند . در مجلس اول 156 نماينده حضور داشتند و دوره آن دو ساله بود ولي پس از آن چهار ساله شد. تا بيش از انقلاب اسلامي 24 دوره مجلس تشكيل شد كه بررسي عملكرد آن نشان مي دهد به استثناي دو سه دوره , بقيه مجالسي فرمايشي و تحت نفوذ مستقيم دربار بود و با انتخابات فرمايشي كساني به مجلس راه مي يافتند كه در حوزه نفوذ حاكميت بوده و هيچگونه استقلالي در راي دادن نداشتند.
پس از پيروزي انقلاب اسلامي در بهمن 57 , با توجه به جايگاه مشورت و شورا در اسلام , مجلس شوراي اسلامي فعاليت خود را آغاز كرد و اين فعاليت هيچگاه دچار تعطيلي و خمودي و سستي نشد. با توجه به اختياراتي كه مجلس شوراي اسلامي طبق قانون اساسي دارد , اين نهاد در هيچ شرايطي قابل تعطيل شدن نيست , حتي در شرايطي بسيار سخت نظير جنگ تحميلي , انتخابات مجلس شوراي اسلامي در حوزه هاي مناطق جنگزده هم تعطيل نشد. تاكنون , 8 دوره مجلس شوراي اسلامي تشكيل شده است . پس از پيروزي انقلاب اسلامي جلسات مجلس از ميدان بهارستان به ساختمان خيابان امام خميني منتقل شد و محل بهارستان به كميته انقلاب اسلامي تبديل شد ولي از دوره هفتم به بعد جلسات مجلس در ساختمان جديد بهارستان تشكيل شد.

مجلس دوره اول (1363 ـ 1359 ) انتخابات اولين دوره مجلس شوراي اسلامي در بيست و چهارم اسفندماه 1358 برگزار شد . در اين دوره 10 ميليون و 871 هزار و 645 نفر راي دادند . با توجه به شرايط انقلابي جامعه ايران . اين دوره به خاطره اختلاف نظر شديد نمايندگان كه از طيف ها و گروه هاي مختلف سياسي بودند , به تغيير قوانين قديمي و تصويب قوانين جديد مشغول شد. البته وقوع جنگ در سال 1359 , مجلس اول را به خود مشغول كرد .

در اين دوره كه از 7 خرداد سال 59 آغاز و تا 6 خرداد سال 1363 ادامه داشت 270 نماينده در مجلس حضور داشتند . در اواسط فعاليت مجلس اول در تاريخ هفتم تيرماه سال 60 بر اثر انفجار دفتر مركزي حزب جمهوري اسلامي به دست منافقين و شهادت آيت الله بهشتي و 72 تن از ياران انقلاب اسلامي , 27 نفر از نمايندگان مجلس نيز در اين حادثه به شهادت رسيدند . رياست مجلس شوراي اسلامي در دوره اول به عهده آيت الله هاشمي رفسنجاني بود . در اين دوره مجلس بيش از 370 طرح و لايحه به تصويب رسيد. دوره اول مجلس همزمان با فعاليت دولتهاي بني صدر , شهيد رجايي و مهندس موسوي بود. در اين مجلس دو نفر از وزراي دولت مهندس موسوي به نامهاي گنابادي وزير مسكن و علي اكبر ناطق نوري وزير كشور استيضاح شدند كه هر دو مجددا با راي اعتماد مجلس در وزارت خود باقي ماندند راي عدم كفايت به بني صدر رئيس جمهور نيز در دوره اول مجلس به تصويب رسيد. مجلس دوره دوم (1367 ـ1363 )

انتخابات دومين دوره مجلس در بيست و ششم فروردين ماه 1363 برگزار شد . برگزاري انتخابات اين دوره با تصرف بخش هايي از مناطق مرزي كشور توسط نيروهاي عراق مصادف بود , اما انتخابات حوزه هاي جنگ زده براي مهاجرين آن شهرها در حوزه هاي مجاور برگزار شد . در اين دوره 15 ميليون و 822 هزار و 70 نفر در انتخابات شركت كردند و فعاليت مجلس در اين دوره شديدا تحت الشعاع جنگ قرار داشت . علاوه بر اين برخي از مسايل سياست خارجي نظير تداوم دشمني آمريكا و حمايت از عراق نيز از دلمشغولي هاي مجلس دوم بود. مجلس دوره دوم در تاريخ 7 خرداد 1363 فعاليت خود را آغاز كرد و تا 5 خرداد سال 1367 ادامه داشت . در اين دوره نيز همانند دوره اول 270 نفر با راي مردم به مجلس شوراي اسلامي راه يافتند . در دوره دوم مجلس نيز آيت الله هاشمي رفسنجاني به رياست مجلس برگزيده شد. دوره دوم مجلس همزمان با دوره دوم نخست وزيري مهندس موسوي بود. در اين دوره مجلس هيچ وزيري استيضاح نشد . در دوره دوم مجلس 316 طرح و لايحه به تصويب نمايندگان رسيد .

مجلس دوره سوم (1371 ـ1367 ) در نوزدهم فروردين ماه 1367 كه آخرين سال جنگ تحميلي بود , 16 ميليون و 714 هزار و 281 نفر به پاي صندوق هاي راي رفتند تا نمايندگان مجلس سوم را انتخاب كنند. علاوه بر پايان جنگ , اين دوره شاهد رحلت جانسوز حضرت امام خميني (ره ) نيز بود. مباحث سازندگي ويرانه هاي جنگ ذهن مشغولي اين مجلس بود.

دوره سوم مجلس شوراي اسلامي در هفتم خرداد سال 67 آغاز شد و تا 6 خرداد سال 71 ادامه داشت . دو سال اول فعاليت مجلس دوره سوم رياست آن برعهده آيت الله هاشمي رفسنجاني بود و پس از انتخاب وي به عنوان رئيس جمهوري اسلامي ايران , در دو سال بعدي فعاليت مجلس دور سوم رياست آن با نظر نمايندگان به حجت الاسلام كروبي واگذار شد. مجلس دور سوم با فعاليت دولت مهندس موسوي و دولت آقاي هاشمي رفسنجاني همزمان بود. در اين دوره سه تن از وزرا استيضاح شدند. اولين وزير , بهزاد نبوي وزير صنايع سنگين دولت مهندس موسوي بود كه مجددا توانست راي اعتماد مجلس را اخذ كند. پس از آن دكتر ايرج فاضل وزير بهداشت دولت آقاي هاشمي رفسنجاني استيضاح شد كه نتوانست راي اعتماد نمايندگان را بگيرد و از وزارت كنار رفت . سومين وزير هم محمدعلي نجفي وزير آموزش و پرورش دولت آقاي هاشمي رفسنجاني بود كه توانست راي دوباره مجلس را به دست آورد . در دوره سوم مجلس تعداد 256 طرح و لايحه به تصويب رسيد. مجلس دوره چهارم (1375 ـ 1371 )

انتخابات اين دوره در 21 فروردين 1371 برگزار شد و 18 ميليون و 767 هزار و 47 نفر (حدود 60 درصد واجدين شرايط راي دادن ) در انتخابات شركت كردند. تداوم سازندگي همچنان در راس دستور كارهاي مجلس اين دوره بود. در اين دوره هم 270 نفر به مجلس راه يافتند . دوره چهارم مجلس شوراي اسلامي در هفتم خرداد سال 1371 آغاز بكار كرده و تا 6 خرداد سال 75 ادامه يافت . در اين دوره چهار ساله مجلس , حجت الاسلام ناطق نوري رياست مجلس را برعهده داشت .

دوره چهارم مجلس شوراي اسلامي همزمان با دور دوم فعاليت دولت آقاي هاشمي رفسنجاني بود. در اين دوره دو تن از وزراي كابينه آقاي هاشمي رفسنجاني شامل آقايان سعيدي كيا وزير راه و ترابري و محلوجي وزير معادن و فلزات استيضاح شدند كه هر دو وزير توانستند مجددا از مجلس راي اعتماد بگيرند . در چهارمين دوره مجلس 342 طرح و لايحه به تصويب رسيد. مجلس دوره پنجم (1379 ـ1375 )

ششمين دوره انتخابات مجلس در هجدهم اسفندماه 1374 با حضور 24 ميليون و 717 هزار و 88 نفر (حدود 70 درصد واجدان شرايط راي دادن ) برگزار شد. مقابله با برخي از مسايل خارجي نظير افزايش فشارهاي آمريكا و اروپا بويژه پس از اعمال تحريم هاي آمريكا عليه ايران مهم ترين موضوع كاري مجلس پنجم بود. فعاليت دوره پنجم مجلس شوراي اسلامي در 12 خرداد سال 75 آغاز شد و تا 6 خرداد سال 79 ادامه داشت . در اين دوره نيز با راي مردم 270 نفر به مجلس راه يافتند . رياست مجلس دوره پنجم همانند دوره چهارم برعهده حجت الاسلام ناطق نوري بود. دوره پنجم مجلس شوراي اسلامي همزمان با دو سال آخر فعاليت دولت آقاي هاشمي رفسنجاني و آغاز دوره اول دولت آقاي خاتمي بود. در دوره پنجم مجلس دو نفر از وزراي كابينه آقاي خاتمي شامل آقايان عبدالله نوري وزير كشور و عطاالله مهاجراني وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي استضياح شدند كه آقاي نوري موفق به كسب راي مجدد از مجلس نشد و از وزارت كشور كنار رفت اما آقاي مهاجراني توانست مجددا راي اعتماد نمايندگان را به دست آورد وي البته بعد از مدتي استعفا داد در دوره پنجم مجلس تعداد 359 طرح و لايحه به تصويب نمايندگان رسيد .

