نبرد بي پايان تركيه عليه كردها
اشاره :
به نظر مي رسد با اشغال عراق و شكل گيري فدراليسم در اين كشور
فشار اتحاديه اروپايي بر تركيه در زمينه رعايت حقوق فرهنگي
اقليت كرد
كردهاي تركيه را برآن داشته است تا براي كسب امتيازات بيشتر از تركيه تلاش كنند. با پيش آمدن شرايط جديد منطقه ظ اي و
بين المللي
مساله كردها بار ديگر موجبات دل ظنگراني مقامات ترك را فراهم كرده است . نظر به عدم انعطاف و تساهل ناپذيري ترك ظها
در قبال استقلال طلبي كردها
اين گزارش در پي تحليل روابط تركيه و كردها مي باشد.
درك مساله كردها در تركيه
براي درك بهتر مساله كردها در تركيه
ابتدا لازم است به برخي آمار بيشتر دقت كنيم . اين داده ها به ما كمك مي كنند تا نگراني تركيه را
در مورد مساله اكراد بهتر درك كنيم . كردها بزرگترين قوميت فاقد پرچم سياسي در جهان هستند و نيمي از كردهاي جهان در تركيه ساكن
مي باشند . كردها حدود 20 تا 25 درصد از جمعيت 70 ميليون نفري تركيه را تشكيل مي دهند . حدود دوسوم كردهاي تركيه در جنوب
شرقي و شرق تركيه (موسوم به كردستان تركيه ) سكونت دارند . كردستان تركيه با مساحتي حدود 230 هزار كيلومتر مربع
30 درصد از
خاك تركيه را اشغال كرده است . 90 درصد از جمعيت كردستان تركيه
كرد هستند . فقط 10 درصد جمعيت اين منطقه غير كرد (اعراب
ارامنه
ترك ها و علوي ها) مي باشند . كردها در 14 استان تركيه ) از قبيل : حكاري
وان
آغري
قارص
سيرت
تبليس
موشي
ديار بكر
بينگول
تونجلي (درسيم )
ماردين
اورفا
آديامان و آلازيغ و... اكثريت جمعيتي را تشكيل مي دهند.
در سال هاي اخير
دولت تركيه به جمعيت 10 تا 15 ميليوني كردهاي اين كشور اعتراف كرده است در حالي كه قبلا به كلي منكر
هويت كردي بود
اما گروه هاي افراطي كردي رقم 25 تا 30 ميليون نفر را براي جمعيت كردهاي تركيه ذكر مي كنند . ولي منابع بي طرف به
جمعيتي در حدود 20 ميليون نفر كرد در تركيه اشاره دارند . برخي از تحليل گران مدعي اند كه نرخ زاد و ولد در ميان كردهاي تركيه حدود
دو برابر متوسط نرخ زاد و ولد در كل تركيه است . اين موضوع به شدت موجب نگراني مقامات آنكارا شده است . علاوه براين
موضوع
مهاجرت كردها نيز مزيد بر علت شده و نگراني نخبگان سياسي تركيه را مضاعف كرده است . مهاجرت كردها از شهرهاي شرقي و جنوب
شرقي تركيه به مناطق غرب و جنوب غربي باعث تغيير بافت جمعيتي بسياري از شهرهاي تركيه (خصوصا حاشيه شهرهاي بزرگ ) شده
است ; شهرهايي مانند ازمير
آدانا
استانبول
آنكارا و... به محاصره كردهاي مهاجر درآمده ظ اند. پديده « محاصره شهرها توسط كردها »
موجبات نگراني بيشتر ترك ها را فراهم كرده است . در مورد علل مهاجرت كردها
تحليل گران مختلف عموما به سه دليل اصلي اشاره
كرده اند :
1 ـ سخت گيري هاي تركيه بر كردها در جنوب و جنوب شرق اين كشور;
2 ـ پيدا كردن كار و جست وجوي شرايط بهتر زندگي ;
3 ـ فرار از درگيري هاي داخلي بين ارتش و كردها در مناطق جنوب شرق .
