بني اميه براي بسط سيطره خود بر جامعه و سرزمين اسلامي و مشروع جلوه دادن حكومت خويش در بين توده هاي مردم مسلمان به يك پشتوانه فكري و اعتقادي نياز داشت . اين پشتوانه بايد به گونه اي تنظيم و سامان مي يافت و تبليغ و ترويج مي گشت كه اولا تا اعماق روح و فكر مردم نفوذ كند و به صورت باوري مستحكم و اعتقادي راسخ آنان را به اوج اقناع و رضايت برساند و تمام رفتار و عملكردهايشان را در ابعاد مختلف فردي اجتماعي فرهنگي اقتصادي و نظامي بر آن مبنا و اساس به ظهور و عينيت درآورد. ثانيا تمام خيانت ها و جنايت هاي معاويه و يزيد را توجيه مذهبي و ديني نمايد و سياست هاي رهبران اين حكومت غاصبانه را در دل و ديده و فكر و ذهن مردم صحيح و شرعي جلوه دهد و نه تنها هرگونه اعتراض و مخالفت را از آنان سلب نمايد كه هر نوع انتقاد را نيز معصيت و گناه عليه حكومت اسلامي ! و خليفه و حاكم الهي ! معرفي كند.
بني اميه براي موفقيت در ايجاد پشتوانه هاي اعتقادي و فكري به منظور توجيه ظلم و جنايت خويش ايجاد مكتب هاي التقاطي و متضاد با حقيقت اسلام را يك روش كاربردي و موفق تلقي كردند و بزودي مشخص شد كه تصور و تفكر آنها براي ايجاد انحراف اعتقادي در جامعه و بنيان نهادن پشتوانه فكري براي توجيه جنايات و عملكردهاي تباهشان بسيار دقيق و نتيجه بخش بوده است .
« جبر گرايي » يكي از مكتبهاي التقاطي بود كه توسط بني اميه در جامعه اسلامي تبليغ و ترويج شد و به مرور پشتوانه اي مستحكم براي عملكردهاي ظالمانه و فاسقانه معاويه و يزيد گرديد.
معاويه تفكر باطل « جبريه » را اينگونه در جامعه ترويج نمود كه هر سياست و رفتار و عملي كه توسط حكومت بني اميه صورت بگيرد خواست و اراده الهي بر آن تعلق گرفته و نمي توان با قضاي خداوند مخالفت ورزيد چرا كه انسان از خود اختياري ندارد و هر چه به او مي رسد از جانب خداست و بايد دم برنياورد و زبان به اعتراض نگشايد!
معاويه با اين سياست شيطاني بيعت با يزيد و حكومت اين عنصر فاسق را اينگونه توجيه مذهبي مي نمود :
« ان امر يزيد قضا من القضا و ليس للقضا الخيره من امرهم »
« بيعت و حكومت يزيد اراده قطعي و قضائي از قضاهاي الهي است و در اين باره هيچ كس از خود اختياري ندارد. »
اين سخن معاويه مبناي مكتب جبرگرايي محسوب مي شود و به مردم جامعه القا مي كند كه بيعت مردم با يزيد و پذيرش حكومت او براساس و مبناي تقدير الهي مي باشد و اوست كه چنين خواسته است و طبيعي است كه افراد جامعه در اين باره اختياري از خود ندارند و واجب است اين قضا و خواست خداوند را بپذيرند و در برابر يزيد تسليم باشند!
اين تفكر باطل نه تنها فسق و شرابخواري و گناه و معصيت يزيد را در دوره حيات و حكومت معاويه توجيه مذهبي و شرعي مي كرد و او را براي بيعت و پذيرش عمومي آماده مي نمود بلكه با نهادينه كردن مكتب جبرگرايي در جامعه هر خيانت و جنايتي كه پس از مرگ معاويه و انتقال حكومت به يزيد صورت مي گرفت توجيه مي كرد چنان كه يزيد حضرت امام حسين (ع ) و ياران فداكارش را به خاك و خون كشيد و گروههاي كثيري از مردم جامعه اسلامي پذيرفتند كه اين تقدير و قضاي الهي بوده است كه اين حادثه به وقوع بپيوندد و يزيد از مجاري اين تقدير و قضا محسوب مي شود و هيچ اراده و اختياري ندارد و گناهي از جانب او صورت نگرفته است !
علاوه بر سخن معاويه در انتساب فسق و فجور يزيد به تقدير و قضاي الهي يزيد پس از كشتار كربلا با قيافه اي حق به جانب اين جنايت را جاري شدن اراده خداوند مي نامد و خود را در انجام اين عملكرد محق مي پندارد و حضرت امام حسين را مستحق اين سرنوشت معرفي مي كند.
