اوليا و مربيان پيوند دهنده دانش آموز و مدرسه
مجيد زندي
يكي از بدترين حالت براي دريافت پول كمك به مدرسه از دانش آموزان
نصب اسامي آنها در تابلو اعلانات مدرسه است
كودكان و نوجوانان معصومي كه به دليل مشكلات معيشتي خانواده هايشان به هر دليلي قادر به پرداخت وجوه مورد نظر
مدرسه نمي شوند اما با حركت خطرناك برخي از مديران مدارس در كانون توجه معلمان يا بقيه دانش آموزان قرار مي گيرند.
اگر چه شيوه هاي مختلفي براي دريافت پول همياري در ذهن مديران مدارس نقش مي بندند اما روش فوق حتي اگر در
موارد بسيار محدود انجام شود
ميسر انحرافي خطرناكي در ريل آموزش و پرورش كشور محسوب مي گردد كه جبران آن
براي همه عمر از ذهن و دل دانش آموز غيرممكن خواهد بود. تهديد تخريب كننده اي كه مدرسه را به جاي جايگاه مقدس
مهرباني و محبت به كانون نامهرباني و تخريب شخصيت دانش آموز بدل مي سازد.
اين هفته
هفته انجمن اوليا و مربيان است و امروز در بسياري از مدارس هم راي گيري انتخاب اعضا انجمن برپا خواهد
شد
اما چه كسي است نداند هنوز فراخوان اوليا در چنين روزهايي عمدتا به درخواست كمك و تكميل همياري مربوط
مي شود و موضوعات اخلاقي و تربيتي در حاشيه بيان مشكلات مالي مدارس گنجانده مي شود در حاليكه فلسفه وجودي
انجمن اوليا و مربيان همكاري فكري و تخصصي ميان اوليا دانش آموزان و اوليا مدارس بر حل مشكلات تعليمي و تربيني
است كه متاسفانه در كشور ما با درك غلط اين هدف انجمن
تنها ملاك همكاري به پرداخت پول از سوي اوليا خلاصه
مي شود و برخي از مديران هم هنوز در اين انديشه فرسوده غوطه ورند كه آن ها بي نياز از مشاوره تخصصي از سوي اوليا
دانش آموزان هستند و چنين مي انديشند كه همه مشكلات صرفا با تكميل موجودي حساب بانكي مدرسه قابل حل خواهد
بود.
برخي از اوليا دانش آموزان واقعا در زندگي عادي خود دچار استيصال هستند و اگر پول داشته باشند با اولين اشاره
مستقيم يا غيرمستقيم مديران مدارس وجوه درخواستي را به حساب مدرسه واريز خواهند كرد. اما اگر مدير يا معاوني در
مدرسه چنين فكر كند كه آنها دارند و نمي دهند
آن را اهانت به خود هم تلقي مي كنند زيرا اگر چنين ذهنيتي هم از سوي
مسئولان مدارس درست باشد
اشكال در مديريت خود آنها محسوب مي شود كه نتوانسته اند اولويت هاي ذهني اين دسته از
اوليا را به سوي همكاري مالي
تخصصي و اجرايي با مدرسه هماهنگ سازند.
حال روي ديگر سكه را مي توان به گونه اي ديگر به تصوير كشيد چرا كه همين پدران و مادران گريز پا از محيط مدرسه
شاهد واقعيت هاي تلخي در سطح شهرها و روستاها هستند كه هر يك مي تواند در نوع خود عامل تهديد كننده اي براي
نوجوانان و جوانان آنها به شمار آيد. كافي است دقت كنيم تعداد فراوان جوانان معتاد به مواد مخدر از هر نوعي كه در ذهن
داريم تا 10 سال پيش كه نوجوان بودند و در مدارس راهنمايي و دبيرستان درس مي خواندند
سالم بودند و هيچ آلودگي مرگ
آوري در وجودشان نبود اما چه شده كه اكنون آنچنان به انواع مواد افيوني مبتلا شده اند كه حتي پدر و مادرشان نيز آرزوي
مرگ را بهترين دعا براي فرزند ناخلف خود مي دانند !
