اشاره :
در سفر آقاي « مرتضي پويا » معاون موسسه فرهنگي ـ مذهبي « عوامي تحريك » پاكستان و از تحليل گران مسائل اين كشور به تهران فرصتي شد تا از وي دعوت كنيم تا با حضور در دفتر روزنامه ما را در جريان مسائل اخير پاكستان و ديدگاه هاي خود و موسسه متبوعش درباره آينده تحولات اين كشور قرار دهد.
آقاي پويا پيشتر رياست « موسسه استراتژيك پاكستان » را به عهده داشته و مدت 10 سال است كه با آقاي « طاهر القادر » رئيس موسسه « منهاج القران » همكاري مي كند.
س ـ اينگونه احساس مي شود كه آرامش سياسي فعلي در پاكستان چندان باثبات نيست . به نظر مي رسد پاكستان در روزهاي آينده شاهد تحولات تازه اي خواهد بود. نظر شما در اين باره چيست
ج ـ بسم الله الرحمن الرحيم . در چندين سال گذشته معمولا دولتها طي يك سازش هايي به قدرت مي رسند كه اين دوره هم همانگونه است . آقاي مشرف در جريان يك اقدام مخالف قانون اساسي پاكستان در انتخابات رياست جمهوري خود را بار ديگر بر مسند نشاند. در انتخابات اخير هم كه خيلي ها معتقدند انتخابات آزاد و بدون مسئله بود اينطور نيست و تخلفاتي صورت گرفت . بعد هم قدرت هنوز هم از دست مشرف خارج نشده است . قدرت دست خودش است و اين احزابي كه گرد هم آمده و ظاهرا همكاري مي كنند پشت پرده آن مسائلي هست كه من آن را « كمپ ديويد » در سياست پاكستان مي نامم به اين معني كه آنها مي خواهند نشان دهند مجلسي كه اكنون تشكيل شده كاملا آزاد و بدون تقلب شكل گرفته است و آنها توسط اين مجلس اسرائيل را به رسميت بشناسند. كه البته مهمترين هدف آمريكا هم در پاكستان همين است (يعني شناسايي اسرائيل ). دوم اينكه اين مجلس قصد دارد با هندوستان مسائل و موارد اختلاف را فيصله بدهد بدون اينكه ملت پاكستان به حقوق و مطالبات خود دست يابد. اين دو هدفي است كه بيشتر از همه آمريكائيها دنبال آن هستند كه از طريق اين مجلس به آن تحقق بخشند.
در مورد موقعيت مشرف به تحليل بنده مشرف بسيار ضعيف شده است و در آينده نزديك رفتني است . حالا يا خودش به اختيار خود مي رود و يا اينكه استيضاح مي شود. و بهر حال در صحنه سياسي پاكستان وقوع تحولات شگرف قابل انتظار است و به نظر من يك خط سومي به جز دو جريان « مسلم ليگ » و « حزب مردم » پا به عرصه خواهد گذاشت و پيروز خواهد شد كه محافظ مرزهاي عقيدتي مردم پاكستان باشد. بدون در نظر گرفتن مرزهاي عقيدتي صحنه سياس پاكستان همواره آشفته خواهد بود.
س ـ پاكستان در سالهاي اخير بسيار در حوزه نفوذ كشورهاي غربي به خصوص آمريكا بوده است و بهمين دليل بسياري معتقدند ادامه حكومت مشرف تا به امروز به اين دليل بوده است كه آمريكائيها جايگزين مورد دلخواه خود را پيدا نكرده اند. آيا همين طور است
ج ـ نه آمريكائيها هر زمان بخواهند فرد ديگري را مي توانند وارد صحنه كنند و به اصطلاح از سبد در بياورند. هميشه انتخاب روساي ارتش پاكستان با چراغ سبز آمريكا بوده است ولي اين بار آمريكايي ها اين مسئله را خيلي علني كردند و بروز دادند كه ما انتخاب كرديم چه كسي رئيس ستاد ارتش پاكستان باشد و اين بزرگترين لطمه به اعتبار ارتش پاكستان است . خوب مشرف را هم آمريكايي ها به رياست ارتش پاكستان رساندند و كودتاي وي هم تحت حمايت آمريكا بوده كه مشرف به اينجا رسيده است ولي تا به حال اينقدر آشكار و واضح نبوده است . اين بار آشكار گفتند كه ما تعيين مي كنيم اين رئيس ستاد ارتش باشد و « بي نظير » هم به حكم ضرورت تاييد كرد وي بايد رئيس ستاد باشد كه اين خود يك ضربه بزرگي به پاكستان بوده است . از طرف ديگر كشورهاي عربي هم خيلي مداخله كردند و مداخلاتشان هم علني بوده است .
