در چند سال گذشته در ميان فرانسوي ها گويا كسي نمي دانست كه فرانسه در افغانستان هم حضور نظامي دارد اما حادثه كشته شدن 10 سرباز فرانسوي در افغانستان افكار عمومي اين كشور را ناگهان بيدار كرد و پرسش هايي را در ميان آنان برانگيخت . ساركوزي در جريان اين رويداد غم انگيز به عنوان فرمانده كل قواي فرانسه بيش از همه آماج حرف و حديث هاست . وي كه تا پيش از اين حادثه بيشتر در كسوت رياست اليزه ظاهر مي شد از اين رويداد به بعد به عنوان كسي كه مسئول اعزام جوانان فرانسوي به صحنه آنچه كه جنگ عليه تروريسم خوانده مي شود و مسئول درگير كردن آنان در صحنه هاي خشونت است در چشم مردم فرانسه ظاهر شده است .
مراسم ترتيب يافته در محوطه موزه نظامي فرانسه كه مقبره ناپلئون نيز در آنجا قرار دارد چندان آرايش نظامي داشت كه كمتر كسي مي توانست ميان چهره سياسي ساركوزي و هيات يك فرمانده نظامي فرق بگذارد. او گرچه تلاش كرد تا با ادا كردن كلماتي با لحن محكم نسبت به جان باختگان و بازماندگان آنها موضع پدرانه اي بگيرد ولي چهره نگران مردم نشان مي داد پرسشهايي درباره آينده نيروهاي فرانسه و مسئوليت رئيس جمهوري دارند كه ساركوزي بايد پاسخ گويد.
هر چند كه بحث حضور نيروهاي نظامي فرانسه به ديروز و امروز و افغانستان خلاصه نمي شود ولي اينك ساركوزي و نيروهاي راست حاكم به عنوان كساني كه بيش از هر زمان بر همراهي فرانسه با سياست هاي جنگي آمريكا پاي مي فشارند مورد پرسش واقع شده اند. مردم و نيروهاي سياسي فرانسه از خود مي پرسند كه ما در افغانستان چه مي كنيم جوانان ما براي چه به افغانستان رفته اند قرار است با چه هزينه و قيمتي از شعار امنيت و صلح جهاني پاسداري كنيم به علاوه مگر فقط ما قرار است اين كار را انجام دهيم
ساركوزي به افكار عمومي وعده داده تا همه ماجراي قتل اين ده سرباز فرانسوي به دست طالبان براي خانواده هاي آنان روشن و شفاف شود و چيزي ناگفته نماند. بازماندگان يكي از اين سربازان كشته شده به خبرگزاريها گفته اند كه دولت چگونه سربازاني را كه آموزش كافي و مناسب نظامي نديده اند به مناطق حساس و خطرناك اعزام مي كند اين اعزام ها بايد متوقف شود. پدر اين سرباز با استناد به تماس هاي روزانه تلفني با فرزند مقتولش كه به روايت او از بودن در اين منطقه خطرناك مي ترسيده از ساركوزي مي خواهد كه به پرسش هاي فراوان آنان پاسخ دهد.
اين پدر (پدر سرباز ژولين ) معتقد است كه دليلي بر حضور فرانسه در افغانستان نيست چرا كه پاريس منافع مشترك و يكساني با آمريكايي ها در آن سرزمين ندارد. او مي پرسد چرا فرزندان ما بايد سپر بلاي آمريكايي هادر منطقه اي خطرناك شوند پدر يكي ديگر از اين قربانيان (آلكسي ) با تاسف گفته است كه فرزند جوان او تنها شش ماه دوره آموزش نظامي ديده بود و اين مدت براي حضور در منطقه اي خطرناك چون افغانستان كافي نبوده است .