مهاجرت كردها باعث شده است كه در حال حاضر استانبول 2
5 ميليون كرد را در خود جاي داده باشد و لقب پرجمعيت ترين شهر
كردنشين جهان را به خود اختصاص دهد . آنكارا
پايتخت تركيه
جمعيت يك ميليون و 450 هزار نفري كرد را داراست .
تفاوت كردها و ترك ها به لحاظ زباني ـ نژادي و مذهبي
باعث شده است تا ناسازگاري بين اين گروه قومي و دولت تركيه بيشتر شود.
زبان كردي متعلق به گروه زبان هاي ايراني (هندي ـ ايراني ) است
اما زبان تركي متعلق به گروه زبان ظهاي ايقوري (فينوـ ايقوري ) است .
اين دو زبان وجه مشترك كمي دارند . به لحاظ مذهبي حدود 85 درصد كردهاي تركيه شافعي و ترك ها عمدتا حنفي مذهب هستند .
نتيجه اين تفاوت ها
ناسازگاري مداوم و مستمر دولت تركيه و كردها بوده است كه گفته مي شود تا به حال حدود 30 الي 40 هزار
كشته بر جاي گذاشته است . اين تفاوت ها و تمايزها باعث شده كه تركيه در برابر مساله كردها به شدت ناشكيب و خشن جلوه كند. گويي
ترك ها در ضمير ناخودآگاه شان هراسي وصف ناپذير از تجزيه طلبي كردها دارند و هر چه اين تفاوت ها برجسته تر مي شود
ترس ترك ها
نيز بيشتر مي شود.
آنچه در بالا گفته شد
تنها به بعد داخلي مساله كردها در تركيه پرداخته است . لازم به ذكر است كه اين مساله داراي يك بعد بين المللي
نيز مي باشد كه آن بعد
هراس تركيه را افزايش مي دهد. از بعد خارجي
كردها در داخل مرزهاي چهار كشور همسايه پراكنده شده اند و به
نظر مي رسد وضعيت كردها در هريك از اين چهار كشور
تاثير بسزايي در كشورهاي ديگر خواهد داشت . در اين ميان تركيه در موقعيت
بسيار ضعيف تري قرار دارد و احساس خطر بيشتري مي كند
چون تركيه از يك طرف تحت فشار اتحاديه اروپايي است تا حقوق سياسي
و فرهنگي كردها را به رسميت بشناسد و از طرف ديگر حدود يك سوم از ترك هاي مقيم اروپا (كه كرد مي باشند)
به نوبه خود اين
فشارها را تشديد مي كنند. از طرف ديگر وضعيت كردهاي عراق
فعاليت هاي اسرائيل در اين منطقه و پناه بردن بسياري از اعضاي
پ .ك .ك به شمال عراق
خطر تجزيه تركيه را افزايش داده است .
سير تاريخي فعاليت كردها در تركيه
به لحاظ تاريخي
سيرفعاليت كردها را درتركيه مي توان به شش دوره متمايز تقسيم بندي كرد كه ذيلا به اختصار به اين دوره ها اشاره
مي كنيم :
1 ـ در زمان امپراتوري عثماني :
اين امپراتوري متشكل از گروه هاي مختلفي بود كه عمده ترين ملاك تمايز آنها مذهب بود. احساس بيگانگي و يا غريبگي در ميان مردمي
كه به يك مذهب تعلق داشتند
چندان چشمگير نبود. يكي از دلايل اساسي چنين احساسي اين بود كه مردمان اين مناطق در روستاهاي
دور از هم به سر مي بردند و با يكديگر ارتباط نداشتند; اين امر در خصوص كردها صادق است . كردها در دوران فرمانروايي عثماني از نظر
تاريخي و جغرافيايي از ديگر ساكنان منطقه آناتولي جدا شده بودند. كوه هاي مرتفعي محل سكونت كردها را احاطه كرده بود و همين امر
مانع از ارتباط اين گروه با ديگر ساكنان منطقه آناتولي مي شد. ملي گرايان كرد در سال هاي پاياني قرن نوزدهم
در سازمان ها و محافل
