اولا در موضوع قرآن و مهدويت بايد توجه داشت كه : لازم نيست هر موضوع صحيحي با تمام خصوصيات و مشخصاتش در قرآن كريم آمده باشد. چه بسيار جزئيات صحيح و درستي داريم كه در كتاب آسماني نيست .
ثانيا آياتي چند در آن كتاب مقدس هست كه اجمالا روزي را نويد مي دهد كه : حق پرستان و حزب خداپرست و طرفداران دين و مردم شايسته جهان قدرت و حكومت زمين را قبضه مي كنند و دين اسلام بر تمام اديان غالب مي گردد. اين چند آيه نمونه اي از آنهاست :
« ما بعد از آنكه در تورات نوشته بوديم در زبور نوشتيم كه بندگان شايسته ما وارث زمين مي شوند » . (1 )
« خدا به كساني از شما كه ايمان آورده و عمل شايسته انجام داده اند وعده داده كه آنان را خليفه زمين گرداند چنان كه گذشتگانشان را قبلا خليفه گردانيده بود و ديني را كه برايشان پسنديده است استوار و نيرومند سازد و ترسشان را به ايمني تبديل كند تا مرا عبادت كنند و چيزي را شريك قرار ندهند . » (2 )
« ما اراده كرديم كه : بر ضعفاي زمين منت نهاده پيشوا و وارث زمينشان گردانيم » . (3 )
« او خدايي است كه رسولش را با هدايت و دين حق فرستاد تا برتمام اديان غالب شود اگر چه مشركان آن را مكروه داشته باشند . » (4 )
از اين آيات استفاده مي شود : دنيا روزي را در پيش دارد كه قدرت و اراده زمين به دست مومنان و رجال شايسته افتاده پيشوا و پيشرو تمدن بشريت مي شوند و دين اسلام بر تمام اديان غالب شده و يكتاپرستي جايگزين شرك مي گردد. آن عصر درخشان همان روز نهضت مصلح غيبي و منجي بشريت و مهدي موعود است و آن انقلاب جهانگير و همه جانبه توسط مسلمانان شايسته انجام مي يابد . (5 )
پاورقي :
1 ـ انبيا 105 ولقد كتبنافي الزبور من بعد الذكر ان الارض يرثها عبادي الصالحون .
2 ـ نور .55 وعدالله الذين آمنوا منكم و عملوا الصالحات ليستخلفنهم في الارض كما استخلف الذين من قبلهم و ليمكنن لهم دينهم الذي ارتضي لهم وليبدلنهم من بعد خوفهم امنا يعبدونني لايشركون بي شيئا.
3 ـ قصص .4 ونريدان نمن علي الذين استضعفوا في الارض و نجعلهم ائمه و نجعلهم الوارثين .
4 ـ صف .9 هوالذي ارسل رسوله بالهدي و دين الحق ليظهره علي الدين كله ولو كره المشركون .
5 ـ دادگستر جهان تاليف آيت الله اميني ص 71 و .72

تاملي در مفهوم لقب « حجت » براي حضرت مهدي موعود
يكي از لقب هاي مبارك امام زمان (عج ) « حجت » است گرچه اين نام شامل همه حضرات امامان معصوم عليهم السلام مي شود اما هرگاه بنحو مطلق ذكر مي گردد منظور حضرت بقيه الله الاعظم (ع ) است .
امام چرا به حضرت مهدي (ع ) حجت مي گويند
چون برهان غالب قولي و عملي خداوند سبحان بر همه انسانها و هستي حضرت مهدي سلام الله عليه است كه خداي منان به بيانات و گفتار و روش و ولايت او فرداي قيامت بر همه احتجاج خواهد فرمود. حضرت مهدي (ع ) در همه ابعاد زندگي اعم از اعتقادي و اخلاقي عبادي سياسي و فرهنگي و تربيتي برهان غالب خداوند است و ما از اين لقب نكته هاي معرفتي بسياري را استفاده مي كنيم كه به بعضي از آنها اشاره مي شود :
الف ) حجه الله عامل بقا جهان و جهانيان است كه حضرت رسول الله الاعظم فرمودند : « لولا الحجه لساخت الارض باهلها » 1.