انتقادهاي داخلي
با اين همه در داخل ايرادها بر اليزه و دستگاه نظامي فرانسه فراوان است از جمله انتقادهاي مهم كشته شدن سربازان به دست نيروهاي ائتلاف در افغانستان است . علاوه بر احزاب و شخصيت هاي مخالف دولت فرانسه كه زمزمه ترديد در حضور نيروهاي فرانسوي در افغانستان را بر سر زبانها انداخته اند برخي از همراهان دولت راست در مجلس همچون پي ير لولوش نيز به اين زمزمه حساس پيوسته اند كه اصولا فرانسه چه وظيفه اي در افغانستان دارد و آيا راهبرد كنوني دولت فرانسه براي اين حضور نظامي درست است شايد همين زمزمه هاست كه وزير دفاع فرانسه را بر آن داشت تا بگويد كه نيروهاي ما به بازسازي و بازآموزي نظامي و تاكتيكي نياز دارند. ارتش فرانسه از زمان اشغال الجزاير تاكنون چنين خسارتي را يك باره متحمل نشده بود.
مقامات فرانسه به مردم گفته اند كه اين كشته ها فدايي آرمانهاي جمهوري فرانسه در آن سوي مرزها هستند. نطق ساركوزي در روز تشييع رسمي كشته هانشان مي داد كه او به صراحت كشته شدن سربازان فرانسه در افغانستان را به دفاع از ارزشهاي جمهوري گره زده و رسالت تاريخي فرانسه را با سرنوشت افغانستان پيوند مي زند. ساركوزي در مراسم تشييع هم اين نكته را گفت كه سربازان فرانسوي مامور حفظ صلح در جاي جاي عالم اند. به تعبير ساركوزي كه اجساد سربازان كشته شده فرانسوي را مورد خطاب قرار مي داد آنها براي مبارزه با تروريسم جان خود را از دست داده اند تروريسمي كه خون فرانسويان را در سرزمين شان بر زمين ريخته است و به اين ترتيب آنها امروز در افغانستان و در خانه تروريسم با آن مي جنگند تا از وطن خويش دفاع كرده باشند!
اغلب سايت هاو پايگاههاي مربوط به جناح مخالف دولت فرانسه كه سوسياليست ها كمونيست ها و جبهه ملي را در بر مي گيرد به حضور سربازان فرانسه در كنار نيروهاي نظامي آمريكا و سازمان ناتو اعتراض دارند تعبير « ژان ماري لوپن » رهبر حزب دست راستي جبهه ملي فرانسه در اين چند روز اين بوده كه فرانسه فرزندان خود را در راه دفاع از منافع عمو سام قرباني مي كند تعبيري كه فرياد مقامات رسمي فرانسه را بلند كرده است .
ابراز نارضايتي شهروندان فرانسوي از ساركوزي و دولت حاكم راست و نيز تاسف از جان باختن اين تعداد سرباز فرانسوي در پاي خبر بسياري از اين سايت ها نشان دهنده ميزان احساحسات منفي مردم در اين رويداد ملي است .
موقعيت نظامي فرانسه در افغانستان
مجموع نيروهاي نظامي فرانسه در افغانستان از يگانهاي زير تشكيل شده است .
فرماندهي منطقه اي مركزي در كابل با 1400 نيرو
گروه تاكتيكي بين رزمي كاپيسا با 600 نيرو
نيروهاي آموزش دهنده به نيروهاي افغان با 280 نيرو
پشتيباني هوايي با 170 نيرو از افغانستان و 175 نيرو از تاجيكستان
نيروهاي ت اف 150 و ت اف 75 با 280 نيرو
در مجموع فرانسه از نظر ميزان نيرو در افغانستان در مقام ششم پس از آمريكا انگليس آلمان ايتاليا و كانادا قرار داشته و در اين مقام با هلند و لوكزامبورگ در يك سكو ايستاده است .
بخش ديگري از نيروهاي فرانسوي وظيفه راهنمايي و مشاوره به نظاميان افغاني را براي ايجاد ارتباط مناسب ميان نيروهاي ائتلاف موسوم به ايساف و نيروهاي نظامي افغانستان بر عهده دارند در بخش هوايي هواپيماهاي جنگنده فرانسوي از عرشه ناو شارل دوگل در شمال اقيانوس هند پايگاه دوشنبه درتاجيكستان پايگاه هوايي ماناس در قرقيزستان و پايگاه هوايي محلي در قندهار پروازهاي عمليات و پشتيباني انجام مي دهند . شش هواپيماي ميراژ نيز از پايگاه دوشنبه به قندهار آورده شده و به همراه 170 نظامي فرانسوي دوره ديده در آن پايگاه حضور دارند.
