رمضان قلب ماههاي سال است در اين ماه كه از آن به عنوان بهار قرآن ماه رحمت و مغفرت ماه دوري از گناه و نزديكي به خدا ياد مي شود مردم مناطق مختلف با آداب و رسوم ويژه خود سعي در نزديكي به خدا و انس با قرآن دارند.
اين ماه در ميان تركمن هاي استان گلستان همراه با آداب و رسوم ويژه اي است . در ميان تركمنها رسم بر اين است كه آنها قبل از رسيدن ماه مبارك رمضان و در روزهاي آخر ماه شعبان روزه مي گيرند كه از آن به عنوان روزه استقبال نام برده مي شود و با اين عمل به پيشواز ماه رمضان مي روند.
روزه استقبال ارج و قرب خاصي بين تركمنها داشته و بسياري از افراد خانواده هاي تركمن از كوچك و بزرگ با شور و شعف فراوان با انجام اين نوع مستحبات به پيشواز ماه ضيافت الهي مي روند.
همچنين مرسوم است كه زنان و دختران تركمن بطور سنتي و خودجوش در جمعه قبل از حلول ماه رمضان مسجد محل خود را نظافت و غبارروبي كرده و برخي از خانواده ها هم مساجد را با فرش و نمدهايي كه مخصوص خواندن نماز است و از آن در بين تركمنها به « نمازليق » سجاده مشهور است مزين مي كنند.
يكي ديگر از مراسم قبل از شروع ماه رمضان مراسم آشتي كنان است كه طي آن يكي از ريش سفيدان (ياش اولي ) در خانه خود سماور را روشن كرده و چاي دم مي كند و دو يا چند نفر را كه نسبت به هم كدورتي دارند بدون اطلاع از همديگر دعوت مي كند و آنها را آشتي مي دهد.
رويت هلال ماه رمضان (آي گورمك ) نيز در ميان تركمنها با هيجان خاصي مخصوصا درميان بچه ها صورت مي گيرد.
با توجه به اينكه تركمنها اعتقاد دارند هر كس زودتر هلال ماه را ببيند ثواب بيشتري مي برد بنابر اين براي ديدن هلال ماه هر كس سعي مي كند با رفتن به بلنديها مانند تپه ها و پشت بامها آن را زودتر از ديگران ببيند.
در ميان تركمنها رسم است كه هر فردي كه هلال ماه را مي بيند آيه شريفه « 189 سوره بقره » را قرائت مي كند .
يكي از پرشكوه ترين مراسمي كه در ماه رمضان در ميان تركمنها برگزار مي شود اقامه نماز « تراويج » است كه در مساجد و پس از نماز عشا به جماعت انجام مي شود و پير و جوان و حتي بچه ها بطور يكپارچه در آن شركت مي كنند.
براي شركت در اين نماز همه عرقچين سفيدي بر سر مي گذارند و همين كه وقت نماز عشا مي شود با شور و شوق زايدالوصفي دسته دسته به سوي مساجد روانه مي شوند.
در ميان تركمن ها اين نماز آنقدر ارزش دارد كه يكي از شرايط قبولي روزه را منوط به شركت در اين نماز دانسته و به همين خاطر اغلب افرادي كه قبلا زياد به نماز اهميت نمي دادند نيز در نماز تراويح شركت مي كنند.
نماز تراويح مشتمل بر 20 ركعت است و پشت سر امام و به صورت دو ركعت دو ركعت اقامه مي شود و در فاصله هر چهار ركعت دعاي مخصوص آن قرائت مي شود.
در بسياري از مساجد نيز در قالب اين نماز « ختم قرآن » انجام مي شود كه معمولا در طول شش يا هفت شب انجام مي شود و در اين صورت عبادت شبانه روزه داران بين دو تا سه ساعت بطول مي انجامد. يكي ديگر از مراسم ماه رمضان در ميان تركمنها مراسم « يارمضان » (ياري رمضان ) به معني نيمه رمضان است كه در بسياري از شهرها و روستاهاي تركمن نشين برگزار مي شود شايد به ذهن خيلي ها نرسد كه مراسم « يارمضان » در بين تركمنهاي گرگان برگزار مي شود در حاليكه اين مراسم در بعضي از شهرهاي تركمن نشين كمي كم رنگ تر شده است .