مجلس دوره ششم (1383 ـ 1379 ) انتخابات ششمين دوره مجلس شوراي اسلامي در بهمن 1378 با حضور حدود 27 ميليون نفر (حدود 70 درصد واجدان شرايط راي دادن ) برگزار شد. اين دوره توسعه سياسي در عرصه داخلي و تنش زدايي در عرصه سياست خارجي را در دستور كار خود قرار داد.

در 7 خرداد سال 1379 آغاز و تا 6 خرداد سال 83 ادامه يافت . رياست مجلس در دوره ششم بر عهده حجت الاسلام كروبي بود . در اين دوره 290 نماينده با راي مردم به مجلس وارد شدند . دوره ششم مجلس با فعاليت دولت آقاي خاتمي همزمان بود. در دوره ششم مجلس , چهار نفر از وزراي كابينه آقاي خاتمي شامل عبدالعلي زاده وزير مسكن , پزشكيان وزير بهداشت , حاجي وزير آموزش و پرورش و معتمدي وزير پست و تلگراف و تلفن استيضاح شدند كه همگي موفق شدند مجددا راي اعتماد مجلس را به دست آورند . در دوره ششم مجلس 396 طرح و لايحه به تصويب مجلس رسيد . مجلس دوره هفتم (1387 ـ1383 ) انتخابات هفتمين دوره مجلس شوراي اسلامي در اسفند 1382 با حضور حدود 23 ميليون و 438 هزار و 30 نفر (حدود 50 درصد واجدان شرايط راي دادن ) برگزار شد. مقابله با مشكلات اقتصادي و اجتماعي , عدم تصويب پروتكل الحاقي و پيوستن به سازمان تجارت جهاني ... از مهمترين موضوعاتي بود كه پس از شروع به كار اين دوره مجلس در دستور كار نمايندگان قرار گرفت . دوره هفتم مجلس همزمان با فعاليت دولت آقاي خاتمي و دولت آقاي احمدي نژاد بود. در اين دوره احمد خرم وزير راه و ترابري دولت آقاي خاتمي استيضاح شد كه موفق به راي مجدد از مجلس نشد. همچنين محمدرضا اسكندري وزير جهادكشاورزي و محمود فرشيدي وزير آموزش و پرورش دولت آقاي احمدي نژاد نيز استيضاح شدند كه توانستند مجددا راي اعتماد مجلس را كسب كنند . در دوره هفتم مجلس بيش از 200 طرح و لايحه به تصويب رسيد . تا حدود يكسال پس از فعاليت مجلس هفتم , جلسات مجلس شوراي اسلامي در محل سابق يعني در خيابان امام خميني تشكيل شد ولي براساس مصوبه مجلس ششم كه مي بايست محل مجلس به ساختمان جديد بهارستان منتقل مي شد , در مورخ 26 آبان سال 83 محل تشكيل جلسات علني به ساختمان جديد بهارستان منتقل شد كه همچنان در اين ساختمان برگزار مي شود. مجلس دوره هشتم (1391 ـ1387 ) انتخابات هشتمين دوره مجلس شوراي اسلامي هم در 24 اسفند سال 86 برگزار شد . در اين دوره بيش از 25 ميليون نفر از واجدين شرايط راي دادن در انتخابات شركت كردند . در مرحله اول انتخابات مجلس هشتم 128 نفر از حوزه هاي مختلف به مجلس راه يافتند و 162 نفر ديگر از داوطلبين به مرحله دوم راه يافتند . مرحله دوم انتخابات هشتمين دوره مجلس شوراي اسلامي ششم ارديبهشت سال 87 در 54 حوزه انتخابيه برگزار شد . در اين دوره هم 290 نماينده در مجلس حضور دارند كه تاكنون چند استيضاح در آن انجام شده است . مقايسه عملكرد ادوار هفتگانه مجلس شوراي اسلامي در فرهنگ و تفكر اسلامي مراحل مختلف تحقق معنويت در توده هاي مردم و ايجاد تحول و تغيير در آنان تبيين شده است و طي اين مراتب در نهايت موجب شكل گيري نهضت اسلامي در عصر رسول خدا و سپس اوج گيري آن در ساير مناطق جغرافيايي و مقاطع تاريخي از گذشته تا امروز گرديده و اين روند همچنان روبه رشد و پيشرفت مكرر است تاريخ انقلاب اسلامي گوياي اين واقعيت بزرگ و انكارناپذير است كه ايمان مذهبي و معنويت زلال سرچشمه گرفته از آن عامل اصلي و محوري تحول آفريني در مردم و تغيير و دگرگوني اساسي در باورها و افكار و اذهان و رفتار و اخلاق آنان بود و همين عامل باعث شد تا در دوران سخت پس از پيروزي نيز كه با انواع توطئه ها و ترفندهاي دشمنان خارجي و داخلي همراه بود , اين نهضت بزرگ در اوج صلابت و عزت باقي بماند و تداوم يابد و امواج آن ساير كشورهاي منطقه را نيز فراگيرد اظهارات متعددي كه قدرت هاي استكباري درباره تاثير شگرف معنويت انقلاب داشته اند و كشورهاي منطقه را به چاره جويي واداشته اند , شاهد گويايي است كه بايد همه مسئولان را به خود آورده و ضمن تقويت معنويت در درون نهضت و نظام اسلامي , رشد و نفوذ آن در بيرون نهضت و نظام و در ميان ملل تشنه معنويت زلال اسلام و انقلاب اسلامي را شتاب بخشد اگر مي بينيم كه عرفان هاي آمريكايي با اصول و ضوابطي چون آزادي مطلق جنسي و آلودگي به مواد مخدر و پرستش اقطاب و رونق انواع فساد و بي بندوباري به ايران اسلامي صادر مي شود , بي ترديد هدف گشودن بيراهه هاي فسق و گناه و در پي آن ازبين بردن تعهد و مسئوليت در جوانان مسلمان را تعقيب مي نمايند