مختلف پراكنده بودند و هر كدام به طور جداگانه فعاليت مي كردند. در اين سال ها بود كه گروه روشنفكران و دانشمندان كرد ظهور كردند و
نخستين افراد اين گروه ها همگي ريشه اشرافي داشتند . اولين مجله كردي به نام « كردستان » را مدحت بدرخان بيگ در سال 1277
منتشر
كرد. اين مجله به عنوان تريبوني
افكار ناسيوناليست هاي كرد را منعكس مي كرد. علاوه براين
عده اي ديگر از ملي گراهاي كرد در حزب
اتحاد و ترقي
كه در سال 1268 تاسيس شده بود
در كنار ملي گرايان ترك فعاليت مي كردند . اين دوره را مي توان دوره همزيستي
مسالمت آميز ملي گرايي نام نهاد . با انقلاب ترك هاي جوان در سال 1287
كردها نيز با الهام از افكار مشروطه خواهي و ليبراليستي
اقدام
به تشكيل باشگاه ها و محافل فرهنگي و سياسي نمودند . كردها در سال 1287 « جمعيت تعالي و ترقي كردستان » را بنيان نهادند و
متعاقب آن جمعيت ديگري را كه سرشت مردمي تري داشت
بنام « جمعيت نشر معارف كرد » تاسيس كردند . اين دوره 10 الي 15 ساله را
مي توان دوران طلايي فعاليت هاي اوليه ملي گرايي كرد بر شمرد
چرا كه مقدمات تشكيل سازمان ها و محافل سياسي و فرهنگي متعدد
كردي در دوره هاي بعدي
در اين دوران طلايي مهيا شد و از همه مهمتر اينكه ملي گرايي كرد به صورت مسالمت آميزي با ناسيوناليسم
ترك و عرب به فعاليت مي پرداخت .
2 ـ دوره شورش و قيام :
مصطفي كمال پاشا (آتاتورك )
كه جنگ هاي استقلال تركيه را فرماندهي مي كرد
به نقش حساس كردها در اين جنگ واقف بود. از
اين رو با دادن وعده هاي زياد به كردها
حمايت آنها را جلب
اما در سايه پيروزي هاي چشمگير مصطفي كمال
براساس معاهده لوزان
دولت نوين تركيه تحت حاكميت كماليسم به رسميت شناخته شد. در اين معاهده تنها اشارات محدودي به حمايت از حقوق اقليت ها به
چشم مي خورد . در مواد 4 و 5 آن تصريح شده بود كه منظور از اقليت ها
اقليت هاي غيرمسلمان و مسيحي مي باشد و كماليست ها
اينگونه استدلال مي كردند كه كردها چون در حكومت با ترك ها برابرند در نتيجه جز اقليت ها محسوب نمي شوند. بدين وسيله مقدمات
جدايي كامل بين كماليسم به عنوان نماينده پان تركيسم و ملي گرايي كرد فراهم شد. ممنوع شدن مظاهر هويت كردي از جمله زبان و
پوشش
تمامي نيروهاي ملي و مذهبي را وادار به عكس العمل نمود و از سال 1303 تا 1318
در اثر سخت گيري هاي دولت تركيه يك
سلسله شورش هايي در ميان كردها عليه دولت مركزي تركيه به وقوع پيوست . شورش شيخ سعيد پيران
قيام آرارات و قيام درسيم از
مهمترين شورش هاي اين دوره هستند. دولت مركزي تركيه با واكنش هاي سخت و خشن
كليه شورش هاي صورت گرفته را سركوب
كرد.
3 ـ دوران فعاليت آرام كردها (از جنگ جهاني دوم تا كودتاي 1359 ) :
در سال هاي اواخر دهه 1320
كم كم تركيه از سيستم تك حزبي به سيستم چند حزبي گام نهاد و در انتخابات 1329
براي نخستين بار
احزاب مختلف براي كسب قدرت
بعد از حاكميت كماليسم بر تركيه
به رقابت پرداختند. در اين مقطع
دولت رويه ملايم تري نسبت به
كردها اتخاذ كرد و تا حدودي آموزش و تعليمات ديني در مدارس مجاز شناخته شد و در سال هاي اواخر اين دهه نخست وزير تركيه
كردها را به خاطر خدمات در ارتش ستود.
