روزنامه جمهوري اسلامي 02/05/1387 صفحه هنر و ادبيات

  • در نخستين روز از همايش ملي توسعه در فرهنگ و هنر عنوان شد
    عدم درك صحيح از جايگاه فرهنگ مشكل جامعه ما

  • هفت هنر
  • مجتبي رحماندوست :
    رمان روانشناسانه كودك نداريم
  • *****
    در نخستين روز از همايش ملي توسعه در فرهنگ و هنر عنوان شد
    عدم درك صحيح از جايگاه فرهنگ مشكل جامعه ما




  • اولين همايش ملي توسعه و تحول در فرهنگ و هنر روز گذشته با سخنان رئيس كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي در تالار انديشه حوزه هنري آغاز به كار كرد.
    حداد عادل در آغاز سخنان خود با اظهار خرسندي از اهتمام حوزه هنري به مقوله فرهنگ و برپايي اين همايش گفت : خرسند شدم براي نخستين بار نگاهي به دور از شتاب زدگي و فارغ از روزمرگي به فرهنگ صورت گرفته است و در طول همايش موضوعات فرهنگي با تنوع بسيار باز شده و فرصتي براي انديشيدن در اين حوزه فراهم آمده است .
    وي ادامه داد : حداقل اين تلاش يادآور اين نكته به جامعه و مديران است كه فرهنگ يك علم است يك تخصص است . ولي متاسفانه كمتر كسي است كه به فرهنگ چنين نگاهي داشته باشد. همه تصور مي كنند كه فرهنگ احتياج به تخصص و دانش ندارد. حداقل كاري كه مي توان براي رفع اين برداشت نادرست انجام داد برگزاري يك چنين همايش هايي است .
    حدادعادل تصريح كرد : امروز فرهنگ به عنوان رشته هاي تخصصي در دانشگاههاي دنيا تدريس مي شود مخصوصا در حوزه ميان رشته اي به فرهنگ توجه زيادي ميشود. رابطه بين فرهنگ و دين جامعه شناسي ارتباطات اقتصاد و سياست مبين اين مسئله است . اينها همه تخصص هايي هستند برخاسته از تخصص اصلي فرهنگ .
    به گزارش فارس حدادعادل دو نگاه را در مواجه با فرهنگ برشمرد و ادامه داد : يكي از اين نگاهها اين است كه فرهنگ اصل است . فرهنگ ريشه است و فرهنگ در مقايسه با ساير امور مثل اقتصاد و توسعه مادي و ... مانند روح است در پيكر. بر اساس اين نگاه درست است كه عالم را آدم ميسازد ولي آدم را فرهنگ ميسازد. اگر خواهان اصلاح در وضع عالم هستيم بايد آدمي را نو بسازيم و آدم نو با فرهنگ ساخته مي شود. اين نگاه است كه فرهنگ را اصل ميداند. اما در كنار اين نگاه و درست در نقطه مقابلش نگاهي است كه فرهنگ را امري فرعي و جنبي ميداند. در واقع اصل براي صاحبان اين نگاه پيشرفت اقتصادي و مادي و توسعه ظاهري جامعه است . براي آنها خدمت واقعي به جامعه رفع مشكلات آب و نان و بهداشت است كه من هم اهميتش را انكار نميكنم . از نظر اينها فرهنگ امري است براي پركردن اوقات فراغت . مطمئنا اين نگاه نسبت به فرهنگ موجود است اگرچه هيچ كس جرات اظهارش را ندارد. آنها خجالت ميكشند از گفتن اين حرف و ميدانند كه حرفشان ناموجه است اما در عمق دلشان فرهنگ از چنين جايگاهي برخوردار است .
    رئيس پيشين مجلس شوراي اسلامي در ادامه تصريح كرد : هر وقت صحبتي از اختصاص بودجه در مقوله فرهنگ مي شود عمده را صرف چيزهاي ديگر ميكند و اگر چيزي زياد بيايد براي رفع تكليف كار فرهنگي مي كند. اين اعمال را در عمل مي بينيم نه در نظر. نگاه اول قدرت و سياست را براي فرهنگ مي خواهد. افرادي كه چنين ديدي دارند اگر به سمت قدرت و سياست ميروند ميخواهند از اين قدرت براي رسيدن به مقصود فرهنگي استفاده كنند اما نگاه دوم حتي فرهنگ را براي سياست مي خواهد.
