اشاره
پس از ارتحال مرجع عاليقدر تشيع حضرت آيت الله العظمي فاضل لنكراني رهبر معظم انقلاب حضرت آيت الله خامنه اي پيامي به اين مناسبت و درباره ضايعه فقدان و خصوصيات و برجستگي هاي آن بزرگوار صادر فرمودند. متن اين پيام را به مناسبت اولين سالگرد ارتحال مرجع فقيد تشيع مرور مي نمائيم :

بسم الله الرحمن الرحيم
انالله و انااليه راجعون
با تاسف و تاثر فراوان از ارتحال فقيه مجاهد مرحوم مغفور حضرت آيت الله آقاي فاضل لنكراني رضوان الله تعالي عليه اطلاع يافتم . اين ضايعه اي سنگين براي حوزه علميه و ملت شريف ايران است .
حوزه علميه يكي از استوانه هاي علمي و تحقيقي و يكي از استادان برجسته خود و ملت ايران يكي از مراجع تقليد انقلابي و بيدار و پرتحرك خود را از دست داد. ايشان در سالهاي طولاني دوران اختناق در شمار برجستگاني از حوزه علميه قم بودند كه در ميدانهاي گوناگون مبارزات حضور داشته و رنج تبعيد را به جان خريدند و پس از پيروزي انقلاب از جمله روحانيون نامداري بودند كه نقشهاي مهمي در همه موارد حساس ايفا نمودند. رحمت خدا برايشان باد.
اينجانب اين مصيبت بزرگ را به حضرت بقيه الله ارواحنافداه و به مراجع عظام و علماي اعلام و فضلا و طلاب حوزه مباركه و به عموم ملت ايران تسليت ميگويم . همچنين به خانواده مكرم و آقازادگان ارجمند و ديگر بازماندگان و منسوبان ايشان عرض تسليت كرده تسلا و صبر آنان را از خداوند متعال مسالت مينمايم .
والسلام علي عبادالله الصالحين
سيد علي خامنه اي
26 خرداد 1386
حضرت آيت الله خامنه اي :
ارتحال فقيه مجاهد حضرت آيت الله فاضل لنكراني ضايعه اي سنگين براي حوزه علميه و ملت شريف ايران است .
حضرت آيت الله خامنه اي :
حوزه علميه يكي از استوانه هاي علمي و تحقيقي و يكي از استادان برجسته خود و ملت ايران يكي از مراجع انقلابي و بيدار و پرتحرك خود را از دست داد.

آيت الله هاشمي رفسنجاني : اين عالم رباني به سرعت مدارج بالاي حوزوي را طي كرد.
رحلت جانگداز حضرت آيت الله العظمي حاج شيخ محمد فاضل لنكراني عالم جليل القدر و مرجع بزرگ تقليد موجب تاثر و تالم خاطر گرديد.
اين عالم رباني كه از خاندان روحاني و در خانواده علم و تقوي و روحانيت متولد شد با هوش و استعداد خدادادي به سرعت مدارج بالاي حوزوي را طي كرد و به عاليترين درجه اجتهاد نائل گشتند. طلاب و شاگردان زيادي از محضر درس اين عالم جليل القدر كسب فيض نمودند و آثار و بركات عمر شريف ايشان در تاريخ تشيع ماندگار خواهد بود.
مرحوم حضرت آيت الله العظمي فاضل لنكراني در دوران مبارزه عليه طاغوت و مظاهر ستم يكي از پيشتازان بودند و به پيروي از مبارزات امام راحل بارها توسط عمال رژيم شاهنشاهي دستگير بازجويي زندان و شكنجه شدند و رنج و مشقت تبعيد را نيز در نقاط بد آب و هوا به جان خريدند.
اينجانب رحلت غمبار و مصيبت فقدان جانكاه اين عالم و روحاني گرانسنگ عالم تشيع را به حضرت ولي عصر(عج ) رهبر معظم انقلاب حوزه هاي علميه به ويژه قم مراجع عظام و آحاد مردم تسليت مي گويم و از درگاه خداوند متعال براي آن عالم جليل القدر رحمت واسعه و براي بازماندگان به ويژه فرزندان برومندش صبر و اجر مسئلت مي كنم .