| سيماي توسعه شهري در 30 سالگي انقلاب اسلامي |
مجيد زندي بارها براي بسياري از ما اتفاق افتاده هنگامي كه پس از مدت ها دوباره به شهري مي رويم تغييرات نوسازي و توسعه شهري را آنقدر گسترده در عرض و ارتفاع مي بينيم كه هيچ سابقه اي در حافظه ذهني ما ندارد و تفاوت ها را بسيار غيرمنتظره مي يابيم . اين اغراق نيست مي پذيريد كه در سالهاي اخير تغييرات سريع و ساخت و ساز جديد از نشانه هاي ويژه شهرهاي كشور ما شده است . اين وضعيت به ويژه براي آن دسته از مردمي كه وارد شهرهاي بزرگي چون تهران , اصفهان , مشهد , تبريز , كرمان و.... مي شوند بيشتر قابل توجه است . اين وضعيت حتي براي مردم ساكن يك شهر هم پديدار مي شود كه با عبور از گوشه اي از شهر , گسترش بزرگراهها , خيابان ها , شهرسازي و شهرك سازي و احداث ساختمان هاي مرتفع آن ها را غافلگير مي كند و چه بسا در گوشه اي از يك شهر در ميان انبوهي از ساخت و سازهاي جديد گم مي شوند. همچنين است كه هر فرد منصفي مي پذيرد كه اگر پس از 30 سال دوري از وطن به كشور باز گردد , باور اين تغييرات برايش تقريبا غيرممكن مي شود و اقرار مي كند كه ذهنيت من درباره ايران نسبت به آنچه كه در گذشته ديده بودم تفاوت بسيار دارد و آنها نيز به اين حقيقت اقرار مي كنند كه فكر مي كردند هنوز آثاري از جنگ تحميلي در كشور وجود دارد و هنوز ايران كشوري جنگ زده و انقلاب كرده است ! در چنين شرايطي آن ها با ديدن صحنه هاي توسعه يافتگي در ايران درمي يابند كه انقلاب اسلامي نه تنها بيماري خود كم بيني را در جامعه استعمارزده سده هاي اخير درمان كرده كه حتي ريشه كن نيز ساخته است جامعه اي كه قبلا مجبور بوده براي انجام كوچكترين پروژه هاي شهرسازي , سدسازي و ساير فعاليت هاي توسعه اي دست نياز به سوي كشورهاي توسعه يافته دراز كند در حاليكه امروزه شعار همه مهندسان و محققان شعار « ما مي توانيم » است و نه تنها نيازهاي توسعه زيرساخت هاي ملي را خودشان انجام مي دهند كه نمونه هاي آن را براي مردم ساير كشورها در قالب صدور خدمات فني و مهندسي انجام مي دهند. شهري در زير زمين از شمارش پله ها خسته مي شوي هنگامي كه تعداد آنها از 80 هم مي گذرد , اما پس از اينكه 80 تا 100 پله را پشت سر مي گذاري و به اعماق زمين مي رسي , آنجا را شهري مي بيني كه هر روز حداقل يك ميليون نفر در آن تردد مي كنند شهري كه علاوه بر جمعيت , فروشگاههاي بزرگ هم دارد و مردم براي مسافرت و سياحت به آن وارد مي شوند . شهري در 50 ـ40 متر زير زمين تهران , جايي كه دهها متر از زير چاههاي آب نيز پائين بنا شده و آنجا هم زندگي ادامه دارد. اگرچه شركت راه آهن شهري تهران و حومه ـ مترو ـ در سال 1354 متولد شده , عملا تولد اصلي آن كه به منزله زندگي و حركت باشد به سال 1377 مربوط مي شود كه در آن سال قطار سريع السير تهران ـ كرج به بهره برداري رسيد و يكسال بعد با بهره برداري از بخش 2 مترو , راه آهن زيرزميني تهران هم فعال شد و مسافران را از ميدان امام خميني (ره ) تا ايستگاه صادقيه رساند . از آن سال متروي تهران جزوي جدا نشدني از زندگي شهروندان تهراني شده تا حدي كه بسياري از مسافران صبحانه , ناهار و شام خود را نيز در مترو مي خورند , مسافران عجولي كه تا قبل از نشستن بر صندلي قطار مترو مي دوند و مي دوند اما وقتي كه به صندلي قطار مترو مي رسند در تابستان به دليل خنكي دلارام و در زمستان به دليل گرماي دلپذير به خواب عميق هم فرو مي روند!
 متروي تهران اكنون سري در متروهاي معروف دنيا دارد و به تعبير مسافران دنيا ديده از متروهاي پاريس و مسكو هم زيباتر است قطاري روشن در دل سياه زمين كه پس از بهره برداري از خط غربي ـ شرقي كه از ايستگاه صادقيه در غرب به دانشگاه علم و صنعت در شرق تهران وصل شد , خط شمال و جنوب آن نيز از ايستگاه ميرداماد , مسافران را به جنوبي ترين نقطه تهران و بهشت زهرا و گلزار شهدا مي رساند. در سالهاي اخير هم عليرغم مشكلات مالي , متروي تهران سالانه دو ـ سه ايستگاه جديد را به بهره برداري رساند و طول خطوط خود را هم اضافه كرد و عنقريب خطوط ميدان انقلاب به ميدان شهداي تهران هم به بهره برداري برسد كه شهري جديد در دل شهر تهران خواهد شد و اگر روزي شنيديد يكي از دانشگاههاي معروف كشور واحدي از دانشگاه خود را در متروي تهران تاسيس و رشته هاي ويژه فيزيك كره زمين و زلزله شناسي و تونل سازي را به آنجا منتقل كرد , تعجب نكنيد زيرا اين شهري كه ما ديده ايم ظرفيت فعاليت هاي گسترده شهري را نيز دارد. شهركي در ارتفاع 315 متري آسمان اگر آدمي دنيا و مسايل مربوط به آن را با همت بلند از بالا ببيند , تمام جاذبه هاي دنيا برايش كوچك خواهد شد اين حس هنگامي در وجود آدمي اوج مي گيرد كه آسانسور برج ميلاد با سرعت 400 كيلومتر در ساعت شما را به ارتفاع 300 متري سطح زمين مي برد و آنجا نيز علاوه بر مركز ستاره شناسي و مخابراتي , چندين رستوران و امكانات شهري جا خوش كرده اند و براي خود شهركي در دل شهر بزرگ تهران شده اند. برج ميلاد اگرچه اكنون به نماد شهر تهران تبديل شده و برج آزادي را به يادگاري قديمي تبديل كرده اما هنگامي كه به پاي برج مي رسيد آن را نماد همت والاي ايرانياني مي يابيد كه با همت بلند خود فرياد « ما مي توانيم » را سر مي دهند. همچنانكه اين برج نام خود را از يكصدمين سالروز تولد بنيانگذار جمهوري اسلامي « ميلاد » گرفته است . حتي اگر نخواهيم هيچ يك از كاربردهاي فني برج ميلاد را به شمارش درآوريم , همين كه در مركز جمهوري اسلامي و در آستانه 30 سالگي پيروزي انقلاب صنعت مهندسي ومعماري ايران توانست چنين بناي رفيعي را در جهان عرضه كند , خود مولود مباركي خواهد بود. اكنون ساخت چنين برج بلندي نيز جلودار همت مردمان اين سرزمين نيست زيرا هم انتظارات مردم افزايش يافته و هم جايگاه علمي و اجرايي مهندسان ايراني مترقي تر شده است و امروزه صنعت سدسازي ايران حرفي در كل جهان دارد كه در كنار احداث نيروگاههاي توليد برق , احداث پالايشگاهها , پل ها و راه آهن , پيشرفت هاي علمي در زمينه فناوري هسته اي و نانو فناوري , پزشكي , و.... جايگاه در خور شان جمهوري اسلامي ايران در ميان ساير كشورهاي جهان و به ويژه كشورهاي اسلامي است . نهضت مصلاسازي اگر در 30 سال پيش ساخت مساجد معروفي نظير جامع اصفهان به خاطرات تاريخي ملت ايران در 300 سال پيش پيوسته بود , پس از پيروزي انقلاب اسلامي احداث مساجد معروف جديد در شهرها و روستاها از جمله آثاري شد كه براي سده هاي آينده , اين دوران را به دوران طلايي ساخت مسجد و نهضت مصلاسازي تبديل خواهد كرد معماري خاص ايراني ـ اسلامي ـ مدرن كه تاريخ ايران ماندگار خواهد شد.

اين نهضت البته به انگيزه برگزاري مراسم عبادي ـ سياسي ـ اجتماعي نمازجمعه در سراسر كشور رونق گرفت اما چون مصلاها اكنون به مركزي براي تجمع هاي بزرگ تبديل شده تا اين دوران جاي خالي آن در فرهنگ شهري و معماري ايراني ـ اسلامي خالي بوده است . اكنون ديگر كسي نيست كه بگويد مصلاي بزرگ تهران فقط براي برگزاري نمازهاي فطر و قربان و... است , اين مصلا به كانون فرهنگي تبديل شده كه اقامه نماز تنها جز محدودي از فعاليت هاي سالانه آن , محسوب مي شود. يكبار ديگر تصوير نماز عيد فطر را كه در مصلا بزرگ تهران يا مصلاهاي بزرگ استانهاي ديگر را به ذهن بياوريد نهضتي كه علاوه بر ابعاد معماري , براي دسترسي آسان مردم , مهندسي شهري را نيز با خود همراه كرده است و از ويژگي هاي مختلف قابل بررسي و داراي ابعاد عبادي , سياسي , فرهنگي , اجتماعي , شهرسازي و كانوني مولد براي فرهنگ سازي تبديل شده اند. دنياي شيرين روزنامه خوان ها امروزه در جهان اگر هر فرد يا گروهي بخواهند خود را از رسانه ها از جمله راديو و تلويزيون و مطبوعات جدا كنند , عملا خود را از جهان جدا كرده اند و از حيات جمعي فاصله خواهند گرفت . در چنين فضايي است كه امروزه شبكه هاي اطلاع رساني از اينترنت گرفته تا شبكه هاي تلويزيوني , راديويي , مطبوعات سراسري جزوي از حركت رو به رشد يك جامعه محسوب مي شوند. درصد عمده جمعيت كشورمان به ياد دارند به دلايل مختلف اعتقادي , مذهبي و حتي سياسي مردم كشورمان پس از پيروزي انقلاب اسلامي به سمت رسانه ها گرايش پيدا كرده اند كه تا قبل از آن چندان در پي خواندن روزنامه و مجله نبودند و تا اين حد پيشرفت هاي مردم جهان را از طريق رسانه ها پي نمي گرفتند. قبل از پيروزي انقلاب اسلامي اگرچه جمعيت ايران هم نصف جمعيت فعلي بود. اما نمي توان انكار كرد كه روزنامه هاي آن دوران به تعداد انگشتان يك دست هم نمي رسيد و كل نشريات , ماهنامه ها , هفته نامه ها و فصلنامه هاي موجود نيز كمتر از 200 عنوان بوده است . اما اكنون چه كافي است حداقل هاي آن را امسال در نمايشگاه مطبوعات در مصلاي امام خميني (ره ) تهران مي ديديد. و اگر فرصت مي كرديد يك روز كامل را در راهروهاي نمايشگاه مي گشتيد , شك نداريم كه قادر نبوديد به همه غرفه ها كه نماينده يك روزنامه يا نشريه بود , برسيد! اكنون در ايران حداقل 150 عنوان روزنامه به صورت سراسري , استاني و محلي منتشر مي شود و بيش از 3500 عنوان روزنامه , نشريه و مجله در سراسر كشور درخواست فعاليت داده اند كه حدود 2900 مورد آن منتشر مي شود .
در اين ميان توسعه نشريات تخصصي كه حقيقتا مبناي ثبت علم و تحقيقات علمي هم در كشور محسوب مي شوند , بسيار چشمگير است . مجلاتي كه به محفل انديشمندان و محققان تبديل شده اند و تحقيقات علمي , ادبي و تاريخي را براي ثبت در آن ارسال مي دارند. در چنين فضاي رسانه اي است كه مي توان مدعي شد ملت ايران در اين دوره يكي از سياسي ترين ملت هاي دنيا هستند كه از جزيي ترين اتفاقات سياسي كشور و دنيا با خبر مي شوند زيرا روزنامه ها و مجلات و اخيرا سايت هاي اينترنتي از احزاب و جمعيت هاي مختلف هر رخدادي را كه مربوط به خود يا گروههاي رقيب باشد منتشر مي كنند و به اصطلاح هيچ خبري پشت ابرها باقي نمي ماند. البته طرح اين سخن به منزله رضايت از ساختار مطبوعاتي و رسانه اي كشور نيست و علاوه بر ظاهر به باطن مطالب مورد اشاره در روزنامه ها هم بايد پرداخت , چه اينكه هم محدوديت ها و هم معذوراتي وجود دارد كه جاي آن در اين ويژه نامه نيست همچنانكه بارها به طور مفصل از طريق روزنامه اعلام شده است , اما فضاي مطبوعاتي وسيع كشور ما هيچ دوره اي همانند پس از پيروزي انقلاب اسلامي نبود. كه هر گروه , جريان و دسته اي براي خود روزنامه يا نشريه مستقلي دارد. راديو و تلويزيون ايراني , يگانه در خاورميانه دنياي پرهياهوي راديو و تلويزيون در دنيا يقينا نيازي به توصيف ندارد , دنيايي كه نبض اطلاع رساني جهاني را در دست دارد و هيچ نقطه اي از كره زمين نيست كه امواج راديو و تلويزيوني به آن نرسد. اين دو فناوري قرن بيستمي به دليل جاذبه هايي كه دارد روي ساختار شخصيتي , عقيدتي , رفتاري , فرهنگي , اجتماعي , سياسي , اقتصادي و... هر موضوعي كه در ذهن بپرورانيم اثر گذاشته است و براي خود مشتري خاصي دارد. اكنون عمر اولين فرستنده راديويي در ايران كه در چهارم ارديبهشت 1319 با فرستنده اي با قدرت 20 كيلووات و پخش روزانه فقط 5 ساعت متولد شده , حدود 68 سال است ; اما اكنون 30 سال پس از پيروزي انقلاب اسلامي گستره فعاليت شبكه راديويي ايران از مرزها عبور كرده و به زبانهاي انگليسي , آلماني , فرانسوي , عربي , روسي , اسپانيايي , آلباني , سواحيلي , ارمني , هندي , ژاپني , اردو , چيني و... اخبار و برنامه هاي مختلف و متنوعي را حتي به وقت كشورهاي آمريكايي , اروپايي , آسيايي پخش مي كنند. آنهايي كه تا قبل از پيروزي انقلاب اسلامي شنونده برنامه هاي راديو بودند , مي دانند كه تا آن زمان راديو تقريبا داراي يك يا دو شبكه بود اما اكنون 20 شبكه و كانال راديويي در كشور فعال مي باشد كه حتي انتخاب شنوندگان راديو هم رقابتي شده است . اكنون علاوه بر راديو سراسري راديو سلامت , راديو قرآن , راديو صداي آشنا (سه كانال براي ايرانيان خارج از كشور) , راديو ورزش , راديو البرز , راديو معارف , راديو معارف انگليسي , راديو پيام , راديو گفت وگو , راديو تهران , راديو جوان , راديو فرهنگ , راديو تجارت , راديو آوا , راديو نوا , راديو خانواده , راديو اينترنتي ايران صدرا و راديوهاي برون مرزي 1 , 2 , 3 , 4 , 5 , 6 و ... كه شرح آن خارج از خواسته اين مقاله است . شبكه تلويزيوني يك و دو نيز در خاطره ها مانده كه در ساعت هاي محدود اخبار و فيلم پخش مي كرد , اما پس از پيروزي انقلاب اسلامي هم اكنون اين شبكه ها به 8 كانال رسيده كه شبكه اول اصلي , دوم (علمي و فرهنگي ) سوم (جوانان و ورزش ) , چهارم (فرهنگي ) پنجم (ويژه استان ) خبر (ويژه اخبار روزانه ) , قرآن و معارف (نداي توحيد) و آموزش در سطح ملي افزايش يافته است . علاوه بر آن سيماي برون مرزي كشور شبكه جام جم , جام جم 2 و جام جم 3 براي فارسي زبانان , شبكه الكوثر , شبكه سحر , شبكه العالم , شبكه قرآن , شبكه اينترنتي لبيك و در يك سال اخير شبكه پرس تي وي مخاطبان خاص خود را به زبان هاي مختلف دنيا جذب كرده اند.

