اشتغال و واقعيت هاي دردناك
بسم الله الرحمن الرحيم
رفتار عمومي دولتها اگرچه از ديدگاه افكار عمومي پنهان نمانده و نمي ماند ولي « ديدگاه كارشناسي » و عملكرد آنها در قبال مسائل بنيادي كشور يقينا از اهميت و حساسيت بيشتري برخوردار است . با آنكه عملكرد تخصصي و مواضع كارشناسي دولتها گاهي در پرتو تبليغات رسانه اي و جنجالهاي تبليغاتي براي به نمايش گذاشتن چهره محبوب تري از نظام اجرائي پوشانده مي شود و از اهميت و اولويت آن كاسته شده و حتي در محاق فراموشي و « ناديده ماندن » فرو مي رود ولي « واقعيت هاي آماري » و جدي بودن اثرات ماندگار عملكرد تخصصي دولتها عموما قابل كتمان نيست و تاثيرات خود را هر چند با تاخير ولي حتما برجا مي گذارد.
در اينجا خوبست به 2 خطر در اين مقوله كه تاثيرات آن به مراحل تعيين كننده اي رسيده اشاره كنيم .
1 ـ اثرات جدي و مخرب سياستهاي متكي به واردات بي حد و مرز و كاهش « تعرفه هاي گمركي » با هدف تشويق واردات بيشتر حتي در مورد كالاهائي كه « توليد داخلي » نيز دارند در جامعه بطرز انكارناپذيري حس مي شود.
واردات ميوه شكر و طيف وسيعي از محصولات مصرفي كه تا اين اواخر صرفا توسط توليد كنندگان داخلي تهيه و توليد مي شده اند از يكطرف « بازار كار » و « سطح اشتغال » را تهديد كرده و از طرف ديگر توليد كنندگان را در مورد حفظ بازار مصرف و حفظ سطح توليد خود دچار اضطراب و حتي دلسردي نموده است .
كم نيستند محصولات وارداتي كه از طرق مبادي رسمي يا بصورت قاچاق وارد كشور شده اند ولي « توليد داخلي » را شديدا تحت تاثير خود قرار داده اند و حتي بيم آن مي رود كه اين روند تاسف بار كه به مسابقه اي براي واردات بيشتر تبديل شده بنيان توليد داخلي را در مقياس وسيعي متلاشي كند ويا به آن آسيب برساند.
اطلاعات موجود نشان مي دهند تعدادي از سرمايه گذاران چيني با حضور در ايران به صاحبان برخي از كارخانجات توليدي كشور توصيه كرده اند كه خط توليد خود را متوقف كنند و در عوض محصولات چيني را با نصف قيمت در اختيار بگيرند. شايد توليد كنندگان داخلي در برخورد اول از اين بابت « شوكه » شوند و چنين پيشنهادي را نپذيرند ولي جاي نگراني است كه مبادا آن دسته از كساني كه احيانا چنين پيشنهاد خانمان براندازي را بپذيرند بعدها احساس پيروزي كنند و ديگران را بخاطر عدم پذيرش اين پيشنهاد نان و آب دار! ملامت نمايند. اين امر به خودي خود گستاخي طرفهاي خارجي و « بدون حفاظ » بودن صحنه توليد داخلي در برابر تهاجم بيگانه را نشان مي دهد و اگر با آن مقابله نشود ريشه هاي ضعيف و آسيب پذير توليد داخلي و اشتغال را مي سوزاند.
جاي تاسف است كه حتي بدون انتظار براي جدي شدن اين پيشنهادات و عملي شدن آنهم توليد و اشتغال در كشور در معرض آسيبهاي جدي ناشي از « سيل واردات بي رويه » قرار دارد . مطابق آمارهاي رسمي ميزان واردات رسمي كشور از مبادي گمركي در سال گذشته 45 ميليارد دلار و ميزان واردات غيررسمي حدود 15 ميليارد دلار ارزيابي شده است . اين بدان معني است كه باحذف تشريفات قبلي و تسهيل در واردات بهمراه كاهش تعرفه هاي گمركي و سهولت امكان ورود كالا از مبادي غيررسمي در واقع ما همگان را به پيمودن راه ساده تر و كوتاه تر يعني واردات بيشتر تشويق كرده ايم كه البته يك تصميم و اقدام خطرناك است كه آثار و تبعات آن را فردا شاهد خواهيم بود زيرا واكنش در برابر چنين پديده هائي « زمان بر » است و بصورت تاخيري ظاهر مي شود.