اين مراسم در شب چهاردهم ماه رمضان به اين صورت انجام مي گيرد كه پس از اقامه نماز عشا و تراويح دسته اي در بيرون مسجد هر محله تشكيل مي شود و اين دسته از بين خود يك سرگروه و يك صندوق دار و بچه هاي محل او را مشايعت مي كنند به در خانه ها مراجعه كرده و سروده هايي با مضامين مذهبي و در نكوداشت رمضان و فضايل آن خوانده مي شود و در پايان هر سروده همه حضار يكصدا با گفتن « الله هو » يا « آلاو » به معني الله اكبر به ميدان دار پاسخ مي دهند. صاحب خانه به اندازه وسع خود نذرش را بصورت نقدي يا جنسي به صندوقدار كه كيسه اي بر دوش دارد مي دهد. در پايان اين مراسم كه معمولا تا پاسي از شب به طول مي كشد افراد گروه نذورات جمع آوري شده را بين خود تقسيم مي كنند. پيام كلي « يارمضان » اين است كه ماه نيمه شد همت كنيد براي نيمه ديگر.
اين شب در بين تركمنها با آداب و بازيهاي خاصي نيز همراه است و در اين شب تركمنها به جشن و سرور مي پردازند. دختران و زنان جوان در اين روز بازي « آي ترك گون ترك » انجام مي دهند و به لاله خواني مي پردازند.
خانم صديقه جاذبي از هفته نامه همزيستي در استان گلستان در اين باره مي گويد : تفاوت « يارمضان » در گرگان با ساير نقاط شهر در اين است كه در ساير نقاط مردان به اجراي مراسم مي پردازند و زنان تماشاچي هستند اما در بين تركمنان گرگان اين زنان هستند كه به صورت خودجوش اين مراسم را اجرا مي كنند.
وي مي گويد در پايان مراسم دعا مي كنند و همانجا اعلام مي كنند كه سال بعد در خانه كدام يك ازاهالي جمع مي شوند.
نكوداشت شب قدر (قدر گيجه ) نيز يكي از مراسمي است كه از تركمنها با شور و شعف بسيار نسبت به برگزاري آن اقدام مي كند. هر چند شب قدر دقيقا مشخص نشده است ولي در بين تركمنها از قديم الايام و بااستناد به شواهدي خاص اين مراسم در شب بيست و هفتم ماه مبارك رمضان برگزار مي شود.
تركمنها معتقدند كه در اين شب دو پيامبر الهي يعني حضرت خضر و حضرت الياس ظاهر مي شوند و هر كس با آنها برخورد كند خوشبخت مي شود. در اين شب كه براي تركمن ها بسيار مقدس است زنان در خانه « بيشمه » (نوعي شيريني خانگي ) « بورك » (نوعي سمبوسه ) و ساير ماكولات از قبيل نان برنجي و فرني مي پزند و سفره پهن كرده و شب نشيني مي كنند.
در اين شب همه به ديدار همسايه ها و خويشاوندان مي روند و نذري مي دهند و همچنين بعد از نماز عشا و تراويح هر كس در خانه خودش نماز شب قدر را هم مي خواند.
در اين شب همچنين براي نوعروس يا دختري كه تازه نامزد شده از طرف خانواده داماد هديه اي برده مي شود كه به آن « قدرايمش » مي گويند.
شهروندان تركمن اهل سنت استان گلستان در روزهاي پاياني ماه مبارك رمضان پس از يك ماه عبادت و روزه داري با انجام آيين هاي ويژه به استقبال عيد فطر مي روند. در شب هاي آخر ماه مبارك در مساجد اهل سنت منطقه آواي حزن انگيز « الوداع و الفراق يا شهر رمضان » طنين انداز مي شود و روزه داران محزون از اتمام مهماني خدا دست به دعا و نيايش براي قبولي طاعات و عبادات بر مي دارند.
به گفته علماي منطقه بر اساس حديثي از رسول مكرم اسلام (ص ) هر كس با آغاز ماه مبارك رمضان خوشحال و با اتمام آن محزون و غمگين شود بهشت بر او واجب مي شود و بر اساس اين باور است كه در شبهاي پاياني ماه مبارك رمضان نداي غم انگيز وداع با اين ماه عزيز سرداده مي شود.
پرداخت فطريه از ديگر آيين هاي مذهبي است كه معمولا در چند روز آخر ماه رمضان و تا قبل از نماز عيد انجام مي شود.