    وي ادامه داد : بايد بپرسيم يك حكومت ديني مثل حكومت ما نگاهش به فرهنگ كدام نگاه است . قرآن از فرهنگ به عنوان درختي ريشه دار و محكم ياد ميكند. اين تمثيل مويد اين است كه در نگاه ديني و مذهبي نگاه اول به فرهنگ مورد تاييد است . كاري كه امام (ره ) انجام دادند اين بود كه به اين چراغ هاي پراكنده و روشن مانده كه در عمق خانه هاي ملت بود اعتنا كردند و به مردم امكان دادند كه شجاعت پيدا كنند و هركس چراغ كوچك خانه خود را به خيابان بياورد و همين چراغهاي كوچك آتشي شد كه هيچكس نتوانست جلوي آن را بگيرد. آنچه علت پيروزي ما بوده مي تواند علت دوام پيروزي ما باشد. اگر از مقوله فرهنگ غفلت كنيم پيروزي را از دست ميدهيم . اگر نگاه ما از نگاه اول به دوم بدل شود ما پيروزي انقلاب را از دست خواهيم داد. عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسي در ادامه با اشاره به دغدغه هاي فرهنگي مقام معظم رهبري تصريح كرد : مقام معظم رهبري شخصيتي هستند كه فرهنگي بودن ويژگي بارز ايشان است . همه تصديق ميكنند كه ايشان يك شخصيت كاملا فرهنگي هستند. گوهر وجودي رهبري گوهر ناب فرهنگي است . ايشان از سالهاي اول رهبريشان نسبت به مسئله تهاجم فرهنگي تذكر داده بودند و پيرامون آن دغدغه بسيار داشته و دارند. اينكه يك ديده بان اوضاع را رصد كند و راه هجوم را ببندد و قوم خودش را هشدار دهد و از هجوم دشمن در امان بدارد يك كار كاملا پيامبرگونه است .
    حداد عادل اظهار داشت : ايشان تهاجم فرهنگي را با ذكر مصاديق موكد و مكرر توضيح دادند ولي چقدر مردم و مسئولان اين حس رهبري را پذيرفتند و پيدا كردند امروز كمتر صحبت از تهاجم فرهنگي مي شود. گويي كه تهاجمي وجود ندارد. مقام رهبري در سالهاي اخير صحبت از مهندسي فرهنگي مي كنند. اين يك عنوان پرمعناست ولي چند نفر از ما دنبال اين هستيم كه كار مهندسي فرهنگي كنيم مهندسي فرهنگي يك كار دسته جمعي است . آيا واقعا امروز در جامعه ما هماهنگي در كار فرهنگي وجود دارد
    وي فقدان مدير كارآمد فرهنگي را يكي ديگر از معضلات فرهنگ خواند و گفت : ما تفكرمان نسبت به فرهنگ ناصحيح است و براي كار فرهنگي مدير تربيت نكرديم . بايد غم ما سربازان اين نبرد فرهنگي كه رهبر فرهيخته و فرهنگي داريم اين باشد كه فرهنگ اصل است . عدالت فقط نياز به رسيدگي مادي و اشخاص نيست بلكه حفظ گوهر دروني آنهاست . واقعا خيلي ها مشكل اقتصادي ندارند ولي مشكل فرهنگي دارند. براي مثال اگر يك مملكت مفهوم فرهنگ قناعت را درك نكند صرفه جويي در اقتصاد هم وجود نخواهد داشت . اگر ميخواهيم مسائل و مشكلات اقتصادي و رفاهي مان را مرتفع كنيم بايد عالم دروني افراد را اصلاح كنيم تا با عالم بيرون هماهنگ شود.
    بنيانيان : تقاضايي در مديران اجرايي براي اصلاح فرهنگ نيست
    در ادامه اين جلسه حسن بنيانيان رئيس حوزه هنري گفت : وظيفه اصلي حوزه هنري بهره گيري از هنر براي پيشرفت كشور است . حوزه هنري فرصتي براي هنرمندان جوان به وجود مي آورد تا بتواند هنر متعهد را حمايت كند. بسياري از هنرمندان ما از آموزش رسمي هنرمند نمي شوند و با خلاقيت ذاتي شان با آموزش هاي كوتاه مدت به آنها هنر آموخته مي شود.
    بنيانيان گفت : اين در شرايطي است كه دشمنان ما گل هاي اين حركت را براي چيدن انتخاب كردند. جريان شناسايي استعدادهاي درخشان كه شكل گرفته و برخي نخبگان علوم مختلف براي جذب به بيگانگان شناسايي شده اند و به صورت فرار مغزها بر ما تحميل شده است در عرصه هنر هم وجود دارد. وي ادامه داد : بيگانگان گاهي نخبگان ما را از مملكت خارج نمي كنند بلكه نخبه را در جامعه به خدمت مي گيرند و آن را مخرب فرهنگ خودمان ميكنند. نگاه ما در اين همايش نگاه كل نگر به موضوع فرهنگ است . در اين همايش به دنبال اين هستيم كه از شما خبرگان طلب راهنمايي و همكاري كنيم .
