مجيد زندي
طلاق توافقي يك روزه طلاق توافقي سريع طلاق يك طرفه مهريه حضانت وصول مهريه نفقه و... توسط مجرب ترين وكلاي دادگستري و... عنوان تبليغاتي است كه هر روز در برخي از رسانه ها به چاپ مي رسد و هنگام تماس تلفني هم آنچنان از كيفيت كار خود و آساني دريافت طلاق سخن مي گويند كه لحظه اي به خود فرصت نمي دهند به آن بينديشند كه چه خانه هايي را خراب مي كنند و چه كودكاني را بي سرپرست يا بد سرپرست مي سازند و... چه ميتوان گفت كه تلاش براي سروسامان دادن به بدترين و منفورترين حلال خدا اين روزها منبع درآمد عده اي شده است !
كافي است با شماره تلفن اين آگهي هاي تبليغاتي تماس بگيريد تا آنها به همه اطمينان بدهند با پرداخت 100 يا 200 هزارتومان پول و فراهم شدن شناسنامه زوج و زوجه و رضايت نامه طلاق توافقي آنها يك روزه سند طلاق را آماده خواهند كرد!.
اين كار يقينا از لحاظ قانوني تخلف محسوب نمي شود و چنين دفاتري هم ادعا مي كنند داراي مجوز رسمي از قوه قضائيه هستند اما همانگونه كه طلاق مضموم است تبليغ براي آساني طلاق و جداسازي پيوند يك خانواده هم نكوهيده تر است . طلاق زوج هاي جواني كه اين روزها بيشتر از هر دوره ديگري كم تحمل شده اند و طلاق را آسانترين راه حل مشكلات خود مطرح مي سازند و بدتر از آن هم اينكه عده اي به خاطر دريافت سود خود آنها را به اين كار هم تشويق مي كنند.
البته تلاش اين گروه از افراد به اصطلاح وكلاي پايه يك دادگستري با نازلترين قيمت تنها نقطه پاياني به سالها اختلاف نظر و عقيده و خودخواهي هاي دوطرفه محسوب مي شود زيرا ريشه هاي طلاق بسيار گسترده تر از آن است كه فكر كنيم اگر درهاي چنين مراكزي هم بسته شود آمارهاي مربوط به طلاق كاهش مي يابد اما آنچه كه مبناي مثال فوق است اينكه دست هاي فراواني براي جداسازي زنان و مردان در جامعه ما فعال شدند كه دفاتر خدماتي طلاق و جدايي تنها يكي از اين ابزارها محسوب مي گردند كه مي تواند با شرايط جامعه ما نوعي اشاعه منكر محسوب شود.
در يكي ـ دو هفته گذشته به مناسبت ازدواج حضرت علي (ع ) و حضرت زهرا(س ) اگرچه عمده تلاش ها و سخنان درخصوص ازدواج و راههاي گسترش آن در جامعه و نيز انتخاب آگاهانه به هنگام و بادوام آن مربوط مي شد اما اگر به روي ديگر سكه بنگريم با پديده شوم طلاق در جامعه مواجه مي شويم كه با انحراف از مسير عادي به پديده اي پرطرفدار در جامعه تبديل شده است تا حدي كه از هر 8 مورد ازدواج در كشور يكي از آن حتما به طلاق ختم مي شود .
براساس آمارهاي رسمي سازمان ثبت احوال كشور در شش ماهه نخست سال جاري اگرچه 486 هزار و 731 مورد ازدواج ثبت شده اما بالغ بر 52 هزار و 50 مورد هم طلاق در كل كشور داشتيم كه اگر بخواهيم نسبت طلاق ثبت شده را با تعداد ازدواج ها مقايسه كنيم در مي يابيم كه از هر 9 مورد ازدواج ثبت شده يك مورد هم طلاق در دفاتر به ثبت رسيده كه آنچه مايه نگراني است اينكه اين موارد طلاق هم نسبت به سال گذشته 5 درصد افزايش داشته است .
اگر نخواهيم خيلي به گذشته ها بازگرديم و تنها اين شرايط را با سال 66 ـ1365 نيز مقايسه كنيم درمي يابيم كه در آن سال به ازاي هر 100 مورد ازدواج 3 مورد به طلاق ختم مي شد اما آمار اخير گواهي مي دهد كه از هر 100 مورد ازدواج بين 9 تا 10 مورد با طلاق همراه بوده كه واقعا هشداردهنده است .