توزيع مواد مخدر از نوع كراك
شيشه
برنج و دهها مورد شناخته شده و ناشناخته ديگر از نظر ما با روش هاي پيچيده
توزيع و سرايت دامنه آن حتي به نسل نوجوان و كم تجربه و عرضه انواع و اقسام ابزار و آلات فساد در معابر و چهارراهها و
گذرگاههاي خانه و مدرسه
بلوتوث انواع عكس ها و تصاوير و حتي فيلم هاي مستهجن و وقيح و... گوشه هاي بسيار ناچيز
واقعيت هاي تلخ امروز جامعه ما محسوب مي شود كه عليرغم همه تلاش هاي رسانه ها و نيروهاي انتظامي و امنيتي
كاهش
معناداري در دامنه مشكلات اجتماعي آن مشاهده نمي شود.
در مقابل بر اساس نتايج تحقيقات وسيع كه خود خانواده ها هم به آن اذعان دارند
موضوعات مورد بررسي در كلاس هاي
مشاوره اوليا در مدارس براي مواجهه با مشكلات جوانان و نوجوانان بسيار مفيدتر از اطلاعات مطرح شده از سوي
رسانه هاست تا حدي كه مي توان به يقين مطرح ساخت كه اين دوره هاي مشاوره خانواده براي پدران و مادران بسيار جذاب
بوده و آنها با علاقه خاص در اين كلاس ها شركت مي كنند كه نشان مي دهد اطلاعات مطرح شده در اين كلاس ها براي اوليا
نيز تازگي دارد.
آري امروزه مدارس بيش از آنكه به پول نياز داشته باشند
نيازمند رويكرد اخلاقي از سوي اوليا است و اين وظيفه
سنگيني بر دوش مسئولان نظام آموزشي است كه نشان مي دهد پدران و مادران نيز اطلاعي از راههاي جديد آلودگي فرزندان
خود ندارند و طبيعتا از آن غافل و نيازمند آموزش آن هم در محيط مدرسه هستند.
جالب است بدانيم بر اساس نظرسنجي ها نيز خود اوليا دانش آموزان سخناني را كه از طريق معلم و مدير مدرسه
مي شنوند درست تر از سخنان يا مطالب بقيه افراد يا مراكز محسوب مي كنند و اين حسن اعتماد به معلمان نيز گوهر
ارزشمندي است كه مي تواند آموزش و پرورش را در دايره وسيعتر خانواده و اجتماع نفوذ دهد.
دقيقا به همين دلايل است كه مي توان انجمن اوليا و مربيان را بسيار وسيعتر از دايره تنگ پول
محل تضارب آرا و
تجارب خانواده ها براي جلوگيري از سقوط فرزندان به ورطه انحطاط اخلاقي به شمار آورد كه در كنار آن جستجوي راههاي
سالم براي ارتقا سطح علم و دانش تنها يكي از مباني معرفت اخلاقي و اجتماعي است .