اكنون در حوزه استاني نيز تقريبا تمامي مراكز استانها حداقل داراي يك شبكه تلويزيوني و يك شبكه راديويي هستند و در بعضي مراكز راديوهاي شهري نيز فعال است . توسعه اينترنت اگر اين دوران را دوره اوج گيري شبكه هاي اطلاع رساني نامگذاري نمائيم حتما شبكه اينترنتي در راس اين هرم قرار داد زيرا اكنون ديگر هيچ فناوري جديدي بدون گذر از شبكه اينترنت امكان رشد و نمو ندارد زيرا اگر اين شبكه جهاني روزي به عنوان ابزاري فانتزي مطرح مي شد , اكنون به يكي از لوازم اوليه زندگي بشر تبديل شده كه حتي در كشور ما كارت سوخت خودروها نيز با كمك از اين ابزار اطلاع رساني در اختيار متقاضيان قرار مي گيرد. اكنون بزرگراه ارتباطات فردي و جمعي و ملي و بين المللي از مسير اينترنت مي گذرد و حتي آنهايي كه از اين علم بي بهره هستند افرادي عامي و بي سواد خوانده مي شوند كه در مواقعي مجبور مي شوند كارهاي اداري خود را با كسي در ميان بگذارند كه اهل شبكه ارتباطي اينترنت است . اگر چه عمر اينترنت در جهان به حدود 40 سال هم مي رسد اما در ايران , اولين قدمهاي شكل گيري شبكه اينترنت به سال 1372 بازمي گردد كه در برخي از دانشگاههاي معروف كشور برقرار شد اما سرعت گسترش اينترنت در جهان و اكنون ايران به سرعت برق همانند مي شود كه امروزه بسياري از كشورهاي دنيا به صورت آني , اطلاعات را در اختيار مردم قرار مي دهند. اين فناوري يقينا يكي از فناوريهاي نوين است كه مهمترين عامل توسعه آن برخورداري از پهناي باند ارتباطي بالا و قابل دسترس عموم بودن است كه خوشبختانه با توجه به توانايي نيروي انساني با سواد در كشور ما و قابليت هاي علمي موجود. مي توان در اين عرصه نيز پيشگام كشورهاي منطقه شد. هر تازه واردي كه پس از سالها دوري از وطن به كشور باز مي گردد با ديدن تغييرات گسترده فضاهاي شهري در ايران , در مي يابد كه انقلاب اسلامي نه تنها بيماري « خود كم بيني » را در جامعه استعمار زده سده هاي اخير درمان كرده كه حتي آن را « ريشه كن » نيز ساخته است امروزه نه تنها طراحي بسياري از زيرساخت هاي توسعه شهري توسط مهندسان ايراني انجام مي شود; بلكه اين فعاليت ها در قالب خدمات فني و مهندسي به بسياري از كشورها نيز صادر مي شود متروي تهران اكنون در زيرزمين به شهري تبديل شده است , شهري كه روزانه يك ميليون نفر به آن مسافرت و سياحت مي كنند فعاليت رسمي برج ميلاد در آستانه 30 سالگي انقلاب اسلامي , نماد همت بلند ملت ايران شده است كه بر فراز آن فرياد مي زنند : « ما مي توانيم » اگر تا 30 سال پيش معماري ايراني صرفا به مساجد معروف دوران صفويه و پيش از آن ختم مي شد , نهضت مصلاسازي بعد از پيروزي انقلاب , اين دوران را به دوران طلايي معماري « اسلامي ـ ايراني ـ مدرن » تبديل ساخته است تا پيش از پيروزي انقلاب اسلامي تعداد روزنامه هاي سراسر كشور به انگشتان يك دست هم نمي رسيد; اما اكنون حداقل 150 روزنامه به صورت سراسري , استاني و محلي منتشر و 2900 نشريه چاپ مي شود هم اكنون بالغ بر 20 كانال راديويي و 15 كانال تلويزيوني جمهوري اسلامي به زبانهاي فارسي و ديگر زبانهاي زنده دنيا , اخبار و رويدادهاي ايران را به جهان مخابره مي كنند

| | نگاهي به كارنامه درخشان انقلاب در عرصه فناوري و دانش افزايي |
 سيد محمدرضا گتميري هم اكنون در سي امين سال پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي ايران قرار داريم . طي اين سالها , انقلاب اسلامي كارنامه درخشاني را در عرصه هاي مختلف اقتصادي , اجتماعي , سياسي , فرهنگي , علمي , آموزشي و پژوهشي برجاي است . در اينجا مروري كوتاه به دستاوردهاي انقلاب اسلامي در زمينه تحقيقات بيوتكنولوژي , سلامت و بهداشت و نيز توسعه دانشگاهها و مراكز آموزش عالي خواهيم داشت . فناوري سلولهاي بنيادي دسترسي انسان به فناوري تكثير سلولهاي بنيادي و بكارگيري آنها براي توليد سلولهاي ديگر , از جمله مباحث نوين در علوم زيستي است . انتظار مي رود اين فناوري در سال هاي آتي , انقلاب بزرگي را در عرصه هاي علوم گوناگون بويژه پزشكي پديد آورده و در درمان برخي بيماريهاي صعب العلاج انسان مفيد واقع شود. در اين مقال به گوشه اي از فعاليتها و دستاوردهاي محققان كشور در دستيابي به فناوري تكثير و تمايز سلولهاي بنيادي اشاره مي كنيم . خوشبختانه همگام با پيشرفت هاي اخير دنيا در زمينه سلولهاي بنيادي , اين موضوع در كشور ما نيز مورد توجه قرار گرفته و فعاليتهاي خوبي توسط چند مركز پژوهشي و دانشگاهي در اين مورد , انجام گرفته است . براي مثال , عليرغم مشكلات موجود , محققان كشورمان در پژوهشكده رويان و دانشكده پزشكي دانشگاه تربيت مدرس تحقيقات ارزنده اي در اين باره انجام داده اند كه دستاوردهاي ارزشمندي به همراه داشته است .
 پژوهشكده رويان پژوهشكده علوم سلولي و ناباروري رويان , يكي از مراكز تحقيقاتي وابسته به جهاد دانشگاهي است كه در زمينه بهداشت باروري و علوم توليد مثل فعاليت مي كند. اين مركز در كنار فعاليتهاي درماني و سرويس دهي به زوج هاي نابارور , بخش اصلي فعاليتهاي خود را در حوزه امور پژوهشي و آموزشي متمركز كرده و در قالب چندين گروه تخصصي در زمينه علوم باروري و توليد مثل مي پردازد. محققان اين پژوهشكده در موفقيتهايي نظير تولد اولين مورد نوزاد با استفاده از جنين منجمد در ايران در سال 1375 و تولد اولين » با استفاده از اسپرم منجمد شده يك فرد بيضه برداري شده در سال 1378 , در سال 1382 مي توانستند با ICSI نوزاد حاصل از روش « كشت و تكثير نخستين دوره از سلولهاي بنيادي جنين انسان (بن ياخته هاي جنيني ) در ايران به فناوري توليد سلولهاي بنيادي جنين انسان دست پيدا كنند. پژوهشكده رويان در كنار ارائه خدمات درماني به زوج هاي نابارور كه از سال 1370 آغاز شده و همچنان ادامه دارد , بخش عمده اي از فعاليتها و نيروي خود را در امر پژوهش متمركز نموده است . فعاليتهاي اين مركز كه از سال 1372 آغاز شده در قالب پنج گروه تخصصي شامل جنين شناسي , ژنتيك ناباروري , ناباروري مردان , ناباروري زنان و بهداشت و اپيدميولوژي انجام مي گيرد. در گروه جنين شناسي , روي كشت جنين در شرايط آزمايشگاهي و بررسي خصوصيات سلولي و مولكولي آن كار مي شود. محققان اين بخش كه تقريبا از سالهاي 1374 و 1375 , كار روي جنين و سلولهاي جنيني را آغاز نموده اند . در سال 1379 , پروژه اي را تحت عنوان سلولهاي بنيادي در پژوهكشده رويان مطرح كردند . در سال 1381 , يكي از محققان اين مركز , براي ادامه تحقيقات در زمينه توليد و پرورش سلولهاي بنيادي جنيني , عازم يكي از دانشگاههاي استراليا شده و طي دوره پژوهشي خود , موفق به توليد چهار رده مختلف از سلولهاي بنيادي جنيني موش شد. پس از بازگشت محقق ياد شده به ايران , آزمايشگاهي تحت عنوان آزمايشگاه بن ياخته ها در پژوهشكده راه اندازي شده و تحقيق برروي سلولهاي بنيادي جنين انسان در آنجا شروع گرديد. خوشبختانه مجموعه اين فعاليتها باعث شد تا كشور ما به توانايي توليد و پرورش سلولهاي بنيادي جنيني انسان دست پيدا كند. برخي فعاليتهاي پژوهشكده رويان در زمينه سلولهاي بنيادي جنيني

