اشاره
در كتاب شريف نهج البلاغه و ساير متون منتسب به حضرت علي (ع ) هم درباره دنياي مذموم و حرام و هم درباره دنياي ممدوح و حلال سخن به ميان آمده و مختصات آنها شمارش گرديده است . آنچه در ذيل مي آيد بخشي از رهنمودهاي امير مومنان (ع ) درباره مشخصه ها و آثار تلخ دنياي مذموم و حرام مي باشد كه سراسر درس و پند و عبرت است و آدمي را از گرايش به چنين تفكر و نگرشي به دنيا ـ كه عبارت است از هدف قرار دادن دنيا و نه ابزار و وسيله قرار دادن آن ـ بازمي دارد . اين رهنمودها در خطبه 111 نهج البلاغه آمده است .

پس از ستايش پروردگار; همانا من شما را از دنياي حرام مي ترسانم زيرا در كام شيرين و در ديده انسان سبز و رنگارنگ است در شهوات و خواهش هاي نفساني پوشيده شده و با نعمت هاي زودگذر دوستي مي ورزد با متاع اندك زيبا جلوه مي كند و در لباس آرزوها خود را نشان مي دهد و با زينت غرور خود را مي آرايد شادي آن دوام ندارد و كسي از اندوه آن ايمن نيست .
شناخت ماهيت دنيا
دنياي حرام بسيار فريبنده و بسيار زيان رساننده است دگرگون شونده و ناپايدار فناپذير و مرگبار و كشنده اي تبهكار است و آنگاه كه به دست آرزومندان افتاد و با خواهش هاي آنان دمساز شد مي نگرند كه جز سرابي بيش نيست كه خداي سبحان فرمود :
« زندگي چون آبي ماند كه از آسمان فروفرستاديم و به وسيله آن گياهان فراوان روييد سپس خشك شده باد آنها را پراكنده كرد و خدا بر همه چيز قادر و تواناست » . (1 )
كسي از دنيا شادماني نديد جز آن كه پس از آن با اشك و آه روبرو شد; هنوز با خوشي هاي دنيا روبرو نشده است كه با ناراحتيها و پشت كردن آن مبتلا مي گردد; شبنمي از رفاه و خوشي دنيا بر كسي فرود نيامده جز آن كه سيل بلاها همه چيز را از بيخ و بن برمي كنند.
هرگاه صبحگاهان به ياري كسي برخيزد شامگاهان خود را به ناشناسي مي زند اگر از يك طرف شيرين و گوارا باشد از طرف ديگر تلخ و ناگوار است .
كسي از فراواني نعمت هاي دنيا كام نگرفت جز آن كه مشكلات و سختي ها دامنگير او شد. شبي را در آغوش امن دنيا به سر نبرده جز آن كه صبحگاهان بال هاي ترس و وحشت بر سر او كوبيد بسيار فريبنده است و آنچه در دنياست نيز فريبندگي دارد فاني و زودگذر است و هركس در آن زندگي مي كند فنا مي پذيرد.
روش برخورد با دنيا
در زاد و توشه آن جز تقوا خيري نيست . كسي كه به قدر كفايت از آن بردارد در آرامش به سر مي برد و آن كس كه در پي به دست آوردن متاع بيشتري از دنيا باشد وسائل نابودي خود را فراهم كرده و به زودي از دست مي رود. بسا افرادي كه به دنيا اعتماد كردند ناگهان مزه تلخ مصيبت را بدانها چشاند و بسا صاحب اطميناني كه به خاك و خونش كشيد. چه انسان هاي با عظمتي را كه خوار و كوچك ساخت و بسا فخر فروشاني را كه به خاك ذلت افكند.
حكومت دنيا ناپايدار عيش و زندگاني آن تيره و تار گواراي آن شور و شيريني آن تلخ غذاي آن زهر و اسباب و وسائل آن پوسيده است ; زنده آن در معرض مردن و تندرست آن گرفتار بيماري است ; حكومت آن بر باد رفته و عزيزان آن شكست خورده ; متاع آن نكبت آلود و پناه آورنده آن غارت زده خواهد بود.