خانم همتي مادر دانش آموز ابتدايي منطقه 17 كه نگراني هايي از اين دست دارد با توصيف شرايط موجود مي گويد : هيچ
وقت از دعوتنامه اي كه مدرسه به پسرم مي دهد خوشحال نمي شوم چون ديگر اين سريال ساليانه تحصيلي براي ما تكراري
شده است . مديران و مسئولان پس از احوالپرسي مسائل و مشكلات را به ما گوشزد مي كنند و از ما توقع دارند در حل
مشكلات مالي آنها را ياري كنيم . شايد واقعا نمي دانند كه هر كدام از اين اوليا در دادن كرايه خانه
خرج معمول تحصيل
فرزندشان
مخارج خانه و... مانده اند. من خودم بارها براي كرايه خانه از مادرم قرض گرفتم تا در آينده كه نمي دانم چه وقت
مي آيد به ايشان پس دهم . خلاصه گوش و چشم هاي ما پر از مشكلات و مصائب زندگي شخصي است ديگر حوصله اي
به عنوان مشاركت از من پول بخواهد اگر پسر من بخواهد يك رمان A نمي ماند كه مثلا فرزندم بيايد و براي 500 ورقه 4
طولاني هم بنويسد500 كاغذ نياز ندارد و نمي دانم آنها اين تعداد ورقه را كه از هر دانش آموز مي گيرند به چه كاري مصرف
مي كنند
وي در ادامه مي گويد : من نمي دانم مسئولين مدرسه كه آنقدر نسبت به مسائل مادي مدرسه توجه دارند چرا در هر 2 ماه
يا 3 ماه جلسه اي نمي گذارند تا انتقادهاي ما را از معلمان هم بشنوند هنوز معلمان و مسئولين مدرسه توجيه نشده اند تا به
گونه اي در مدرسه رفتار مناسب و در شان يك معلم از خود نشان دهند. در حاليكه اين بي توجهي مي تواند فرزندان ما را از
رنگ ديوار A 5 و A مدرسه فراري دهد اما مي بينيم كه اصلا توجهي به آن نمي شود فقط آنچه كه اهميت ويژه دارد كاغذ 4
نباشد هر بچه اي اگر با علاقه وارد مدرسه شود
A مدرسه
كاشي هاي شكسته دستشويي است . به نظر من اگر كاغذ 4
مي تواند روي يك كاغذ معمولي هم متن سئوالي امتحان خود را بنويسد اگر رنگ ديوار سياه شده باشد
چهره مهربان و با
مسئوليت معلم رنگ كلاس را عوض مي كند ولي اگر معلمي در بهترين مدرسه با رفتار غلط فرزندان ما را از مدرسه فرار دهد
به گونه اي كه در دام مسائل خطرناكي بيفتد ديگر هيچ ارزشي نخواهد داشت .
وي در ادامه مي افزايد : من نمي گويم فضاي مدرسه اهميت ندارد درست است كه هر چه مدرسه از امكانات تفريحي
بهتري برخوردار باشد اين به نفع دانش آموز است اما منظور من اين است كه ما بايد به مسائل واجب تر اهميت بدهيم .
والديني كه نمي توانند تغذيه مناسبي براي فرزندشان تهيه كنند و اين دانش آموز با كم خوني و بيماريهاي متفاوت مبتلا شده
نمي توانند حتي لحظه اي به كاشي شكسته مدرسه فكر كنند. تا چه رسد كه بخواهند هزينه اي براي اين مسئله
بپردازند.
آقاي ناصر اسدي ولي دانش آموز مقطع راهنمايي منطقه 12 تهران هم در اين باره مي گويد : من با فضاي زيباي كلاس و
مدرسه موافقم چه خوب است در انجمن اوليا به جاي جذب كمك هزينه از والدين قابليت ها را انتظار داشته باشند. البته در
بعضي از مدارس اينگونه هست مثلا در مدرسه پسرم يكي از مادران كتابدار مدرسه با همكاري پدر وي نقاشي نمازخانه را
به عهده گرفت و يا پدر مغازه داري اجناس لازم در جشن ها را بدون سود در اختيار مدرسه قرار مي داد اگر اينگونه باشد
والدين مدرسه را از آن خود مي دانند و برايش نيز زحمت مي كشند.
وي در ادامه مي گويد : خوب است كه در اين روز از يك كارشناس يا مشاور دعوت كنند تا درباره ي مشكلات نوجوان
صادقانه صحبت كند و به سئوال پدر و مادرها جواب دهد چون در ذهن بسياري از والدين سئوالاتي است كه نمي دانند از كه
بايد بپرسند . من سال گذشته در جلسه اوليا و مربيان فرزندم دعوت شدم از كارشناسي دعوت كردند او 10 دقيقه اي درباره
جوانان صحبت كرد ولي هنگام پاسخ دادن به سئوالات كارت مشاوره خود را به ما مي داد و مي گفت : « بحثش طولاني است
بيايد تا راهنمائيتان كنم در اين جلسه نميتوانيم به اين سئوالات پاسخ مفصلي دهم » و باقي جلسه يا از خصوصيات برجسته
خود تعريف كرد و يا با دادن كارت
تبليغ مي كرد و در پايان جلسه والدين هم با سئوالات مهم در ذهن و دردست داشتن يك
كارت مشاوره از جلسه بيرون مي آمدند!