    بنيانيان تصريح كرد : كاركردها در جامعه ما سياسي است . از سوي ديگر منابعي هم كه در فرهنگ هزينه ميكنيم كارآيي كافي ندارد. چرا رهبر عزيز ما تا اين حد بر اهميت فرهنگ و مهندسي فرهنگي تاكيد دارند و مي گويند كه همه فعاليتها بايد پيوستگي فرهنگي داشته باشد. هر مسئولي بايد از دو زاويه به فرهنگ نگاه كند. اول اينكه عملش چه تاثيري بر فرهنگ دارد و دوم اينكه عملش چه موانع احتمالي براي نائل شدن به فرهنگ ايجاد كند.
    وي در بخش ديگري از صحبتش تصريح كرد : مديران فرهنگي احساس نياز به مشاور فرهنگي نمي كنند چون خودشان احساس نخبگي فرهنگي دارند. من به عنوان يك مدير فرهنگي دردمند مي گويم كه همه بايد از علم روز بهره بگيرند. من از حدادعادل و كميسيون فرهنگي خواسته اي دارم و آن اين است كه يك مركز مستقل رصد فرهنگي پايه گذاري كنيم كه مقوله هاي فرهنگي (چه كلان و چه جزئي ) را شاخص بندي كند و برنامه ريزي نمايد براي نايل شدن به اهداف فرهنگي كوتاه مدت و بلند مدت . چرا براي وزير يك جامعه اسلامي كفي از فرهنگ و دانسته هاي فرهنگي را تعريف نمي كنيم . فرهنگ بايد در كنار اقتصاد و سياست ديده شود. شرايط كنوني را يك فرصت تاريخي مي بينم و تك تك ما نسبت به اين فرصت تاريخي مسئوليم .
    شكي نيست كه در شرايط كنوني جامعه برگزاري جلسات هم انديشي و نشست هاي پژوهشي كه اهميت فرهنگ و لزوم بازبيني آن در جامعه را به مردم و مسئولان يادآوري مي كند بسيار مغتنم و ستودني بوده و مايه دلگرمي و آرامش هر انسان متعهد و ميهن دوستي را فراهم مي آورد اما بهتر آن نيست كه برگزار كنندگان محترم چنين جلساتي علاوه بر نمايش سعي خود در پريايي اين جلسات بخشي از همت خود را معطوف به توليداتي كنند به نحوي در راستاي اهداف فرهنگي نظام مقدس جمهوري اسلامي گام بردارد. به عبارتي حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي اگر چه تا كنون خدمات شاياني در عرصه توليدات فرهنگي داشته لكن بخش عمده اي از توليدات سينمايي اين حوزه چون « زمان مي ايستد » « آفسايد » « غروب شد بيا » و دهها عنوان ديگر كه در فرصتي مناسب به آنها پرداخته خواهد شد نه تنها در راستاي تعالي فرهنگ و هنر كشور نبوده بلكه موجبات سرافكندگي را فراهم آورده است .