عبرت از گذشتگان
آيا شما در جاي گذشتگان خود به سر نمي بريد كه عمرشان از شما طولاني تر و آثارشان بادوام تر و آرزويشان درازتر و افرادشان بيشتر و لشكريانشان انبوه تر بودند دنيا را چگونه پرستيدند و آن را چگونه برخود گزيدند و سپس از آن رخت بربستند و رفتند : بي توشه اي كه آنان را براي رسيدن به منزلگاه كفايت كند و بي مركبي كه آنان را به منزلشان رساند. آيا شنيده ايد كه دنيا خود را فداي آنان كرده باشد يا به گونه اي ياري شان داده يا با آنان به نيكي به سر برده باشد نه هرگز!! بلكه سختي و مشكلات دنيا چنان به آنها رسيد كه پوست و گوشتشان را دريد با سختي ها آنان را سست و با مصيبت ها ذليل و خوارشان كرد و بيني آنان را به خاك ماليد و لگدمال كرد و گردش روزگار را بر ضد آنها برانگيخت . شما ديديد كه دنيا آن كس را كه برابر آن فروتني كرد و آن را برگزيد و بر همه چيز مقدم داشت كه گويا جاودانه مي ماند نشناخت و روي خوش نشان نداد تا آن كه از دنيا رفت ! آيا جز گرسنگي توشه اي به آنها سپرد آيا جز در سختي فرودشان نياورد و آيا روشني دنيا جز تاريكي و سرانجامش جز پشيماني بود
پرهيز از دنياي حرام
آيا شما چنين دنيايي را بر همه چيز مقدم مي داريد و بدان اطمينان مي كنيد يا در آرزوي آن به سر مي بريد پس دنيا بد خانه اي است براي كسي كه خوشبين باشد و يا از خطرات آن نترسد. پس بدانيد ـ و مي دانيد ـ كه آن را ترك مي كنيد و از آن رخت برمي بنديد!
و پند گيريد از آنها كه گفتند :
« چه كسي از ما نيرومندتر است » (2 )
سپس آنان را به گورهايشان سپردند بي آن كه سواره كارانشان خوانند و در قبرها فرود آوردند بي آن كه همسايگانشان نامند از سطح زمين قبرها و از خاك كفن ها و از استخوان هاي پوسيده همسايگاني پديد آمدند كه هيچ خواننده اي را پاسخ نمي دهند و هيچ ستمي را بازنمي دارند و نه به نوحه گري توجهي دارند. نه از باران خوشحال و نه از قحطسالي نوميد مي گردند. گرد هم قرار دارند و تنهايند همسايه يكديگرند اما از هم دورند فاصله اي با هم ندارند ولي هيچ گاه به ديدار يكديگر نمي روند. نزديكان از هم دورند بردباراني هستند كه كينه ها از دل آنان رفته بي خبراني كه حسد در دلشان فرومرده است . نه از زيان آنها ترسي و نه به دفاع آنها اميدي وجود دارد. درون زمين را به جاي سطح آن براي ماندن انتخاب كردند و خانه هاي تنگ و تاريك را به جاي خانه هاي وسيع برگزيدند. به جاي زندگي با خويشاوندان غربت را و به جاي نور ظلمت را برگزيدند به زمين بازگشتند چونان كه در آغاز آن را پا برهنه و عريان ترك گفتند و با اعمال خود به سوي زندگي جاويدان و خانه هميشگي كوچ كردند آنسان كه خداي سبحان فرمود :
« چنانكه آفرينش را آغاز كرديم آن را بازمي گردانيم و عده اي بر ماست و همانا اين كار را انجام خواهيم داد » . (3 )
پاورقي :
1 ـ سوره كهف آيه 45
2 ـ سوره فصلت آيه 15
3 ـ سوره انبيا آيه 104
دنياي حرام بسيار فريبنده و بسي زيان رساننده است دگرگون شونده و ناپايدار فناپذير و مرگبار و كشنده اي تبهكار است و آنگاه كه به دست آرزومندان افتاد و با خواهش هاي آنان دمساز شد مي نگرند كه جز سرابي بيش نيست
كسي از دنيا شادماني نديد جز آن كه پس از آن با اشك و آه روبرو شد هنوز با خوشي هاي دنيا روبرو نشده است كه با ناراحتي ها و پشت كردن آن مبتلا مي گردد شبنمي از رفاه و خوشي دنيا بر كسي فرود نيامده جز آن كه سيل بلاها همه چيز را از بيخ و بن برمي كنند
آيا شما در جاي گذشتگان خود به سرنمي بريد كه عمرشان از شما طولاني تر و آثارشان با دوام تر و آرزوهايشان درازتر و افرادشان بيشتر و لشكريانشان انبوه تر بودند دنيا را چگونه پرستيدند و آن را چگونه بر خود گزيدند و سپس از آن رخت بربستند و رفتند. بي توشه اي كه آنان را براي رسيدن به منزلگاه كفايت كند و بي مركبي كه آنان را به منزلشان رساند

1 ـ عظمت پروردگار
دنيا و آخرت خدا را فرمانبردار است و سر رشته هر دو به دست او است .
آسمان ها و زمين ها كليدهاي خويش را به او سپردند و درختان شاداب و سرسبز صبحگاهان و شامگاهان در برابر خدا سجده مي كنند و از شاخه هاي درختان نور سرخ رنگي شعله ور شده به فرمان او ميوه هاي رسيده را به انسان ها تقديم مي دارند.
2 ـ ويژگي هاي قرآن
كتاب خدا قرآن در ميان شما سخنگويي است كه هيچ گاه زبانش از حق گويي سست و خسته نمي شود و همواره گوياست خانه اي است كه ستون هاي آن هرگز فرو نمي ريزد و صاحب عزتي است كه يارانش هرگز شكست ندارند.