اظهارات نظاميان
در ساعات آغازين اعلام خبر كشته شدن 10 سرباز كنفرانسي خبري با حضور وزير دفاع هروه مورن و رئيس ستاد ارتش تشكيل شد نگراني و بي حوصلگي در چهره هر دو شخصيت سياسي و نظامي فرانسه موج مي زد و گاه حركاتي از سر خشم يا ناشكيبايي نشان دادند كه اردوي ساركوزي از پذيرش اين مسئله توسط افكار عمومي سخت نگران است .
يكي دو روز بعد روزنامه فرانسوي فيگارو با هروه مورن وزير دفاع مصاحبه اي ترتيب داد و از وي پرسيد كه حضور نيروهاي فرانسه در افغانستان تازگي ندارد و حتي پيش از اين هم فرانسه در آن سرزمين كشته داده بود ولي چرا اين بار مسئله اين همه موج آفريده است مورن با جمله اي عاطفي شروع مي كند و ادامه مي دهد كه اين اولين سال حضور سربازان ما در افغانستان نيست و پيشينه حضور انان به سال 1380 باز مي گردد ولي منطقه اي كه جان فرزندان ما را گرفت بيش از 16 ماه نيست كه مسئوليت در آن را بر عهده گرفته ايم .
او معتقد است هر چند كه سربازان اين كشور پيش تر هم آماج حملات نامنظم بمب هاي كنار جاده اي و تيراندازي هاي تصادفي و مين قرار گرفته اند ولي واقعيت ان است كه فرانسه بسيار كمتر از كشورهاي انگليس و آمريكا در اين كشور كشته داده است . به تعبير هروه مورن پس از دهها سال اين شايد نخستين باري است كه مردم فرانسه احساس مي كنند نيروهاي نظامي آنان بطور سازماندهي شده در صحنه اي خشونت بار حاضر مي شوند.
سئوال حساس خبرنگار فيگارو از مورن به ضرورت حضور نيروهاي نظامي فرانسه در آن كشور باز مي گردد و او با زيركي تاكيد مي كند كه در اين حضور ما ترديد نمي كنيم و اين حضور هم در سال 1380 و در پي تصميمي گرفته شده است كه ژاك شيراك و ژوسپن (منظور راست ها و چپ هابا هم ) هر دو پاي آن را امضا كرده اند همچنين او تاكيد مي كند كه از ميان 27 كشور اتحاديه اروپا 25 كشور در افغانستان حضور نظامي دارند.
مورن مخالفان ساركوزي را به باد انتقادمي گيرد و مي گويد آنان كه از اين حضور آشفته اند خود هيچ راه حلي ندارند آيا بايد صحنه را خالي و كشور و امنيت آينده اروپا و غرب را (به تعبير او ) به دست تروريسم اسلامي طالبان سپرد وزير دفاع فرانسه طبعا به علت تولد جريان طالبان و پشتيباني و منفعت بردن غرب از اين گروه غرب ساخته اشاره نكرده اما اضافه كند امروز همه مي دانند كه عقب نشيني نبايد كرد افغانستان مرزهاي مشتركي با پاكستان و ايران دارد و هرگونه كوتاهي در ان منطقه به معني به خطر انداختن امنيت و صلح جهاني است .
بر آگاهان پوشيده نيست كه حضور فرانسه در افغانستان همچون بسياري از نقاط ديگر عالم علاوه بردلايل نظامي انگيزه هاي فرهنگي قوي دارد. فرانسه درپي يافتن جاي پايي ماندگار در افغانستان است و شايد از همين روست كه اين كشور آموزش قواي نظامي افغانستان را برعهده گرفته و نيز به كارهاي فرهنگي در اين كشور فارسي زبان مشغول شده است .
