تفسير كاشف
جلد ششم تفسير كاشف را كه شامل تفسير سوره هاي نمل تا دخان مي باشد بوستان كتاب قم در 912 صفحه منتشر كرده است . تفسير كاشف از آثار مرحوم علامه محمدجواد مغنيه مي باشد و موسي دانش آن را به فارسي برگردانده است .
مولف تفسير كاشف ضمن تفسير سوره ها و آيات قرآني هرگاه مقتضي بوده به مسائل روز نيز اشاره كرده و بدين ترتيب بر جذابيت تفسير افزوده است . در ذيل دو نمونه از اين موارد را نقل مي كنيم .

« وانه لكتاب عزيز لاياتيه الباطل من بين يديه ولا من خلفه تنزيل من حكيم حميد » . خداوند قرآن را چنين توصيف مي كند : آن عزيز است و باطل در آن راه ندارد. عزيز; يعني با حجت هاي روشن و دلايل قطعي غالب و چيره است . اما براي نگه داري قرآن از باطل مفسران پنج معنا بيان كرده اند و درست ترين معنا آن است كه هر آنچه در قرآن است از قبيل عقيده آيين خبرها و ديگر موضوعات همگي حق مي باشند و در آن ترديدي وجود ندارد . پيش تر در اين باره در جلد چهارم در تفسير آيه 9 از سوره حجر به تفصيل سخن گفته شد . در آن جا يادآور شديم كه اسرائيل هزاران نسخه از قرآن را چاپ و برخي از آيات را تغيير داده است . از آن جمله آيه 85 از سوره آل عمران مي باشد كه در قرآن اسرائيل به اين صورت درآمده است : « و من يبتغ غيرالاسلام دينا فلن يقبل منه ; هركس به ديني غير از اسلام تمايل پيدا كند از وي پذيرفته نمي شود » . اين كار در سال 1968 اتفاق افتاد . الازهر اين نسخه ها را گرد آورد و انتشار آن را ممنوع اعلام كرد . ليكن اسرائيل بارديگر اين كار را تكرار كرد و در سال 1969 به تحريف آيات ديگري از قرآن دست زد و از جمله آيه 64 از سوره مائده : « وقالت اليهود يدالله ملغوله غلت ايديهم ولعنوا بما قالوا » . اسرائيل كلمه « لعنوا » را به كلمه « آمنوا » تغيير داد و با اين نسخه ها بازارهاي لبنان بسياري از كشورهاي عربي مالزي پاكستان هند اندونزي گينه ساحل عاج و ايران را پر كرد. در همين روز; يعني 1970 2 25 روزنامه النهار در بيروت نوشت : وكيل فاروق سعد با وكالت از سوي كتابخانه و چاپخانه مشهد حسيني در قاهره دعوايي را ضد مدعي عليه نامعلوم به جرم تغيير دادن چاپ قرآن كريم تقليد تحريف و تعديل آن اقامه كرد و گفت : اين نسخه هاي تحريف شده در آلمان غربي در چاپخانه « كولونيا دويچه » به چاپ رسيده اند.
اسرائيل در جنگ با اسلام و مسلمانان در اين حد هم توقف نكرد بلكه قرآن را به صورت تحريف شده از راديوي خود پخش كرد و راديو قاهره يك ماه كامل قرآن را از راديو اسرائيل ضبط مي كرد. همچنين اسرائيل راديوهاي كوچكي ساخته است كه تنها ايستگاه راديو اسرائيل را كه قرآن را تحريف مي كند مي گيرد و اين راديوها را با قيمت خيلي ارزان مي فروشد. اسرائيل اين گونه كارها را انجام مي دهد تا يك اصل صهيونيستي را كه يكي از رهبران صهيونيست ها آن را اعلام كرد به مورد اجرا گذارد. اين رهبر صهيونيستي گفت : « ما بايد قرآن را به سان سلاح برنده اي ضد اسلام به كار گيريم تا آن را از ميان برداريم » .
آنچه در بالا گفته شد نمونه اي از جنگي است كه اسرائيل عليه اسلام به راه انداخته است و ما آن را بيان مي كنيم تا شايد برخي از پادشاهان و روساي جمهور و نيز برخي از شيوخي كه نام اسلام را بر خود نهاده اند و در پنهان به نفع اسرائيل و پشتيبانان او كار مي كنند اندرز بگيرند. چه قدر خنده آور است سخن برخي از شيوخ دروغگو : اسرائيل از ديگران بهتر است ; زيرا او قرآن را از راديوي خود پخش مي كند.
آري اي شيخ ! اسرائيل قرآن را پخش مي كند و حتي آن را چاپ و منتشر هم مي كند ليكن قرآني را كه تغيير داده و تحريف كرده است تا بدين وسيله اسلام را نابود كند دقيقا همانند برخي از روحاني نمايان نيرنگباز و دروغگو است .

