اعظم توسنگ
برپايي عدالت و ريشه كن شدن ظلم از ابعاد زندگي انسان آرمان عدالت خواهان در طول تاريخ است و از طرف ديگر نويد تحقق جامعه جهاني بر اساس حكومت عدل داده شده است و ما مي دانيم كه حضرت مهدي (عج ) اين آرمان را محقق خواهد كرد.
آشنايي با مفهوم و حقيقت عدالت مهدوي باعث شناخت و معرفت حضرت مي شود و در افعال و اعمال ما نيز موثر است . عدالت مهدوي همان عدالتي است كه انبيا و اولياي الهي براي اجراي آن متحمل سختي ها و مرارت هاي زيادي شدند گرچه در اجراي كامل آن نيز موفق نشدند. اما ثمره و نتيجه آن در حكومت جهاني امام مهدي (عج ) محقق خواهد شد. عدل از نظر واژگاني ميانه روي دركارها و ضد ظلم و جور است . با توجه به اطلاق واژه عدل معلوم مي شود كه عدل در تضاد با هرگونه ظلم و ستمي قرار مي گيرد خواه ظلم به نفس . خواه ظلم به خدا و خواه به اطرافيان و اجتماع . تحقق چنين معنايي در گستره فرد و اجتماع خواست فطري همه انسان هاست و عقل و شرع بر آن صحه مي گذارند.
انبياي الهي همگي براي بسط عدالت كوشيدند اما در اين راه توفيق چنداني به دست نياوردند زيرا خرد و فطرت مردم در چنگال هواپرستي گرفتار آمده بود و از شناخت و عمل صالح دور شدند.
اينك كه اين هدف اعلاي آفرينش « عدالت » در طول تاريخ بشر به فراموشي سپرده شده و يا از مسير اصلي خود گمراه شده است و تلاش هاي همه پيامبران الهي براي اجراي آن ثمره چنداني نداده است ظهور انساني والا از تبار اوليا و انبياي الهي كه همگان او را به « مهدي (عج ) » شناخته اند. ضرورتي انكارناپذير است . و براي تحقق اين امر با ايجاد عدالت انفسي ضماير و نفوس بشريت را با حق و حقيقت و معارف انسان ساز اسلام آشنا مي نمايد و پس از پالايش انديشه ها و نيات و هوا و هوس ها كه ريشه تمام رذايل است نوبت به اجراي عدالت در سطح اجتماع فرا مي رسد و در نهايت پس از پاك سازي دنيا از لوث وجود مخالفان عدالت آن حضرت در ميان مردم در شئون مختلف بر اساس اسلام رفتار خواهند نمود.
وي عدالت را خواهد گستراند و بساط ستم گري را برخواهد چيد. ويژگي هاي عدالت مهدوي را مي توان اين گونه برشمرد :
الف ـ عدالت مهدوي جهاني است : از جهت بعد مكاني عدالت مهدوي مختص به منطقه محدودي نيست بلكه تمام دنيا را پوشش خواهد داد همان طور كه رسول اكرم (ص ) فرمود : « پسرم مهدي (عج ) زمين را از قسط و عدل پر مي كند همچنان كه مالامال از جور و ستم شده و سلطنت و فرمانرواييش به مشرق و مغرب همه جا مي رسد . » 1

ب ـ عدالت مهدوي فراگير است : فراگير بودن عدالت به اين گونه است كه عدالت در سطح نفوس بشريت و در جامعه جهاني محقق خواهد گرديد تحقق اين معنا در كلام امام صادق (ع ) چنين آمده است :
« به خدا قسم عدالت در ميان خانه هايشان وارد مي شود همان گونه كه سرما و گرما وارد خانه مي شود . » 2
ج ـ عدالت مهدوي رفاه و آسايش همگاني را به ارمغان مي آورد : همه پيشوايان واقعي ديني دغدغه رفاه و آسايش مردم را داشته اند و به اندازه توان خود در بسط آن كوشيدند اما روشن است كه در اين مسير به طور كامل به كام يابي نرسيدند اما در حكومت مهدوي (عج ) رفاه همگاني خواهد شد و همه آدميان در آسايش و رفاه زندگي خواهند كرد. امام علي (ع ) مي فرمايد : « در زمان ظهور آسمان بارانش را فرو مي ريزد و زمين گياهانش را بيرون مي دهد و كينه از دلهاي بندگان زايل مي شود و درندگان سازگار مي شوند . » 3 و اما براي تحقق اين گونه عدالت بايد موانع آن برداشته شود . كافران مرتدان و شيطان از موانع مهم اند كه طبق روايات معصومين (ع ) اين موانع برداشته خواهند شد. اكنون مانع بزرگ نفسانيت خود انسان ها است . اگر واقعا طالب ظهور امام عصر(ع ) و خواهان تحقق عدالت او هستيم بايد خود را به صفات الهي آراسته كنيم و از هرگونه خودپرستي دست برداريم .