كارشناسان نظامي بر اين عقيده اند كه دسته نظامي هدف قرار گرفته يكي از بهترين و آماده ترين نظاميان فرانسوي بوده اند كه به خارج اعزام مي شوند و بنابر اين بايد مشكل را از ناحيه كساني ديد كه بدون آماده سازي مقدمات ماموريت را براي آنان رقم زده اند. اين در حالي است كه فرانسه از چندين سال پيش در حال كوچك سازي و آماده سازي ارتش به عنوان ارتشي حرفه اي بوده و دولت هاي بر سر كار امده تلاش كرده اند تا از ارتش سنتي فرانسه نمونه اي كارا كم حجم و حرفه اي بسازند.
اكنون كارشناسان از خود مي پرسند اعزام ارتشي حرفه اي و يكي از ورزيده ترين گردان هاي ارتش فرانسه چگونه با مشخصات كشتار اين حادثه تناسب دارد . سربازان قرباني و مجروح دسته نظامي آسيب ديده در حمله طالبان در سنين حدود 20 سال قرار داشته اند كه پرسش كارشناسان را برانگيخته است . به علاوه بررسي زمينه هاي تلفات فرانسه در افغانستان نشان مي دهد كه تداركات اين عمليات سنجيده نبوده و نيروهاي رزمي اين كشور اروپايي به ادعاي كارشناسان نظامي بدون دقت هاي لازم به محل ماموريت اعزام شده بودند.
جداي از ايرادهاي تاكتيكي براي دفاع و حمايت از نيروهاي نظامي فرانسه در كوه هاو دره هاي ناشناخته و سخت گذر افغانستان به باور كارشناسان در واقع نيروهاي ائتلاف هم نتوانسته اند تاكنون پشتيباني خوبي از عمليات اين نيروها به عمل آورند كه گاه با آتشباري اشتباه موجبات اتلاف جان آنها را هم فراهم آورده اند.
اگر داستان همين باشد كه راست هاي منسوب به اليزه نيز تلفات را به سبب نزديكي مواضع فرانسويان و نيروهاي طالبان تا حدود زيادي طبيعي مي دانند بايد گفت كه از اين پس جان 2600 نظامي فرانسه در معرض اشتباهاتي است كه ممكن است به هر دليلي از سوي نيروهاي ائتلاف رخ دهد و اين امر نيز بر تشويش بقيه سربازان و خانواده هاي آنان مي افزايد.
ژنرال استول استاينر فرمانده نظاميان فرانسوي دركابل در آخرين اظهارات خود به خبرنگاران گفت نظاميان فرانسه بر اثر اعتماد بيش از اندازه به تله افتاده اند. آنان سه روز پيش هم در اين منطقه خطرناك حاضر شده بودند و چون سالم به پايگاههاي خود بازگشتند گمان كردند اين منطقه بي خطر است ! ژنرال ژرژلن فرمانده ستاد مشترك نيروهاي مسلح فرانسه هم تاكيد كرده است كه نيروهاي فرانسه به تله افتادند در حالي كه ماموريتي عادي را براساس برنامه نيروهاي ايساف انجام مي دادند.
آمريكايي هاو حضور فرانسه
فرمانده آمريكايي نيروهاي ائتلاف (ايساف ) در افغانستان هم از حضور فرانسه در اين كشور قدرداني كرده و تصميم ساركوزي مبني بر اعزام نيروي مازاد و نيروهاي ويژه به اين كشور را با استناد به تاثير مفيد آنان ستوده است .
آمريكايي هابا توجه به حضور نظامي در عراق بيشتر مايلند تا از امكانات ديگر كشورها استفاده كنند و بطور طبيعي هر چه حضور نيروهاي نظامي ديگر كشورها در عراق و افغانستان تقويت شود آنها توجيه بيشتري براي حضور و انجام عمليات نظامي خواهند داشت علاوه بر اينكه منطقه را نيز ساده تر اداره خواهند كرد.