نتيجه انتخابات پارلماني 1329
شكست حزب حاكم يعني جمهوري خواه خلق و پيروزي حزب تازه تاسيس « دموكرات » بود . بنيانگذار
اين حزب
عدنان مندرس
به عنوان نخست وزير جديد تركيه به قدرت رسيد. حاميان اين حزب از گروه هاي متنوعي بودند كه كردها نيز
از جمله اين گروه ها به حساب مي آمدند. حزب دموكرات خود را مخالف قوي سيستم اقتصادي عمدتا دولتي تركيه و طرفدار سيستم
اقتصادي آزاد معرفي كرد.
كردها همگي به حزب دموكرات راي دادند و اين عكس العملي در مقابل سركوب كردها از جانب سياست كماليست ها بود. تعدادي از
كردها به مجلس ملي تركيه راه پيدا كردند و كرسي هاي كابينه را به دست گرفتند. مهمتر از آن
حزب دموكرات به خان ها و شيخ هاي تبعيد
شده اجازه داد به شهرها و روستاهاي خودشان در كردستان بازگرداند. در حقيقت حزب دموكرات به مبادله اي با رهبران سنتي در كردستان
دست زد
زيرا آنها تعداد وسيعي از آرا محلي را در كنترل داشتند و مي توانستند از طريق پيروانشان به حزب كمك كنند و در مقابل نيز به
جايگاه هاي قبل از تبعيد باز گردند. بنابراين
مواضع رهبران سنتي هم در مقابل حكومت مركزي و هم در مقابل جمعيت محلي تقويت
شد.
در دهه 1340
احزاب و حركت هاي چپي متعددي در تركيه شكل گرفت كه هر كدام به نحوي حركت هاي كردي را تحت تاثير قرار
دادند; از جمله اين احزاب چپي
حزب كارگران تركيه بود كه تا حدي سياست هاي تمركز گرايانه و نيز شيوه برخورد با اقليت ها را به باد
انتقاد مي گرفت . اين حزب در انتخابات 1344 توانست كرسي هاي زيادي را در مجلس به دست آورد . اين حزب در آغاز همانند بسياري از
احزاب ماركسيستي ديگر موضع مشخص و روشني در قبال مساله كردها در تركيه نداشت
اما از آنجا كه معدودي از كردها در اين حزب
مشاركت داشتند
با تصدي رهبري حزب توسط يكي از آنها به نام محمدعلي اصلان در سال 1348
چرخشي در سياست هاي اين حزب
در قبال مساله كردها به وجود آمد و براي اولين بار در كنگره چهارم خود
آشكارا هويت كردي را به عنوان يك اقليت ستمديده كه طي
چند دهه از طرف حكومت مركزي ناديده انگاشته شده است را به رسميت شناخت . اين خط مشي گام بسيار مهمي در راستاي شناخت
جنبش كردي در تركيه بود; چرا كه براي اولين بار يك حزب سياسي رسمي تركيه
بعد از چند دهه موجوديت كردها را به رسميت
مي شناخت .
كردها در قبال وعده اجويت مبني بر توسعه اقتصادي و فرهنگي كردستان
از وي و حزب اش حمايت كردند. با به قدرت رسيدن
اجويت فضاي نسبتا دموكراتيك دهه 1340 بار ديگر به جامعه برگشت و اكثر زندانيان سياسي آزاد شدند . در اين سال ها به دليل بعضي
اختلافات از جمله عدم تاكيد بر شناسايي قومي كردها از طرف چپ تركي و نگرش آنها به قوميت كرد به عنوان عامل مهم اتحاد
علي رغم برخي مشتركات در زمينه انقلاب اجتماعي و رفورم در جامعه
چپ تركي و چپ كردي از هم جدا شدند و كردها تشكل هاي
جداگانه اي را بنيان نهادند.