وي ادامه مي دهد : متاسفانه سيستم آموزش و پرورش و مدارس نيز مانند بسياري از كارهاي ما بدون برنامه و بي هدف
پيش مي رود. و البته در اين ميان بچه ها قرباني مي شوند انشاالله روزي برسد كه هدف و برنامه سرلوحه كارهايمان قرار گيرد.
يكي از دانش آموزان هم كه فقط خود را سجاد معرفي مي كند
مي گويد : هميشه وقتي به پدرم دعوتنامه را مي دادم كلي
فحش و ناسزا بارم مي كرد كه اگر مي توانستي نان خودت را در بياوري الان براي خرج تحصيلت محتاج من نبودي . از اين همه
تحقير
ناسزا
عقب افتادگي خسته شدم . مدرسه را دوست ندارم چون علاوه بر اينكه سر وضعم با بچه ها ديگر فرق دارد. و
در بين آنها خود را حقير مي بينم
عدم پرداخت هزينه مدرسه
نگراني مادر و غر ناسزاي پدرم را هم برايم خسته كننده شده
پدرم يك كارگر ساده است و كرايه خانه و خرج زندگي را با سختي مي پردازد و اصلا حوصله شنيدن هيچ خرج اضافه اي را
ندارد. براي همين الان چند سال است كه دعوتنامه ها را به آنها نمي دهم و هر بار براي مدير و ناظم بهانه اي جور مي كنم كه
پدرم مثلا شهرستان است
شيفت شب بود او را نديدم تا پيامتان را بدهم و خلاصه با هر گرفتاري و مشكلات سال را تمام
مي كنم اما ديگر از اين همه دروغ و سكوت و تحقير خسته شدم و اگر مدرسه برايم اين همه حقارت به دنبال دارد ترجيح
مي دهم ادامه ندهم تاالان هم با اصرار مادرم ماندم چون هميشه مي گويد اگر پدرت درس مي خواند ما الان اين قدر بدبخت و
بيچاره نبوديم .
در اين زمينه آقاي ابوالفضل خادميان قائم مقام وزير آموزش وپرورش در انجمن اوليا ومربيان هم در پاسخ به اين سئوال
كه چگونه مي توان نگاه پولي را از پيشاني انجمن پاك كرد مي گويد : ظلمي كه به انجمن اوليا و مربيان شده
ظلمي است كه
انجمن را با پول گرفتن از اوليا معرفي كردند در حاليكه در اساسنامه انجمن اوليا و مربيان هيچ بندي به گرفتن پول از اوليا
اشاره نشده است . بلكه اصل اشاره شده استفاده از تخصص ها و حرفه آن دسته از اوليايي است كه مي توانند همكاري كنند
اين كارها مي بايست در مدرسه ساماندهي مي شد.
وي مي افزايد : اصلي ترين شرح وظايف انجمن اوليا و مربيان در مدرسه براساس آئين نامه در سه تا چهار سطر خلاصه
شده كه مي گويد : « براي كمك به ارتقا و مشاركت اوليا دانش آموزان براي كيفيت بخشي امر آموزش وپرورش و گسترش
مشاركت بين دو نهاد مقدس خانه و مدرسه
انجمن اوليا و مربيان تشكيل مي شود » كه تمام واژه هاي آن
معني همكاري
معنوي آشكار است همانگونه كه ما به مسجد مي گوئيم مقدس در اين مقدمه هم خانه و مدرسه با لفظ مقدس معرفي شدند.
وي مي افزايد : در گذشته متاسفانه اتفاقاتي در انجمن هاي اوليا و مربيان اتفاق افتاده كه ممكن است از تبعات جنگ
تحميلي و مشكلات اقتصادي بوده باشد
حساب 2020 كه در انجمن تشكيل شد
كمر فعاليت هاي فرهنگي انجمن اوليا و
مربيان را شكست و سبقه فرهنگي
اخلاقي و تربيتي را از انجمن گرفت .
