روزنامه جمهوري اسلامي 20/07/1387 صفحه هنر و ادبيات

  • در دانشگاه شهيد بهشتي
    مجيدي حرف هاي چند ساله دلش را زد

  • « روايت هاي ناتمام » اختلاف زن و مرد بر پرده سينما
  • *****
    در دانشگاه شهيد بهشتي
    مجيدي حرف هاي چند ساله دلش را زد




  • مجيد مجيدي در دانشگاه شهيد بهشتي و خطاب به دانشجويان اين دانشگاه گفت : من و نسل من يك عذرخواهي به نسل شما بدهكار است و آن اين است كه ما غير از دهه اي كه جزو دهه افسانه اي تاريخ انقلاب بود در دو دهه بعدي به همه آرمان ها پشت كرديم و امروز بدهكار شما هستيم .
    مجيدي فيلمساز برجسته و متفكر كشور در مراسم بزرگداشت خود در تالار ابوريحان بيروني دانشگاه شهيد بهشتي با حضور جمع كثيري از دانشجويان در بخشي از سخنانش گفت : مدت هاي مديدي است كه دلم مي خواهد حرفي را بزنم كه فكر مي كنم جايش اينجاست براي اينكه در محضر نسل جديد هستم و خطابم به شماست . من و نسل من يك عذرخواهي به نسل شما بدهكار است و اين است كه ما غير از دهه اي كه جزو دهه افسانه اي تاريخ انقلاب خواهد بود (خود انقلاب و جنگ كساني كه با همه چيزشان وجودشان را فنا كردند تا ما بمانيم و باورهاي ما و اصالت هاي ما) ما در دو دهه بعدي به همه آرمان ها پشت كرديم و ما امروز بدهكار شما هستيم به اين معنا كه وقتي اتفاقاتي كه در كوچه و خيابان مي بينم فكر مي كنم كه خدايا! چرا اين نسل بي مسئوليت به بار مي آيد و تاثيرات مخرب غربي به شدت در آنها رخنه مي كند ما كه چنين پشتوانه هايي داشتيم .
    وي ادامه داد : پدران و مادران ما درست زندگي كردند و به ما آموختند كه چگونه زندگي كنيم در حالي كه ما درست زندگي نكرديم كه شما از ما چگونه زندگي كردن را بياموزيد ما فقط سعي كرديم شما را شبيه خودمان بكنيم به زور و به ظاهر و بابت قصوري كه شد سعي كرديم زندگي را درست آموزش بدهيم و باورها به خوبي بيان كنيم . اما گاه اين چيزها را با بخشنامه و فرمول به نسل شما انتقال داديم در حالي كه خودمان خيلي باورش نكرديم .
    مجيدي گفت : برخي از مسئولين ما بچه هايشان در خارج تحصيل مي كنند و كمتر در فضاي مردمي ما حضور داشته اند. با چنين رويكردي چگونه مي توان آرمان ها را به نسل امروز انتقال داد. ما فقط سعي كرديم شبيه سازي كنيم از اين بابت متاسفم و اظهار ندامت مي كنم و اميدوارم كه نسل امروز بتواند درست زندگي كند. من به سهم خودم اين تلاش جزئي را كردم كه در آثارم اين آرمان هاي از دست رفته را نشان دهم .
    كارگردان « آواز گنجشك ها » در مراسم بزرگداشت خود گفت : من سعي كرده ام تا خانواده كه ركن اصلي جامعه است روز به روز آسيب پذيرتر مي شود را به نمايش بگذارم و آرمان هايم را در فيلم هايم نشان دهم به اميد روزي كه نسل ما به باورهاي انقلاب ـ كه ما به خاطرش تلاش كرديم و شهيد و معلول داديم بتواند با جوهره اي كه در وجودش هست حقانيت خون شهدا را پاسداري كنيم . رسالت سنگيني بر دوش شماست كه نسل بعدي را مي سازيد. شما سعي كنيد با همت خودتان نسل بعدي را بهتر از نسل ما بسازيد.