مسئله افغانستان براي سياسيون آمريكا يك واقعيت تلخ است كه براي حل آن بايد تلاش هاي جديدي بكار گيرند ولي مشكل عراق تا حدودي دست آنان را بسته است بطور طبيعي آمريكايي هابه سبب فرماندهي ناتو و منافعي كه براي خود تصور مي كنند مي خواهند حضور خود را در افغانستان حفظ كنند ولي هزينه دهها ميليارد دلاري سالانه در اين كشور و افزايش احتمالي قربانيان شهروندان شان را نگران مي كند.
فرماندهي ناتو در منطقه (جيمز جونز) مدام هشدار مي دهد كه مراقب باشيد ما هنوز چيزي بدست نياورده ايم شكست ما در افغانستان به معناي شكست ناتو و ازبين رفتن اعتبار اين سازمان خواهد بود بنا بر اين (بويژه با اشاره به فرانسه ) نيروهاي خود را تقويت كنيد و كار را جدي بگيريد. شايد به دليل همين اصرارها و نياز فوري ناتوست كه ساركوزي وعده افزايش نيرو و تقويت توان دفاعي فرانسه در آن كشور را مي دهد و بنا بر گزارش نزديكان اليزه به خبرنگار نشريه « لو ژورنال دو ديمانش » اين ساركوزي است كه به عنوان فرمانده كل قوا تصميم آخر را مي گيرد.
اولويت تاكتيك هاي غير نظامي
گزارشها نشان مي دهد كه رويدادهاي اخير در افغانستان سبب ايجاد ترديد در ميان جامعه فرانسه در ابعاد اقتصادي نيز شده است . روزنامه اقتصادي لزكو به ابعاد اقتصادي اين ماجرا اشاره كرده و نوشته است كه برخي شركتهاي فرانسوي مستقر در افغانستان در ادامه ماموريت تجاري خود مردد شده اند. هر چند كه حجم تبادل اقتصادي فرانسه و افغانستان از نظر ميزان و مقايسه با ديگر كشورها چندان اهميتي ندارد و در بهترين حالت از دو درصد صادرات فرانسه تجاوز نمي كند ولي حفظ اين بازار براي آينده مناسبات تجاري و گسترش ان در منطقه اي كه هنوز جاي سرمايه گذاري پرسودي را دارد براي فرانسه مهم است .
شركت هاي عظيم فرانسوي آلكاتل بوئيگ و تالس هر چند كه در بسياري از موارد نياز نيروهاي نظامي و امنيتي فرانسه را تامين مي كنند ولي بخشي از ماموريت خود را در پوشش انجمن هاي نوعدوستانه و حقوق بشري انجام مي دهند. ساختن بيمارستان يا مدرسه و مراكز فرهنگي و هنري در كنار فعاليت هاي امنيتي نظامي مي تواند بهترين محمل و پوشش براي زمينه هاي تجاري باشد كه فرانسه در پرداختن به آن صاحب مهارت و پيشينه است برخي ازمراكز كارشناسي همچون موسسه تحليل هاي استراتژيك ايفاس در فرانسه عقيده دارندكه افزايش نيروي نظامي چاره كار نيست چراكه اگر تعداد نيرو در ايجاد نظم و ثبات در افغانستان تاثيري داشت نيروهاي كمونيست شوروي با دهها هزار نفر بيشتر از فرانسويها مي توانستند در زمان خود بحران جنگي خانمانسوز در اين كشور را مهار كنند حال آنكه همه مي دانند كه آنها توفيقي نداشتند. كارشناسان ايفاس بر اين عقيده هستند كه منشا ادامه اين جنگ يعني ترياك را بايد خشكانيد. در غير اين صورت جنگ افروزان طالبان همچنان تغذيه مالي شده و غربي هاهر چند نيرو اضافه كنند نمي توانند بر منطقه اي كه كمتر از طالبان بدان آشنايند مسلط شوند. از اظهارات وزير دفاع فرانسه چنين بر مي آيد كه تاكتيك جديد اين كشور در افغانستان تقويت حوزه هاي اطلاعاتي و امنيتي خواهد بود.