س ـ در مورد خط سومي كه شما اشاره كرديد مي شود توضيح بيشتري بدهيد.
ج ـ البته چيزي كه مي توانم بگويم در تشكيل خط سوم بر خلاف گذشته مشخصا عربستان نقشي نخواهند داشت چرا كه عربستاني ها گرايششان تنها به يك خط است و آن خط نواز شريف مي باشد. جريان نوازشريف يك جريان سازشكار است و يك موقعي آماده بود اسرائيل را رسما به رسميت بشناسد توسط دولت خودش .
در مورد اينكه پشتوانه خط سوم چيست بايد بگويم اولا اينكه بسياري از گروههاي سياسي در انتخابات شركت نكردند و عمده نامزدهايي كه در انتخابات شركت كرده و پيروز شده اند گرايشات لائيك دارند به جز « فضل الرحمان » يعني رئيس « جمعيت علماي اسلام » . واقعيت اين است كه فضل الرحمن در انتخابات اخير باخت چرا كه دولت از وي حمايت نكرد. دفعه قبل به دليل اينكه هم دولت و هم آمريكا از اين حزب حمايت كردند راي خوبي آورد كه مي خواستند از وي استفاده كنند و در عملياتي كه در افغانستان انجام مي دهند. نظرشان اين بود كه با آمريكا همكاري كند و همكاري كرد بر خلاف شعارهايي كه وي عليه آمريكا سر مي داد.
البته مشخصا نمي توانم بگويم چه جرياني در انتخابات شركت نكرد مثلا « جماعت اسلامي » شركت نكرد.
س ـ آيا مثلا « جماعت اسلامي » تحت حمايت سعودي ها نيستند.
ج ـ نه با سعودي ها نيستند. چرا يك موقعي بودند ولي الان ديگر نيستند. لازم است به يك جرياني به نام « ديوبندي ها » اشاره كنم جرياني كه ضعيف است ولي در صحنه پاكستان فعال مي باشد. « سپاه صحابه » نيز متعلق به اين جريان است . اين گروه با وجود اينكه طرفدار چنداني در پاكستان ندارند ولي بسيار فعال است . اينها هم از هند تغذيه مي شوند هم از صدام تغذيه مي شدند و يك زمان هم مورد حمايت سعودي ها بودند. ولي در جنگ بين صدام و سعودي ها اين ها طرفدار صدام بودند. الان موقعيت « ديوبندي ها » تضعيف شده است . خصوصا در زمينه سياست . به همين دليل ما پيش بيني مي كنيم خط سوم مي تواند نيروها و طرفداران بسياري را جذب كند. حتي اين خط سوم بسياري از آراي حزب مردم و حزب مسلم ليگ را جذب خواهد كرد چرا كه اين هر دو حزب زمين خواهند خورد.
س ـ نكته اي كه قابل تامل است اين است كه در مردم پاكستان ما يك نفرت شديدي نسبت به اسرائيل مشاهده مي كنيم ولي در مسئولان اينگونه نيست علت آن را چه چيزي مي دانيد. آيا يك اراده اي از خارج اين سياست را تحميل نمي كند
ج ـ بله همينطور است . اصولا سياستمدارها قبل از روي كار آمدن و در اوايل حكومت براي جلب نظر مردم چيزي را مي گويند ولي بعدا سياست مورد نظر خود را دنبال مي كنند. مثلا همين مشرف در اول گفت براي من فقط مردم پاكستان مهم هستند و من ديگر دنبال كشمير و فلسطين نيستم . ولي الان مي بينيم فقط دنبال اسرائيل است . ولي مردم خونسردند. نواز سياست منفعلي در برابر اسرائيل دارد بي نظير هم همين طور بود و با شيمون پرز هم چندبار ملاقات كرد. اولمرت را ملاقات كرد. اينها توجيهاتشان اين است كه ما چرا بايد با اسرائيل بد باشيم ما كه جنگي با آن نداريم . « عوامي ليگ » هم همين است . مي گويد ما بايد مسائل داخلي خود را سر وسامان دهيم ما چه كار به فلسطين داريم . البته با تبليغات مي كوشند اين خط را به جامعه تحميل كنند. در مورد كشمير اين سياست منفعل را ادامه مي دهند من همه چهار حزب عمده را مي گويم و الان هم با آوردن چهار حزب به مجلس مي خواهند به تصميماتشان اعتبار بدهند. ولي نكته قابل تامل اين است كه اسرائيل روز به روز دارد ضعيف تر مي شود. من از كساني هستم كه از چند سال قبل گفته ام اسرائيل به زودي از بين خواهد رفت و چه بسا همين امسال سال زوال اسرائيل باشد. ماندني نيست . بسياري از تحليل گران براين نكته متفق القول هستند كه اسرائيل دچار ضعف و شكست شده است . حتي خود تحليل گران آمريكايي نيز معتقدند شرايط فعلي نمي تواند اسرائيل را سرپا نگاهدارد. مردم پاكستان معتقد به اصولي هستند و كسي نمي تواند آنرا تغيير دهد و خواستار آزادي قبله اول مسلمانان هستيم . نكته مهم اين است كه با فروپاشي اسرائيل كل نظام منطقه دگرگون خواهد شد. كدام شيخ (عرب ) مي ماند تمام شيوخ ازبين مي روند. و بالتبع ازبين رفتن اسرائيل در سياست هندوستان نيز تغييرات مهمي به وجود خواهد آورد.
