عوامل موثر در بحران جهاني غذا
بسم الله الرحمن الرحيم
برگزاري اجلاس سران 8 كشور صنعتي جهان در شهر « هوكايدو » در شمال ژاپن فرصتي براي واكاوي بحرانهاي جهاني غذا و انرژي به وجود آورده است . موج عظيم جمعيت معترضين و تظاهر كنندگاني كه نقش 8 كشور صنعتي را در اين 2 بحران جهاني برملا مي كنند به خوبي نشان مي دهد كه ريشه هاي اين بحران و عوامل موثر در هر 2 بحران شناسائي شده است .
روزنامه آمريكائي نيويورك تايمز طي مقاله اي به نقش آشكار و نهان كشورهاي صنعتي بويژه آمريكا و اتحاديه اروپا در بحران غذا اشاره دارد ولي با جمله پردازيهاي محافظه كارانه صرفا به بخش هائي از فعاليت غرب در اين مقوله پرداخته و آنرا فقط درحد « سو مديريت » و دست بالا « سياستهاي غلط » ارزيابي مي كند حال آنكه آمريكا و اتحاديه اروپا « تعمدا » و با آگاهي كامل نسبت به نتايج حاصله و نه از روي اشتباه و ندانم كاري دست به چنين اقداماتي زده اند.
خوبست براي آنكه درك بهتري نسبت به قضايا داشته باشيم فهرست اصلي ترين تصميمات و اقدامات موثر در بحران جهاني غذا را مرور كنيم :
زمينه سازي و اقدام كشورهاي صنعتي براي توليد « سوخت زيستي » از محصولات كشاورزي و از جمله تبديل محصولات كشاورزي به اتانول كه براي مثال تمامي رشد توليد جهاني ذرت بين سالهاي 1383 تا 86 قرباني توليد اتانول در آمريكا شده است . بعلاوه در آمريكايي لاتين و كشورهاي عضو اتحاديه اروپا بخش اعظم محصولات كشاورزي توسط صنايع توليد اتانول بلعيده شده است و حتي خودروهاي سازگار با محصول جديد كه با اتانول بعنوان سوخت كار مي كنند در مقياس وسيعي وارد بازار شده كه اشتهاي مصرف اتانول در مقياس منطقه اي و جهاني را به شدت افزايش دهد و باعث رشد تقاضا شود. همين سياست كه دقيقا تعمدي اتخاذ شده قيمت جهاني ذرت و دانه هاي خوراك دام را افزايش داده و در نتيجه كشاورزان به جاي كشت ذرت به كشت ساير محصولات كشاورزي روي آوردند و بطور تصنعي نيز باعث كمبود ذرت در بازار جهاني و توزيع مصرف شدند.
نبايد از نظر دور داشت كه صرفنظر از استفاده هاي اين چنيني از محصولات كشاورزي براي توليد اتانول در مقياس عظيم صنعتي غرب عموما از سياست انهدام محصولات كشاورزي از جمله گندم شكر و حتي نابود كردن دام هاي زنده در مقياس انبوه مانع ورود محصولات بيشتر به سيكل مصرف شده و از اين طريق سعي كرده است از كاهش قيمت محصولات كشاورزي و فرآورده هاي گوشتي در سطح جهاني جلوگيري كند.
علاوه بر اين نوسانات شديد قيمت محصولات كشاورزي در طول ماههاي اخير نشان مي دهد كه اين پديده يك فرايند طبيعي و عادي نيست بلكه تحت تاثير دستهاي پنهان و آشكار شوكهاي مصنوعي به بازار جهاني محصولات كشاورزي وارد مي شوند و حتي باجنجال تبليغاتي سعي شده به اين پديده دامن زده شود.
البته برخي حوادث نيز تحت عنوان واكنش هاي طبيعي جوامع محروم نسبت به رشد فزاينده قيمت مواد غذايي در جهان قابل درك است .
اين پديده را به صورت هجوم افراد پابرهنه و محروم به مزارع گندم به منظور دستيابي به حداقل يك وعده نان در گوشه و كنار جهان شاهد بوده ايم كه البته با استخدام افراد مسلح به منظور حفاظت نظامي از كشتزارهاي وسيع گندم به آن پاسخ داده شده است .
علاوه بر اين موارد نكته اي ظريف و كليدي وجود دارد كه كمتر مورد توجه قرار گرفته ولي بسيار حياتي به نظر مي رسد و آن اصرار غرب براي معرفي كشورهاي توليد كننده و صادر كننده نفت و گاز بعنوان عوامل افزايش قيمت جهاني مواد غذائي است . در واقع غرب با بهره گيري از چند اهرم فشار گوناگون و تاثيرگذاري تصنعي در معادله عرضه و تقاضا سعي دارد انگشت اتهام در اين بحران جهاني را به سوي توليد كنندگان نفت نشانه گيري كند و به افكار عمومي جهان چنين وانمود كند كه گويا افزايش قيمت نفت باعث بحران غذا شده است حال آنكه از ديدگاه تخصصي بويژه در فرايند توليد « محصولات ديمي » درصد بسيار پائيني به هزينه هاي انرژي تعلق مي گيرد و تاثيرات ناشي از افزايش قيمت نفت در محصولات كشاورزي عموما بسيار ناچيز است .
اين نكته بويژه با در نظر گرفتن نوسانات قيمت برخي محصولات كشاوررزي در طول يك ماه يك هفته و گاه يك روز به خوبي آشكار است كه دستهائي براي نقش آفريني و وارد كردن شوك بر بازار جهاني محصولات كشاورزي وارد عمل شده و قيمت ها را عمدا دستكاري مي كنند. همين پديده در مقياس ظريف تر و بطور مستمر براي مقوله نفت خام و فرآورده هاي نفتي عينا تكرار مي شود. اگرچه عموما براي هر بار نوسانات قيمت نفت توجيهاتي مطرح مي شود و براي هر شوك وارده دلايل و عواملي ذكر مي گردد و همواره ادعا مي شود كه عرضه و توليد نفت خام با يكديگر برابري نمي كند ولي بايد پرسيد چگونه ممكن است در طول يك روز روند جهاني عرضه و توليد نفت خام تا اين اندازه تاثيرگذار باشد بعلاوه چرا عليرغم توليد بيشتر حتي ورود صدها هزار بشكه نفت اضافي هم باعث افزايش قيمت مي گردد و نتايج معكوسي را به بار مي آورد
روشن است كه غرب و به ويژه آمريكا و اتحاديه اروپا در اين 2 بحران غذائي و انرژي مستقميا دست دارند و با اقدامات آشكار و پنهان خود اهداف خاصي را دنبال مي كنند كه البته شناسائي و افشاي آن نيز كار چندان مشكلي نيست .