وي ادامه مي دهد : اولين بعدي كه از سوي ما در انجمن بر آن تاكيد مي شود
بعد عاطفي فعاليت هاست . ما اگر بنا باشد
زمينه همكاري عاطفي بين خانه و مدرسه ايجاد كنيم هيچ نياز مدرسه و دانش آموز روي زمين نخواهد ماند حتي اگر امروز ما
در سطح جامعه به تعبير رهبر معظم انقلاب بد اخلاقي اجتماعي مي بينيم
مي توانيم ريشه هاي حل مشكل را در پيوند درست
انجمن اوليا و مربيان بيابيم تا حدي كه سال گذشته 50 ميليارد ريال فقط هزينه هاي كلاس هاي آموزش خانواده از سوي
اوليا پرداخت شده است . خانواده ها نشان دادند كه اگراجباري در بين نباشد حاضرند براي مدرسه هزينه كنند اما ضعف هاي
ما سبب شده آنها علاقه اي به اين همكاري و هماهنگي از خود نشان ندهند و با فشار و تهديد هم كارها خراب تر مي شود.
آقاي خادميان ادامه مي دهد : اساسنامه انجمن هم به همين شيوه تاكيد دارد كه حتي اگر قرار است همكاري مالي وسط
باشد
شرط اصلي آن جلب رضايت است .
قائم مقام وزير در انجمن اوليا و مربيان درباره به كارگيري شيوه هاي غلط از سوي برخي از مديران هم مي گويد : ما همه
مي پذيريم كه همه مديران ما روحيه مشاركت جويانه ندارند در حاليكه اگر همه مديران ما مشاركت جو بودند ما اصلا
دغدغه اي نداشتيم . در حاليكه مي دانيم كليد حل مشكلات مدرسه در دست مدير مدرسه است يعني او مي تواند با جلب
مشاركت فرهنگي
فكري
تخصصي و مهارتي اوليا مسايل را حل كند يا برعكس درهاي مدرسه را به روي اوليا ببندد و به
آنها بگويد حتي نمرات دانش آموزان خود را از طريق اينترنت يا تلفن دريافت كنند. اما همه تلاش ما اين بود كه روند مشاركت
و همكاري اوليا و مديران را افزايش دهيم ضمن آنكه اكنون مطالبات اوليا هم افزايش يافته است . اوليا و دانش آموزان اكنون
با حقوق و وظايف مديران بيشتر آشنا شدند.
وي ادامه مي دهد : اكنون يكي از برنامه هاي آموزشي ما در سطح مدارس آموزش اوليا براي شناخت حقوق و مطالبات
خودشان است و اگر اوليا هم بدانند انجمن اوليا و مربيان قوي بهتر مي تواند حقوق آنها را تامين كند در اين زمينه بيشتر
فعاليت و مشاركت خواهند داشت .
قائم مقام وزير آموزش وپرورش ادامه مي دهد : انجمن اوليا و مربيان يك نهاد غيردولتي فعال در مدارس است كه اگر
بتواند از فكرو نظر اوليا در بهبود شرايط آموزش وپرورش مدارس استفاده كند قادر خواهد بود بسياري از موانع را برطرف
سازد كه همه آن ها با پول قابل حل نيست .
وي در ادامه از تشكيل شوراي عالي انجمن اوليا و مربيان در 500 منطقه كشور كه امسال در كل مناطق آموزش وپروش
هم تشكيل مي شود
تاسيس 145 مركز مشاوره و راهنمايي خانواده
انتشار 210 عنوان كتاب در زمينه تعامل خانه و مدرسه و
برخي موارد ديگر خبر داد.
وي ادامه مي دهد : مديران مدرسه سنگ زيرين آسياي تعليم و تربيت هستند امروز در شرايط حساس جامعه كه بعضي از
ناهنجاري ها را وارد مدرسه كردند
كه به هر حال از طرف خانواده
جامعه
رسانه هاي صوتي و تصويري و وسايل ارتباطي
و... قابل تحقيق است كه به مرور از سطح جامعه به مدرسه ها رسوخ پيدا كرده در اين شرايط مشكلات فراواني براي مدير
مدرسه ايجاد شده است .