در سال 1355
گروه هاي چپ گراي متعددي در ميان فعالان كرد پايه ريزي شد كه از آن جمله مي توان به گروه چپ گرايي كه مجله
« رزگاري » افكار و عقايد آنها را تبليغ مي نمود اشاره كرد . اما برجسته ترين و موثرترين سازمان چپ گراي كردي در دهه 1350
كه در اوج
فعاليت هاي چپي در تركيه ظهور كرد
حزب كارگران كردستان يا پ . ك . ك بود . اين حزب در سال 1353 تاسيس شد و در همان سال
اعضاي اين گروه
اتحاديه دانشجويان آموزش عالي ميهن پرستان دموكراتيك آنكارا را سازماندهي مي كردند و چارچوب فعاليت آنها
بيشتر در راستاي شناساندن هويت
زبان و فرهنگ كردي بود.
در مجموع مي توان گفت كه در اين دوران
يعني از جنگ جهاني دوم تا كودتاي 1359
نظام سياسي تركيه علي رغم به وجود آمدن
فضايي نسبتا دموكراتيك
هرگونه فعاليت سياسي
ادبي و فرهنگي كردها را تحمل نمي كرد و همواره از شكل گيري هرگونه حركت
سياسي و فرهنگي از طرف كردها جلوگيري مي شد. از طرف ديگر و با توجه به بافت سنتي و عشيره اي كردستان كه هنوز ريشه كن نشده
بود
حركت هاي كردي نتوانست در ميان عامه مردم نفوذ كند و صرفا به حوزه هاي روشنفكري و دانشجويي محدود مي شد.
4 ـ پيدايش پ . ك . ك و راديكال شدن حركت هاي كردي :
گرچه تعدد ريشه هاي داخلي و خارجي نارضايتي در كردستان تركيه موجب پيدايش گروه هاي متعدد شبه نظامي و چريكي در
كردستان بوده است
اما بدون ترديد حزب كارگران كردستان
خشن ترين
افراطي ترين و موفق ترين جنبش كردي بوده است كه در عمر
جمهوري تركيه در صحنه مبارزات مسلحانه كردستان اين كشور ظاهر شده است .
بيانيه ها و موضع گيري هاي پ .ك .ك
كه در واقع اهداف سياسي اين حزب را بازگو مي كنند
روشن و مشخص نيست و همواره تحت
تاثير فضا و شرايطي بوده كه در زمان صدور بيانيه سيطره داشته است . در اين بيانيه ها
اهداف مختلف و متناقضي اعلام شده است كه
عبارتند از : تاسيس كشور كردستان متشكل از كردهاي تركيه
عراق و ايران . استقلال كامل كردهاي تركيه
تاسيس يك دولت فدرال كردي
كه تحت حمايت دولت مركزي تركيه بوده و تامين كننده حقوق برابر كردها ترك ها باشد و تامين خودمختاري فرهنگي سياسي كردها در
محدوده تماميت اراضي تركيه .
اين دوره يكي از دوره هايي بود كه حزب سازماندهي مجدد شد و گسترش سياسي يافت و آموزش هاي نظامي و تدارك آن براي
تبعيدي ها جهت شعله ور ساختن جنگ بلندمدت در كردستان تركيه
شكل گرفت . در طي تابستان 1363
پ . ك . ك تشكيل بريگادهاي
آزادسازي كردستان را اعلام كرد و از پايگاه هايي در شمال عراق
حملاتي را عليه واحدهاي ارتش تركيه و ايستگاه هاي پليس واقع در
روستاهاي جنوب شرقي انجام داد.
ارتش تركيه با فرستادن واحدهاي مسلح سنگين به كردستان عكس العمل نشان داد اما در تلاش براي دستگيري چريك هاي پ .ك .ك
كه اقدام به اين حملات مي كردند موفق نبود . حملات چريك هاي پ . ك . ك تشديد شد و در ارديبهشت 1367
پ . ك . ك تشكيل ائتلاف
را اعلام كرد . اين سازمان تحت تسلط پ . ك . ك بود . در سال 1367
بيش ERNK گسترده اي از نيروهاي « جبهه ملي آزادي بخش كردستان »
از هزار نفر در نتيجه مسائل و درگيري هاي كردستان كشته شدند. خشونت ها به شدت تداوم يافت و بدين ترتيب در همان سال
برخوردهاي شورشيان با نيروهاي امنيتي
140 نفر كشته شدند .