2 ـ مدير كل اشتغال اتباع خارجي وزارت كار در نخستين گردهمائي سراسري بيمه بيكاري در شيراز اطلاعات هشدار دهنده اي را بازگو كرده است . مطابق اين اظهارات اتباع بيگانه انحصار بخش قابل توجهي از مشاغل تخصصي و نيمه تخصصي در كشور را در اختيار گرفته اند. از جمله 50 هزار خياط افغاني در استان تهران شناسائي شده اند و حتي صنعت كفش را هم به تدريج در انحصار خود (البته فعلا بعنوان كارگر) در آورده اند . افاغنه در صنعت كشاورزي و ساختماني حضور فعال و بعضا انحصاري دارند . با در نظر گرفتن اينكه هم اينك حدود 3 ميليون افغاني در كشور حضور دارند و روزانه هزاران نفر به آنها افزوده مي شود بيم آن مي رود كه ما از اين بابت دچار لطمه هاي جبران ناپذير بيشتري شويم .
براي لحظه اي تصور كنيد كه تدريجا اين جماعت جذب صنايع انحصاري ايران همانند فرش و... شوند و فردا با مراجعت به كشورشان با استفاده از همين فرصتهاي باد آورده به رقابت با فرش ايراني در سطح جهاني بپردازند و با توليد و عرضه فرش ارزانتر اما با طرح و نقشه هاي ايراني بپردازند در آنصورت بازار فرش ما باز هم دچار بحرانهاي تازه تري مي شود.
با تامل بيشتر پيرامون اين دو پديده به نظر مي رسد « بازار توليد » و مهمتر از آن « بازار مصرف » 70 ميليوني كشور در معرض آسيب هاي جدي قرار گرفته كه بخشي از آن به علت تصميمات اشتباه و بعضي ديگر بعلت عدم اتخاذ تصميمات لازم است . ما از يكطرف با واردات انبوه بازار توليد داخلي را در معرض هجوم محصولات بيگانه قرار داده ايم و حتي سليقه هاي مشتريان را و « الگوي مصرف » داخلي را تغيير داده ايم و از طرف ديگر بازار كار و اشتغال را بي هيچ ضابطه و خط مشي روشني در اختيار ديگران گذاشته ايم .
آيا مسئولان نظام از كنار مراكز تجمع كارگران ساختماني در سطح شهر عبور نكرده اند آيا در آخرين ساعات روز نگاه حسرت آميز كارگراني كه تمام روز را به انتظار ايستاده اند و نگران به پايان رسيدن آخرين ساعتهاي روز هستند به چشم خود نديده اند آيا هجوم آنها براي سبقت گرفتن از يكديگر به خاطر تصاحب يك « شغل يك روزه » را نديده اند
آيا بازي با آمارهاي مربوط به سطح اشتغال و بيكاري مي تواند بر واقعيت هاي دردناك مربوط به بيكاري طيف وسيعي از هموطنان ما سرپوش بگذارد فرض كنيم كه پذيرفتيم « نيروي شاغل » كسي است كه فقط چند ساعت در هفته به كار مشغول باشد ولي اين پذيرش اجباري تعاريف من درآوردي هم مي تواند بر بيكاري و گرسنگي و نياز روزافزون مردمي كه حتي نمي دانند حقشان چيست و چگونه آنرا مطالبه كنند سرپوش بگذارد
اينها خطرهاي بزرگي هستند كه امروز ثبات اقتصادي كشور را هدف گرفته اند و ممكن است فردا ثبات سياسي اجتماعي نظام را تهديد كنند و چنين مباد.