ـــــــــــــ
.1 مكيال المكارم ص .189
.2 بحارالانوار ج 52 ص .362
.3 مكيال المكارم ص .171
همه پيشوايان واقعي ديني دغدغه رفاه و آسايش مردم را داشته اند و به اندازه توان خود در بسط آن كوشيدند اما روشن است كه در اين مسير به طور كامل به كام يابي نرسيدند اما حكومت مهدوي (عج ) رفاه همگاني را به ارمغان مي آورد

ريحان شاهسوند
گستره ابعاد عدالت اجتماعي
بارزترين صفت نيك حضرت ولي عصر(عج ) عدالت ايشان است . و كمتر روايتي درباره آن حضرت مي توان يافت كه در آن سخن از عدل ايشان نباشد عدلي كه با ظهورشان در سراسر عالم حاكم مي شود. و از سوي ديگر استعداد ذاتي و آمادگي فطري براي پذيرش عدالت در تمام افراد بشر هست گر چه اين مقدار براي يك حركت اصلاحي تمام عيار كافي نيست و اميال و شهوات نيز خود مانعي براي پذيرش عدالت است . پس مرتبه مناسبي از استعداد لازم است كه با شناخت و معرفت كافي و توانايي مناسب آماده و پذيراي حق و عدالت باشد. از نظر قرآن و روايات يكي از اهداف آفرينش جهان پياده شدن عدالت اجتماعي در جوامع بشري است كه حتي فرستادن پيامبران و نازل كردن كتب آسماني براي برپايي عدل و قسط در روي زمين اعلام شده است . آن جا كه مي فرمايد : (لقد ارسلنا رسلنا بالبينات و انزلنا معهم الكتاب و الميزان ليقوم الناس بالقسط )1 ما پيامبران خود را بادلايل روشن گسيل داشتيم و همراه آنها كتاب و ترازو را فرستاديم تا مردم عدالت را بر پا دارند.
اما با اين همه تاكيدهاي قرآني و روايي از آغاز شكل گيري جوامع بشري تاكنون چنين وعده اي در هيچ مقطع زماني محقق نشده است . از سوي ديگر مي دانيم كه سخن و وعده خداوند متعال خلاف نيست و حتما به وقوع خواهد پيوست و اين همان روزگاري است كه حضرت حجت (عج ) ظهور مي كنند.
عدالت اجتماعي حضرت مهدي (عج ) و آثار آن
اثر ظهور و حكومت حضرت مهدي (عج ) دوران اتمام ستمگري و گسترش عدل و قسط است دوران امنيت اجتماعي براي انسان ها و حتي امنيت حيوانات است و دامنه آن تا حدي است كه در اعمال عبادي نيز بايد مردم عدالت را رعايت كنند. گوشه اي از اين عدالت را امام صادق (ع ) چنين بيان كرده است : « زماني كه قائم قيام نمايد به عدالت حكم مي كند در روزگار او ظلم و ستم از ميان مي رود و راه ها امن مي شود . » 2 در عصر آن حضرت عقل ها كامل شده و فساد از روي زمين برچيده مي شود. هنگامي كه جهان پر از عدالت شود آثاري دارد كه با استفاده از روايات برخي از آنها را برمي شمريم :
تقسيم ثروت به طور مساوي
رضايت همگان
بي نيازي همگاني
امنيت عمومي
نزولات بركات آسماني
آباداني جهان 3
رفاه همگاني
آشكار شدن گنج هاي نهاني
فزوني دام ها
تامين آزادي براي همه .
