آيت الله حاج شيخ خليل سروش محلاتي (رضوان الله عليه ) در سال 1310 در محلات به دنيا آمد و پس از طي مراحل مقدماتي تحصيل در همان شهر تحصيلات علوم ديني خويش را در قم پي گرفت . ايشان در حلقه اوليه شاگردان حضرت امام خميني (س ) قرار داشت و سال هاي متمادي از درس هاي خارج فقه و اصول امام بزرگوار بهره برد.
آيت الله سروش محلاتي كه در همان سنين نوجواني در محلات محضر الهي امام خميني را درك كرده بود و دين و دانش و عدالت و فقاهت را در وجود او حس كرده بود و نقل مي كرد در تابستان كه امام به شهر محلات سفر كرده بودند و درس اخلاق شروع كرده بودند و علماي شهر هم شركت كرده بودند امام به روحانيون و علماي محلات گفته بودند « چنانچه شما بخواهيد شركت بكنيد من اين جلسه را تعطيل مي كنم شما بايد مقامتان در اجتماع محفوظ باشد » . چنانكه امام از فرستادن صلوات به مناسبت ورود خود به مسجد توسط مومنين جلوگيري مي كرد : با اين سابقه از درايت اجتماعي و تقوا و وارستگي كه در امام سراغ داشت آيت الله سروش محلاتي پس از رحلت آيت الله العظمي بروجردي (قدس سره ) همه تلاش خود را براي ترويج مرجعيت حضرت امام به كار گرفت .
چرا كه « حضرت امام در ابتداي مرجعيت آيت الله بروجردي به قدري نزد ايشان عظمت داشت كه مرحوم آيت الله سيد محمد داماد نقل كرده بود كه اگر تمام ما يك جمله اي بگوئيم و حاج آقا روح الله هم به تنهايي جمله مقابل آن را بگويد آيت الله بروجردي براي حرف ايشان در مقابل آنها ارزش بيشتري قائل است . آن روزها نقل مي كردند كه « حاج آقا روح الله يعني عقل منفصل آيت الله بروجردي » .
در آن شرايط در حالي كه روحانيون متحجر از يك سو و از سوي ديگر دست ناپاك سياسي رژيم منحوس پهلوي مخالف مرجعيت امام خميني بودند; مرحوم آيت الله سروش محلاتي به همراه تعدادي از شاگردان با اخلاص و مصمم امام علي رغم فرار و تحاشي و گريز امام از چنين مسئله اي و اعلان صريح اين نكته كه « من تا مقلد نبينم اجازه (چاپ رساله ) نمي دهم و پس از آنكه افرادي وظيفه خودشان را تقليد از ايشان دانستند يك روز در پاسخ اصرارها فرمودند من فعلا حاشيه عروه اي دارم و حاشيه اي بر وسيله » .
پس از آن بود كه حدود ده شب طول كشيد كه جمعي از فضلا و شاگردان فتاواي امام را به صورت حاشيه بر رساله توضيح المسائل آيت الله بروجردي آماده چاپ نمودند.
آيت الله سروش محلاتي در مورد چاپ اول رساله توضيح المسائل امام خميني مي گويد : « وقتي امام فرمود اشكال ندارد ما هم تصميم گرفتيم اين كار را عملي كنيم . بنده در آن زمان شهريه ام 45 تومان بود و هيچ درآمدي نداشتم به يكي از دوستان قضيه را گفتم رفتم پيش حاج فضل الله عقدايي كه چاپخانه علميه را در آن زمان داشت و پرسيديم اگر بخواهيم اين حاشيه را در دو يا سه هزار نسخه چاپ بكنيم چقدر مي شود او هم گفت دو هزار تا دو هزار و پانصد تومان خرج دارد.
يكي از دوستان گفت من دويست تومان مي دهم ديگري هم همينطور; و خلاصه ما اين پول را تهيه كرديم حاشيه عروه را و حاشيه توضيح المسائل را چاپ كرديم از كساني كه در اين كار كوشش زيادي كرد مرحوم رباني املشي بود » .