چه مي خواهيم بگوئيم اگرچه طلاق در شرع اسلام مباح و بلامانع است و در هنگام ضرورت و ناچاري زن و مرد به آن رجوع مي كنند اما اگر تبعات شوم طلاق ناديده گرفته شود كه دامن فرد خانواده و جامعه و فرزندان طلاق را مي گيرد و به موضوع حاد اجتماعي و اخلاقي تبديل خواهد شد كه نمي توان به سادگي از كنار افزايش موارد آن گذشت .
دلايلي همچون مشكلات اقتصادي فقر بيكاري اعتياد امراض غيرقابل درمان مشكلات جنسي نازايي عدم تفاهم و توافق دخالت هاي بي جاي خانواده ها اختلافات فكري و سليقه اي انتخاب نادرست همسر عدم تناسب فرهنگي اجتماعي و شخصيتي انتظارات بي حدوحصر زوجين از همديگر روابط نادرست پسر و دختر قبل از ازدواج و افشاي آن ناديده گرفتن والدين در تصميم گيريها عدم شناخت تفاوت ها و دهها مورد ديگر كه شرح آن فراوان است ازجمله دلايل طلاق و افزايش آن در جامعه ما مطرح مي شود ولي اين موارد هم سئوال جديدي خواهد شد كه چرا چنين مولودي هم در جامعه فراوان شده است
متاسفانه در بسياري موارد ساده ترين عامل افزايش طلاق مشكلات اقتصادي مطرح مي شود. اما اگر تنها از خودمان بپرسيم آيا واقعا در گذشته وضعيت اقتصادي مردم بهتر بوده يا هزينه ها كمتر بوده است ! اين درد مزمن زوج هاي جوان ما است كه در اغلب موارد از آن غافل مي شوند و پاسخي براي خود آماده مي سازند كه اگر فلان وسيله منزل را خريداري نكنند نمي شود! چرا نمي شود در حاليكه افسوس زندگي آسانتر گذشتگان را هم در ذهن مي پرورانند.
در گذشته اي كه اكنون افسوس آن را مي خوريم زن ايراني نماد فداكاري گذشت صبر و متانت همدلي و همراهي با شوهر بودو هر مرد يراني هم نماد شخصيت خانواده دوستي بردباري و فعالي بوده كه در جهت رضايت همسر و خانواده گام برمي داشته و اين ارتباط جدانشدني و ناگسستني بوده است . اما امروز چه هرقدر خواسته ها و انتظارات دو طرف از همديگر افزايش مي يابد عوامل اختلاف برانگيز نيز زياد و غيرقابل كنترل مي گردد.
خانم رسولي خانه دار كه خود چهار دختر و سه پسر خود را عروس و داماد كرده درباره عوامل افزايش طلاق در جامعه مي گويد : در گذشته مادرشوهر پدرشوهر با عروس ها و دامادها و نوه ها كنار هم زندگي مي كردند. البته نمي گويم هيچ مشكلي نبود نه مشكلات پيش مي آمد ولي انگار هنر رفع مشكل را يادگرفته بودند. آن زمانها رعايت حرمت ها تحمل مشكلات گذشت فداكاري مثبت انديشي و خداشناسي بيشتر ديده مي شد. كسي به دادگاه و مهريه و جدايي حتي فكر نمي كرد. به عروس مي گفتند با لباس سفيد رفتي با لباس سفيد كفن هم بايد از خانه شوهرت بروي با اين چند كلمه به دختر مي گفتند بايد با سختي ها كنار بيايي نه اينكه با كوچكترين مسئله چمدان را برداري و برگردي !
وي ادامه مي دهد : ولي امروزه امكانات بيشتر جهيزيه مفصل تر و آشيانه ها هم مجلل تر شده (!) ولي وقتي ازدواج مي كنند و وارد اين آپارتمان يا همان زندانهاي بي ملاقات و كم ملاقات مي شوند و بيشتر اوقات فقط خودشان دو نفري روزگار سپري مي كنند مي بينيم هنوز چمدان سفر ماه عسل را باز نكردند كه به دليل اختلاف سليقه يا عدم تفاهم و هزاران دليل ديگر كه گويي قبلا حفظ كرده بودند. بناي ناسازگاري را مي گذارند و هنوز لذت زندگي را درست نچشيده اند كه قدم به راهروهاي مجتمع قضايي مي گذارند!
