مفاتيح الحيات
بسم الله الرحمن الرحيم
چندي است كه حضرت آيت الله جوادي آملي پيشنهاد نوشتن جلد دوم « مفاتيح الجنان » را مطرح كرده اند.
براي كساني كه از محتواي اين پيشنهاد مطلع نيستند قطعا اين سئوال پيش خواهد آمد كه مگر اسلام چقدر دعا و زيارت و مناجات دارد كه هنوز مجلداتي از مفاتيح الجنان كه حاوي آنهمه دعا و زيارت و مناجات است نانوشته مانده و پيشنهاد نگارش جلد دوم و لابد مجلدات بعدي آن مطرح مي شود
پاسخ اين سئوال را خود آيت الله جوادي آملي در سخناني كه درباره اين موضوع مطرح كرده اند داده اند. ايشان در چند خطبه نماز جمعه قم و در اظهارات ديگري كه در مناسبت هاي مختلف داشته اند طي سالهاي اخير بارها گفته اند اسلام به همه نيازهاي بشر توجه نموده و براي كليه شئون زندگي دستورالعمل دارد. كتاب مفاتيح الجنان فقط به يكي از ابعاد وجود انسان توجه كرده كه نياز او به عبادت و رابطه عبادي با خداست ولي انسان فقط در همين يك بعد خلاصه نمي شود و بايد به نيازهاي او در ابعاد ديگر توجه شود.
به همين دليل پيشنهادي با عنوان « جلد دوم مفاتيح الجنان » يك تذكر است به همه كساني كه نسبت به ابعاد مختلف وجود انسان غفلت مي ورزند و در واقع هشداري است به آن دسته از فضلا و دانشمندان علوم اسلامي كه استطاعت ورود به اين مباحث را دارند كه چرا نسبت به وظيفه اي كه در قبال نيازهاي غيرعبادي انسان ها دارند بي تفاوت هستند. به عبارت روشن تر پيشنهاد حضرت آيت الله جوادي آملي اين نيست كه واقعا كساني اقدام به نوشتن جلد دوم مفاتيح الجنان نمايند بلكه ميخواهند به اهل فن بگويند ما انسان ها علاوه بر عبادت نيازهاي ديگري هم داريم كه با مفاتيح الجنان برآورده نمي شود و لذا بايد كتابي نوشته شود كه « مفاتيح الحيات » باشد يعني راه هاي چگونه زيستن و چگونه معاشرت كردن را به انسان ها بياموزد.
اين توصيه بسيار مهم بهيچوجه به معناي كم ارزش جلوه دادن كار بزرگي كه مرحوم حاج شيخ عباس قمي رحمه الله عليه انجام داده نيست . او در 70 سال قبل و به اقتضاي نياز آن زمان كاري انجام داد كه مورد استقبال شديد مردم قرار گرفت و بسيار مغتنم بود . به همين جهت كتاب مفاتيح الجنان تاكنون صدها بار تجديد چاپ شد و در رديف شايع ترين كتاب هاي ديني قرار گرفت و به اكثر خانه ها راه يافت .
نكته قابل تامل اينست كه از 70 سال قبل تاكنون حداكثر كاري كه صورت گرفته اينست كه همان مفاتيح الجنان گاهي به صورت خلاصه گاهي در قالب كليات گاهي با ترجمه و گاهي به شيوه نوين در آمده و چاپ و توزيع شده و افرادي اسامي خود را نيز به آن افزوده اند اما كار جديدي كه فراتر از مفاتيح الجنان باشد انجام نشده است .
اين كوتاهي هنگامي بيشتر نمايان مي شود كه تحولات سريع جهان از يكطرف و پيروزي انقلاب اسلامي و حاكميت نظام جمهوري اسلامي در ايران از طرف ديگر شرايط زندگي انسان ها را با آنچه در 70 سال قبل بود بشدت متفاوت نموده و ما انسان ها علاوه بر نياز شديدتري كه به دعا و مناجات و راز و نياز با معبود احساس مي كنيم به آموختن راه و رسم زندگي نيز نيازمندتر شده ايم . به اين نيازهاي اساسي فقط « مفاتيح الحيات » است كه مي تواند پاسخ بدهد.
آنچه در پيشنهاد مطرح شده توسط حضرت آيت الله جوادي آملي نهفته است توجه همه جانبه و فراگير به ابعاد مختلف زندگي انسان است . ايشان از جايگاه يك فقيه حكيم و يك مفسر متكلم كه واجد همه شرايط مرجعيت هستند و در ميان مراجع عظام تقليد نيز از جامعيت كم نظيري برخوردارند طبيعي است كه چنين جامع نگر باشند و اينگونه عميق به نيازهاي واقعي امروز و آينده انسان معاصر بيانديشند.
اكنون نوبت فضلاي حوزه هاي علميه است كه براي عملي شدن اين پيشنهاد اساسي و اصولي همت كنند و از اين طريق جامعه را كه در معرض تهديدهاي خطرناك توسط راهزنان عقيدتي است نجات دهند و به سوي حيات طيبه رهنمون شوند. گرمي بازار خرافه پرستان كه موجب انحراف عقيدتي بسياري از مردم و رونق بازار جهل و جمود و تحجر و قشري گري و سطحي نگري شده از عوامل مهمي است كه بزرگاني امثال حضرت آيت الله جوادي آملي را به ارائه پيشنهاد نگارش مفاتيح الحيات برانگيخته است . امروز متاسفانه در اثر رونق بازار خرافات و سطحي نگري خردمندان اهل تعقل احساس غربت مي كنند و به آبروي انسان هاي خدوم و فهيم چوب حراج زده مي شود. در جامعه اي كه ريا و تظاهر حرف اول را بزند و تقوا و خدمت بي منت خريدار نداشته باشد گمشده اصلي مردم « مفاتيح الحيات » است دستورالعملي كه رفتارها را اصلاح مي كند و مناسبات فرهنگي و اجتماعي را براساس موازين ديني شكل مي دهد.