    به گزارش فارس در اين جلسه كه محمدمهدي عسگرپور حبيب رضايي رضا ناجي رضا درستكار حسين عابديني حضور داشتند زاهدي مديريت امور فرهنگي دانشگاه شهيد بهشتي با ذكر دلايل تكريم از بزرگواري و كرامت « مجيد مجيدي » گفت : قله شاخصه هاي مجيدي غيرتمندي در دفاع كيان اعتقادي و حركت بجا و شايسته وي است كه ما در همان زمان نيز آن را ارج نهاديم و من به نمايندگي دانشگاه شهيد بهشتي از اين بابت از ايشان تشكر مي كنم .
    وي ادامه داد : نگاه ظريف هنرمندانه و سير و روند تكاملي آثار مجيدي از آسيب هاي اجتماعي كه غيرقابل انكار هستند استفاده مفيد كرده است . مثل فقر كه در اين آثار مجيدي از آن به رشد و بالندگي فرهنگي و عزت نفس رسيده است .
    زاهدي ادامه داد : آثار وي از « بدوك » تا آخرين كاري كه آقاي مجيدي ساخته يعني « آواز گنجشك ها » و احترام به كيان خانواده در آن مطرح شده از تمدن و فرهنگ ايراني ـ اسلامي ما بر مي آيند.
    زاهدي مجيدي را فيلمسازي مولف خواند و گفت : او در زمينه ابعاد اجتماعي به هنرمندي رسيده و دغدغه هايش را با زبان مخاطب ارائه مي كند. تشخيص نياز جامعه پايه است اما اينكه آنكه اثر هنري بر اساس نياز مخاطبين ساخته شود مهم تر است .
    وي همچنين اظهار داشت : سياست هاي فرهنگي هر چه قدر در تعامل بيشتر با اصحاب هنر و رسانه و سينما باشد منشا خير و بركت است . ما خلق شده ايم كه پديده ها را مسخر خود كنيم تا به شناخت خودمان برسيم و بهينه زندگي كنيم و مجموعه هاي فرهنگسازي هر چه بيشتر موجب رسيدن به اين شناخت مي شود.
    در ادامه اين مراسم كليپي از مجموعه فيلم هاي مجيدي به نمايش درآمد و سپس « محمدمهدي عسگرپور » مديرعامل خانه سينما طي سخناني اظهار داشت : اين باعث افتخار است كه براي بزرگداشت بزرگترين سرمايه هاي سينما و هنر كشور مجيد مجيدي صحبت مي كنم .
    وي به حضور فيلم هاي مجيدي در جشنواره هاي خارجي اشاره كرد و گفت : فيلم هاي او به خصوص در دو دهه اخير با افتخاراتي همراه بوده است كه يك حضور روشن و بلاترديد است كه بخش عمده افتخارات سينماي ايران متعلق به او است .
    در ادامه اين مراسم حبيب رضايي بازيگر و بازيگردان درباره ويژگي هاي بازيگري در آثار مجيدي گفت : من به عنوان كسي كه با محدوديت ها و فقر بازيگري در ايران آشنا هستم صادقانه از مجيد مجيدي تشكر مي كنم كه به گنجينه فيلم خانه ايران يك فيلم اضافه كردند و به ظرفيت بازيگري يك هديه ارزشمند دادند كه كشف و پرورش يافت و حالا به بار نشسته است و حضور رضا ناجي را در جمع بازيگري ايران تبريك مي گويم .
    وي ادامه داد : اين اتفاق قريبي نيست كه در فيلم هاي مجيد مجيدي بازي و بازيگري خوبي ديده مي شود چرا كه او خود بازيگر است و اين نگاه در هدايت بازيگري او تاثير مي گذارد به طوري كه شاهد ظرافتي خاص در تمام بازي فيلم هاي او هستيم ضمن اين كه « مجيدي » در كارهايش با كودكان كار كرده است كه اصولا بازي گرفتن از كودكان كار سختي است .