به اعتقاد علماي اهل سنت منطقه پرداخت فطريه با آغاز ماه مبارك رمضان جايز است و وقت واجب براي پرداخت آن قبل از اداي نماز عيد فطر است . اداي فطريه اهميت خاصي در بين تركمنها دارد و مطابق اعلام علما براي هر فرد خانواده مبلغ معيني تعيين و به مسكينان و افراد نيازمند پرداخت مي شود.
در فقه اهل سنت پرداخت فطريه واجب است و به گفته علما معمولا مقدار معيني از قوت غالب مردم هر منطقه مبناي پرداخت آن است . در بين تركمنها مبناي پرداخت فطريه اكثرا گندم است كه مبلغ ريالي آن از سوي علما تعيين و اعلام مي شود هر چند منعي براي پرداخت از ديگر اقلام تعيين شده نظير خرما نيز وجود ندارد.
تركمنها در چند روز آخر ماه مبارك رمضان با انجام خانه تكاني و خريد لباس نو به استقبال عيد فطر مي روند و جنب و جوش براي تدارك مقدمات عيد فضاي خاصي به مناطق تركمن نشين استان گلستان مي دهد.
اقدام به خريد لباس نو بويژه براي خردسالان و كودكان و تهيه انواع شيريني هاي خانگي و انجام خريد براي سفره عيد از جمله اقداماتي است كه در بين تركمنها رواجي تمام دارد.
با اعلام رويت هلال ماه شوال و فرارسيدن عيدفطر اعضاي خانواده ها و عموم مردم در برخورد با يكديگر قبولي طاعات و عبادات ايام رمضان را خواسته و آرزوي رسيدن به مهماني خدا در سال آينده را براي يكديگر مي كنند.
با فرارسيدن روز عيد مردان اعم ازكودك پير و جوان گروه گروه عازم « عيدگاه » هرشهر شده و در يك اجتماع عظيم با گوش سپرد به مواعظ علما و بهره مندي از ارشادات ديني نماز عيد فطر را به جاي مي آورند.
پس از اتمام آيين نماز عيد ديد و بازديد عيد شروع مي شود و در اين روز تركمنها اعم از زنان و مردان در حاليكه جامه هاي نو بر تن كرده اند با حضور در منازل همسايگان و خويشان و اقربا. عيد را به همديگر شادباش گفته و ضمن آرزوي قبولي طاعات و عبادات ماه رمضان صله رحم را نيز به جاي مي آورند.
در روز عيد در تمامي منازل تركمنها بلااستثنا سفره عيد گسترده است و از مهمانان با چاي و شيريني پذيرايي مي شود و ضمن عيد ديدني مطابق ارشاد علما زنگار كدورتهاي احتمالي را نيز از دل مي زدايند.
در اين روز خيابانها و معابر مناطق تركمن نشين استان جنب و جوشي خاص پيدا مي كند و دسته هاي گروهي مردم بويژه قشر جوان نوجوان و كودكان كه با لباسهاي نو در حال عيد ديدني هستند ازجلوه هاي ويژه آن محسوب مي شود.
در روزهاي پس از عيد نيز ديد و بازديدها جسته و گريخته ادامه مي يابد و تا چند روز بعد نيز حال و هواي عيد در منطقه احساس مي شود. استان گلستان با 20 هزار و 438 كيلومتر مربع مساحت و بيش از يك ميليون و 600 هزار نفر جمعيت اقوام مختلفي همچون فارس تركمن سيستاني شاهرودي كرد و ترك را در خود جاي داده است .
در ميان اقوام استان گلستان قوم تركمن حدود 37 درصد جمعيت استان را تشكيل مي دهند و اكثرا در نوار شمالي استان از سواحل درياي خزر تا منتهي اليه شمال شرق استان ساكن هستند.
گرگان ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي

قزوين ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي : با اختصاص اعتباري بالغ بر يكصد ميليارد ريال كار تملك 3 شهرك صنعتي حكيميه رامشان وشال و نيز ناحيه صنعتي اسفرورين تا پايان سال جاري مشخص مي شود.
عبدالقهار ناصحي مدير عامل شركت شهركهاي صنعتي استان قزوين در جمع خبر نگاران با اعلام اين خبر افزود : اين شهركهاي مربوط به مصوبات هيات دولت و سفر اول رياست جمهوري به استان بوده وبا يد عملياتي شود.