هروه مورن وعده داده كه براي تقويت مواضع فرانسويان هرگونه امكان شنيداري ديداري انساني و تكنيكي را براي تقويت راهكارهاي اطلاعاتي امنيتي اين كشور در افغانستان به كار خواهد گرفت .
هر چند سال 1386 به روايت آمار از زمان استقرارنيروهاي بين المللي در افغانستان در سال 1380 تاكنون خونبارترين سال بوده است ولي آمارهاي امسال با رسيدن به نصاب 183 تن كشته نگراني فزاينده اي را در ميان سربازان و فرماندهان غربي در افغانستان ايجاد كرده است . بسياري از ناظران و فرماندهان نظامي معتقدند تا زماني كه طالبان عقبه نظامي در پاكستان دارد نمي توان به نتايج نهايي اين حضور نظامي خوشبين بود بنا بر اين يكي از راههاي تامين امنيت سربازان خارجي در آن كشور انهدام عقبه نظامي طالبان در مرزهاي پاكستان است .
از سوي ديگر تا زماني كه مشرف بر سر كار بود انجام حملات گاه و بيگاه به مواضع شورشيان در مرزهاي اين كشور با افغانستان مي توانست قوت قلبي براي غربي ها مي باشد ولي از زماني كه او رفته سياست صبر و انتظار بر مراكز تصميم گيري غرب سايه افكن شده تا ببينند رئيس جديد اسلام آباد با مرزهاي شمالي خود و اقوام مستقر در آن مناطق چه خواهد كرد.
مواد مخدر و فساد ديواني
مسئله ديگري كه براي غربي هادر افغانستان از حساسيت ويژه برخوردار است مسئله تامين مالي شورشيان طالبان و القاعده است كه از راه كاشت و فروش مواد مخدر تامين مي شود. با وجود اينكه مجموعه غرب كرزاي رئيس جمهوري افغانستان را براي مبارزه با طالبان و القاعده در اين كشور ياري مي دهند ولي غربي ها بدلايل مختلف از پيشرفت كار راضي نيستند.
از جمله اين دلايل فساد دروني در نظام اداري افغانستان است كه بخش هايي مهم از شبكه توليد مواد مخدر را اداره مي كند از سوي ديگر افغانستان امكانات زير ساختي براي يك تحول اقتصادي را دارا نيست بنابراين نمي توان به يك رشد اقتصادي مناسب و مستقل از كشت خشخاش در اين كشور دست كم در آينده اي نزديك دلخوش بود شايد از همين روست كه فرانسه بر سياست هاي فرهنگي واقتصادي در اين كشور جنگ زده تاكيد مي كند. كار آموزش سربازان و آماده سازي ارتش افغانستان خود يك كار مهم ديگر است كه فرانسه بدان همت مي گمارد ولي نتايج اين كار هم ضعيف گزارش مي شود.
منبع : خبرگزاري جمهوري اسلامي
به باور كارشناسان جداي از ايرادهاي تاكتيكي براي حمايت از نيروهاي نظامي فرانسه در كوه هاو دره هاي ناشناخته و سخت گذر افغانستان در واقع نيروهاي ائتلاف هم نتوانسته اند تاكنون پشتيباني خوبي از عمليات اين نيروها به عمل آورند
برخي ازمراكز كارشناسي همچون موسسه تحليل هاي استراتژيك ايفاس در فرانسه عقيده دارندكه افزايش نيروي نظامي در افغانستان چاره كار نيست چراكه اگر تعداد نيرو در ايجاد نظم و ثبات در افغانستان تاثيري داشت نيروهاي كمونيست شوروي با دهها هزار نفر بيشتر از فرانسويها مي توانستند در زمان خود بحران جنگي خانمانسوز در اين كشور را مهار كنند
هر چند سال 1386 به روايت آمار از زمان استقرارنيروهاي بين المللي در افغانستان در سال 1380 تاكنون خونبارترين سال بوده است ولي آمارهاي امسال نگراني فزاينده اي را در ميان سربازان و فرماندهان غربي در افغانستان ايجاد كرده است