    در اين مراسم پس از قرائت متني درباره ويژگي هاي كاري و فيلم هاي مجيد مجيدي مجيدي به روي صحنه آمد و ضمن تشكر از حضار و سخناني كه درباره وي زده شد افزود : هر چه قدر بيشتر اين موقعيت ها به وجود مي آيد شرمنده و خجالت زده مي شوم . اگر كاري انجام شده وظيفه اي بوده كه داشته ام . از روزي كه پا به اين عرصه گذاشتم عهد كردم كه در اين مسير باقي بمانم و بايد از خالق خودمان و پشتوانه مردم تشكر كنم . پشتوانه هايي كه از مردم خودم گرفته ام بيش از هر چيزي براي من ارزشمند است كه هيچگونه ريا در آن وجود ندارد و جز خلوص چيزي در آن ديده نمي شود و آن لذت و محبتي است كه مردم نسبت به من دارند و اين از همه جوايز برايم ارزشمندتر است . اين جوايز چيز بدي نيستند و نفس انساني آن ها را دوست دارد اما همين دلگرمي مردم مرا خوشحال مي كند.
    به گزارش خبرگزاري فارس كارگردان « آواز گنجشك ها » در ادامه گفت : روزي از ميدان توحيد مي آمدم و ديدم كسي من را با لحني عاميانه و خالصانه صدا مي زند و هر چقدر كه جستجو كردم كسي را پيدا نكردم . فكر كردم كه نكند همان فرشته هايي هستند كه تلويزيون نشان مي دهد تحت فيلم هاي معنوي و معنوي گرا در همين سريال « روز حسرت » هم ديدم كه جاي خدا تصميم گرفتند و آدم ها را به بهشت و جهنم فرستادند. معلوم نيست شايد بهشت و جهنم يكي از كانال هايش از تلويزيون باز مي شود.
    وي ادامه داد : خلاصه گشتم و ديدم آن طرف خيابان يك نفر از چاله تعويض روغني برايم دست تكان مي دهد و مي گويد ما براي شما دعا مي كنيم و به شما ارادت داريم و وقتي كوپن فروش هاي خيابان انقلاب من را مي بينند و ذوق زده مي شوند اين احساس به من دست مي دهد. اينها همه براي من ارزشمند است و رمز ماندگاري در دل و قلب مردم همين است .

  • *****
    « روايت هاي ناتمام » اختلاف زن و مرد بر پرده سينما


  • به بهانه آغاز طرح اكران فيلم هاي فرهنگي در سينماهاي كشور
    (قسمت پنجم )
    رامين شريف زاده
    بر اساس طرح اكران ويژه فيلم هاي فرهنگي قرار است معاونت سينمايي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي شرايط اكران فيلم هايي را فراهم آورد كه در طول سال هاي گذشته از چرخه رقابت بازمانده و فرصت به نمايش درآمدن در سينماهاي كشور را پيدا نكرده اند. در واقع از آنجايي كه تناسبي ميان تعداد سينماهاي فعال در كشور با آمار توليدات سينمايي وجود ندارد هر ساله تعداد زيادي فيلم به دلايل مختلف شانس اكران شدن را از دست مي دهند. اين موضوع باعث شده تا برخي آثار ناخواسته و تنها به دليل جلوگيري از خسارت بيشتر وارد شبكه ويدئويي شده و برخي نيز در آرزوي يافتن يك شانس سال ها در فهرست انتظار به سر برند.
    لازم ديديم تا با گذر بر برخي از آثار كه احتمال حضور در فهرست فيلم هاي فرهنگي مورد ادعاي معاونت سينمايي را دارند علاج واقعه قبل از وقوع كنيم تا شايد عذري براي مسئولان باقي نماند. توجه به فيلم هايي كه در ادامه به آنها اشاره خواهد شد نه تنها در بحث طرح اكران « فيلم هاي فرهنگي » موضوعيت دارد بلكه مروري خواهد بود بر وضعيت اسف بار سينمايي كه قرار است سكان دار فرهنگ كشور شود.