در ماه ژانويه سال 1970 دو سخنراني از « روژه گارودي » خواندم كه در موسسه « الاهرام » در قاهره در ماه نوامبر سال 1969 ايراد كرده بود. گارودي از انديشمندان ترقيخواه فرانسوي است و داراي درجه پرفسوري در فلسفه و دكترا در ادبيات مي باشد. اين دو سخنراني را مجله مصري الطليعه در شماره 1 سال 1970 منتشر كرد . گارودي در سخنراني نخست از جمله چنين مي گويد :
فتح عربي (= اسلامي ) نه جنگ بود و نه استعمار بلكه در هر كشوري فرصتي بود براي خلق تمدني نشئت گرفته از اسلام و تمدن محلي . فتح عرب به رغم سلطه فودال ها در نخستين سال هاي فتح يك تحرك حقيقي را براي اقتصاد جهاني در پي داشت .
او در سخنراني دوم مي گويد : اينك ما در برابر يك ميراث عالي و بزرگ از ارزش هاي اسلامي قرار داريم كه مي تواند نقش ارزنده اي در پيشرفت اسلامي ايفا كند » . او مي افزايد : ما « بيكن » انديشمند بزرگ غربي را ملاحظه مي كنيم كه مي گويد : « تمامي فلسفه از اسلام سرچشمه گرفته است » .
نيز در روزنامه مصري الجمهوريه شماره 10 ـ21 سال 1970 خواندم : يك دختر روشنفكر انگليسي به نام « برگت هوني » اخيرا اسلام آورده است . او داستانش را براي روزنامه الجمهوريه نقل كرده كه خلاصه اش چنين است : اين دختر جوان نيز به سان ساير مردم غرب كينه ها ترديدها و شبهه هايي پيرامون اسلام داشت . و پس از آن كه با آگاهي و بي طرفانه ترجمه آيات قرآن و برخي از كتاب ها را درباره اسلام خواند و با تعاليم آن آشنا شد به طور ناخودآگاه خودش را مسلمان يافت . آن گاه به روزنامه مي گويد : بسيار دشوار است كه من حقيقت اسلام را با سخني كوتاه بيان كنم چون اسلام به سان يك شكل هندسي زيبا و كامل است كه هر جزئي از اجزاي آن ديگر اجزايش را كامل مي كند و رمز زيبايي آن هم به نظم و هماهنگي اين اجزاست و ويژگي اسلام اين است كه اثر عميقي بر انسان مي گذارد چه اين هماهنگي روحبخش در اسلام ميان خواسته هاي جسم و روان جاذبه خاصي امروز در جهان غرب دارد و مي تواند در تمدن جديد تاثير گذارد و راهي را در پيش پاي غربي ها قرار دهد كه به پيروزي و رهايي حقيقي مي رسد.
چه قدر خوب بود كه جوانان ما و از آن جمله صاحب كتاب نقد الفكر الديني شيوه اين دختر جوان انگليسي را در پيش مي گرفتند; يعني قرآن را مي خواندند درباره معاني اش مي انديشيدند و برخي از كتاب هايي را كه اسلام شناسان درباره اسلام نوشته اند مطالعه مي كردند چنان كه آن دختر انگليسي اين كار را كرد آن گاه در پرتو آنچه خوانده و فهميده اند درباره اسلام به داوري مي نشستند. كمترين اثري كه انديشه كردن درباره قرآن و آياتش در قلب انسان برجاي مي گذارد آن است كه انسان به عدالت يك نيروي قادر و غالب ايمان مي آورد و اين كه او نيكوكاران را به نيكي و بدكاران را به بدي كيفر مي دهد چون اگر انسان ازاين ايمان محروم شود ديگر چه چيزي براي او باقي مي ماند

نيل به مرتبه فقاهت در دين و برخورداري از توان اجتهاد و استنباط در حلال و حرام الهي نيازمند مقدماتي است كه جويندگان حقيقت و طالبان كمال در حوزه هاي علميه درمي آيند. رسيدن به مقام اجتهاد علاوه بر آگاهي و تسلط بر ادبيات عرب از صرف و نحو و بلاغت و آگاهي از منطق و شيوه استدلالات منطقي بويژه ارتباط تنگاتنگي با دانش اصول فقه دارد كه به مثابه منطق براي فلسفه نقش ابزاري و مقدمي براي دانش ارزنده فقه را دارد و اين نقش از نام آن پيداست « اصول فقه » .
اما علاوه بر اصول فقه كه به مثابه ابزاري در دست فقيه جهت استنباط واجتهاد درست و هدفمند لازم التحصيل است ; آگاهي از « قواعد فقهيه » نيز فراوان بكار فقيه مي آيد و فقها در جاي جاي فقه به قواعدي استناد مي كنند كه قواعد فقهيه مي خوانندشان .
