شركت كنندگان نشست نقد و بررسي كتاب تحسين شده « دا » ضمن تجليل از تدوين خوب كتاب بر تدريس و توجه به آن در مراكز ادبي و دانشگاهي تاكيد كردند.
به گزارش خبرگزاري مهر نشست نقد و بررسي كتاب « دا » با حضور سيده اعظم حسيني گردآورنده كتاب بلقيس سليماني داستان نويس و عليرضا كمري پژوهشگر و نويسنده حوزه دفاع مقدس در شهر كتاب برگزار شد.
در اين جلسه كه سيده زهرا حسيني راوي كتاب به دليل مشكلات جسمي ناشي از مجروحيت در دوران دفاع مقدس حضور نداشت علي اصغر محمدخاني معاون فرهنگي شهر كتاب طي سخنان كوتاهي كتاب « دا » را تكاندهنده و تاثيرگذار خواند و گفت : شما وقتي اين كتاب را مطالعه مي كنيد با حافظه حيرت انگيز خانم حسيني و وقايعي كه حتي دقيقه به دقيقه و ثانيه به ثانيه با تشريح جزئيات حوادثي كه در آن روزها در خرمشهر گذشته مواجه مي شويد.
محمدخاني با اشاره به حضور خود در شوراي عالي ويرايش فرهنگستان زبان و ادب فارسي از استقبال اعضاي فرهنگستان از اين كتاب خبر داد و پيشنهاد كرد اين كتاب در گروه ادبيات معاصر فرهنگستان و در دانشكده هاي ادبيات و مراكز فرهنگي مورد بهره برداري قرار گيرد تا تصويري از آن دوران براي نسل جديد فراهم شود.
در ادامه عليرضا كمري ضمن اشاره به بخشهاي مختلف كتاب به بيان ويژگيهاي هر فصل پرداخت و گفت : يكي از ايرادهاي كه بر كتابهاي خاطرات جنگ بوده ـ كه به مرور در حال برطرف شدن است ـ اين است كه خاطره ها معمولا از فضاي جبهه و جنگ شروع و با جبهه و جنگ نيز تمام مي شود.
وي ادامه داد : در واقع زندگي و زمانه و جاي برآمدن راوي در خاطره گم است . اما در كتاب « دا » به نحو درخشاني ما با خاستگاه و جايگاه برآمدن راوي و محيط خانواده و موقعيت محل و تصوير آفريني هاي بسيار دقيق از موقعيت بصره و بعد خرمشهر مواجه مي شويم .
اين نويسنده و پژوهشگر ادبيات دفاع مقدس با اشاره به چاپ كتابهاي فراوان در مورد خرمشهر اين كتاب را تصويري روشن از پيوند بين زندگي زن و جنگ در آن مقطع تاريخي خواند و كتابهايي نظير « دا » را ترازي براي شناخت دانست .
وي در عين حال يادآور شد : خواننده اين كتاب چنان زير چنبره نفوذ روايت و حوادث قرار مي گيرد كه دچار يك حالت احساسي و انفعالي مي شود كه شايد اين غلبه حالت احساسي و تاثيرگذارانه كه موجب اعجاب و تحسين و تحير مي شود در وهله اول مانع شناخت جنبه هاي شناختي كتاب شود.
وي تاكيد كرد : آن چيزي كه در اينجا اتفاق افتاده نشانگر اين است كه خيلي چيزها اتفاق افتاده اما چون روايت نشده گويي اتفاق نيفتاده است . ما در جنگي كه هشت سال طول كشيد و با گستره جغرافيايي وسيع از شمال تا جنوب بلكه در گستره جغرافي فرهنگي ايران با حوادث مهمي مواجه شديم اما چون گفته نشدند گويي اتفاق نيفتاده است .
وي با بيان اينكه كلمه « اثر » را با دقت بر مفهوم واژه بر اين كتاب به كار مي برم تاكيد كرد : اثر چيزي است كه به واسطه مجموع مشخصات نشانه اي متمايز از غير خود و حتي متمايز از اشباه و اقرانش مي شود بلكه مي تواند مبنايي براي شناختن نمونه هاي نظيرش باشد كه اين كتاب را مي توان يك اثر ملي و كاملا انساني تلقي كرد به نحوي كه جغرافياي مخاطب تنها معطوف به ايران نباشد.
كمري با تاكيد بر اينكه كتاب « دا » به وسيله يك نويسنده نوشته نشده و يك متن نوشت گفتاري است تصريح كرد : اين " خاطرات گفت " در يك شكل بسيار طبيعي در كنار هم قرار گرفته و چينش تصويرها و كنار هم گذاشتن لحظه ها كه همراه با گفتگوهاست موجب جلب توجه اهل سينما به اين كتاب شده است .