ناصحي تصريح كرد : استان قزوين داراي پنج شهرك صنعتي ليا كاسپين آراسنج خرمدشت و حيدريه و دو ناحيه صنعتي دانسفهان و آوج است .
وي ادامه داد : براساس مصوبات اخذ شده در دو سال گذشته شهرك ها و نواحي صنعتي در قزوين احداث خواهد شد كه يكي از اين شهرك ها با عنوان شهرك حكيميه در منطقه بويين زهرا به مساحت 500 هكتار احداث مي شود كه دو نقطه براي ساخت اين شهرك شناسايي شده است .
مديرعامل شركت شهرك هاي صنعتي استان قزوين اضافه كرد : با بررسي جهات مختلف و دقت نظر يكي از اين نقاط براي احداث اين شهرك با مساحت 500 هكتار انتخاب خواهد شد .
وي افزود : شهرك صنعتي ديگري كه در حال پيگيري ساخت آن هستيم شهرك صنعتي شال است كه از مصوبات هيئت وزيران در شهرستان بويين زهرا است .
ناصحي عنوان داشت : در شهرستان قزوين نيز دو شهرك صنعتي احداث خواهد شد كه پيگيري ساخت شهرك صنعتي رامشان در اين شهرستان در حال انجام است كه بيش از 100 هكتار مساحت دارد .
وي با اشاره به ساخت ناحيه صنعتي يادآور شد : ناحيه صنعتي نيز در منطقه اسفرورين در تاكستان احداث خواهد شد كه مكان يابي آن صورت گرفته و در حال تملك اراضي هستيم .
وي در ادامه به ساخت ناحيه صنعتي در الموت اشاره كرد و توضيح داد : ناحيه صنعتي در الموت احداث خواهد شد ولي با توجه به كوهستاني بودن اين منطقه كمي در مكان يابي دچار مشكل هستيم كه 35 هكتار زمين در محدوده معلم كلايه شناسايي شده است .
ناصحي تاكيد كرد : به طور معمول در نواحي صنعتي صنايع تبديلي مستقر مي شوند كه وجود اين صنايع موجب خواهد شد تا محصولات توليدي منطقه در اين واحدهاي صنعتي به كار گرفته شوند تا نتيجه اشتغالزايي و جلوگيري از مهاجرت را شاهد باشيم .
ناصحي در ادامه با اشاره به مسئله پيش گيري از آلودگي محيط زيست و توسعه تصفيه خانه ها در شهركهاي صنعتي گفت با اختصاص 60 ميليارد ريال كار احداث تصفيه خانه در سه شهرك صنعتي را آغاز نموده است .
مديرعامل شركت شهرك هاي صنعتي قزوين با اشاره به رتبه استان قزوين در بخش هاي مختلف شهرك ها و نواحي صنعتي گفت : استان قزوين با يك هزار و 200 هكتار زمين در حال آماده سازي در مجموعه شهرك ها و نواحي صنعتي رتبه 16 كشور را داراست كه اين مقدار 2 2 دهم درصد زمين هاي در حال آماده سازي در كشور است كه از اين نظر 35 درصد از متوسط كشوري پايين تر هستيم .
وي توضيح داد : اين استان با 700 قرارداد منعقد شده در تعداد قرارداد براي واگذاري زمين رتبه 20 كشوري را دارد كه اين تعداد قرارداد 5 1 درصد كشور است و از اين لحاظ 55 درصد از ميانگين كشوري پايين تر هستيم .
ناصحي عنوان داشت : از نظر مساحت قرارداد نيز رتبه 14 كشوري را دارا هستيم كه با اين جايگاه 30 درصد از ميانگين كشوري پايين تر هستيم .
وي افزود : استان قزوين در بهره برداري رتبه 20 و در تعداد اشتغال در شركت هاي به بهره برداري رسيده رتبه 15 كشوري را داراست كه در اين موارد به ترتيب 50 درصد و 37 درصد از متوسط كشوري پايين تر هستيم .
مديرعامل شركت شهرك هاي صنعتي قزوين با اشاره به وضعيت شهرك صنعتي آبيك گفت : يك شهر ك صنعتي از استان تهران حذف واين امتياز به استان قزوين تعلق يافت و دو شهرك صنعتي به تصويب هيات دولت رسيد.