5 ـ جنبش كردي بعد از جنگ خليج فارس :
بعد از جنگ خليج فارس و سركوب شورش كردها از جانب ارتش عراق
به ابتكار جان ميجر
نخست وزير انگليس
ايجاد منطقه امن
در نواحي كردنشين شمال عراق
در جهت حفاظت از جمعيت غيرنظامي ساكن در اين منطقه
از آزار و اذيت حكومت مركزي عراق
پيشنهاد شد. اين ابتكار
محدوده اي را كه در سرزمين عراق به مرزهاي تركيه و ايران محدود مي شد
براي مردم كرد در نظر گرفت و به
شدت تحت نظارت و مديريت دقيق سازمان ملل متحد قرار داد و شركت كنندگان در اجلاس سران جامعه اروپا در لوگزامبورگ آن را
مورد تصويب قرار دادند . در همان سال آمريكا قدم ديگري برداشت و از عراق خواست كه به عمليات نظامي در شمال مدار 36 درجه
خاتمه دهد. اين مدار شامل بخشي از سرزمين كردي در عراق
از مرز تركيه تا خطي در جنوب موصل مي شد. همزمان آمريكا به عراق
هشدار داد كه اگر عراق عليه تلاش هاي تامين آسايش بين المللي براي آوارگان كرد دخالت نظامي كند
آمريكا از زور استفاده خواهد كرد. در
29 فروردين 1370
نيروهاي متحدين و ديگر كشورهاي اروپايي
تحت عنوان « عمليات تامين آسايش »
براي ايجاد منطقه امن كه
امكان بازگشت كردها را فراهم مي كرد
در شمال عراق دخالت كردند و اعلام شد كه منطقه امن تحت حفاظت سربازان متحدين قرار دارد.
مناطق امن شمال عراق زمينه مناسبي را براي فعاليت كردهاي تركيه در اين منطقه فراهم مي كرد.
ارتش تركيه در سال 1374
حملات گسترده اي را در شمال عراق براي سركوب و تعقيب چريك هاي پ . ك . ك انجام داد . نيروهاي
تركيه با 35 هزار نفر از سربازان نيروهاي زميني اقدام به حمله اي عليه پ . ك . ك در شمال عراق كرد و بيش از چهل كيلومتر در عمق خاك
عراق پيشروي كردند . در نتيجه اين عمليات 558 نفر از شورشي ها و 58 نفر از سربازان تركيه كشته و 13 جدايي طلب دستگير شدند .
متعاقب آن طي سال هاي 1375 و 1376
نيروهاي امنيتي تركيه طي حملاتي شديد
خسارات سنگيني را به پ . ك . ك
به ويژه در
شمال عراق
وارد ساختند. در بسياري از شهرك ها و شهرها
توان نظامي پ .ك .ك به طور چشمگيري تضعيف شد
بسياري از مناطقي
كه قبلا ناآرام و دستخوش آشوب بودند
از امنيت و صلح برخوردار شدند و حملات پ .ك .ك به شهروندان و نظاميان تا حد زيادي
كاهش يافت . شبه نظاميان پ .ك .ك به ارتفاعات كوه ها پناه بردند; جايي كه براي بقا بسيار نامساعد بود و انجام عمليات نظامي نيز به
سختي صورت مي گرفت . علاوه بر اين به نظر مي رسيد كه پ .ك .ك مناطق واقع در جنوب شرقي آناتولي
يعني جايي كه مبارزه از آنجا
آغاز شد را از دست داده و مناطقي چون انتپ
ماراش
آدي يامان و به ويژه اورفا
محل تولد اوجالان
از كنترل اين حزب خارج شد.
بنابراين پ .ك .ك با وجود دستاوردهايي چون مقاومت جانانه در برابر حملات شديد نظامي
جلب حمايت گسترده افراد و
سازمان هايي از تركيه و اروپا و نيز بين المللي ساختن مسئله كردها
موفق نشد به اهداف اصلي نظامي خود نائل آيد. نكته مهم در اين
دوره از فعاليت كردها اين است كه تركيه چندان نگران تجزيه عراق نبود و هراس زيادي از همكاري كردهاي تركيه با كردهاي عراق
نداشت .