به قلم آيت الله محمد جواد لنكراني
بسم الله الرحمن الرحيم
در آستانه گذشت يك سال از غروب چهره پرفروغ و هميشه تابناك آسمان علم و فقاهت امين رسالت نبوي حافظ مكتب علوي مروج خستگي ناپذير مذهب جعفري مجاهد و مرجع تقليد عام شيعيان و استوانه جهاد و سياست حضرت آيت الله العظمي آقاي فاضل لنكراني ـ رضوان الله عليه ـ هستيم . شخصيتي كه در همه ميدانهاي بزرگ حضوري ويژه و بسيار حساس داشت . مهارت بسيار گسترده او در فقاهت موشكافي در استخراج حقايق فقهي و ديني تبيين دقيق احاديث ائمه طاهرين ـ عليهم السلام ـ احاطه كم نظير و عميق و بسيار جامع بر همه مكاتب و مدارس اصولي تسلط بر آخرين انديشه هاي اصولي قم و نجف انس فراوان با كتاب خداوند و تفسير و تاويل و خصوصا آيات فقهي آن مجموعا از او فقيهي كم نظير صاحب نظري ژرف انديش و مجتهدي توانا و عالمي جامع ساخته بود.
جديت و هوش سرشار و نبوغ آشكار او بيان كم نظير و مثال زدني او در تدريس قلم و تحرير افكار و انديشه ها و آرا او از او استادي توانا و مدرسي ماهر و مولفي موفق ساخت .
علاقه مندي و دلسوزي او به اعتلا و عظمت روحانيت و خصوصا حوزه هاي علميه برنامه ريزي جهت تكامل و استفاده بهينه از طلاب و توجه به رشد علمي و عميق آنان نافع بودن فضلا و استفاده هر چه بيشتر جامعه و مردم از آنان رشد سياسي و بالندگي و زنده بودن حوزه در مقابل توطئه ها و جريانهاي استعماري از او زعيم و مرجعي آگاه ساخت . او هميشه دغدغه استقلال و تحول و پويايي حوزه را داشت . مي توان دوران رياست او بر شوراي عالي حوزه به مدت ده سال قبل از شروع مرجعيت را نقطه عطفي در تاريخ حوزه علميه به حساب آورد كه با دقت و درايت و پشتكار حوزه را همراه جمعي از بزرگان به پيش برد و با وجود حمايت خاصي كه از انقلاب و نظام اسلامي داشت و خود شيفته و پيرو مخلص حضرت امام خميني ـ قدس سره ـ بود اما مانع از ورود جريانهاي حزبي و جناحي به پيكره آن شد. در آخرين ملاقات با مسئولان محترم شوراي عالي با صراحت تمام بر لزوم تدوين برنامه هاي جديد و عدم تكيه بر برنامه هاي سابق اصرار ورزيد و مانند هميشه تاكيد مجدد بر استقلال حوزه ها داشت و به شدت با بهره جستن از امكانات دولتي مخالف بود. مانند استاد خود حضرت امام (ره ) معتقد بود كه به هر نحو ممكن حوزه ها بايد از طريق سهم مبارك امام ـ عليه السلام ـ اداره شوند و از اين طريق همواره ارتباط بين روحانيت و همه اقشار مردم را حفظ كنند.

در دوران پانزده ساله مرجعيت خويش تاثير فراوان و بسزايي در اين مجموعه علمي داشتند و با فكر روشن و زنده خود طرح مركز فقهي ائمه اطهار(ع ) ـ اولين مركز تخصصي فقه و اجتهاد ـ را در سال 1376 هـ . ش براي تقويت بنيه فقهي فضلا و جذب طلاب با استعداد و بها دادن به ظرفيتهاي وسيع آنان پايه ريزي كردند و از اين طريق خط فقاهت و اجتهاد را بر پايه همان روشهاي اصلي و سنتي و با هدف توانمندي در رويارويي با مسائل جديد استمرار بخشيدند.