هندوستان بايد از شكست اسرائيل بسيار نگران شود كه با (آن سابقه دوستي با اسرائيل ) با مردم مسلمان منطقه چگونه برخورد كند و اين باعث خواهد شد كه دهلي خودش در كشمير كوتاه بيايد. خيلي از مفسرين هندي هم اكنون هم براين عقيده هستند كه شناسايي اسرائيل توسط هند و ارتباط نزديك با آن يك خودكشي براي هند بوده است . براي مثال « ناتوار سينگ » وزير امور خارجه سابق هند در تحليلي نوشت كه پاكستان اگر اسرائيل را به رسميت بشناسد همان اشتباه وخودكشي هند را مرتكب خواهد شد.
اسرائيل بسيار در تنگناست . همانگونه كه سيدحسن نصرالله دبيركل حزب الله لبنان نيز بيان كرد كه تا زمان انتقام شهيد « مغنيه » اسرائيل ازبين خواهد رفت . مطمئن باشيد اگر ما هم با ترديد به اين اظهارات بنگريم اسرائيلي ها با جديت آن را دنبال مي كنند.
از سوي ديگر آمريكا هم خود به وضعيت بسيار وخيمي دچار شده است . در عراق و افغانستان گرفتار شده و چاره اي ندارد جز اينكه هم افغانستان هم بايد تخليه كند و هم عراق را. اصولا در خود آمريكا يك تغيير نگرشي نسبت به اسرائيل دارد به وجود مي آيد كه روز به روز آشكارتر مي شود. تلاش آمريكا براي جلوگيري از رشد تفكر اسلام خواهي براي نجات اسرائيل است كه البته شكست خورده است . هم اكنون ما مي بينيم جريانات اسلامي در فلسطين و لبنان قدرت گرفته است . عربستان هم اكنون وضعيتش بسيار ضعيف شده و خود را در باتلاق مي بيند.
س ـ آينده پاكستان را چگونه مي بينيد
ج ـ بنده كه خيلي خوشبين هستم . پاكستان سياستش را در آينده براساس يك نهضت اصيل كه محورش اسلام باشد استوار خواهد كرد. مردم سياست هاي فعلي (لائيك ها) را ديده اند و خسته شده اند و بارديگر به مذهب چشم دوخته اند. مردم پاكستان گرايش عمده اي به مذهب سياسي پيدا كرده اند. تابحال تلاش زيادي از سوي هند آمريكا و عربستان و ديگران شده تا مردم از مذهب متنفر بشوند مثلا سپاه صحابه را راه انداختند ولي اكنون شرايط تغيير كرده است .
س ـ در مورد تسليحات اتمي پاكستان آيا آنرا يك امتياز براي پاكستان مي دانيد. و نكته دوم اينكه چرا اين حساسيت خارجي در مورد پاكستان نيست ومثلا بر روي ايران هست
ج ـ فشارهايي كه الان ايران مي بيند درباره مسائل هسته اي و غيره پاكستان هم همين فشارها را از سوي آمريكا در حاليكه ادعاي رفاقت داشت تحمل كرده است . بالاخره با تلاش و ابتكارهايي كه ما داشتيم توانستيم كار خودمان را به نتيجه برسانيم . ايران هم خودش مي داند كه چگونه دنبال كند قضيه را. بايد بگويم كه نگراني آمريكا از دستيابي ايران به تكنولوژي هسته اي نيست بلكه از ايدئولوژي و تفكرات مذهبي آن نگران است .
دوم اينكه حساسيت آمريكا نسبت به سياست هسته اي ايران بهانه است . واقعيت اين است كه آمريكا در صدد است ايران را وادار به شناسايي اسرائيل بكند و اين سياست ضداسرائيلي را كنار بگذارد. حتي اگر ايران صاحب چندين سلاح اتمي هم باشد براي آمريكا مهم نيست اين بهانه است براي فشار در زمينه شناسايي اسرائيل .