تحقيقات و فعاليتهاي پژوهشكده برروي اين سلولها در چند محور متمركز است : توليد سلولهاي عضلاني قلب , توليد سلولهاي عصبي , توليد سلولهاي خون ساز و توليد سلولهاي مولد هورمون انسولين با استفاده از سلولهاي بنيادي جنيني در محيط آزمايشگاه . براساس اظهارات محققان پژوهشكده رويان , در مورد سلولهاي عصبي موفقيتهاي بسيار خوبي آمده است , بطوريكه با تمايز سلولهاي بنيادي جنيني , كلاف هاي بسيار بزرگي از سلولهاي عصبي ايجاد مي شوند. محققان اين پژوهشكده همچنين موفق شدند با تمايز جهت دار سلولهاي بنيادي جنيني انسان , سلولهاي بخش اندوكريني پانكراس را توليد كنند. سلولهاي بخش اندوكريني پانكراس انساني شامل سلولهاي مولد انسولين انساني , سلولهاي مولد هورمون گلوكاگون , سوماتواستاتين و پانكراتين پلي پتپيدي است . اين موفقيت يك گام مهم براي درمان بيماران ديابت نوع اول در جهان محسوب مي شود و اين اميد را بوجود آورده است كه در آينده اي نزديك , با پيوند سلولهاي انسولين ساز به انسان , راه درمان قطعي بيماري ديابت نوع اول هموار گردد. دانشكده پزشكي دانشگاه تربيت مدرس گروه هماتولوژي دانشكده پزشكي دانشگاه تربيت مدرس نيز از جمله مراكز دانشگاهي كشور است كه فعاليتهايي را در زمينه سلولهاي بنيادي انجام داده كه طرحهايي نيز در اين راستا انجام مي دهند. تكثير سلولهاي بند ناف و تمايز سلولهاي بنيادي بالغ به سلولهاي قلبي , عصبي و استخواني , از جمله دستاوردهاي محققان اين گروه در زمينه سلولهاي بنيادي مي باشد. برخي فعاليتهاي دانشگاه تربيت مدرس در زمينه سلولهاي بنيادي بالغ

1 ـ تكثير سلولهاي بنيادي بند ناف بمنظور درمان افراد سرطاني يكي از مشكلات پيوند مغز استخوان , عدم سازگاري سنجي شخص گيرنده با شخص دهنده است . اين موضوع يعني ناسازگاري سنجي حتي ممكن است باعث مرگ شخص گيرنده شود. از طرفي بدليل كمبود تعداد افراد داوطلب براي اهداي مغز استخوان , امكان يافتن نمونه هاي سازگار با فرد بيمار دشوار است . از آنجايي كه سلولهاي بنيادي بند ناف , در مراحل اوليه تكامل قرار دارند , سازگاري آنها با شخص گيرنده بيشتر است و در زمان انتقال به شخص بيمار , كمتر پس زده مي شوند. بنابر اين با تبديل سلولهاي بنيادي بند ناف به سلولهاي مغز استخوان و پيوند آنها به بيمار مي توان تا حد زيادي با مشكل پس زدگي مقابله نمود , ضمن اينكه اين سلولهاي بنيادي , از خون بند ناف و بلافاصله بعد از تولد نوزاد جداسازي مي شوند و لذا بعيد است كه مشكلات اخلاقي خاصي داشته باشند. از ديگر مزاياي سلولهاي بنياد بند ناف مي توان به فقدان عفونت ويروسي و سرعت بهبود اشاره كرد. 2 ـ تبديل سلولهاي بنيادي بالغ به سلولهاي قلبي در دانشگاه تربيت مدرس , سلولهاي بنيادي بالغ در محيطهاي كشت ويژه به سلولهاي قلبي تبديل شده اند كه داراي ضربان خاص اين سلولها بوده اند. در اين روش , مراحل مختلف تمايز از يك سلول بنيادي به سلول قلبي , توسط ميكروسكوپ فاز معكوس فيلمبرداري و به رايانه منتقل شده است . ضمن اينكه محققان اين مركز , جهت تشخيص تمايز و تشكيل سلولهاي قلبي , فقط به داشتن ضربان آنها اكتفا نكرده و تست هاي تكميلي را در اين خصوص انجام داده اند. 3 ـ توليد سلول استخواني با استفاده از سلولهاي بنيادي بالغ باتوجه به اهميت تبديل سلولهاي بنيادي بالغ به سلولهاي استخواني و كاربرد آن در ترميم بافت هاي استخواني آسيب ديده , اين مورد نيز در دانشگاه تربيت مدرس مورد توجه قرار گرفته است . تاكنون مراحل اوليه تمايز با موفقيت انجام شده است و براي تشخيص كسيته شدن در اين سلولها , از تست اختصاصي آن يعني آليزانيد و براي تعيين و تاييد تمايز , از آزمون آلكالان فسفاتاز استفاده شده است , كه هر دوي اين آزمونها دوره تمايز را مورد تاييد قرار داده اند.

از جمله اهداف آينده محققان دانشگاه تربيت مدرس , مي توان به توليد سلولهاي غضروفي و پوستي با استفاده از سلولهاي بنيادي بالغ اشاره كرد. حوزه بهداشت و درمان يكي از اهداف انقلاب اسلامي بالا بردن سطح سلامت و ايجاد شرايط لازم براي دسترسي عادلانه و فراگير آحاد مردم به خدمات بهداشتي و درماني مناسب بود. به همين منظور از آغاز انقلاب اسلامي , وزارت بهداشت از جمله وزارتخانه هاي فعال ايران سعي در حفظ , تامين و ارتقاي سلامت مردم جامعه داشت و براي رسيدن به اهداف خود اقدام به تامين نيروي انساني ورزيده , تاسيس مراكز درماني و ساخت بيمارستانها , ارتقا سطح كيفيت تجهيزات پزشكي و نيز دادن آموزش و بالا بردن سطح آگاهي مردم نسبت به بيماريها و آموختن روشهاي پيشگيري از آنها كرد. پس از انقلاب اسلامي تعداد دانشكده هاي گروه علوم پزشكي و نيز اعضاي هيات علمي اين دانشكده ها روند رو به رشدي يافت در نتيجه بر ظرفيت پذيرش دانشجو در رشته هاي مختلف پزشكي بطور چشمگيري افزوده شد تا نياز كشور به پزشك برآورده شود. موضوع مهمي كه در سالهاي 59 و 60 به عنوان اولويت خاص مطرح شد , كمبود شديد نيروي انساني پزشكي در اكثر نقاط كشور بود , به گونه اي كه در بعضي از نقاط كشور براي هر 18 هزار نفر يك پزشك وجود داشت و اين موضوع باعث جذب هزاران پزشك خارجي شده بود. علاوه بر اين تربيت دانشجويان گروه پزشكي در بيمارستانهاي تخصصي وابسته به دانشگاهها انجام مي شد و با وزارت بهداري و كل جامعه ارتباطي نداشت و اين امر سبب شده بود كه آموزش پزشكي فاقد جنبه هاي جامعه نگر باشد. با تشكيل ستاد انقلاب فرهنگي در سال 59 , گروه پزشكي اين ستاد , بازنگري برنامه هاي آموزش پزشكي را برعهده گرفت و پس از بررسيها و پژوهش هاي فراوان , نهايتا در سال 64 , وزارت بهداشت , درمان و آموزش پزشكي تشكيل شد و متعاقب آن دانشگاهها و دانشكده هاي علوم پزشكي در سال 65 ايجاد شده و به اين ترتيب آموزش و پژوهش در شبكه هاي بهداشتي و درماني كشور شكل تازه اي به خود گرفت و ارتباط بين دانشگاهها و شبكه در همه ابعاد مستحكم تر شد. تعداد دانشجويان دانشگاههاي علوم پزشكي و تعداد دانشگاهها بويژه در مناطق محروم افزايش يافت و پذيرش دانشجو و اعضاي هيات علمي نيز از روند رو به رشدي برخوردار شد . تعداد دانشكده هاي گروه علوم پزشكي با رشد 10 برابر نسبت به سال 57 , هم اكنون به 110 دانشكده رسيده است كه 77 دانشكده پزشكي , دانشكده دندانپزشكي و داروسازي جزيي از آن است . ظرفيت پذيرش دانشجو در رشته پزشكي در طي سالهاي دهه 60 افزايش چشمگير داشت و از سالهاي دهه 70 به بعد , با تعديل نسبي ساليانه 3500 تا 4500 دانشجو در مقطع دكتراي حرفه اي , (پزشكي , دندانپزشكي و داروسازي ) در دانشگاههاي دولتي و غيردولتي (آزاد) پذيرفته مي شوند.