يعني اگر حجت خداوند در جهان نبود زمين اهلش را فرو مي برد.
و در دعاي عديله (مفاتيح الجنان ) مي خوانيم : « بوجوده ثبتت الارض و السما » يعني بوجود امام زمان (ع ) آسمان ماندگار است و بر زمين فرو نمي ريزد و زمين ثبات دارد و اهلش را فرو نمي برد.
و در زيارت جامعه كبيره نيز مي خوانيم « وبكم يمسك السما ان تقع علي الارض الا باذنه » يعني و بواسطه شما امامان معصوم عليهم السلام است كه خداي منان آسمان را حفظ فرموده اند از فروريختن بر زمين . پس حضرت (ع ) ولي نعمت ما هستند در بقائمان و بقا نعمتها و ابزار نعمت هايمان .
ب ) حجت الله عامل معرفت خداوند رحمن و حلال و حرام و روش زندگي است :
به عنوان نمونه به بعضي از احاديث و روايات اشاره مي شود :
قال الصادق (ع ) : « ما زالت الارض الا ولله فيها الحجه يعرف الحلال و الحرام و يدعوالناس الي سبيل الله » . 2
يعني : امام صادق (ع ) فرمودند : براي خداوند در زمين پيوسته حجتي است كه حلال و حرام خداوند را مي شناساند و مردم را به راه خداوند دعوت مي كند.
« و عن ابي بصير عن احدهما قال : ان الله لم يدع الارض بغير عالم و لو لا ذلك لم يعرف الحق من الباطل » . 3 يعني : ابي بصير از امام باقر يا امام صادق عليهماالسلام نقل كرده كه فرمودند : البته خداوند رها نمي كند زمين را بدون عالم ـ كه منظور از عالم امام معصوم (ع ) است ـ و اگر چنين نبود حق از باطل شناخته نمي شد. عن الباقر(ع ) قال : « والله ما ترك الله ارضا منذ قبض الله آدم (ع ) الا و فيها امام يهتدي به الي الله و هو حجته علي عباده و لا تبقي الارض بغير حجه الله علي عباده » . 4
يعني امام باقر(ع ) فرمودند : به خدا قسم خداوند زمين را به حال خود رها ننموده از زماني كه خداي منان قبض روح فرمودند حضرت آدم (ع ) را مگر اينكه در آن زمين پيشوايي قرار داد كه بواسطه او مردم به سوي خداوند هدايت مي شوند و اوست حجت خداوند بر بندگانش و ماندگار نيست بدون حجت كه از جانب خداوند منسوب شده بر بندگانش .
« و في الوافي باسناده عن عبدالله بن القاسم عن ابي بصير قال : ابوعبدالله (ع ) : الاوصيا هم ابواب الله تعالي التي يوتي منها و لو لا هم ما عرف الله تعالي و بهم احتج الله علي خلقه » .
يعني : امام صادق (ع ) فرمودند : جانشينان انبيا درب هاي معرفتي الهي اند كه از آن درب ها بايد وارد توحيد و معارف و دين شد و اگر ايشان نبودند خدا شناخته نمي شد و بوجود ايشان خداوند بر خلقش اقامه برهان مي كند.