وي در ادامه مي گويد : جوانها فكر مي كنند ما مشكل نداشتيم . يا اينكه در زندگي به توافق كامل رسيده بوديم يا از همان اول زندگي سليقه هاي متحدي داشتيم . زمان ما نه كتابي بود و نه مشاور اما هر مرد و زني با وجود چند فرزند و مشكلاتي چون فقر و نداري بدون سواد خواندن و نوشتن عاشقانه زندگي مي كردند. آن زمان توقعات و انتظارات كم بود با اينكه كم سن و سال و بي تجربه ازدواج مي كرديم اما الفباي زندگي را از والدين خود خوب ياد مي گرفتيم متاسفانه والدين امروزه فرزندان خود را جوري تربيت مي كنند كه رقيب همسر باشند و نه مونس و همراه و همدل او وقتي اين فرزندان وارد زندگي خودشان مي شوند و به بن بست مي خورند تازه مي خواهند از مشاور كمك بگيرند. والدين بايد فرزندان خود را براي آينده تربيت كنند والا تربيت ناصحيح و مراقبتهاي بيش از حد و دخالتهاي بي جا پس از ازدواج كمك مي كند تا فرزندان طعم تلخ طلاق را از همان ابتداي راه بچشند.
خانم معصومه اسلامي كارشناس ارشد روانشناسي و مشاوره خانواده نيز در اين زمينه مي گويد : همه همسران بايد بدانند كه هيچ دونفري شبيه به هم نيستند پس نبايد با ايرادگيريهاي پي درپي سعي در اصلاح طرف مقابل خود داشته باشند. در واقع همسر را به همانگونه كه هست بايد بپذيرند. ولي بي ترديد روابط زن و مرد بدون دلخوري و رنجش هم نخواهد بود.
وي ادامه مي دهد : عده اي از زوجين تصور مي كنند اولين صحبت و بيان رنجش ها موجب پايان عمر رابطه زناشويي مي شود و يا اينكه معتقدند اگر كسي را دوست دارند نبايد او را با سخن هاي خود برنجانند در گفتن ناراحتي ها رودربايستي مي كنند و به نوعي دلخوري ايجادشده را از همسر پوشيده نگه مي دارند كه طبيعي است اين رنجش ها در روح و جانشان انباشته مي شود و ردپايش را در زندگي به شكل سردي بي تفاوتي بي اعتنايي و گاه مشاجره هاي شديد نشان مي دهد. كه در هر دو صورت آينده خوشايندي را براي خود رقم نمي زنند.
خانم اسلامي مي افزايد : پس خوب است كه در همان ابتدا « هنر خوب صحبت كردن » و « خوب گوش كردن » را بياموزند كه در واقع آموختن شيوه سازنده و مثبت گفتگو موجب مي شود هم از زندگي بهتر و دلپذيرتري بهره مند شوند و هم با بيان موثر و منطقي از كينه و نفرت نسبت به همسر جلوگيري نمايند. چون سخنان ناگفته افكار را هميشه مغشوش مي كند و همين افكار منفي كينه و نفرت را نسبت به همسر زياد مي كند.
وي مي گويد : اما بايد اين گفتگوي خانوادگي براساس الگوي درستي صورت گيرد و الا اگر هر كدام خودمحوري داشته باشند و راه خود را بروند گفتگو به مشاجره مي انجامد و هيچ نتيجه مثبتي در پي نخواهد داشت .
وي در ادامه مي گويد : همسراني كه به دور از هرگونه سرزنش مظلوم نمايي تحقير كنايه زخم زبان و سخنان مايوسانه به گفتگو مي نشينند و سعي مي كنند در همان ابتدا نكات مثبت همسر را يادآوري كنند و با لحني دوستانه و مهربانانه و به دور از خشم تهديد و يكدندگي حرفهاي دلشان را بازگو كنند گفتگوي سازنده و مثبت و خوش فرجامي خواهند داشت .