    روايت هاي ناتمام
    كارگردان : پوريا آذربايجاني
    شب گذشته « ستاره » و « اوژن » تصميم گرفته بودند كه غروب امشب از منزل فرار كرده و زندگي نويي را با يكديگر آغاز كنند. حال ساعت ها از غروب گذشته و ستاره تنها و سرگردان در خيابان ها در انتظار آمدن اوژن پرسه مي زند. ستاره حتي از يك كارگر شهرداري و يك سرباز مي خواهد تا به اوژن تلفن زده و ساعت و مكان قرار آنها را به وي يادآوري كند اما بي فايده است . پدر و مادر ستاره كه از فرار دخترشان مطلع شده اند به منزل اوژن رفته و با پدر او درگير مي شوند. سربازي كه به خواست ستاره با منزل اوژن تماس گرفته از نامزدش مي گويد. دختري كه در آرزوي ازدواج با او بوده اما وقتي به سربازي آمده پدرش او را به زور به ازدواج فرد ديگري درآورده است . اوژن سرانجام با موبايل ستاره تماس مي گيرد و ستاره را از آمدنش مطمئن مي كند.
    مي كند . او حين صحبت تلفني با دوستش از موضوع Babycheck در نيمه هاي شب زني سراسيمه وارد داروخانه شده و تقاضاي دعوا و نزاع خود با كاوه شوهرش خبر مي دهد. زن مي گويد كه كاوه اعلام كرده چنانچه باردار باشد او را طلاق خواهد داد و از آنجا كه علائم بارداري در او ظاهر شده فوري به داروخانه آمده تا تست حاملگي بگيرد. زن كه پس از آزمايش ادرار در يكي از توالت هاي عمومي شهرداري از باردار بودنش مطمئن شده است براي سقط كردن جنين خود نزد زني مي رود كه به گفته شوهرش امشب در بيمارستان شيفت است . زن پيش از رسيدن به بيمارستان توسط نيروهاي امنيتي بازداشت مي شود. به دليل همراه نداشتن مدارك شناسايي ماشيني كه زن رانندگي آن را برعهده دارد زن و ماشين توقيف مي شوند. او تلاش مي كند حقيقت ماجرا را براي مامور توضيح دهد اما بي فايده است . در حالي كه زن گمان مي كند همه چيز پايان يافته مامور حكم آزادي او را صادر مي كند.
    زن جواني در بيمارستان فرزند خود را به دنيا آورده است . به وي اطلاع داده مي شود كه شوهرش حاضر نيست خرج زايمان و هزينه نگهداري از فرزند را بپردازد. زن جوان با شنيدن اين خبر شبانه و مخفيانه فرزندش را از بيمارستان مي ربايد. سوار بر تاكسي مي شود اما در نيمه هاي راه پي مي برد كه فرزند ربوده شده فرزند او نيست . از فرصت استفاده كرده و در حالي كه نوزاد دختر را در تاكسي رها كرده پا به فرار مي گذارد. راننده تاكسي مدتي دنبال زن مي گردد اما نااميد از يافتن او با نوزاد يتيم به سوي آينده اي نامعلوم مي رود. در حالي كه تاكسي از خيابان ها مي گذرد با جسد دختري روبرو مي شود كه بر اثر تصادف با ماشين بي كس و تنها در كنار خيابان بر روي زمين افتاده است .
    مردستيزي ; زن گرايي
    ) به معناي زنانه مونث و در لغتي به معناي نهضت آزادي زنان جانب داري از تساوي حقوق زنان و Feminine فمينيسم از ريشه ( مردان و زن باوري است . اين اصطلاح به معناي نظريه اي است كه معتقد است زنان بايد به فرصت ها و امكانات مساوي با مردان در جنبه هاي سياسي اقتصادي و اجتماعي دست پيدا كنند. بر جنبش هاي اجتماعي كه تلاش مي كنند تا اعتقاد و باور فوق را نهادينه كنند جنبش هاي فمينيستي نام مي نهند.