نخستين استعلامات براي ساخت شهرك صنعتي آبيك در سال 81 انجام شد كه اين شهرك به دليل موقعيت خاص هم مرزي با تهران شهرك منحصربه فردي براي استان قزوين است اما به دلايلي مساحت آن از 480 هكتار به 98 هكتار كاهش يافته است وپيگيري جهت افزايش مساحت آن ادامه دارد.
وي ادامه داد : اقدامات عملياتي در شهرك آبيك صورت گرفته و در حال حاضر زيرسازي در اين شهرك در حال انجام است واميد مي رود تا پايان نيمه اول سال آينده بتوانيم تقا ضا از صنعت گران جهت واگذاري آن قبول كنيم .
ناصحي با اشاره به اعطاي مشوقات جديد براي سرمايه گذاران در شهركها و نواحي صنعتي و با اعلام بخشودگي 45 درصدي براي اين سرمايه گذاران در قزوين افزود : شركت شهرك هاي صنعتي براي تسهيل در سرمايه گذاري و تشويق براي استقرار صنايع كوچك و متوسط در شهرك هاي صنعتي با اعطاي معافيت ها و مشوقات جديد ظرفيت هاي زيادي را براي اين افراد فراهم آورده است .
وي ادامه داد : اگر متقاضي سرمايه گذاري در كمتر از 12 ماه كار ساخت و ساز واحد توليدي و صنعتي خود را طبق زمانبندي اعلام شده به پايان برساند از پنج درصد تخفيف بهره مند مي شود.
مديرعامل شركت شهرك هاي صنعتي قزوين اضافه كرد : البته با توجه به رعايت ضوابط ساخت و ساز واحدهاي صنعتي و توليدي با ساخت و سازهاي غيرمجاز صنعتي در شهرك هاي صنعتي استان برخورد مي شود.
وي خاطرنشان ساخت : اگر سرمايه گذار اقساط تعيين شده را به موقع پرداخت كند و همچنين با فراهم كردن هر زمينه اشتغالي نيم درصد بخشودگي به وي در قيمت كل زمين تعلق مي گيرد كه اين بخشش تا سقف 50 نفر اشتغالزايي با تخفيف 20 تا 25 درصدي نيز پذيرفته مي شود.
ناصحي عنوان داشت : اگر سرمايه گذار مستقر در شهرك صنعتي توليدي مستمر در طول دو سال با ظرفيت ميانگين حداقل 85 درصد ظرفيت داشته باشد از 15 درصد بخشودگي كل قيمت زمين بهره مند مي شود .
وي عنوان داشت : در مجموع اگر سرمايه گذار موارد فوق را رعايت كند 45 درصد تخفيف در زمين به وي داده مي شود .

تبريز ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي : با توجه به گستردگي و حجم بسيار سنگين فعاليت ها در متروسازي شهرداري تبريز خواستار كمك بيشتر دولت در اين زمينه و كاهش سهم شهرداري در پرداخت هزينه هاي مترو تا 10 درصد است .
مهندس نوين شهردار تبريز در گفتگويي با خبرنگاران هزينه هاي اجراي مترو را سنگين خواند و افزود چون توان پرداخت سهم شهرداري در هيچ شهرداري وجود ندارد طي نامه اي به وزارت كشور بر ضرورت كاهش سهم 50 درصد شهرداري به 10 درصد تاكيد داشته ايم كه اميدواريم مورد موافقت قرار گيرد.
وي با عنوان اينكه تمام سهام متروي تبريز به طور كامل و صددرصد متعلق به شهرداري است از بازپس گيري اختيارات تفويض شده كه قبل به مديرعامل متروي اين شهر داده شده بود به خود خبر داد و در عين حال تاكيد كرد : مديرعامل مترو يك مدير متخصص و فني و كاردان بوده و با قدرت بايد به كار خود ادامه دهد.
شهردار تبريز همچنين گفت : طرح احداث ايستگاههاي مترو نيز از اين به بعد با ابلاغ نقشه ها از سازمان مترو راسا توسط شهرداري اجرا خواهد شد.
شهردار تبريز سپس به ضرورت وجود تعامل همه جانبه بين مردم و ادارات و سازمانها براي پيشبرد طرحهايكه منجر به رشد و پيشرفت تبريز مي شوند تاكيد كرد و افزود : شهرداري تبريز در كليه زمينه هاي اجرايي آماده پاسخگويي مسئولين نمايندگان محترم مجلس شوراي شهر و شهروندان عزيز ميباشد.