آن زمان كه يزيد سرمقدس حضرت اباعبدالله الحسين (ع ) را در مقابل خود مشاهده كرد خطاب به جمعيت حاضر گفت :
مي دانيد چرا حسين به اين روز افتاده است و حال آن كه جد و مادر او از جد و مادر من بهتر بودند براي اينكه حسين اين آيه قرآن را نخوانده است :
« قل اللهم مالك الملك توتي الملك من تشا و تنزع الملك ممن تشا و تعزمن تشا و تذل من تشا بيدك الخير انك علي كل شئي قدير »
« بگو اي پيامبر بار خدايا اي مالك همه ملك هستي تو هر كه را بخواهي ملك و حكومت مي بخشي و از هر كه بخواهي پس گيري و به هر كس كه بخواهي عزت و اقتدار مي دهي و هر كه را بخواهي خوار مي گرداني هر خير و نيكويي به دست توست و تنها تويي كه بر هر چيز قادر و توانايي » (1 )
مقصود يزيد اين بود كه اگر امام حسين (ع ) اين آيه را خوانده بود بر ضد حكومت و قدرت من قيام نمي كرد زيرا اين حكومت و قدرت را خداوند به من ارزاني داشته و تقدير و قضاي او بر اين تعلق گرفته كه من بر مسند حكمراني امت اسلامي قرار گيرم و حال كه حسين بن علي بر خلاف اين آيه قرآني و بر ضد تقدير و قضاي الهي عمل نمود قتل او واجب و نه از جانب من كه از جانب خدا و بر مبناي تقدير و اراده او صورت گرفته است !
يزيد براي توجيه جنايت خويش به اين آيه قرآني نيز استناد مي كرد :
« و ما اصابكم من مصيبه فبما كسبت ايديكم »
« و آنچه از رنج و مصائب به شما مي رسد همه نتيجه اعمال خود شما مي باشد و مقصر اصلي خودتان هستيد . » (2 )
يزيد ستم و جنايت خويش را به امام حسين (ع ) نسبت مي داد با اين توجيه شرعي كه بر مبناي آيه مزبور شرايط سخت و در نهايت قتل حسين بن علي عامل و موجبي جز خود او نداشت و مخالفت با من به عنوان خليفه الهي ! و جانشين رسول الله ! حكم و تقدير الهي مبني بر وجوب قتل او به دست من را محقق ساخت !
تفكر منحط جبرگرايي علاوه بر معاويه و يزيد در ساير سران و مهره هاي حكومت غاصبانه بني اميه نيز تسري داشت و در مواجهات و تعاملات سياسي و اجتماعي مطرح و ترويج مي شد تا به اين وسيله به تمام لايه هاي جامعه نفوذ كند و همه مردم را به اين باور باطل برساند و با دل و جان و به صورت يك اعتقاد راسخ و متقن به حمايت از جنايات يزيد در آورد.
« عمر بن سعد » يكي از عناصري است كه در اين گردونه قرار دارد. وقتي او به خاطر حضور و مشاركت در قتل حضرت امام حسين (ع ) مورد اعتراض قرار گرفت در پاسخ چنين گفت :
« اين كار از جانب خداوند مقدر شده بود. »
« عبيدالله بن زياد » نيز كه يكي ديگر از اين مهره هاي اصلي به شمار مي رود با اعتقاد به مكتب ساخته و پرداخته بني اميه يعني جبر گرايي درصدد توجيه جنايت يزيد و خودش برآمد و خطاب به حضرت زينب (س ) چنين گفت :
« حمد و سپاس خدا را كه شما را رسوا كرد و حسين و يارانش را به قتل رساند و كذب و دروغتان را آشكار نمود. »
حضرت زينب (س ) در پاسخ به او چنين گفت :
« حمد و سپاس خدا را كه ما را به پيامبرش شرافت بخشيد و از گناه و آلودگي پاك و مطهر گرداند. تنها فاسق و فاجر رسوا مي شود و او غير از ماست . » (3 )
و چنين است كه يكي از زمينه هاي فكري و فرهنگي شكل گيري فاجعه كربلا بنيان نهادن مسلك جبرگرايي براي توجيه پذيرش حكومت يزيد و پس از آن توجيه جنايات او مي باشد.
تفكر جبرگرايي بامهارت و توانايي خاصي « جبر مذهبي » ! و از نوع اسلام اموي را در خدمت « جبر سياسي » يعني حكومت يزيد قرار داد و همه عملكردهاي ضد اسلامي اين عنصر فاسق و فاسد را توجيه ديني نمود!