6 ـ فعاليت كردها پس از اشغال عراق در سال 1382 :
سرنگوني رژيم بعث در عراق و شكل گيري كردستان فدرال در عراق بيش از هر چيزي براي تركيه نگران كننده بود. از نگاه تركيه
وضعيت فعلي مناسب ترين زمان براي تجزيه طلبي كرده است . لذا از ديد مقامات تركيه بايد تدبيري كارساز در اين زمينه انديشيده شود
تا تركيه از خطر تجزيه دور شود. ترديدي نيست كه شمال عراق فضاي تنفس و فعاليت مناسبي براي كردهاي تجزيه طلب تركيه به وجود
آورده است . كردهاي عراق و خصوصا جناح دموكرات آن تحت رهبري مسعود بارزاني
با نگرشي مثبت به فعاليت فرامنطقه اي كردها
به
اعضاي پ .ك .ك پناه داده
تسهيلات لازم را در اختيار آنها گذاشته اند و با آرمان هاي آنها همدردي مي كنند. فعاليت اسرائيل در شمال عراق
و حمايت اين رژيم از استقلال كردها بر نگراني تركيه در مورد مساله كردها افزوده است . در گذشته نيز تركيه از حمايت خارجي از كردها
به شدت هراسان بوده است .
كليه جناح هاي سياسي تركيه بر اين نكته اتفاق نظر داشتند كه « بايد كاري كرد » و جمله شكيبايي مردم تركيه رو به اتمام است مستمرا
از زبان مقامات تركيه بيان مي شد. در اين راستا بود كه پارلمان تركيه با اكثريتي قاطع
قانوني را به تصويب رساند كه به ارتش اين كشور
اجازه مي داد در صورت ضرورت
عمليات فرامرزي انجام دهد. اين قانون مشخصا پ .ك .ك را مد نظر قرار داده بود و منظور از لفظ
« فرامرزي »
احتمالا فقط شمال عراق است .
اگرچه شرايط فعلي براي فعاليت كردها مناسب به نظر مي رسد
ولي شرايط بين المللي هم چندان به ضرر تركيه نيست . علاوه بر اين
اجماع نيروهاي داخلي تركيه بر سركوب هرگونه حركت جدايي طلبانه باعث شده است كه ترك ظها با همان انعطاف ناپذيري گذشته و
عدم تساهل نسبت به مساله كردها واكنش نشان دهند.
نتيجه گيري
در مورد تركيه « مسئله كرد »
يا به قول ترك ها « واقعيت كرد »
دردناك ترين و بغرنج ترين مسئله اي است كه دولت مردان ترك از زمان
تاسيس جمهوري تركيه با آن روبه رو بوده اند. تركيه مدرن هرگز مفهوم اقليت كردي را در كنار حقوق اقليت ها نپذيرفت . اين مساله و
ناآرامي هاي صورت گرفته از جانب پ .ك .ك
تهديدات امنيتي متعددي را متوجه تركيه ساخته است . درگيري بين نيروهاي امنيتي تركيه
و چريك هاي پ . ك . ك تلفات انساني زيادي را بر جاي گذاشته
بالغ بر 30 هزار نفر كشته و تعداد بيشتري بي خانمان شده اند . درگيري هاي
مزبور موجب آسيب پذيري تركيه شده است و روابط تركيه با همسايگان
جهان غرب و مخصوصا " روابط اين كشور با اتحاديه اروپايي را
متزلزل نموده است . غرب و در راس آن اتحاديه اروپايي بر لزوم رعايت حقوق بشر و حقوق اقليت كرد در چارچوب قوانين تركيه تاكيد
مي كنند. از طرف ديگر هزينه هاي سنگين نظامي
كه صرف سركوب مخالفين مي شود
در كنار روابط بي ثبات با كشورهاي همسايه
اقتصاد اين كشور را دچار بحران كرده
موجب تحميل كسري بودجه و تورم بالا شده و ظرفيت سرمايه گذاري در آموزش
بهداشت و
تاسيسات زيربنايي را كاهش داده است .