3 ـ ويژگي هاي پيامبر
خدا پيامبر(ص ) را پس از يك دوران طولاني كه ديگر پيامبران نبودند فرستاد : زماني كه ميان طرفداران مذاهب گوناگون نزاع در گرفته و راه اختلاف مي پيمودند پس او را در پي پيامبران فرستاد و وحي را با فرستادن پيامبر(ص ) ختم فرمود : پس پيامبر (ص ) با تمام مخالفاني كه به حق پشت كردند و از آن منحرف گشتند به مبارزه پرداخت .
4 ـ روش برخورد با دنيا
و همانا دنيا نهايت ديدگاه كوردلان است كه آن سوي دنيا را نمي نگرند اما انسان آگاه نگاهش از دنيا عبور كرده از وراي آن سراي جاويدان آخرت را مي بيند. پس انسان آگاه به دنيا دل نمي بندد و انسان كوردل تمام توجه اش دنياست . بينا از دنيا زاد و توشه برگيرد و نابينا براي دنيا توشه فراهم مي كند.
5 ـ حيات و زندگي
آگاه باشيد در دنيا چيزي نيست مگر آن كه صاحبش به زودي از آن سير و از داشتن آن دلگير مي شود جز ادامه زندگي زيرا در مرگ آسايشي نمي نگرند. حيات و زندگي چونان حكمت و دانش است كه حيات دل هاي مرده است و بينايي چشم هاي نابيناست و مايه شنوايي براي گوش هاي كر و آبي گوارا براي تشنگان مي باشد كه همه در آن سالم و بي نيازند.
6 ـ راه حق با كتاب حق
اين قرآن است كه با آن مي توانيد راه حق را بنگريد و با آن سخن بگوييد و به وسيله آن بشنويد. بعضي از آيات قرآن از بعضي ديگر سخن مي گويد و برخي بر برخي ديگر گواهي مي دهد آياتش در شناساندن خدا اختلافي نداشته و كسي را كه همراهش شد از خدا جدا نمي سازد
7 ـ علل سقوط مردم
مردم ! گويا با خيانت و كينه ورزي اتفاق داريد
و در رفتار رياكارانه گياهان روييده از سرگين را مي مانيد در دوستي با آرزوها به وحدت رسيديد.
و در جمع آوري ثروت به دشمني پرداختيد شيطان شما را در سرگرداني افكند و غرور شما را به هلاكت مي كشاند.
براي خود و شما از خداياري مي طلبم . (نهج البلاغه خطبه 133 )
« قرآن » در ميان شما سخنگويي است كه هيچ گاه زبانش از حق گويي سست و خسته نمي شود و همواره گوياست خانه اي است كه ستون هاي آن هرگز فرو نمي ريزد و صاحب عزتي است كه يارانش هرگز شكست ندارند
انسان آگاه نگاهش از دنيا عبور كرده و از وراي آن سراي جاويدان آخرت را مي بيند... انسان بينا از دنيا زاد و توشه برگيرد و انسان نابينا براي دنيا توشه فراهم مي كند

دانشنامه امام علي (ع ) با بيش از 1915 مطلب به روز رساني شد .
اين دانشنامه در 99 نمايه در قالب 21 نمايه اصلي و 78 نمايه فرعي داده هاي مفيدي را در اختيار كاربران و محققان قرار داده است .
دانشنامه امام علي عليه السلام با 1918 مطلب شامل : مقاله گزيده كتاب پرسش و پاسخ چكيده پايان نامه و .... به همت محققان پايگاه اطلاع رساني حوزه بعنوان نخستين پايگاه اطلاع رساني تشيع در ايران به روزرساني شد.
اين دانشنامه در 99 نمايه در قالب 21 نمايه اصلي و 78 نمايه فرعي داده هاي مفيدي را در اختيار كاربران و محققان قرار داده است . امام علي (ع ) معرفي كوتاه امام از ولادت تا هجرت امام از هجرت تا غدير امام از غديرخم تا پايان دوران خلفا امام از خلافت تا شهادت مظلوميت امام در مكتب امام امام در اينترنت از جمله نمايه هاي اصلي اين دانشنامه گهربار است .
اين گزارش مي افزايد : امام علي (ع ) در اينترنت تاريخ تشيع در اينترنت معرفي موسسه تحقيقاتي اميرالمومنين (ع ) معرفي كتابخانه تخصصي امام بنياد نهج البلاغه مدرسه امام علي بن ابيطالب از نمايه هاي فرعي اين دانشنامه مي باشد.
علاقمندان جهت استفاده از اين دانشنامه با جستجوي كلمه امام علي در سايت گوگل مي توانند دانشنامه مزبور را در صفحه اول نتايج مشاهده نمايند.