در زمينه تربيت نيروي متخصص پزشكي هم رشته هاي تخصصي گسترش يافت و پذيرش دانشجو در اين مقاطع افزايش داده شد. و 800 دانشجوي PhD هم اكنون ساليانه 1400 دستيار تخصصي باليني , 400 دانشجوي فوق تخصص و فلوشيپ , 140 دانشجو كارشناسي ارشد در زمينه هاي مختلف پزشكي تربيت مي شوند. يكي ديگر از دستاوردهاي بزرگ انقلاب اسلامي در زمينه بهداشت , تاسيس شبكه هاي بهداشتي درماني بمنظور كمك رساني به مردم است كه از كوچكترين روستاها تا شهرهاي بزرگ كشور را تحت پوشش قرار مي دهند , اين شبكه ها همراه با بيمارستانها و پلي كلينيك هاي تخصصي و بيمارستانهاي دانشگاهي با خدمات فوق تخصصي و مراكز بهداشتي درماني كشور را تشكيل مي دهند. توسعه بيمارستانها طي سالهاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي و حتي با وجود محدوديتهاي اعتباري زمان جنگ نيز ادامه يافت و سالانه بطور متوسط 9 بيمارستان جديد در كشور احداث شده است . در حاليكه در سال 1357 , تنها 37 درصد شهرهاي كشور داراي بيمارستان بودند , اين رقم هم اكنون به بيش از 93 درصد رسيده است . هم اكنون تعداد بيمارستانهاي فعال كشور و تخت بيمارستاني ثابت به ترتيب 803 و 119 هزار مي باشد در حاليكه در سال 1357 اين ارقام 524 و 55 هزار بوده است . همچنين در راستاي دسترسي آحاد مردم به خدمات درماني , طرح « ارجاع خدمات درماني سرپايي » و « پزشك خانواده » تدوين شده و با پوشش بيمه خدمات درماني , در حال اجراست . يكي ديگر از امور مهم و حساس در وزارت بهداشت , درمان و آموزش پزشكي , دارو و مسائل مربوط به آن است . امروزه بيش از 95 درصد از نياز دارويي كشور در داخل كشور توليد مي شود در حاليكه اين رقم قبل از انقلاب اسلامي تنها 25 درصد بوده است . هم اكنون 1154 قلم دارو در كشور توليد مي شود , تعداد پروانه هاي ساخت دارو نيز به حدود 2200 مورد مي رسد . همچنين تعداد مواد موثر دارويي كه در حال حاضر در كشور توليد مي شود به 91 قلم رسيده است . در سال 83 تعداد 3 قلم دارو با فناوري بيوتكنولوژي در كشور توليد شده و پروژه بسيار مهم توليد داروهاي ضد سرطان در كشور نيز در سال 85 به ثمر رسيد . از آنجا كه بهداشت يكي از شاخصهاي توسعه كشورها به شمار مي رود و امروز پيشگيري بيش از درمان مورد توجه قرار دارد از اين رو مسئولان بهداشت ايران پس از پيروزي انقلاب اسلامي , طي طرحهاي گسترده واكسيناسيون نظير واكسيناسيون فلج اطفال , ديفتيري , كزاز و از بسياري از بيماريهاي مسري پيشگيري كرده اند.

حوزه علمي و آموزشي انقلاب اسلامي در عرصه هاي مختلف علمي و آموزشي نيز كارنامه درخشاني دارد. امروزه مردم ايران اسلامي , بوضوح نتيجه اقدامات صورت گرفته در اين حوزه ها را مشاهده مي كنند. روزي نيست كه از نوآوري و خلاقيتهاي ارائه شده توسط جوانان پژوهشگر ايراني در رشته هاي مختلف علمي , علوم پايه , علوم انساني , بيوتكنولوژي , فني و مهندسي , كشاورزي , هنر و صنايع دفاعي در رسانه ها خبري انعكاس داده نشود. امروزه ايران اسلامي در المپيادهاي علمي جهاني , نظير رياضي , فيزيك , شيمي , كاميپوتر و غيره حضوري فعال و چشمگير دارد به گونه اي كه به عنوان يك كشور صاحب نام شناخته شده است و در رديف 10 كشور برتر جهان در رقابتهاي المپيادي دانش آموزي و دانشجويي قرار گرفته است . از دستاوردهاي مهم آموزش عالي كشور در دوران پس از انقلاب اسلامي , تاسيس صدها دانشگاه و موسسه آموزش عالي است كه توانسته است سطح كيفي آموزش را ارتقا داده و با تاسيس دوره هاي مختلف تحصيلات تكميلي بويژه دكتراي تخصصي , مشكل اعزام دانشجو به خارج از كشور را جهت كسب مهارتهاي علمي رفع كند. تعداد دانشجو در سال 1357 به حدود 160 هزار نفر بالغ مي شد اما با توسعه مراكز آموزش عالي دولتي و غيردولتي بويژه دانشگاه آزاد اسلامي و مراكز تربيت معلم و دانشگاه جامع علمي كاربردي , تعداد دانشجويان شاغل به تحصيل در كشور هم اكنون به رقم حدود 3,5 ميليون نفر رسيده است . همچنين پس از پيروزي انقلاب اسلامي به فرمان حضرت امام خميني (ره ) رهبر كبير انقلاب اسلامي , سازمان نهضت سوادآموزي براي مقابله با جهل و بيسوادي در كشور شكل گرفت . اين سازمان توانست با فعاليتهاي چشمگير در امر مبارزه با بيسوادي , توزيع متناسب امكانات آموزشي بين زنان و مردان سوادآموز در شهرها و روستاها , درصد بالايي از زنان و مردان بي سواد را با برگزاري دوره هاي آموزشي وارد دانشگاههاي معتبر كشور باسواد كند و به همين دليل اين سازمان به دفعات از سوي سازمان علمي فرهنگي ملل متحد (يونسكو) مورد تشويق و تقدير قرار گرفته است . خوشبختانه همگام با پيشرفت هاي اخير دنيا در زمينه سلولهاي بنيادي , اين موضوع در كشور ما نيز مورد توجه قرار گرفته و فعاليتهاي خوبي توسط چند مركز پژوهشي و دانشگاهي در اين مورد انجام گرفته است درمان ناباروري زوج هاي نابارور از طريق سلولهاي بنيادي جنيني , تكثير سلولهاي بند ناف و تمايز سلولهاي بنيادي بالغ به سلولهاي قلبي , عصبي و استخواني كه در درمان بسياري از بيماريهاي صعب العلاج انسان نقش بسزايي دارند , از دستاوردهاي محققان كشور در زمينه سلولهاي بنيادي است تعداد دانشكده هاي گروه علوم پزشكي با رشد 10 برابر نسبت به سال 57 , هم اكنون به 110 دانشكده رسيده است كه 77 دانشكده پزشكي , دندانپزشكي و داروسازي جزيي از آن است در حاليكه در سال 1357 , تنها 37 درصد شهرهاي كشور داراي بيمارستان بودند , اين رقم هم اكنون به بيش از 93 درصد رسيده است امروزه بيش از 95 درصد از نياز دارويي كشور در داخل توليد مي شود در حاليكه اين رقم قبل از انقلاب اسلامي تنها 25 در صد بوده است تعداد دانشجويان در سال 1357 به حدود 160 هزار نفر بالغ مي شد اما با توسعه مراكز آموزش عالي دولتي و غيردولتي تعداد دانشجويان شاغل به تحصيل در كشور هم اكنون به حدود 3,5 ميليون نفر رسيده است