« وفي الوافي باسناده عن هاشم بن الحكم عن ابي عبدالله (ع ) : انه قال للزنديق الذي ساله من اين اثبت الانبيا و الرسل قال : انا لما اثبتنا ان لنا خالقا صانعا متعاليا عنا و عن جميع ما خلق و كان ذلك الصانع حكيما متعاليا لم يجزان يشاهده خلقه و لا يلامسوه فيباشرهم و يباشروه و يحاجوهم و يحاجوه ثبت ان له سفرا في خلقه يعبرون عنه الي خلقه و عباده و يدلونهم علي مصالحهم و منافعهم و ما به بقائهم و في تركه فنائهم » . 6
يعني : امام صادق (ع ) در جواب ملحدي كه سئوال كرد از كجا وجود انبيا و رسولان را اثبات مي كنيد امام صادق فرمودند : وقتي ما اثبات كرديم كه آفريدگار سازنده اي داريم و او برتر از ما و همه خلق است و آن صانع صاحب حكمت برتر از وهم و گمان و انديشه ماست ممكن نيست خلق او را مشاهده كنند و نه با او در تماس جسمي باشند كه با او معاشرت كرده و او نيز با آنان معاشرت نمايد و او احتجاج كند با مردم و مردم با او احتجاج كنند ثابت مي شود كه براي او سفيراني است در ميان خلقش كه از خداوند تعبيري كنند به خلق و بندگانش . (از جانب خداوند مي گويند و او را معرفي مي كنند) و راهنمايي مي كنند بندگان را بر صلاح هايشان و سودهايشان و آنچه بواسطه او بقايشان و در ترك آن فنا و نابوديشان است .
از اين روايات چنين نتيجه مي گيريم كه شناخت حلال و حرام و آشنايي با راه خداوند و ره يافتن و معرفت به او و شناخت مصالح و منافع وابسته به معرفت حجت است و حجه الله اين نقش هاي زيبا را ايفا مي كند.
ج ) يكي از ويژگي هاي حجت اشراف كامل بر جهان و اعمال بندگان است به عنوان نمونه به بعضي از روياات اشاره مي شود :
سعد بن اصبغ مي گويد با حصين و مرد ديگري بر امام صادق (ع ) وارد شديم امام صادق (ع ) با مردي در خلوت نجوي داشت . از امام صادق (ع ) شنديم كه مي فرمود : « افتري الله يمن في بلاده و يحتج علي عباده ثم يخفي عنه شيئا من امره » 7 يعني آيا مي بيني خداوند را كه منت گذارد بر بندگانش در شهرها و احتجاج كند بوجود او بر بندگانش سپس از او مخفي مي سازد چيزي از امر و كارش را
امام باقر و امام صادق عليهم السلام در رواياتي ديگر فرمودند :
امام صادق : « لئن ظننتم ابن هذه الجد ران تحجب ابصارنا كما تحجب ابصاركم اذا لا فرق بيننا و بينكم » . 8
يعني : اگر گمانتان اينچنين است كه اين ديوارها مانع ديدن ما مي شود كما اينكه مانع ديدن شماست پس چه فرقي است ميان ما و ميان شما
امام باقر(ع ) به ابابصير فرمودند : « والله لا يخفي علينا شيئي من اعمالكم فاحضرونا جميعا » .
يعني : به خدا قسم چيزي از اعمال شما بر ما پوشيده نيست پس همه ما را حاضر بدانيد.
حضرت مهدي (ع ) فرمودند : « انا يحيط علمنا بانبائكم و لا يغرب عنا شيئي من اخباركم » .10 يعني البته دانش ما محيط بر همه اخبار شماست . و بخدا قسم چيزي از اخبار شما از نظر دانش ما پوشيده نيست .
و قرآن كريم نيز گوياي اين مدعاست كه مي فرمايد : « و قل اعملوا فسيري الله عملكم و رسوله و المومنون » 11.
يعني : و بگو به مردم هر آنچه مي خواهيد عمل كنيد (البته آيه تهديد است ) پس خداوند و رسول خدا و اهل بيت اعمالتان را مي بينند.
امام صادق (ع ) فرمودند در ارتباط با اين آيه كه خداوند از مومنون ما را اراده فرموده اند.