اين مشاور امور خانواده ادامه مي دهد : در مقابل افرادي كه در گفتگوي خود همسرشان را با ديگران مقايسه مي كنند و يا با تهديد و خشم همسر را به اعتراف گناه و عذرخواهي وامي دارند. هيچ كمكي در جهت رفع دلخوري ها نمي كنند. و حتي بسياري از همان ابتدا شكايت و دلخوري از همسر را با ديگران مطرح مي كنند كه اين امر سبب مداخله ديگران و دلگيري همسر مي گردد. پس اگر همسران بدون قضاوت فردي و رعايت حقوق يكديگر به گفتگو بپردازند نياز به مشاجره و يا ميانجيگري افراد ديگر ندارند.
وي ادامه مي دهد : البته اين زوج ها بايد بدانند اختلاف و مشاجره هيچگاه به منزله نبود عشق و محبت ميان دو نفر نيست ; ولي هرچه زوجها توان حل مشكلات را به شيوه مثبت با گفتگو داشته باشند در حل مسائل موفقتر خواهند بود در حالي كه با نزاع و كشمكش ناتوان خواهند شد.
حجت الاسلام والمسلمين محمد رضايي استاد دانشگاه و مسئول نهاد نمايندگي ولي فقيه در جمعيت هلال احمر استان خراسان شمالي هم كه سالها در بخش مشاوره جوانان دانشجو فعال بوده با ذكر حديثي از پيامبر اكرم (ص ) مبني بر اينكه « ازدواج كنيد و طلاق ندهيد كه با طلاق عرش الهي به لرزه درخواهد آمد » مي گويد : ريشه طلاق را مي توان در انديشه افراد جستجو كرد همچنانكه همه خوبي ها و بدي ها نيز از ذهن نشات مي گيرد كه در راس خوبي ها عقيده به مبدا هستي و معاد است و رفتار ما هم از اين دو مجرا عبور مي كند. يعني اگر امروزه در جامعه شاهد افزايش طلاق ها و جدايي ها هستيم و كل جامعه از آن رنج مي برد علت آن عدم باور به مبدا هستي و معاد است .
وي ادامه مي دهد : در مقابل تنها راه نجات از اين بحران اجتماعي و اخلاقي تجديدنظر در نگرش به دين است كه مهمترين آن هم قبول داشتن حقيقي پروردگار و روز قيامت است كه مي تواند مشكل كنوني بشر را حل كند.
وي به نقل از كتاب « طلاق و تجديد » نوشته آقاي مهدي هادوي مي گويد : فقط از هنگامي كه بي ايماني بر جامعه ما مستولي گرديد و فساد اخلاقي شايع شد تمام روابط اجتماعي هم از يكديگر گسيخت كه ازدواج و طلاق هم يكي از همين روابط اجتماعي است . يا آقاي ويكتور فلانكل در كتاب انسان در جستجوي معنا مي گويد : يكي از راههاي درمان بيماري رواني معناجويي حتي در رنج هاست كه محرك اصلي انسان پرهيز از درد نيست بلكه يافتن معناي آن در زندگي است كه اگر درد و رنجي براي فرد معنا داشته باشد آن را تحمل مي كند.
آقاي رضايي مي افزايد : ما عين اين مطلب را و يقينا بالاتر از آن را از گفتار مولاي متقيان علي (ع ) داريم كه در دعاي كميل مي فرمايد « من عذاب تو را تحمل مي كنم اما دوري تو را نمي توانم تحمل كنم » و در خصوص طلاق هم مي توانيم بگوئيم كسي كه به مبدا و معاد اعتقاد دارد قدرت تحمل او هم بيشتر است چه مرد و چه زن تفاوتي ندارند به همين دليل است كه طلاق در ميان افراد مذهبي و پايبند به مباني اعتقادي كمتر است .
وي مي افزايد : مذهب براي رنج ها معنابخش است همچنانكه در مذهب ايثار و فداكاري را داريم كه همه رنج ها به دليل رضايت خدا تحمل مي شود گذشت داريم كه باعث مي شود زوج ها اينقدر عيوب همديگر را نبينند اما اگر كسي كه براي رنج هيچ انگيزه اي را نبيند و فقط دنيا را براي لذت خودش بداند با كمترين محروميت فورا دنبال طلاق و جدايي مي رود.