اگر در وقايع امروز جهان اسلام و عملكرد حكام سياسي سرزمين هاي اسلامي و تحرك فكري علماي درباري بنگريم و بينديشيم در خواهيم يافت كه هم امروز نيز نوعي جبرگرايي مذهبي و در امتداد فعاليت هاي مخرب اسلام بني اميه و اسلام بني عباس در صدد توجيه وابستگي بسياري از دولتمردان كشورهاي اسلامي به آمريكا و انگليس و اسرائيل مي باشد و خدمات خالصانه ! و صادقانه ! اين مهره ها را توجيه شرعي و مذهبي مي كند! اين نوع تفكر باطل كه حق نمايانده مي شود از آثار طبيعي رشد و ترويج « اسلام آمريكايي » است كه همچنان در حال عضوگيري از جوامع و ملل اسلامي مي باشد و هرچه خواب جهان اسلام سنگين تر و طولاني تر باشد اين روند مرارت بار و رنجزا بيشتر تداوم خواهد داشت .
ـــــــــــــــــــــــــــــ
پاورقي :
1 ـ قرآن كريم سوره آل عمران (3 ) آيه 26
2 ـ سوره شورا (42 ) آيه 30
3 ـ ارشاد مفيد ص 244
تفكر « جبرگرايي » با مهارت و توانايي خاصي « جبر مذهبي » ! و از نوع اسلام اموي را در خدمت جبر سياسي يعني حكومت يزيد قرار داد و همه عملكردهاي ضد اسلامي اين عنصر فاسق و فاسد را توجيه ديني نمود!
اگر در وقايع امروز جهان اسلام و عملكرد حكام سياسي سرزمين هاي اسلامي و تحرك فكري علماي درباري بنگريم و بينديشيم درخواهيم يافت كه هم امروز نيز نوعي جبرگرايي مذهبي و در امتداد فعاليتهاي مخرب اسلام بني اميه و اسلام بني عباس در صدد توجيه وابستگي بسياري از دولتمردان كشورهاي اسلامي به آمريكا و انگليس و اسرائيل مي باشد

متفكر شهيد آيت الله مرتضي مطهري
قسمت پنجم

بشر اگر با ايمان باشد موحد باشد اگر با خدا پيوند داشته باشد اگر به آن دنيا ايمان داشته باشد يك تنه بيست هزار سي هزار نفر را از نظر روحي شكست مي دهد. آيا اين براي ما نبايد درس باشد نمونه اينها را كجا پيدا مي كنيد چه كسي را در دنيا پيدا مي كنيد كه در شرايطي مثل شرايط حسين بن علي قرار بگيرد و دو كلمه از آن خطابه او را بتواند بخواند دو كلمه از خطابه زينب سلام الله عليها در دم دروازه كوفه را بتواند بخواند اگر گفتند اين عزا را احيا كنيد زنده نگهداريد براي اين است كه اين نكته ها را بفهميم و دريابيم براي اينكه عظمت حسين را درك كنيم براي اينكه اگر اشكي مي ريزيم از روي معرفت باشد. معرفت حسين ما را بالا مي برد ما را انسان مي كند ما را آزاد مردمي كند ما را اهل حق و حقيقت مي كند اهل عدالت مي كند يك مسلمان واقعي مي كند. مكتب حسين مكتب انسان سازي است نه مكتب گنهكارسازي حسين سنگر عمل صالح است نه سنگر گناهكاري .