    حاملان انديشه و باور فوق يكسان نمي انديشند در تنوع و چندگانگي به حدي از تكثر نايل مي شوند كه بر مبناي آن بايد به جاي فمينيسم به فمينيسم ها تعبير كرد كه از فمينيسم ليبرال فمينيسم ماركسيستي فمينيسم راديكال فمينيسم هاي سوسيال يا سوسيال فمينيسم فمينيسم پست مدرن تا فمينيسم اسلامي هر كدام نظريه پردازي يا نظريه پردازي هايي را به خود اختصاص داده اند. فمينيسم ليبرال صرفا بر اصلاح ساختار قانوني و سياسي جامعه براي نيل به اهداف فمينيستي تاكيد مي كند. اما فمينيسم ماركسيستي از يك سو مالكيت خصوصي را سبب اسارت زن و از سوي ديگر تمايزات جنسيتي در عرصه نظام اقتصادي را مانع سرنگوني نظام سرمايه داري دانسته است . راديكال هاي فمينيست بر خلاف ليبرال ها به تحول ساختاري در نظام جنيسيت مي انديشند و با تاكيد بر عدم كفايت اصلاح حقوقي و سياسي اساس اصلاح را بر اصلاح ساختاري جامعه مي گذرانند و بر نفي هر گونه تمايز مبتني بر جنسيت تاكيد مي كنند.
    سوسيال ها در جمع دو ديدگاه اخير بر اصلاح توامان نظام اقتصادي و نظام فرهنگي و روان شناختي در راستاي دست يابي به اهداف فمينيستي مي انديشند و پست مدرن ها در تحقق اهداف فمينيستي نگرش عام پست مدرنيستي را كه در تقابل با جهان شمول گرايي و كليت بخشي مدرنيسم است تعقيب كرده نسبي گرايي را در عرصه هاي فرهنگي منطقه اي و نيز بر اساس جنسيت مورد تاكيد قرار مي دهد. در اين ميان فمينيسم هايي به تنوع فرهنگ هاي مختلف ميان ملل معترف است دانست . در واقع فمينيست هاي مسلمان مي كوشند فمينيسم را با همان مباني مشترك ميان تمام نحله هاي فمينيستي در قالب متناسب با عقايد و باورهاي ديني به جوامع اسلامي عرصه كنند.
    در اين قرائت از فمينيسم تلاش بر اين است تا اثبات شود كه فمينيسم از دل آموزه هاي اسلام قابل استخراج است و مي توان ضمن بقا بر باورها و اعتقادات ديني فمينيست نيز بود. اين در حالي است كه اگر به مباني فمينيسم از قبيل ليبراليسم و سكولاريسم توجه شود گمان به پارادوكسيكال بودن اصطلاح فمينيسم اسلامي بيش از پيش قوت مي گيرد. اما آن چه كه در مجموع بايد اذعان داشت آن كه با پيدايش نهضت ها و جنبش هاي فمينيستي و با رشد شعارهاي ايجاد برابري بين زنان و مردان در همه عرصه ها و با ادعاي كسب امتيازات امروزه زنان بر اثر فعاليت هاي اين جنبش ها امروز شاهد اعلان جنگ و حمله به مفاهيم سه گانه خانواده همسر و مادر از سوي اين جنبش ها هستيم . بايد توجه داشت كه در مباحث استراتژيك كنوني امنيت دراز مدت با داشتن سلاح اتمي منابع اقتصادي سرشار نفت تكنولوژي گسترده به دست نمي آيد بلكه مساله بنياد در بقامندي ملت ها داشتن سرمايه اجتماعي است . بر اساس اين باور هر تمدن يا ملتي كه به اقتصاد برتر تكنولوژي نفت و... مجهز باشد ولي از نظر سرمايه اجتماعي غني نباشد محكوم به فنا خواهد بود و سرمايه اجتماعي جز با حفظ سلامت كانون خانواده معنايي نخواهد داشت . با توجه به نقش بنيادين و محوري زنان در خانواده كه پايه امنيت بين الملل است جهت گيري استراتژي دولت هاي استيلاطلب (از طريق جنبش هاي فمينيستي كنوانسيون ها) و... اين بوده كه تربيت اين قشر را در سراسر جهان خصوصا كشورهاي رو به پيشرفت دين محور همچون جمهوري اسلامي ايران در اختيار خود قرار دهند.