عضو هيات علمي دانشگاه آزاد اسلامي بجنورد مي گويد : نكته اي كه ارزيابي بنده از راههاي سعادتمندي زوج ها را تشكيل مي دهد اين است كه از افراد در آستانه طلاق بپرسم چرا جدايي در حاليكه طلاق همانند طوفاني است كه چراغ جان افروز خانواده را خاموش مي كند و محيط گرم و دلپذير را به يك محيط سرد افسرده و غم انگيز مي سازد كه در آنجا ديگر ميثاق و صفا و صميميت وفا و تعهدات نفساني و اخلاقي از بين مي رود و انسان از اين طريق تيشه به ريشه خودش خواهد زد.
وي بااشاره به آفتي به نام طلاق يك روزه كه آگهي هاي آن در برخي مطبوعات به چاپ مي رسد اين سئوال را مطرح مي سازد كه : مگر اين مراكز ازدواج را يك روزه محاسبه كرده اند كه درصدد طلاق يك روزه برآمده اند براي ازدواج روزها ماهها و گاهي اوقات سالها تلاش لازم است كه به نتيجه مطمئن برسند در حاليكه طلاق يك روزه آفتي جدي در جامعه محسوب مي شود كه بايد از سوي مسئولان به ويژه مسئولان قوه قضائيه به شدت مورد مراقبت و بررسي قرار گيرد.
وي ادامه مي دهد : هنگامي كه يك زوج مساله طلاق را پيش مي كشد ممكن است ماهها تا سالها طول بكشد اما فعاليت اين مراكز براي صدور طلاق يك روزه مشكوك به نظر مي رسد تا سند طلاق را اين حد سريع در اختيار زوج و زوجه قرار دهند در حاليكه اين مراكز مي بايست به دفاتر مشاوره براي جلوگيري از وقوع طلاق تبديل شوند.
وي مي افزايد : اينكه پيامبر مكرم اسلام مي فرمايند « طلاق عرش را به لرزه درمي آورد » حاكي از شدت زشتي طلاق است در حاليكه همين پيامبر عزيز مي فرمايند « نزد خدا چيزي همانند خانه اي نيست كه با ازدواج آباد شود و چيزي هم مبغوض تر از خانه اي نيست كه با طلاق ويران گردد.
وي مي افزايد : در روايات ديگري داريم كه خداوند آن دسته از افرادي كه به دليل لذت جنسي خوشگذراني و تنوع طلبي ازدواج مي كنند و طلاق مي دهند را دشمن خود مي شمارد و اين حديث هم از زبان پيامبر اسلام (ص ) نقل شده است كه مي فرمايند از رحمت خداوند به دور خواهند بود آن زن و مرد كامجو و لذت طلبي كه طلاق را وسيله تنوع طلبي خود قرار داده اند.
حجت الاسلام والمسلمين رضايي در پايان مي افزايد : اينكه خداوند كار زن در خانه و كار مرد در بيرون براي به پاداشتن كانون خانواده را همانند جهاد در راه خدا مي داند نشان دهنده جايگاه بسيار والاي خانواده نزد پروردگار است كه حفظ كانون خانوادگي توفيق الهي محسوب مي شود.
متاسفانه برخي از دفاتر با تبليغ طلاق توافقي در يك روز و چاپ آگهي آن در مطبوعات به كانون هاي مروج منفورترين و مضموم ترين حلال تبديل شده اند
در حاليكه تنها طي شش ماهه نخست سال جاري بالغ بر 53 هزار مورد طلاق در كشور به ثبت رسيده هرگونه تبليغ براي آسان سازي پديده زشت طلاق نوعي اشاعه منكر محسوب مي گردد
خانم معصومه اسلامي كارشناسي ارشد روانشناسي و مشاوره خانواده : بسياري از خانواده ها قبل از آنكه به معايب همديگر فكر كنند بايد با شناخت جنبه هاي مثبت همسر به تداوم زندگي كمك كنند و بيش از همه در فراگيري هنر خوب شنيدن و خوب صحبت كردن تلاش نمايند
حجت الاسلام والمسلمين محمد رضايي استاد دانشگاه و نماينده ولي فقيه در جمعيت هلال احمر استان خراسان شمالي : باتوجه به اينكه طبق حديث پيامبر اكرم (ص ) كه طلاق عرش الهي را به لرزه درمي آورد هرگونه تبليغ طلاق در جامعه مشكوك به نظر مي رسد و مي بايست از سوي قوه قضائيه مورد رسيدگي جدي قرار گيرد