عالم رباني آيت الله سروش محلاتي با چنين اعتقاد و ارادت عميق به شخصيت و راه امام خميني از سوي رژيم طاغوتي پهلوي سختي ها تحمل كرد . ايشان از سال 1347 با موافقت حضرت امام عازم تهران شد و در نارمك مستقر گرديد و با مجاهدات فراوان و همت مومنين منطقه مسجد بقيه الله را تاسيس و به مدت چهل سال مشعل هدايت و تربيت الهي را روشن نگه داشت تا اينكه مقارن اولين ساعات بامداد روز دوشنبه 20 آبان ماه و هم زمان با سال روز ولادت حضرت علي بن موسي الرضا (عليه الاف التحيه والثنا) در اثر عارضه قلبي به لقاالله پيوست .

عالم عامل آيت الله سروش علاوه بر فعاليت علمي و تدريس سطوح عاليه در حوزه علميه شرق تهران و تربيت طلاب فاضل ; در مسجد بقيه الله در طول چهار دهه به تربيت نفوس و ارتقاي آگاهي هاي ديني مومنين همت گماشت و مسجدي كه او بنا نموده بود همواره مركز حمايت از انقلاب اسلامي و انديشه هاي امام خميني و حمايت از نظام جمهوري اسلامي بوده است . از توفيقات ديگر اين عالم خدمتگزار تربيت فرزندان برومندي است كه از روحانيون فاضل و متعهد مي باشند كه بعضي در عرصه تدريس و تحقيق از محققان ارجمند و بعضي ديگر در سنگر تبليغ و ارشاد مومنين موفق مي باشند.
پيكر شريف اين عالم وارسته روز سه شنبه 87 8 21 در ميان حزن و اندوه مردم نارمك و با حضور گسترده علما و روحانيون تهران پس از قرائت وصيت نامه آن مرحوم توسط جناب حجت الاسلام رستگاري از مسجد بقيه الله آغاز و پس از طي مقداري مسافت جهت خاكسپاري به قم منتقل گرديد.
تشييع پيكر پاك آيت الله سروش محلاتي در قم با حضور ارادتمندان آن عالم متقي كه از تهران و محلات به قم آمده بودند و نيز با حضور مراجع و علما و روحانيون از مسجد نو به سمت حرم مطهر كريمه اهل بيت حضرت فاطمه معصومه (عليهاالسلام ) انجام گرفت و در حالي كه حضرات آيات جوادي آملي صانعي و اميني نيز در جمع تشييع كنندگان حضور داشتند پس از اقامه نماز توسط حضرت آيت الله جوادي آملي در يكي از حجرات صحن بزرگ حرم كريمه اهل بيت به خاك سپرده شد.
نكته اي كه در اين رابطه بسيار حائز اهميت مي باشد تجليل و تكريم خيل گسترده مردم و نيز تجليل علما و روحانيون در تهران و مراجع و علما در قم و نيز محلات از شخصيت علمي و تقوائي اين عالم رباني است . سيل گسترده مردم داغدار چه در روز تشييع جنازه و مجالس بعدي در تهران قم و محلات براي همه ناظرين اين پيام را دارد كه دين و عالمان راستين و وارسته ديني در عمق وجدان مردم مسلمان جاي دارند.
هم اثر تعليم و تربيت ديني عالم و خدوم به بندگان خدا در سيما و گفتار و رفتار اهل محل و مسجدي هاي مسجد بقيه الله كاملا مشهود بود كه بي تابي فراوان و چشمان اشكبار آنان بدان گواهي مي داد; و هم قدرشناسي مردم از عالمي كه چهل سال با درايت و دلسوزي خود را وقف خدمتگزاري به آنها كرده و چراغ دين را در ميانشان روشن نگه داشته بود و معارف و احكام قرآن و آموزه هاي عزت را تعليمشان مي داد; كاملا مشهود بود.