    از جمله موضوعاتي كه در دهه اخير شاهد رشد فزاينده آن در سينماي كشور بوده ايم بحث دفاع از حقوق زنان است . اگرچه توجه به معضلاتي كه زنان جامعه هرروزه با آن روبرو هستند و تلاش براي رفع اين معضلات به خودي خود امري پسنديده و قابل تقدير است اما هنگامي كه اين دفاع رنگ و روي شعارزدگي و مردستيزي به خود گرفته به نحوي كه جامعه را به ميدان رقابت ميان زنان و مردان تبديل كند انحرافات و در پي آن سقوط در ورطه ابتذال شكل مي گيرد. بحث دفاع از حقوق زن در سينماي ايران فراز و نشيب هاي بسياري را پشت سر گذاشته است . اگر چه جهت گيري هاي درست و به موقع برخي سينماگران گاه باعث شده تا جريان فوق در مسير واقعي خود كه همانا تنوير افكار عمومي جامعه و بالا بردن سطح فرهنگي مردم مي باشد قرار گيرد و گاه نگاه شعارگونه و سطحي برخي كارگردانان كه متاسفانه بخش غالب آثار را به خود اختصاص داده است موجبات انحراف از واقعيات و ترويج افكار نه چندان قابل قبول فمنيستي را فراهم آورده است . پوريا آذربايجاني در فيلم « روايت هاي ناتمام » به اصطلاح خود چرخه زندگي زنان ايراني از بدو تولد تا مرگ را به تصوير در آورده است چرخه شومي كه با نكبت آغاز شده و با مرگ در تنهايي و عزلت پايان مي يابد. ستاره دختري مثل هزاران دختر نوجواني است كه خام انديشانه دل به جواني مي سپارد تا با اسب سفيدش او را به شهر آرزوهايش ببرد اما خيلي زود با دنياي سنگ دلي آشنا مي شود كه جز بهره جويي از او تمنايي ندارد. زني كه ملتمسانه در نيمه هاي شب به دنبال مكاني براي سقط جنين مي گردد تا شايد به اين طريق چند صباحي بيشتر در كنار شوهرش زندگي كند در حقيقت آينده نه چندان دور ستاره است .
    همانگونه كه اشاره شد اگر چه آذربايجاني در فيلم « روايت هاي ناتمام » از زناني مختلف در شرايط و موقعيت هايي مختلف براي پيشبرد داستان خود استفاده كرده است اما با كمي دقت متوجه مي شويم كه وي در حقيقت اصرار بر نمايش چرخه اي دارد كه براي همه زنان و در همه شرايط يكسان است . در اين چرخه فرقي ميان ستاره و آن زني كه كودك نوزادش مانعي براي ادامه زندگي او محسوب مي شود نيست .
    سه زن در سه مقطع مختلف و در شرايطي گوناگون به نحوي تحت ظلم مردان قرار مي گيرند. ستاره بر خلاف آن چه كه انتظار داشت يكه و تنها در خيابان هاي تهران رها مي شود. زن دوم به بهانه حامله شدن از خانه بيرون انداخته مي شود و شوهر زن سوم كه به تازگي فارغ شده نه تنها حاضر نيست خرج زايمان را بپردازد بلكه از نگهداري كودك نيز امتناع مي كند. زن مجبور مي شود تا مخفيانه به همراه فرزندش از بيمارستان بگريزد. در تاكسي متوجه مي شود كه كودك را اشتباها بر داشته لذا نوزاد را در تاكسي رها كرده و مي گريزد.
    جالب آنكه كودك ربوده و رها شده در تاكسي نيز دختر است . دختري كه در بهترين حالت بايد بدون داشتن پدر و مادر توسط يك پيرمرد سرپرستي شود! در انتهاي داستان نيز زني بر اثر برخورد با ماشين در گوشه خيابان جان باخته است . آري تصور پوريا آذربايجاني از زندگي زن ايراني چيزي نيست جز فلاكت و بدبختي !