همين الان هم كه ما متحد آمريكا در جنگ در افغانستان و در مبارزه با تروريسم هستيم آنها همچنان فشار مي آورند تا كنترل تسليحات اتمي پاكستان دست آنها باشد. آنها وحشت از آن دارند كه نكند اين تسليحات هسته اي به دست مكتبي ها بيفتد. اصل هدف آمريكا از اين قضايا حفظ موجوديت اسرائيل است .
از سوي ديگر اسرائيل به غرب فشار مي آورد. شارون چهار سال قبل حتي تهديد كرد كه اگر غربي ها به خواسته هاي اسرائيل براي مقابله با كشورهاي موردنظر تل آويو تن ندهند سلاح هاي اتمي خود را عليه غرب به كار خواهد گرفت .
نكته ديگر اينكه آنها از قدرتمند شدن اقتصادي سياسي و نظامي ايران بيم دارند . الان ايران مثلا نسبت به 30 سال قبل چه مقدار از لحاظ ديپلماسي نظامي و اقتصادي قدرتمندتر شده است . اين شرايط حتي موجب شده است آمريكائيها از تهديدات آشكار عليه ايران رويگردان شوند و عقب نشيني كنند. پس همانگونه كه مي بينيم محور همه فشارها عليه ايران و اصولا استراتژي غرب تحفظ اسرائيل است ولي نمي توانند چرا كه اسرائيل در حال نابودي است .
س ـ عاملين قتل بي نظير چه كساني هستند
ج ـ هنوز مشخص نيست ولي من احتمال قوي مي دهم كه عوامل يكي از كشورهاي پرنفوذ عرب منطقه و به احتمال زياد عربستان در اين ترور دست داشته باشد. به دليل اينكه آنها پيش بيني مي كردند با روي كار آمدن بي نظير بوتو كه احتمالش هم زياد بود موقعيت آنها در پاكستان به شدت تضعيف تر از آني كه هست خواهد شد. آنها با نواز شريف بسيار همسو هستند و خيلي بر روي وي سرمايه گذاري كرده اند.
به نظر من يك خط سومي به جز دو حزب « مسلم ليگ » و « حزب مردم » پا به عرصه خواهد گذاشت و پيروز خواهد شد كه محافظ مرزهاي عقيدتي مردم پاكستان باشد. اين خط بسياري از آراي حزب مردم و مسلم ليگ را نيز جذب خواهد كرد چرا كه اين دو حزب زمين خواهند خورد
آمريكائيها هر زمان بخواهند مي توانند فرد ديگري را وارد صحنه پاكستان كنند و به اصطلاح از سبد در بياورند. هميشه انتخاب روساي ارتش پاكستان با چراغ سبز آمريكا بوده است ولي اين بار آنرا خيلي علني كردند و اين بزرگترين لطمه به اعتبار ارتش پاكستان است
من از كساني هستم كه از چند سال قبل گفته ام اسرائيل به زودي از بين خواهد رفت و چه بسا همين امسال سال زوال اسرائيل باشد. ماندني نيست . حتي خود تحليل گران آمريكايي نيز معتقدند با شرايط فعلي اسرائيل نمي تواند سرپا باشد
با فروپاشي اسرائيل كل معادلات منطقه دگرگون خواهد شد. كدام شيخ (عرب ) مي ماند تمام شيوخ از بين خواهند رفت
آمريكا به عنوان حامي اصلي اسرائيل خود به وضعيت وخيمي دچار شده است . در عراق و افغانستان گرفتار است و چاره اي ندارد جز اينكه هم افغانستان را تخليه كند و هم عراق را. الان در خود آمريكا يك تغيير نگرشي نسبت به اسرائيل به وجود آمده است كه روز به روز آشكارتر مي شود
مردم (پاكستان ) سياست فعلي (لائيك ها) را ديده اند و از آن خسته شده اند و بار ديگر به مذهب چشم دوخته اند. تا به حال تلاش زيادي از سوي هند آمريكا و عربستان و ديگران شده تا مردم از مذهب متنفر شوند. مثلا سپاه صحابه را راه انداختند ولي الان شرايط تغيير كرده است
نگراني آمريكا از دستيابي ايران به تكنولوژي هسته اي نيست بلكه از ايدئولوژي و تفكرات مذهبي آن نگران است
الان هم كه متحد آمريكا در جنگ در افغانستان و در مبارزه با تروريسم هستيم آنها همچنان فشار مي آورند تا كنترل تسليحات اتمي پاكستان دست آنها باشد. آنها وحشت دارند نكند اين تسليحات به دست مكتبي ها بيفتد. اصل هدف آمريكا از اين قضايا حفظ موجوديت اسرائيل است