همچنانكه رهبر بزرگوار انقلاب حضرت آيت الله خامنه اي به مناسبت درگذشت اين عالم خدمتگزار و شاگرد بزرگوار و ثابت قدم امام خميني (س ) در دوران نهضت و انقلاب اسلامي و حامي هميشگي نظام جمهوري اسلامي پيامي بدين شرح صادر كردند :
بسم الله الرحمن الرحيم
درگذشت مرحوم حجت الاسلام والمسلمين آقاي حاج شيخ خليل سروش محلاتي را كه از علماي موفق و خدمتگزار در تهران بودند و عمر با بركتي را در ارشاد و هدايت مردم مصروف نمودند به بازماندگان محترم و همه ارادتمندان بويژه به فرزند صالح و برومند ايشان تسليت مي گويم و رحمت و غفران الهي را براي آن مرحوم و صبر و اجر براي بازماندگان از خداوند متعال مسئلت مي نمايم .
سيد علي خامنه اي 21 آبان 1387

قسمت هايي از وصيت نامه طولاني آيت الله سروش كه در سال 1380 تحرير شده است
...اين صحيفه وصيت و عهد و پيماني است از اين بنده ناچيز خليل سروش محلاتي كه عمري را با سرگرمي هاي بي حاصل تباه نموده و اينك با كوله باري از حسرت و خسران اما با اميد به عفو و مغفرت حق ولي كرم و احسان به سوي او رهسپار مي باشم تا شايد اين نوشتار براي خود تذكري بعدغفلت و براي ديگران توجهي در هنگام نسيان باشد...
درباره مسجد بقيه الله
از سال 1347 كه عهده دار امامت اين مسجد شدم پيوسته به دوستان مسجد عشق مي ورزيدم بطوريكه از شادي آنها بسيار خوشحال و از گرفتاري آنها از عمق جان متاثر و براي آنها دعاگو مي شدم .
دوستان مطلع باشند كه با اينكه درآمدهاي مسجد در اختيار خود اين جانب بوده لكن هيچ وقت امامت و پيشنمازي براي خود منظور نكرده ام و منزل مسكوني ام ـ اكثر آن ـ از ارثيه پدري در محلات تهيه شده است .
در مورد امامت بعد از خودم هيچ گونه نظري ندارم اهالي محترم خودشان هر طور صلاح مي دانند اقدام نمايند...
توصيه هاي اخلاقي به فرزندان و خاندان عزيزم

دقايق عمر گرانمايه را غنيمت بشماريد و نگذاريد خداي نخواسته به مطالب و سرگرمي هاي بي ارزش بگذرد و حسرت آن باقي ماند.
عزيزانم گناه چون شعله آتشي است كه هر چند كم و كوچك باشد بتدريج شعله آن گسترش پيدا مي كند كه خاموش نمودن آن مشكل يا محال خواهد شد لذا از گناه پرهيز كنيد.
مبحث و دوستي با خلق خدا مخصوصا محرومين و ضعفا را فراموش نفرماييد و مبادا به بهانه هاي واهي كدورت بين شما ايجاد شود...
توصيه هاي سياسي
مواظب باشيم كه تندروي و افراط در طرفداري از جريان و گروهي نداشته باشيم كه خداي نخواسته يكروز متوجه شويم كه از دينمان مايه گذاشته و خرج دنياي ديگران كرده ايم . نظر بنده اين است كه : اول اسلام و احكام نوراني آن و سپس مسائل ديگر. لذا اين جانب با هر كس كه اين انديشه و عمل را دارد نزديك بوده و دست او را با اخلاص مي بوسم و آن كس كه انديشه اش از غرب سرچشمه مي گيرد و مستقيم يا غير مستقيم اسلام را كارآمد نمي داند و به بهانه هاي مختلف مي خواهد جامعه را از دين جدا كند متنفرم . در ابتداي نهضت حضرت امام سلام الله عليه در مسجد اعظم فرياد مي زد : اي مسلمانها اي حوزه هاي علميه اي مراجع تقليد اسلام در خطر است ! » و هميشه سخن اول از اسلام بود امروز هم همان گونه سخن را از رهبري نظام مي شنويم . بايد هوشيار باشيم ...
...اين نوشتار عهدگونه تدريجا طولاني شد از آنجائيكه سفر طولاني است مقدمه آنهم به طول انجاميد از سكرات مرگ و توقف گاه عالم برزخ و شدايد آن به مقام رحمانيت خداوند پناه مي بريم و از فرزندان و دوستان انتظار دعا دارم و خود را بسيار نيازمند مي بينم .
اقل العباد خليل بن الحسين
1380 5 30