د) گستردگي حجت بودن حضرت مهدي (ع ) :
او فقط حجت بر ما نيست بلكه حجت بر انسانها. اجنه (جنيان ) و فرشتگان و همه موجودات هستي است و حجت در دنيا و برزخ و عقبي و همه عوالم هستي است كما اينكه آبا گرامش نيز اينگونه هستند.
در زيارت جامعه كبيره امامان را اينگونه سلام مي دهيم .
« حج الله علي اهل الدنيا و الاخره و الاولي ... »
يعني سلام بر حجتهاي الهي بر اهل جهان و اهل آخرت و عالم نخستين ... (عالم اشباح و عالم ذر) و در زيارت امام رضا(ع ) در صلواتي كه به محضر مقدس حضرت (ع ) مي دهيم عرضه مي داريم : « و حجتك علي من فوق الارض و من تحت الثري ... »
يعني : و حجت و برهانت بر همه آنان كه روي زمين و بالاي آن و بر هر آنچه كه زير زمين زندگي مي كنند. (شمس ولايت صف 107 ـ103 )
پاورقي :
1 ـ بحارالانوار
2 ـ اصول كافي ج 1 ص 251 ح 3 ترجمه : سيدجواد مصطفوي .
3 ـ همان ص 252 ح 5 همان .
4 ـ همان ح 8 همان .
5 ـ الانوار الساطعه في شرح زيارت جامعه ج 2 ص 245 به نقل وافي ملامحسن فيض ابواب خصائص حجج .
6 ـ الانوار الساطعه ج 2 ص .245
7 ـ همان ج 1 ص .246
8 ـ نور الابصار ص .59
9 ـ نورالابصار محدث حائري مازندراني ص 60
10 ـ همان ج 52 ص .175
11 ـ توبه آيه 105 و روايتش در تفسير عياشي ج 2 ص 109 ح .125
حضرت مهدي (عج ) :
دانش ما محيط بر همه اخبار شماست . به خدا سوگند چيزي از اخبار شما از نظر دانش ما پوشيده نيست
يكي از ويژگي هاي « حجت » اشراف كامل بر جهان و اعمال بندگان است
در ادعيه آمده است : به وجود امام زمان (عج ) آسمان ماندگار است و برزمين فرو نمي ريزد و زمين ثبات دارد و اهلش را فرو نمي برد
حضرت مهدي (عج ) در همه ابعاد زندگي اعتقادي اخلاقي عبادي سياسي فرهنگي و تربيتي برهان غالب خداوند است

سر مي نهم به پاي تو يا صاحب الزمان
جان مي كنم فداي تو; يا صاحب الزمان
تقديم مي كنم سر و جان را ز فرط شوق
گر بشنوم صداي تو يا صاحب الزمان
صد مرحبا بر آن كه گرفته است توشه اي
از روي دلرباي تو يا صاحب الزمان
آري صفاي مجمع سوته دلان همه
مي باشد از صفاي تو يا صاحب الزمان
والله بر تمام سلاطين روزگار
دارد شرف گداي تو يا صاحب الزمان
بيگانه است با همه بيگانگان تو
شد هر كه آشناي تو يا صاحب الزمان
مشمول لطف حق نشود آن كسي كه نيست
مشمول او دعاي تو يا صاحب الزمان
از ارتكاب هر عملي قصد عاشقان
اول بود رضاي تو يا صاحب الزمان
شكر خدا كه با همه بي لياقتي
دل هاي ماست جاي تو يا صاحب الزمان
ما را براي روز جزا زاد و توشه اي
نبود مگر ولاي تو يا صاحب الزمان
كي مي شود به ديده ما جلوه گر شود
رخسار حق نماي تو يا صاحب الزمان
كي از كنار بيت خدا مي شود بلند
آن صوت جانفزاي تو يا صاحب الزمان
بر اين مريض جان به لب از درد افتراق
كي مي رسد دواي تو يا صاحب الزمان
خود واقفي كه « ملتجي » ات در تمام عمر
دارد به سر هواي تو يا صاحب الزمان
علي اصغر يونسيان « ملتجي »