درگذشته ها دانش مدوني به عنوان قواعد فقهيه مطرح نبود گرچه محتواي آن در كتب فقهي و لابلاي استدلالات فقها وجود داشت و اكنون نيز در ميراث فقهي سلف صالح قابل مشاهده است . ولي بخصوص از بيش از يك قرن پيش تاكنون مجموعه هاي ارزنده اي با عنوان قواعد فقهيه زينت بخش كتابخانه هاي فقهي شده است . عوائدالايام مرحوم نراقي و عناوين مرحوم سراغي به عبارتي آغازگر بودند تا اينكه مرحوم بجنوردي مجموعه معظمي در قواعد فقهيه در هفت جلد تاليف كردند و پس از ايشان فقهايي چون فقيه اصولي مرحوم آيت الله العظمي فاضل لنكراني به قواعد فقهيه اهتمام فراواني داشتند. و در اين ميان پرداختن به « قواعد فقهيه » در قالب هاي متنوع از اقبال و استقبال قابل توجهي برخوردار گرديد و حتي در برخي از مراكز حوزوي و دانشگاهي به عنوان مواد و متون درسي قرار داده شد.
استاد محقق حوزه علميه قم آيت الله محمدجواد فاضل لنكراني از فضلايي است كه در كنار تدريس مستمر خارج فقه و اصول در برخي از ايام تعطيل به درس هايي مانند « آيات الاحكام » و « قواعد فقيه » اهتمام فراواني دارد و در اين سال هاي اخير در ماه هاي مبارك رمضان برخي از قواعد فقهيه را تحقيق و تدريس نمودند.
سال گذشته محصول تدريس ايشان در ماه مبارك رمضان 1426 تحت عنوان « قاعده لاحرج » تدوين و منتشر گرديد و در تابستان 1387 درس هاي ايشان درماه مبارك رمضان 1427 با عنوان « قاعده ضمان يد » انتشار يافته است .
قاعده لاحرج از جمله قواعدي است كه در تمامي ابواب فقه مورد استناد فقها و مجتهدين مي باشد. و قاعده ضمان يد جزو قواعدي است كه در ابواب معاملات و مسائل و مباحث اقتصادي مورد استناد و استفاده پژوهش گران عرصه فقه قرار مي گيرد.
در كتاب « قاعده ضمان يد » كه به قلم جناب حجت الاسلام سيدجواد حسيني خواه تدوين شده است نخست كلياتي پيرامون قاعده آورده شده و در وي آن سه بخش و هر بخشي با فصل هايي مباحث مربوط به اين قاعده را در خود جاي داده است .
بخش اول : بررسي مفاد تركيبي حديث « علي اليه » ; بخش دوم : بررسي مفردات حديث « علي اليه » ; بخش سوم : تنبيهات قاعده ضمان يد. مدرك قاعده نيز در همان بخش كليات مورد بحث قرار گرفته است .
استاد محقق درباره اين قاعده مي گويد : « اين قاعده برگرفته از حديث نبوي معروف « علي اليه ما اخذت حتي تودي » است و مشهور فقهاي اماميه از اين قاعده مساله ضمان را استفاده كرده مي گويند اگر كسي بدون آنكه از طرف مالك ماذون باشد برمال ديگري دست يابد ضامن آن مال خواهد بود. »
ايشان درباره اصل « مشروعيت ضمان » مي گويد : « ضمان از امور مسلمي است كه هم در ميان عقلا رايج بوده و هم آيات قرآن كريم و روايات معصومين عليهم السلام بر آن دلالت دارد. » وي در بحث و بررسي از مدرك قاعده كه حديث نبوي پيش گفته است با پيگيري پيرامون سند آن جبران ضعف سند آن را عمل فقهاي فريقين به مضمونش مي داند و از قول فقهايي مانند مرحوم كاشف العطا ملااحمد نراقي محقق مراغي اين خبر را مقبول نزد شيعه و سني معرفي مي كند و نتيجه اي كه از مباحث سندي مي گيرد اين است كه « حديث علي اليه از احاديث معتبر بوده و استناد به آن براي ضمان يد تمام است . »
در اين اثر تحقيقي آرا و نظرات فقيهان برجسته از گذشتگان و معاصران مورد بحث و بررسي قرار گرفته است ديدگاه شيخ طوسي مرحوم نراقي مرحوم مراغي مرحوم شيخ انصاري آخوند خراساني محقق نائيني مرحوم ايرواني مرحوم اصفهاني امام خميني محقق بجنوردي مرحوم خوئي صاحب جواهر محقق رشتي و مرحوم بروجردي . همچنانكه در بحث ها تمايل به طرح نظرات فقهاي اهل سنت نيز به چشم مي خورد و در مواضعي از بحث بدان توجه شده است .
تدوين اين كتاب مانند كتاب پيشين ـ قاعده لاحرج ـ در بخش پژوهش مركز فقهي ائمه اطهار (عليهم السلام ) انجام يافته است . ناشر اين اثر نيز مركز فقهي ائمه اطهار (عليهم السلام ) مي باشد.