| قانون اساسي , دستاوردي عظيم و مترقي |
 عمده ترين دستاورد پيروزي شكوهمند انقلاب اسلامي در مقابل رژيم طاغوت و ستم شاهي , تدوين , تصويب و بهره مندي از قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران به عنوان قانوني پيشرفته و مترقي است . قانون اساسي كه در سال 1358 به تصويب مجلس خبرگان قانون اساسي رسيد , يكي از گرانبهاترين دستاوردهاي نهضت اسلامي به رهبري امام خميني (ره ) در كشور به شمار مي آيد. اين قانون مترقي و پيشرفته , ده سال بعد به دليل تغيير شرايط و برخي از نيازها مورد بازنگري قرار گرفت و اصلاحات و تغييراتي را در برخي از اصول و تتميم آن بخود ديد و در نهايت با افزوده شدن دو اصل و دو فصل ديگر به آن , صاحب 177 اصل و مشتمل بر چهارده فصل گرديد. بررسي روند پيدايش قانون اساسي در جمهوري اسلامي ايران , مبين اين نكته است كه زمينه تدوين اين قانون به پيش از پيروزي انقلاب در سال 1357 بازميگردد يعني زماني كه امام خميني (ره ) مرجع تقليد و رهبر بزرگ انقلاب و بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران در فرانسه دوران تبعيد را سپري ميكردند بعضي از صاحبنظران با موافقت ايشان اقدام به تدوين پيش نويس قانون اساسي كردند.
 حضرت امام (ره ) بعد از پيروزي انقلاب و ورود به ميهن اسلامي در اولين سخنراني خود از تشكيل مجلس موسسان سخن به ميان آوردند و در 16 بهمن ماه طي حكمي مهندس بازرگان را مامور تشكيل دولت موقت كردند و در اين حكم مسائل زير از جمله ترتيب اداره امور مملكت ـ انجام رفراندوم و رجوع به آراي عمومي ملت درباره تغيير نظام سياسي كشور به نظام جمهوري اسلامي , تشكيل مجلس خبرگان از منتخبان ملت براي تصويب قانون اساسي جديد و نيز انتخاب نمايندگان ملت بر طبق قانون اساسي جديد مورد تاكيد قرار گرفته بود. دولت موقت نيز به جاي قوه مجريه اداره امور كشور را به دست گرفت و در اجراي قسمتي از فرمان حضرت امام (ره ) اقدامات لازم جهت برگزاري همه پرسي براي تغيير نظام سياسي و تعيين نوع نظام حاكم انجام شد و در دهم و يازدهم فروردين ماه سال 58 انتخابات برگزار و نتيجه آن شد كه بيش از 98,2 مردم ايران به نظام جمهوري اسلامي ايران راي مثبت دادند . اين مسئله اهميت مراجعه به آرا مردم پس از پيروزي انقلاب اسلامي را به وضوح نشان مي دهد تا جائي كه تاكنون 30 دوره انتخاب رسمي در كشور برگزار شده است . بنيانگذار نظام اسلامي , در تاريخ 58,3,4 طي حكم ديگري از نخست وزير دولت موقت خواستند طرح قانون اساسي را كه شوراي طرح هاي انقلاب مشغول تدوين و تكميل آن است را با سرعت تكميل و به تصويب شوراي انقلاب برساند و سپس به نظرخواهي افكار عمومي گذارده شود كه با انجام اين اقدامات , طرح پيش نويس قانون اساسي بااستفاده از نقطه نظرات اقشار مختلف مردم تكميل و سپس لايحه قانون انتخابات مجلس بررسي نهايي قانون اساسي نيز در تاريخ 58,4,14 به تصويب شوراي انقلاب رسيد و بدين ترتيب انتخابات سراسري در 29 تيرماه همان سال برگزار و نمايندگان مردم برگزيده شدند . بر اين اساس مجلس « بررسي نهايي قانون اساسي » يعني مجلس خبرگان قانون اساسي با 72 نماينده از سراسر كشور متشكل از صاحبنظران مذهبي و سياسي در 28 مرداد ماه 1358 با پيام امام خميني (ره ) كه توسط آيت الله هاشمي رفسنجاني قرائت شد , رسما آغاز بكار كرد.

حضرت امام خميني (ره ) در پيام خود درباره شروع بكار مجلس خبرگان اول قانون اساسي تاكيد كردند كه قانون اساسي و ساير قوانين در اين جمهوري بايد صد درصد براساس اسلام باشد و اگر يك ماده هم برخلاف احكام اسلام باشد , تخلف از جمهوري و آرا اكثريت قريب به اتفاق ملت است . امام راحل (ره ) همچنين از علماي اسلام حاضر در اين مجلس خواستند كه اگر ماده اي از پيش نويس قانون اساسي را در مخالفت با اسلام ديدند , با صراحت اعلام و از جنجال روزنامه ها و نويسندگان غرب زده نهراسند. حضرت امام همچنين حفظ و حمايت از حقوق و مصالح تمام قشرهاي ملت , پيش بيني نيازها و منافع نسلهاي آينده , صراحت و روشني مفاهيم قانون اساسي را به نحوي كه امكان تفسير و تاويل غلط در مسير هوسها و ديكتاتورها و خودپرستان تاريخ در آن نباشد را خواستار شده بودند. بعد از سه ماه تلاش و فعاليت سنگين , سرانجام قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران در يك « مقدمه » و « دوازده فصل » و مشتمل بر « 175 » اصل تنظيم و به تصويب نهايي رسيد . متن نهائي سپس در جلسه مورخ 24 آبان 1358 به امضاي اعضاي مجلس خبرگان قانون اساسي رسيد و بدين ترتيب كار مجلس بررسي نهايي قانون اساسي پس از سه ماه و تشكيل 67 جلسه علني خاتمه يافت . (متن كامل قانون اساسي اوليه جمهوري اسلامي در تاريخ 26 آبان 1358 در مطبوعات ايران انتشار يافت ) پس از پايان كار مجلس خبرگان قانون اساسي , متن نهايي بايد به راي مردم گذاشته مي شد تا ملت ايران نظر خود را درباره قانون اساسي اعلام كنند به همين منظور شوراي انقلاب , وزارت كشور را مامور برگزاري همه پرسي كرد. ملت ايران در همه پرسي يازدهم و دوازدهم آذرماه 1358 با 99,5 درصد آرا به قانون اساسي مصوب مجلس خبرگان راي مثبت داد .

قانون اساسي جمهوري اسلامي و ايران كه در سال 1358 به تصويب مجلس خبرگان رسيده بود پس از گذشت ده سال يعني 1368 مورد بازبيني و تجديدنظر قرار گرفت زيرا گذشت زمان دهساله و نيز پشت سر گذاشتن اوضاع بحراني اوائل انقلاب , تجديدنظر در قانون اساسي و رفع كاستي هاي آن را ضرورتي اجتناب ناپذير ساخته بود. گرچه در قانون اساسي مصوب 1358 مساله « بازنگري » پيش بيني نشده بود واصلي نيز به آن اختصاص نيافت ولي مسئولان نظام از اين مساله غفلت نكرده و حضرت امام (ره ) در پيامي در آستانه برگزاري همه پرسي قانون اساسي خطاب به ملت ايران فرمودند : اگر اشكالي باشد , ممكن است در متمم , رفع شود . سرانجام پيش از ارتحال امام خميني (ره ) در تاريخ 1368,2,4 فرمان بازنگري از سوي ايشان صادر شد. در پيام امام خميني (ره ) درباره حكم بازنگري قانون اساسي نيز آمده است : از آنجا كه پس از كسب 10 سال تجربه عيني و عملي از اداره كشور , اكثر مسئولين و دست اندركاران وكارشناسان نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران بر اين عقيده اند كه قانون اساسي با اينكه داراي نقاط قوت بسيار خوب و جاودانه است , داراي نقائص و اشكالاتيست كه در تدوين و تصويب آن به علت جو ملتهب ابتداي پيروزي انقلاب و عدم شناخت دقيق معضلات اجرائي جامعه , كمتر به آن توجه شده است ولي خوشبختانه مسئله ترميم قانون اساسي پس از يكي , دو سال مورد بحث محافل گوناگون بوده است و رفع نقائص آن يك ضرورت اجتناب ناپذير جامعه اسلامي و انقلابي ماست و چه بسا تاخير در آن موجب بروز آفات و عواقب تلخي براي كشور و انقلاب گردد و من نيز بنابر احساس تكليف شرعي و ملي خود از مدتها قبل در فكر حل آن بوده ام كه جنگ و مسائل ديگر مانع از انجام آن ميگردد . (1368,2,5 جمهوري اسلامي ) سپس به دنبال تعيين اعضاي شوراي بازنگري , نخستين جلسه آن در تاريخ 68,2,6 تشكيل و در 68,4,20 كار شورا به پايان رسيد . در طول ايام برگزاري جلسات شوراي بازنگري به رياست مرحوم آيت الله مشكيني و نواب وي حضرات آيات خامنه اي و هاشمي رفسنجاني , ملت ايران رهبر كبير و عزيز خود را از دست داد و در سوگ پيشواي بزرگ خود نشست و نتيجه كار شوراي بازنگري در شرايطي به رفراندوم گذاشته شد كه ملت ايران داغدار و عزادار امام راحل خود بود.