ويژگي هاي عصر امام زمان (عج )
از بررسي احاديث به دست مي آيد كه ويژگي هاي دوره و زمانه حضرت صاحب الامر(ع ) به شرح زير است :
عدالت در همه جا گسترش مي يابد حتي حيوانات وحشي نيز خوي درندگي خود را ترك مي كنند. حيوانات بسيار خطرناك بي ضرر مي شوند. همه عوامل شر از بين مي روند. بركات زمين بسيار فراوان مي شود.
فساد و تباهي بي عفتي زشت خويي مشروبات الكلي ناامني ربا و نفاق و دورويي از بين مي رود. صلح و صفا همه جا حاكم مي شود و مردم به دين واحد روي مي آورند. عمرها طولاني مي شود. خيانت جاي خود را به درستي و راستي مي دهد. نفوس خبيثه كه آتش افروز جنگ ها هستند از بين مي رود و فقط صلح باقي مي ماند.
عدالت محور اصلاحات حضرت مهدي (عج )
هنگامي كه حضرت صاحب الامر(عج ) ظهور مي كند لباسش ساده است . امام صادق (ع ) مي فرمايد : « لباس من مثل لباس مردم زمان خودم است ولي وقتي امام مهدي ظهور مي كند لباس ساده تري مي پوشد به همان صورت كه حضرت علي (ع ) مي پوشيد : زندگي و سلوك فردي و نيز نحوه سياست و مملكت داري او هم مانند اميرالمومنين علي (ع ) خواهد بود » 1. اين نحوه سلوك و زندگي فردي امام مهدي (عج ) و ساده زيستي ايشان نشان مي دهد كه تحول اساسي و ريشه اي در جامعه جز از اين طريق امكان پذير نيست يعني اصلاحات بايد از طريق رهبران جامعه آغاز شود. محور اساسي تحولاتي كه در زمان آن حضرت تحقق پيدا مي كند عبارت است از : عدالت اجتماعي مبارزه با فقر اصلاحات اداري امنيت اجتماعي و قضايي رشد فرهنگي وحدت و انسجام نيروهاي مومن فراگير شدن بهداشت جسمي و رواني در جامعه .
اما از ميان مقولات فوق عدالت اجتماعي محور اصلاحات آن حضرت است . از همين جا معلوم مي شود كه زمينه سازان حكومت امام مهدي (عج ) بايد از كجا شروع كنند و نخستين اولويتي كه براي برخورد با منكرات بايد به آن بپردازند كدام است .
اگر عدالت در جامعه تحقق پيدا كند همه آرمان هاي ديگر تحقق خواهد يافت از همين روست كه خداوند حكيم هدف ارسال پيامبران را « اقامه قسط و عدل » ذكر مي كند.
دستگاه هاي سياسي اجرايي فرهنگي قضايي و تقنيني همه بايد براي زمينه سازي حكومت آن حضرت در اين جهت سوق داده شوند و در حكومت حضرت مهدي (عج ) اولويت باعدالت است و آن روز قطعا فراخواهد رسيد.
حكم عدل حكمي است كه بي ترديد با حقيقت و باطن هستي موافق است و واقع امر همان موافقت با فطرت الهي انسان است .
.1 حديد(57 ) آيه .25
.2 بحارالانوار ج .52 ص .338
.3 ر . ك : الحاوي الفتاوي ج 2 ص 82 اعلام الوري ص 435 صحيح بخاري ج 2 ص 136 بشاره الاسلام ص 236 مستدرك حاكم ج 4 ص 465 عقدالدرر ص 170 و تاريخ ما بعدالظهور ص .772
.4 الكافي ج 6 ص 444 باب اللباس .
اثر ظهور و حكومت حضرت مهدي (عج ) دوران اتمام ستمگري و گسترش عدل و قسط است دوران امنيت اجتماعي براي انسان ها و حتي امنيت حيوانات است و دامنه آن تا حدي است كه در اعمال عبادي نيز بايد مردم عدالت را رعايت كنند