وي مي گويد : تعامل ما با مديران مدارس تا حد 100 درصد است و اعضا انجمن اوليا و مربيان هم نمي توانند بدون
هماهنگي و مديريت مدير مدرسه كاري را از پيش ببرند رئيس انجمن ناخواسته و با توجه به اصول موجود در آئين نامه ها
بايستي با مدير مدرسه همكاري داشته باشد و از همين جا از مديران مدارس تشكر مي كنم و خوشبختانه هر سالي كه از عمر
انجمن مي گذرد
مشكلات ناهماهنگي ميان اعضا انجمن اوليا و مربيان و مديران كاهش مي يابد و انجمن هاي نمونه هم هر
سال معرفي مي شوند و فعاليت هاي نظارتي ما هم بسيار زياد است .
وي ادامه مي دهد : ما اكنون در سطح كشور بالغ بر 45 اصل ارزشيابي براي انجمن ها داريم كه براي آنها هم 200 امتياز
درنظر گرفتيم كه در سطح منطقه
استان و كشور رتبه بندي مي شوند و مدارس بالاي 280 امتياز مورد تشويق رسمي قرار
مي گيرند.
وي از افزايش همكاري مربيان و معلمان و اوليا را به عنوان نهضتي فراگير در سطح كشور نام مي برد و مي افزايد : در سه ـ
چهار سال اخير توجه مديران هم بيش از پيش به اين امتيازها جلب شده و آنها هم متوجه شدند كه همكاري باانجمن اوليا و
مربيان به نفع خودشان و دانش آموزان و مدرسه هم هست .
وي ادامه مي دهد : همانگونه كه شوراي مدرسه بالاترين مرجع تصميم گيري در مدرسه است كه حتي فراتر از مدير
مدرسه هم تصميم مي گيرد و شرايط آن نيز به مدارس ابلاغ شده است
شرح وظيفه اي همانند شوراي معلمان و وظايف
مدير
شرح وظايف انجمن اوليا و مربيان هم به مدارس ارسال شده است كه اين انجمن حداقل در 15 مورد اساسي مدرسه
مي تواند نظر قطعي صادر نمايد و مدير هم بايد براساس مصوبه عمل كنند.
امروز در بسياري از مدارس كشور راي گيري براي انتخابات اعضا انجمن اوليا و مربيان انجام مي شود. اما چه كسي است
نداند هنوز رويكرد اصلي فراخوان اوليا
درخواست براي تكميل موجودي حساب مدرسه است . در حاليكه امروز
مشكلات اخلاقي و تربيتي در اوج خرابي ها قرار دارد كه مي بايست به آن توجه شود
نتايج تحقيقات نشان مي دهد اوليا نظرات معلمان و مديران مدرسه درباره مشكلات درسي و اخلاقي دانش آموزان و
راههاي مقابله با آن را بهتر مي پذيرند و اين بزرگترين مزيت مدرسه براي افزايش ارتباط با اوليا دانش آموزان است
اسدي ولي يك دانش آموز : اگر چه برپايي كلاس هاي مشاوره خانواده در مدرسه بسيار مفيد است اما سخنرانان اين
جلسات نبايد فضاي مدرسه را كانوني براي جذب مشتري براي مراكز مشاوره خصوصي خود قرار دهند
خادميان قائم مقام وزير آموزش و پرورش در انجمن اوليا و مربيان : ظلمي كه به انجمن اوليا و مربيان وارد شده
ظلمي است
كه اين انجمن را با پول گرفتن به اوليا معرفي كردند و با افتتاح حساب 2020 كمر فعاليت هاي فرهنگي انجمن را شكستند در
حاليكه در اساسنامه انجمن در هيچ بندي به گرفتن پول اشاره نشده است
اگر مديران روحيه مشاركت جويانه داشته باشند
انجمن اوليا و مربيان هيچ دغدغه اي نخواهد داشت