  • *****
    هفت هنر




  • فيلمهاي « مردستيزانه » و غير متعهد در صف اكران
    سخنگوي شوراي صنفي نمايش از اكران عمومي فيلمهاي سينمايي « هميشه پاي يك زن در ميان است » كمال تبريزي و « ديوار » محمدعلي باشه آهنگر از هفته آينده خبر داد
    محمدرضا صابري گفت : از روز دوم مرداد اكران فيلم سينمايي « ديوار » محمدعلي طالبي در گروه سينمايي آفريقا آغاز ميشود. همچنين فيلمهاي « هميشه پاي يك زن در ميان است » تبريزي در گروه سينمايي قدس و « فرزند خاك » باشه آهنگر در گروه سينمايي استقلال از نهم مرداد روي پرده ميروند
    رونمايي از مناجاتنامه منظوم منسوب به حضرت علي (ع )
    موزه هنرهاي ديني امام علي (ع ) و موسسه آفرينشهاي هنري آستان قدس رضوي مراسم رونمايي از « مناجات نامه منظوم منسوب به حضرت امير » را برگزار مي كنند. به گزارش روابط عمومي موزه كتاب « مناجات نامه منظوم منسوب به حضرت علي (ع ) » به خط استاد ميرعلي هروي هنرمند برجسته قرن دهم هجري محفوظ در كتابخانه آستان قدس رضوي يكي از متوني است كه علاوه بر اهميت عرفاني و ويژگي هاي ادبي در مسير تاريخ به يكي از سنجه هاي هنري استادان خوشنويسي تبديل شده است
    اين مرقع 12 صفحه و هر صفحه آن شامل 12 سطر است كه در سال 939 هجري قمري به رشته تحرير درآمده است . كليه اوراق اين مرقع با كاغذ ابري متن و حاشيه شده كه متن خوشنويسي با طلا اندازي دندان موشي و جدول كشي آراسته شده است . همچنين خوشنويسان برجسته اي چون سلطان علي مشهدي ميرعلي هروي مير عماد سيفي ميرزا غلامرضا اصفهاني احمد قوام غلامحسين اميرخاني و... در معلاي مرتبه خود به كتابت اين متن عارفانه به خط نستعليق مبادرت كرده اند


    پخش آخرين كار « شكيبايي » براي نخستين بار در تلويزيون
    فيلم تلويزيوني « آشيانه اي براي زندگي » كه آخرين كار زنده ياد خسرو شكيبايي محسوب ميشود روز جمعه روي آنتن شبكه سه سيما خواهد رفت
    به گزارش فارس فيلم تلويزيوني آشيانه اي براي زندگي آخرين اثري است كه مرحوم خسرو شكيبايي در آن ايفاي نقش كرد. بنابر اين گزارش اين تله فيلم كه زنده ياد خسرو شكيبايي در آن نقش يك پيرمرد را ايفا كرده است روز جمعه ساعت 15 : 20 روي آنتن شبكه سه سيما خواهد رفت . داستان فيلم تلويزيوني آشيانه اي براي زندگي توسط بهرام درخشان توسط طرحي از حميد طالقاني نوشته شده و به تهيه كنندگي سعيد جهانيان ساخته شده است
    اين فيلم تلويزيوني را حميد طالقاني كارگرداني كرده و بازيگراني چون فريبا متخصص بهزاد رحيم خاني ابراهيم آبادي حميد طالقاني كيومرث ملك مطيعي كيانوش گرامي فرهاد بشارتي افشين سنگ چاپ محمد فيلي سيما مطلبي شيوا خسرو مهر محسن دانشور سعيد جهانيان سهم الدين دارايي و شراره رنجبر در آن ايفاي نقش كرده اند.
    نمايشگاه نستعليق برجسته ترين نمايشگاه سده هاي اخير است
    يدالله كابلي نمايشگاه استادان بزرگ نستعليق را برجسته ترين نمايشگاه خوشنويسي خواند كه تاكنون ديده است . يدالله كابلي هنرمند خوشنويس در گفت و گو با فارس نمايشگاه استادان بزرگ نستعليق را كامل ترين و برجسته ترين نمايشگاه در سده هاي اخير دانست
    وي افزود : اين آثار برجسته از مجموعه هاي شخصي هنرمندان و دوستداران هنر گردآوري شده است و با كارشناسي صاحبنظران و هنرمندان براي نمايش انتخاب شده است . كابلي همچنين با تاكيد بر ضرورت استفاده از شيوه هاي مدرن در هنر خوشنويسي گفت : اقلام مختلف خط بنا به ضرورت زماني و مكاني به وجود آمده است و در طي 5 قرن خطوط مختلفي چون كوفي محقق ريحان ثلث و نسخ رواج يافتند و از قرن 8 نيز شاهد رواج خط نستعليق و شكسته نستعليق هستيم كه البته هر كدام از اين خطوط كاربردهاي خاص خود را دارند.اما با توجه به سير تطور و تكامل خط در دوران مختلف هنرمندان خوشنويس معاصر ما نيز لازم است كه خلاقيت فردي خود را نيز به نمايش بگذارند

  • *****
    مجتبي رحماندوست :
    رمان روانشناسانه كودك نداريم


  • مجتبي رحماندوست گفت : ما در بخش روانشناسي كودك و نوجوان رمان نداريم و فقط تلاش هايي در حال انجام است .
    نشست « جايگاه ادبيات كودك و نوجوان در فرهنگ عمومي » صبح روز گذشته در سالن كنفرانس پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات با حضور مجتبي رحماندوست كارشناس ادبيات كودك و نوجوان برگزار شد. رحماندوست با بيان اينكه فرهنگ عمومي كودك و نوجوان و كتابخواني (ادبيات ) در ارتباط با هم و تاثيرگذار بر يكديگر هستند گفت : كتابخواني را به دو دسته خود كتاب و مسايل پيراموني كتاب تقسيم مي كنم .