قانون اساسي بازنگري شده در تاريخ 68,5,6 به همه پرسي گذاشته شد ومورد تاييد ملت مسلمان ايران قرار گرفت . در بازنگري قانون اساسي مصوب سال 1368 مجموعا چهل و هشت اصل مورد بازبيني واقع شد كه برخي از اصول حذف و اصول ديگري نيز به آن افزوده شد. از مهمترين تغييرات ايجاد شده حذف موضوع « شوراي رهبري » از اصل پنجم و اصول ديگر مي باشد. يكي ديگر از تغييرات در باب اصول مربوط به « ولايت فقيه » استفاده از عبارت « ولايت مطلقه فقيه » بود كه بدين ترتيب قيد « مطلقه » به اصل 57 افزوده شده است . يكي ديگر از تغييرات مهم مربوط به ولايت فقيه , حذف شرط مرجعيت و افزودن عبارت « فقهاي واجد شرايط » به جاي آن است كه اين تغيير با نظر مثبت امام خميني (ره ) صورت گرفت و درخواست اين تغيير توسط ايشان مطرح شد. در بازنگري قانون اساسي مصوب 1368 مقام « نخست وزير » از اصل 60 و ديگر اصولي كه اين مقام در آن ذكر شده بود , حذف و اختيارات نخست وزير به رئيس جمهور واگذار شد. تغيير نام « مجلس شوراي ملي » به « مجلس شوراي اسلامي » از ديگر تغييرات به شمار مي رود. همچنين تغيير عنوان « شوراي عالي قضائي » به « رئيس قوه قضائيه » در اصول 91 , 157 و 158 و ... از جمله اين اصلاحات مي باشد . افزايش اختيارات شوراي نگهبان از ديگر تغييرات در اصل 199 اولين قانون اساسي جمهوري اسلامي مي باشد زيرا در بازنگري قانون اساسي در سال 1368 , حق نظارت و تاييد صلاحيت نامزدهاي انتخابات مجلس خبرگان رهبري نيز به ساير نظارتهاي اين شورا اضافه گرديد. افزودن مواردي بر وظايف و اختيارات رهبري , از جمله تعيين « سياست كلي نظام » , « نظارت بر حسن اجراي آن » و حل معضلات نظام از طريق مجمع تشخيص مصلحت نظام در اصل 110 , همچنين ايجاد نهاد « مجمع تشخيص مصلحت نظام » در اصل 112 كه اين نهاد در قانون اساسي مصوب 1358 پيش بيني نشده بود . همچنين ايجاد تمركز در مديريت صداو سيما در اصل 175 از جمله اصلاحات و تغييرات در بازنگري قانون اساسي محسوب مي شود. همچنين اصول 176 و 177 از اصول اضافه شده به قانون اساسي در بازنگري 1368 به شمار مي آيند . مطابق اين اصول , شوراي عالي امنيت ملي تاسيس و شرايط بازنگري در قانون اساسي پيش بيني شده است . طبق اصل 177 , مقام رهبري پس از مشورت با مجمع تشخيص مصلحت نظام طي حكمي خطاب به رئيس جمهور موارد اصلاح يا تتميم قانون اساسي را به شوراي بازنگري قانون اساسي پيشنهاد مي نمايد و مصوبات اين شورا پس از تاييد و امضاي مقام رهبري بايد از طريق مراجعه به آرا عمومي به تصويب اكثريت مطلق شركت كنندگان در همه پرسي برسد. ضمنا مطابق متن « قانون اساسي » بازنگري شده در سال 1368 محتواي اصول مربوط به اسلامي بودن نظام و انطباق كليه قوانين و مقررات براساس موازين اسلامي و پايه هاي ايماني و اهداف جمهوري اسلامي ايران و جمهوري بودن حكومت و ولايت امر و امامت امت و نيز اداره امور كشور با اتكا به آرا عمومي و دين و مذهب رسمي ايران تغييرناپذير است .

| واما بنعمه ربك فحدث |
 بسم الله الرحمن الرحيم در بررسي وقايع سه دهه اخير , بي ترديد پيروزي انقلاب اسلامي در ايران بزرگترين واقعه است . اين انقلاب توانست مسير تاريخ را تغيير دهد و ملت ها را براي مقاومت در برابر جريان استكباري حاكم بر جهان بسيج نمايد. آگاهي هائي كه ملت ها از طريق آشنا شدن با افكار انقلابي امام خميني به دست آوردند , كمك بزرگي به شتاب گرفتن حركت آزاديخواهي در جهان بود. قطعا در مقايسه با اين حركت شتابان جهاني , سقوط رژيم وابسته , فاسد و منحط شاهنشاهي در ايران يكي از وقايع كوچك است هرچند همين واقعه نيز در جاي خود از اهميت زيادي برخوردار مي باشد. رشد حركت هاي انقلابي و آزاديخواهانه در جهان كه از خاورميانه تا آمريكاي لاتين و از شمال آفريقا تا آسياي جنوب شرقي را در برگرفته , تغييراتي كه در ادبيات سياسي نهضت هاي آزاديبخش به زيان مستكبرين پديد آمد , سقوط بعضي قدرت هاي سلطه گر و ضعف شديد بعضي ديگر از اين قدرت ها كه هم اكنون در سطح جهان كاملا مشهود است , از نتايج پيروزي انقلاب اسلامي است . مقاومتي كه ملت هاي لبنان و فلسطين در برابر آمريكا و رژيم صهيونيستي از خود نشان مي دهند , بخشي از نتايج پيروزي انقلاب اسلامي ايران است و نتايج بيشتر هنوز در راه است . اين 30 سال را مي توان از پرحادثه ترين مقاطع تاريخ دانست , هم براي ايران و هم براي جهان . در همان حال كه در اين 30 سال , جهان در ابعاد سياسي , اقتصادي , اجتماعي و فرهنگي دستخوش تحولات زيادي مي شد , در ايران نيز حوادث و تحولات زيادي به وقوع پيوست . تحميل جنگ 8 ساله توسط رژيم بعث عراق با حمايت قدرت هاي استكباري غربي و شرقي , تحريم هاي پياپي و دراز مدت اقتصادي , فشارهاي سياسي شديد , تهاجم فرهنگي و سمپاشي هاي تبليغاتي گسترده كه عموما برخاسته از اراده قدرت هاي سلطه گر و با هدف براندازي نظام جمهوري اسلامي صورت گرفتند , نتوانستند مانع پيشرفت ملت ايران در زمينه هاي علمي , صنعتي , پزشكي و عمراني شوند. انقلاب اسلامي عزم و اراده ملت ايران را چنان پولادين كرد كه هيچيك از حوادث نتوانستند اين ملت را از ادامه باز دارند و هيچيك از موانع ايجاد شده نيز نتوانستند سد اين راه شوند. 10 سال رهبري قدرتمندانه امام خميني توانست نظام جمهوري اسلامي ايران را تثبيت كند و از گزندها و حوادث بزرگ عبور دهد و در دوران 20 سال رهبري حكيمانه خلف صالح او حضرت آيت الله خامنه اي نيز اين راه با قدرت و صلابت ادامه يافت و ثمره درخت تنومند انقلاب كه نظام جمهوري اسلامي است توانست شاخ و برگهاي خود را به همه جا بگستراند و در جامعه ايراني تحولي اساسي پديد آورد. هرچند نمي توان ضعف ها و نارسائي هاي موجود را ناديده گرفت , اما اين واقعيت را نيز نمي توان انكار كرد كه اينهمه پيشرفت و تحول عليرغم آنهمه مزاحمت و مانع آنهم براي يك نظام نوپا و دولتمرداني كه سابقه و تجربه اي در كشورداري نداشتند , شبيه يك معجزه است . بي ترديد , اصل پيروزي انقلاب اسلامي و تثبيت و تداوم نظام جمهوري اسلامي و پيشرفت هائي كه در زمينه هاي مختلف حاصل شده مرهون مجاهدات امام خميني و ياران باوفاي او كه زندان ها و شكنجه ها و تبعيدهاي ساليان دراز را تحمل كرده اند , ايثارو فداكاري مردان و زناني كه در صحنه هاي انقلاب و دفاع مقدس از جان خود مايه گذاشتند و شربت شهادت نوشيدند , همه كساني كه با تلاش هاي خالصانه خود اين انقلاب و نظام برآمده از آن از آن را ياري كردند و به اين نقطه از پيشرفت رساندند و مردم مقاوم ايراني كه در همه صحنه ها با حضور هوشيارانه خود از انقلاب و نظام جمهوري اسلامي و استقلال و آزادي خود حراست كردند , مي باشد.
 متواضعانه در برابر مجاهدان راه خدا سر فرود مي آوريم , به روح پاك شهدا درود مي فرستيم و براي جانبازان و آزادگان آرزوي سرفرازي داريم . آنچه پيش رو داريد , ويژه نامه ايست كه فقط گوشه اي از اين پيشرفت ها را بازگو مي كند , پيشرفتي كه محصول تلاش همه دولت هاي 30 سال گذشته و همه مديران و تلاشگران و خدمتگزاران ايران اسلامي در عرصه هاي عمران شهري و روستائي , آموزش , بهداشت و درمان , توليد انرژي , اختراعات و اكتشافات , اطلاع رساني , توسعه فرهنگي و سياسي و ايجاد فضاي مشاركت براي اقشار مختلف جامعه است . اعتقاد راسخ داريم كه در 30 سال گذشته همه دولت ها خدمتگزار مردم بوده اند و آنچه اكنون از رهگذر انقلاب و نظام جمهوري اسلامي در اختيار ملت ايران قرار دارد , محصول تلاش هاي همه دولت هاست و ما بايد قدردان همه آنهاباشيم . نعمت هاي الهي فقط با شكرگزاري به درگاه خدا و قدرداني از خدمتگزاران , ماندگار خواهند شد و همه ما براي آنكه خداي متعال نعمت بزرگ انقلاب و نظام جمهوري اسلامي را در ايران عزيز پاينده بدارد و استقلال و آزادي و پيشرفت ملت ايران تداوم داشته باشد , بايد از ناسپاسي ها بپرهيزيم و قدردان همه خدمتگزاران باشيم و نعمت الهي را همواره يادآور شويم همانگونه كه خود خداي متعال در قرآن كريم خطاب به پيامبر اكرم فرموده است « وامابنعمه ربك فحدث » . ث فهرست مطالب ث سرمقاله $ 2 ث قانون اساسي , دستاوردي عظيم و مترقي $3

ث هشت دوره قانونگذاري از نگاه آمار$5 ث « انقلاب » , بزرگ ترين دستاورد انقلاب $7 ث معنويت اسلام , زيرساخت انقلاب اسلامي $9 ث تجلي ايثار در دفاع مقدس $11 ث زنان مسلمان ايران , پيشتاز دفاع از ارزش هاي اسلامي $13 ث سيماي توسعه شهري در 30 سالگي انقلاب اسلامي $15

ث نگاهي به كارنامه درخشان انقلاب در عرصه فناوري و دانش افزايي $17 ث دستاوردهاي انقلاب اسلامي در حوزه اقتصاد$19 ث چشم درخشان ايران اسلامي $21 ث 30 سال تكاپو براي كاهش فاصله طبقاتي $23 دستاورد ويژه نامه سي امين سال پيروزي انقلاب اسلامي

|
|
|
|
|
|
|
|