با در نظر گرفتن شرايط جديد منطقه ظ اي مي توان گفت مساله كردهاي تركيه همچنان لاينحل باقي خواهد ماند. تركيه از يك سو
تحت فشار اروپا ناگزير است حقوق كردها را به رسميت بشناسد و از سوي ديگر شاهد سيل مطالبات كردها از داخل مي باشد. هيچ
دورنماي اميدوار كننده اي مبني بر اينكه فشارهاي داخلي و بين المللي به تركيه در مورد مساله كردها پايان خواهد يافت
ديده نمي شود.
علاوه براين
مساله كردها همچون نقطه ضعفي براي دولت هاي تركيه از گذشته تا به حال بوده است . قدرت هاي بيروني و همسايگان اين
كشور همواره از « برگ كردي »
براي اعمال فشار بر اين كشور استفاده كرده اند.
اگرچه دولت فعلي تركيه روابط بهتري نسبت به دولت هاي قبلي تركيه با كردها دارد
اما « مساله كردي » يكي از مهمترين مشكلات اين
دولت در روابط خارجي اش مي باشد. مقامات آنكارا به روشني مي دانند كه هر نوع مذاكره اي براي عضويت در اتحاديه اروپايي
بدون
حل مشكل جدايي طلبان كرد و تامين حقوق شهروندي اين اقليت عظيم
هيچ نتيجه اي در بر ندارد. مسئله كردها درسال هاي اخير
مهمترين چالش پيش روي مقامات ترك در گشودن باب اتحاديه اروپايي بوده است .
منبع : مركز تحقيقات استراتژيك
نبرد بي پايان تركيه با كردها
شكل گيري فدراليسم در عراق و فشار اتحاديه اروپا بر تركيه در زمينه رعايت حقوق اقليتها
كردهاي تركيه را بر آن داشته تا براي كسب
امتيازات بيشتر از تركيه تلاش كنند
كردها بزرگترين قوميت فاقد پرچم سياسي در جهان هستند و نيمي از كردهاي جهان در تركيه ساكن مي باشند
كردها حدود 20 تا 25 درصد از جمعيت 70 ميليون نفري تركيه را تشكيل مي دهند
حدود دو سوم كردهاي تركيه در جنوب شرقي و شرق اين كشور (موسوم به كردستان تركيه ) سكونت دارند
كردستان تركيه با مساحتي حدود 230 هزار كيلومترمربع 30 درصد از خاك تركيه را اشغال كرده است
در سال هاي اخير
دولت تركيه به جمعيت 10 تا 15 ميليوني كردهاي اين كشور اعتراف كرده است در حالي كه قبلا به كلي منكر هويت
كردي بود
نرخ زاد و ولد در ميان كردهاي تركيه حدود دو برابر متوسط نرخ زاد و ولد در كل تركيه است و اين موضوع به شدت موجب نگراني
مقامات آنكارا شده است
مهاجرت كردها از شهرهاي شرقي و جنوب شرقي تركيه به مناطق غرب و جنوب غربي اين كشور باعث تغيير بافت جمعيتي بسياري
از شهرهاي تركيه شده است
تفاوت كردها و تركها به لحاظ زباني ـ نژادي و مذهبي
باعث شده است تا ناسازگاري بين اين گروه قومي و دولت تركيه بيشتر شود
تفاوت ها و تمايزهاي ميان كردها و ترك ها باعث آن شده كه ترك ها هميشه در ضمير ناخودآگاه شان هراسي وصف ناپذير از
تجزيه طلبي كردها داشته باشند
تركيه همواره از سوي اتحاديه اروپا تحت فشار بوده تا حقوق سياسي و فرهنگي كردها را به رسميت بشناسد
وضعيت كردهاي عراق
فعاليتهاي اسرائيل در اين منطقه و پناه بردن بسياري از اعضاي پ .ك .ك به شمال عراق
خطر تجزيه تركيه را
افزايش داده است
شمال عراق فضاي تنفسي و فعاليت مناسبي براي كردهاي تجزيه طلب تركيه به وجود آورده است
فعاليت اسرائيل در شمال عراق و حمايت اين رژيم از استقلال كردها بر نگراني تركيه در مورد مسئله كردها افزوده است