در ادامه نشست « دا » سيده اعظم حسيني گردآورنده كتاب در ابتداي سخنان خود از حضار خواست صلواتي را بر روح مرحومه « بتول براتي » نثار كنند. وي از زنان ايثارگر در دوران دفاع مقدس بود كه هفته گذشته به ديار باقي شتافت .
حسيني در ادامه ضمن اشاره به چگونگي آشنايي خود با سيده زهرا حسيني و خودداري او از بيان خاطرات خود به سير چگونگي راضي شدن راوي براي بازگويي خاطراتش پرداخت و شرايط روحي و جسمي سيده زهرا حسيني را با يادآوري خاطرات تلخ گذشته دليل طولاني شدن تدوين كتاب عنوان كرد.
وي نوع روايت زهرا حسيني در 20 روز اول جنگ را متفاوت از ديگر خاطرات خواند و حافظه خوب حسيني را ناشي از تربيت خانوادگي سوالات جزئي طي گفتگويي هزار ساعته دانست .
وي در عين حال تاكيد كرد : 12 سال تنهايي زهرا حسيني در يك اتاق كوچك در حاليكه همسرش در مناطق جنگي به سر مي برد باعث شد كه او بر خلاف افراد ديگر كه سعي در فراموش كردن حوادث تلخ داشتند با خاطرات گذشته زندگي كند و با مرور آنها حفظ شان كند.
بلقيس سليماني داستان نويس و منتقد ادبي در ادامه اين نشست با طرح اين سوال كه « چرا زهرا حسيني خاطراتش را بعد از اصرارهاي فراوان نوشت » نجات گذشته از چنگال فراموشي ادامه زندگي بعد از مرگ ارائه سرمشق و الگو درس به نسل امروز شهادت دادن به گذشته قدرت نمايي به امروزيان و آيندگان فرديت سازي را دلايلي براي اين مسئله عنوان كرد و گفت : خاطره بايد بر مبناي فرديت شكل گيرد چرا كه خاطره تاريخ نيست .
سليماني كتاب « دا » را بهترين كاملترين و جزئي نگارانه ترين كتابي كه تاكنون در زمينه خاطرات خرمشهر نوشته شده خواند و در عين حال تدوين فوق العاده كتاب توسط اعظم حسيني را مورد تائيد قرارداد و افزود : به نظر من خانم اعظم حسيني مي تواند داستان نويس خوبي شود. ارجاعهايي كه او به گذشته مي دهد بسيار انسجام موضوعي دارد و نثر كتاب بسيار استوار و محكم و چشم نواز است .
وي در عين حال ساختار و پايان كتاب را مناسب ندانست و ادامه پيدا كردن خاطره پس از خروج از خرمشهر و يا آزادي خرمشهر را آسيبي جدي بر ساختار كتاب خواند و افزود : آزادي شهر اوج روايت است و بايد در اينجا كار تمام مي شد.
اين نويسنده بهترين بخش كتاب را روايت 20 روز از مقاومت خواند و بخشهاي زندگي در كمپ وكوشك را بسيار شتابزده توصيف كرد و گفت : خاطره بايد تفاوتي با سرگذشت داشته باشد. چرا ما بايد بخشهايي از زندگي ايشان را بخوانيم بدون اينكه آن حس قبلي و جزئي نگريها و روايت استحكام يافته قبلي را داشته باشد.
در ادامه اين نشست كمري با برشمردن ويژگيهاي منحصر به فرد شخصيت راوي توصيف گرم و جاندار از حالت اشخاص و چهره ها و صحنه ها در كتاب را مورد تاكيد قرار داد و گفت : وقتي ما خاطرات بچه هاي جنگ را مي خوانيم درمي يابيم كه بسياري از كنشگران فعال در جنگ بچه هاي منفعل و گيج و گمي نبودند. آنها شور و زندگي را تجربه كرده بودند همانطور كه در خانواده حسيني فقر رنج و عشق توامان با هم پيش مي رود.
وي با بيان اينكه زندگي با زن معني پيدا مي كند و نقش زن در پيكره زندگي مانند گلبولهاي سفيد است كه كارش بازسازي و ساختن است افزود : چون جنگ كاري مردانه است و مصائب و تركشهاي پنهانش زنان كودكان و زندگي را تهديد مي كند با پايان آن براي مردان نيز پايان مي پذيرد اما براي زنان جنگ تمام نمي شود تا اينكه دوباره زندگي را شكل دهند.
كتاب « دا » خاطرات ناگفته حماسه سي و چهار روزه خرمشهر از زبان سيده زهرا حسيني است كه در زمان جنگ 17 ساله بود . در اين كتاب كه توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده است خواننده شاهد وقايع بسيار دردناك و ناگفته اي است كه در زمان آغاز جنگ تحميلي بر مردم مقاوم خرمشهر گذشت .