نوشته اند در صبح روز عاشورا حسين (ع ) همينكه نماز صبح را با اصحابش خواند برگشت به آنها فرمود : اصحاب من آماده باشيد. مردن جز پلي كه شما را از دنيايي به دنياي ديگر عبور مي دهد نيست . از يك دنياي بسيار سخت به يك دنياي بسيار عالي و شريف و لطيف عبور مي دهد. اين سخنش بود اما عملش را ببينيد. اين را حسين بن علي نگفته است كساني كه وقايع نگار بوده اند گفته اند. حتي هلال بن نافع كه وقايع نگار عمر سعد است اين قضيه را گفته است . مي گويد من از حسن بن علي تعجب مي كنم كه هرچه شهادتش نزديكتر و كار بر او سختتر مي شد چهره اش بر افروخته تر مي گرديد مثل آدمي كه به وصل نزديك مي شود. حتي مي گويد در آن لحظات آخر هنگامي كه آن لعين ازل و ابد سرمقدسش را از بدن جدا كرده بود رفتم سراغ حسين بن علي (ع ) چشمم كه به حسين افتاد آن بشاشت و روشني چهره اش آنچنان مرا گرفت كه مردنش را فراموش كردم . لقد شغلني نور وجهه جمال هيبته عن الفكره في قتله . نوشته اند اباعبدالله در حملات خود نقطه اي را انتخاب كرده بود كه نزديك خيام حرم باشد. به دو منظور : يكي اينكه مي دانست دشمنان چقدر نامرد و غيرانسانند و اين مقدار حميت ندارند كه لااقل بگويند ما با حسين طرف هستيم پس متعرض خيمه ها نشويم . مي خواست تا جان در بدن دارد تا رگ گردنش مي جنبد كسي متعرض خيام حرمش نشود. حمله مي كرد از جلو او فرار مي كردند ولي زياد تعقيب نمي كرد برمي گشت تا خيام حرمش مورد تعرض قرار نگيرد. منظور ديگر اينكه مي خواست تا زنده است اهل بينش بدانند كه او زنده است . لذا نقطه اي را مركز قرار داده بود كه صدايش به آنها مي رسيد. وقتي كه برمي گشت و در آن نقطه مي ايستاد فرياد مي كرد : لا حسول و لاقوه الا بالله العلي العظيم فرياد حسين (ع ) كه بلند مي شد اهل بيت سكونت خاطري پيدا مي كردند. مي گفتند آقا هنوز زنده است . امام به اهل بيت فرموده بود تا من زنده هستم از خيمه ها بيرون نيائيد (اين حرفها را باور نكنيد كه اهل بيت دائما بيرون مي دويدند. ابدا. دستور آقا بود كه تا من زنده هستم شما در خيمه ها باشيد) حرف سستي از دهانتان بيرون نيايد كه اجر شما زايل شود مطمئن باشيد كه عاقبت شما خير است نجات پيدا مي كنيد خداوند دشمنان شما را بزودي عذاب خواهد كرد. آنها اجازه نداشتند كه بيرون بيايند و بيرون هم نمي آمدند. غيرت حسين بن علي اجازه نمي داد غيرت و عفت خود آنها نيز اجازه نمي داد كه بيرون بيايند. لذا صداي امام را كه مي شنيدند : لا حول و لا قوه الا بالله العلي العظيم اطمينان خاطري پيدا مي كردند. چون امام بعد از وداع كردن يك يا دو بار ديگر نيز آمده بودند و خبر گرفته بودند اين بود كه اهل بيت امام هنوز انتظار آمدن ايشان را داشتند. در آن زمان اسبهاي عربي را براي ميدان جنگ تربيت مي كردند چون اسب حيوان تربيت پذيري است . وقتي كه صاحب آن كشته مي شد عكس العملهاي خاصي از خود نشان مي داد. اهل بيت اباعبدالله در داخل خيمه هستند منتظرند تا شايد صداي امام را بشنوند و يا يك بار ديگر جمال آقا را زيارت كنند يك مرتبه صداي همهمه اسب اباعبدالله بلند شد به در خيمه آمدند خيال كردند آقا آمده است يك وقت ديدند اسب آمده در حالي كه زين آن واژگون است . اينجا بود كه اولاد و خاندان اباعبدالله فرياد وحسيناه ! وامحمداه ! را بلند كردند و دور اسب را گرفتند (نوحه سرايي طبيعت بشر است انسان وقتي مي خواهد درد دل خود را بگويد بصورت نوحه سرايي مي گويد آسمان را مخاطب قرار مي دهد حيواني را مخاطب قرار مي دهد انسان ديگري را مخاطب قرار مي دهد) هر يك از افراد خاندان اباعبدالله بنحوي نوحه سرايي را آغاز كردند. آقا به آنها فرموده بود تا من زنده هستم حق گريه كردن نداريد من كه مردم البته نوحه سرايي كنيد. در همان حال شروع به گريستن كردند.
نوشته اند حسين بن علي (ع ) دختري دارد بنام سكينه خاتون كه خيلي هم اين دختر را دوست مي داشت . او بعدها زن اديبه عالمه اي شد و زني بود كه همه علما و ادبا براي او اهميت و احترام قائل بودند. اباعبدالله خيلي اين طفل را دوست مي داشت . او هم به آقا فوق العاده علاقمند بود. نوشته اند اين بچه بصورت نوحه سرايي جمله هايي گفت كه دلهاي همه را سوزاند. بحالت نوحه سرايي اسب را مخاطب قرار داد كه : يا جواد ابي هل سقي ابي ام قتل عطشانا اي اسب پدرم ! پدر من وقتي كه رفت تشنه بود آيا او را سيراب كردند يا با لب تشنه شهيد كردند اين در چه وقت بود در وقتي بود كه اباعبدالله از روي اسب به روي زمين افتاده بود.