هيچ گاه از امور اخلاقي و تهذيبي طلاب غافل نبود و همگان را به آن توصيه مي كرد. خود با سپري كردن مراحل بسيار و منازل متعدد در اين وادي از ويژگيهاي مهم اخلاقي برخوردار بود. به وضوح مصداق روشن و كامل « مخالفاالهو » بود درس و بحثش تاليف و تحقيقش همه و همه براي خدا و در مسير جذب رضايت حق تعالي بود : حتي منصب عظيم و معنوي مرجعيت براي او به خودي خود ارزشي نداشت . مي فرمود : ارزش اين مسئوليت در صورتي است كه بتوان براي دفاع از دين و نشر حقايق آن بهره جست . و گاه اظهار مي داشتند : اگر مرجعيت نتواند تاثيرگذار در حفظ دين و عقايد مردم باشد چه فايده اي دارد همگان به خوبي ديدند كه او از اين منصب الهي چگونه براي تقويت دين بهره جست و در مقابل انحرافها و كج رويها ايستاد. در نظر او كمي يا فزوني مقلدان هيچ تفاوتي نداشت . اينجانب و ديگران حتي براي يك بار نديديم كه به خيل عظيم مقلدان در داخل ايران و خارج سرور و ابتهاج و حتي توجهي داشته باشد. او به سراغ مرجعيت نرفت و براي كسب آن هيچ قدمي برنداشت و همگان ملاحظه كردند كه اين مسئوليت با اصرار بزرگان و علما و هجوم گسترده مردم بر دوش ايشان نهاده شد و البته از اين تكليف سرباز نزد و با همه امراض بسيار سخت و صعب العلاج از عهده آن به خوبي برآمد و به حوزه و دين در عصر خود روحي تازه دميد.
حساسيتهاي مهم ايشان به وضع كنوني دنياي اسلام پيگيري حوادث مهم در عصر حاضر و در عالم اسلام تيزبيني دقيق در سياستهاي استعماري و نقشه هاي درازمدت دشمنان دين موضع گيريهاي عالمانه و هوشمندانه در مورد حوادث جاري از او فقيهي آگاه به زمان و زمان شناسي خبير ساخت . حمايت بي دريغ و اصولي و متكي بر اعتقادات عميق علمي و فقهي او از امام خميني و افكار و اهداف او و از انقلاب اسلامي و نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران زبان زد عام و خاص است . مجاهدي بود كه در بحرانهاي حساس با حضور سرنوشت ساز خويش به جريان انقلاب جان تازه اي مي بخشيد و هميشه دغدغه حفظ و بقاي اين امانت بزرگ الهي را داشت و با بي خرديها و كج فكريها و حركتهايي كه احتمال مي داد به اين مولود عزيز لطمه اي وارد سازد به شدت برخورد مي كرد. پيامهاي تاريخي و موضع گيريهاي بسيار هوشمندانه و به موقع و عالمانه او هيچ گاه از خاطره ها محو نمي شود و براي آيندگان الگويي بسيار مناسب خواهد بود.
زندگي بسيار ساده او برخوردهاي صميمي و دوستانه او با همه اقشار نصايح و تذكرات پدرانه و دل سوزانه او به مسئولان و طبقات مختلف مردم خلوص و تقواي حقيقي و واقعي او توجه به مشكلات مردم و مستضعفان كه گاه خواب را در طول شبانه روز از وي مي ربود و با چشمي اشكبار به مناجات برمي خاست و از خداوند براي حل آنها استمداد مي جست از او عالمي خدوم و خدمتگزاري دل سوز به مردم و جامعه ساخته بود.
علاقه مندي و دلسوزي آيت الله العظمي فاضل لنكراني به اعتلا و عظمت روحانيت و خصوصا حوزه هاي علميه برنامه ريزي جهت تكامل و استفاده بهينه از طلاب و توجه به رشد علمي و عميق آنان نافع بودن فضلا و استفاده هر چه بيشتر جامعه و مردم از آنان رشد سياسي و بالندگي و زنده بودن حوزه در مقابل توطئه ها و جريان هاي استعماري از او زعيم و مرجعي آگاه ساخت
آيت الله العظمي فاضل لنكراني هيچ گاه از امور اخلاقي و تهذيبي طلاب غافل نبود و همگان را به آن توصيه مي كرد. خود با سپري كردن مراحل بسيار و منازل متعدد در اين وادي از ويژگي هاي مهم اخلاقي برخوردار بود
در نظر آيت الله العظمي فاضل لنكراني كمي يا فزوني مقلدان هيچ تفاوتي نداشت و حتي يك بار ديده نشد كه به خيل عظيم مقلدان در داخل ايران و خارج سرور و ابتهاج و حتي توجهي داشته باشد