    وي خود كتاب را به سه دسته محتواي كتاب فرم جاذب ظاهر يا فيزيك كتاب و منطبق با اصول روانشناسي كودك و نوجوان تقسيم كرد و افزود : اگر انتظار داريم كتاب خواندن بچه وسيله اي براي ارتقاي علم و دانايي او باشد بايد محتواي كتاب همسو با ارتقا فرهنگ عمومي باشد. همچنين فرم جاذب در قالب ادبيات است و ظاهر يا فيزيك كتاب شامل قطع طرح روي جلد و حجم كتاب ميشود.
    وي عوامل بيروني را به 3 دسته در دسترس بودن نويسنده و انگيزه تقسيم و تصريح كرد : يكي از عوامل تيراژ كتاب در دسترس بودن آن است . اين دسترس بودن كتاب مي تواند در كتابخانه به صورت كتابخانه مدرسه و يا كتابخانه كلاس و همچنين در خانه به صورت كتابخانه خانگي و يا سبد كالا باشد. همچنين فروش كتاب در مدارس كه سال ها حرفش را زديم هيچ وقت اتفاق نيفتاده است كه مثلا يك ميز در مدارس بگذاريم و به بچه ها بگوييم كه اين كتابهاي فروشي اين هفته است و هفته بعد كتابهاي ديگري عرضه مي شود. ما داريم درباره مدارس حرف مي زنيم وگرنه مي توانيم بحث در دسترس بودن و فروش كتاب را در مراكز انتظار مانند آرايشگاهها پايانه ها و ايستگاه ها داشته باشيم .
    رحماندوست درباره نويسنده عنوان كرد : نويسنده اگرچه از خود كتاب جدا نيست ولي به صورت مجازي و انتزاعي آن را در اين تقسيم بندي جدا مي كنم . اگر تعهد در اثر مطرح است به معناي تعهد در نويسنده است و نويسنده و اثر از هم جدا نيستند. اين نويسنده ادبيات كودك و نوجوان مومن بودن متخلق بودن و تسلط را از شروط نويسنده عنوان و اظهار كرد : اگر نويسنده بخواهد فرهنگ عمومي را ارتقا دهد نبايد دين و ايمان مردم را متزلزل كند. همچنين متخلق بودن نويسنده عمل صالح است و اگر انتظار داريم بچه ها وفاداري حيا و عفت و ديگر خصايص و فضايل اخلاقي را ياد بگيرند تا خود نويسنده اين چنين نباشد در اثرش هم جاري نمي شود. وي پس از بحث درباره كتابخواني به بحث درباره كودكان و نوجوانان پرداخت و گفت : روانشناسي كودك و نوجوان نيازهاي كودك و نوجوان نيازهاي فرهنگ عمومي و تناسب آثار دسته بندي كودكان و نوجوانان را تشكيل مي دهد. ما در بخش روانشناسي كودك و نوجوان پيرامون رمان كودك اثري نداريم و فقط تلاش هايي در حال انجام است . اين پژوهشگر ادبيات كودك تاكيد كرد : افزايش آگاهي برانگيختن حس خاص سرگرمي و پاسخ به سوالات نيازهاي كودكان را برطرف مي كند و تناسب آثار شامل محتوا و فرم نويسنده و انگيزه است .
    رحماندوست درباره فرهنگ عمومي سه خصيصه دين فرهنگ شرقي و فرهنگ انقلاب اسلامي را موثر توصيف و اذعان كرد : با مطالعه كتابهاي ديني مي توان به ارتقا فرهنگ عمومي كمك كرد. نبايد بچه ها را به سوي آثار سكولاريزم سوق دهيم و الان اين چيزي است كه در آثار ترجمه غربي شاهد هستيم و نشاني از خانواده در اين آثار نمي بينيم . وي مردمي بودن قداست خانواده و حيا و عفت را از ويژگي هاي فرهنگ شرقي برشمرد و افزود : استقلال و مقاومت از خصوصيت هاي فرهنگ انقلابي است و اگر كتابي باشد كه بگويد تو به ديگران وابسته اي و نمي تواني شرايط را تغيير دهي حتي اگر بهترين تكنيك را هم دارا باشد در جهت ارتقا فرهنگ عمومي نيست و اين روحيه مقاومت چنان اهميت دارد كه انجمن نويسندگان عرب معتقد به عدم التابع بودن هستند.