شهردار تبريز در ادامه سخنان خود با اشاره مجدد به بحث مترو از پرداخت 25 ميليارد تومان نقد و 40 ميليارد تومان استملاكي در سال گذشته توسط شهرداري به پروژه هاي مترو تبريز خبر داد و در عين حال تاكيد كرد كه هنوز بابت خريد دستگاههاي حفاري اين طرح بسياري از اموال و املاك شهرداري تبريز در قبال 20 ميليون دلار در گرو بانك ملي است .
مهندس نوين همچنين در رابطه با ايجاد خط اتوبوس راني تندرو از غرب به شرق تبريز نيز اشاره كرده و با تقدير از استقبال مردم از آن گفت : اين طرح به طول 18 كيلومتر انجام خواهد شد و تا آخر شهريورماه سعي بر آن است به اتمام برسد و هيچگونه كمبود اتوبوس نيز در راه اندازي آن وجود ندارد. و نرخ اين خطوط كه هم اينك به طور رايگان خدمات ارائه مي دهند بعد از ماه مبارك رمضان تعيين خواهد شد.
وي افزود : طرح فوق دومين طرح اتوبوس هاي تندرو در كشور است . كه بعد از تهران درتبريز اجرا گرديده و مورد تائيد و رضايت سردار رويانيان رئيس پليس راهنمايي و رانندگي كشور نيز قرار گرفته است . به گفته نوين با اجراي اين طرح بزودي ورود اتوبوس و ميني بوس هاي مسافربري از غرب و شرق به مركز شهر ممنوع شده و مسافران از دروازه تهران و راه آهن توسط اتوبوسهاي سريع السير جابجا خواهند شد كه اين امر در حل ترافيك مركز شهر بسيار تاثيرگذار خواهد بود.

مدير پروژه بازسازي ارگ قديم بم گفت : از 100 ميليارد تومان بودجه در نظر گرفته شده براي بازسازي اين مكان تاريخي تاكنون 10 ميليارد تومان آن هزينه شده و مابقي طي 10 سال آينده تامين خواهد شد .
اسكندر مختاري طالقاني مدير پروژه نجات بخشي ارگ قديم بم در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران ( ايسنا) منطقه كوير گفت : از كل فعاليت هاي مورد نياز اين مكان تاريخي و گردشگري 20 درصد انجام و 80 درصد آن باقي مانده است .
وي پروژه نجات بخشي ارگ قديم بم را پروژه اي 15 ساله خواند و افزود : تا به حال چهار ونيم سال از روند بازسازي پروژه مذكور گذشته و تا 10 و نيم سال آينده ادامه خواهد داشت .
دكتر مختاري طالقاني در خصوص بودجه در نظر گرفته شده ارگ قديم اظهار كرد : بودجه اختصاص يافته به اين پروژه 10 ميليارد تومان است كه از سوي ستاد بازسازي بم و از محل اعتبارات سازمان ميراث فرهنگي گردشگري و صنايع دستي تامين مي شود.
مدير پروژه بازسازي ارگ قديم بم خاطرنشان كرد : طبق پيش بيني هاي انجام شده براي بازسازي ارگ قديم حدود 100 ميليارد تومان بودجه لازم است كه تا به حال 10 ميليارد آن از سوي دولت فراهم شده است و90 ميليارد ديگر آن طي 10 سال آينده بايد تامين شود .
وي در مورد اعتبارات اختصاص يافته جهت بازسازي ارگ بم از سوي كشورهاي خارجي گفت : اعتبارات اختصاص يافته از طرف برخي كشورهاي خارجي به دفتر يونسكو در ايران واريز مي شود و از طريق اين دفتر بودجه مورد نظر در اختيار كارشناسان خودكشورها قرار گرفته و صرف مي شود.
دكتر مختاري طالقاني در ادامه مطلب فوق افزود : اصولا فعاليت هاي كارشناسي توسط كارشناسان خارجي و فعاليت هاي اجرايي توسط سازمان ميراث فرهنگي صنايع دستي وگردشگري انجام مي گيرد.
مدير پروژه بازسازي ارگ قديم بم در پايان خاطرنشان كرد : هم اكنون در حال رايزني و بدنبال آن عقد قرارداد سه پروژه مشترك با هيات هاي خارجي هستيم .