اشاره :
سوم ارديبهشت ماه مصادف است با بزرگداشت معمار شهرساز و رياضيدان برجسته قرن يازدهم شيخ بهاالدين محمد (شيخ بهائي ) كه همه ساله به طرح موضوعات گوناگون پيرامون معماري و مباحث مرتبط با آن تخصيص يافته است . معماري پايدار و هويت بخشي به شهرها از جمله مطالب حائز اهميتي است كه به همين مناسبت در دو سال گذشته به آن پرداخته شد و در مراكز دانشگاه نهادهاي عمومي و سازمان هاي مردمي مورد بحث و بررسي قرار گرفت و به ارائه طرح هاي كاربردي و بازنگري در اجرا و تدوين ضوابط در حوزه هاي اجرايي و مديريت شهري انجاميد.
در سال 1387 محور پيشنهادي گفتگو مباحث مربوط به فن آوري هاي نوين ساختماني و نقش فراگير معماران در روند توسعه صنعتي ساختمان را دربرمي گيرد. تاكيد مقامات عالي كشور به تحول در بخش ساخت و ساز و ورود به عرصه فن آوري هاي نوين در ساختمان (به منظور افزايش سرعت ساخت صرفه جويي در مصرف انرژي سبك سازي و مقاوم سازي سازه ها در برابر زلزله افزايش عمر مفيد و در نهايت بهره برداري مناسب از سرمايه هاي عظيم ملي كه در اين بخش بكار گرفته مي شود) در گام نخست نياز به فرهنگ سازي آموزش و ترويج و بومي كردن اين پديده دارد.
انجمن مفاخر معماري ايران با دعوت از مراكز تحقيقاتي و دانشگاهي نهادهاي اجرايي و مديران ارشد جامعه درنظر دارد در هفته معماري (سوم تا نهم ارديبهشت ماه 1387 ) در سطحي وسيع به موضوع گسترش فن آوري هاي نوين ساختماني بپردازد .
به همين مناسبت گفتگوي ويژه اي با آقاي مهندس سيدعليرضا قهاري رئيس هيئت مديره انجمن مفاخر معماري ايران انجام داده ايم كه از نظر گراميتان مي گذرد :
سوم ارديبهشت ماه روز معماري ايران نامگذاري شده است . اين روز مصادف است با روز بزرگداشت معمار شهرساز و رياضيدان برجسته قرن يازدهم شيخ بهاالدين محمد مشهور به شيخ بهايي . بفرمائيد چرا شيخ بهايي را انتخاب كرده ايد
روز سوم ارديبهشت ماه در تقويم رسمي كشور روز بزرگداشت استاد شيخ بهايي است . موقعي كه انجمن مفاخر معماري ايران به دنبال يك روزي مي گشت براي اينكه روز معمار اعلام كند در درجه اول به اين فكر افتاد كه بررسي كند اگر چنين روزي در تقويم هست ديگر تقويم را شلوغ نكنيم . تاريخ معماري ايران به 3000 سال قبل بازمي گردد . در طول اين 3000 سال ما بيشترين افتخارات را براي بشريت ايجاد كرده ايم در زمينه معماري و تمدن . بنابراين در جاي جاي كشور ايران هم از ساختمانهاي باشكوه و فاخر آثاري از آنها هست و هم از سازندگان آنها. در تقويم ايراني روز بزرگداشت و تولد شيخ بهايي وجود داشت و ما بهترين انتخاب را چنين روزي دانستيم . شيخ بهايي جزو مفاخر معماري و شهرسازي ايران و جهان است . شيخ بهايي رياضيدان هم بود. جغرافيدان و شاعر هم بوده اند.
در آن دوران علما همه فن حريف بوده اند. اساسا معماري ما به همين دليل باشكوه و باهويت بوده كه معماران ما باشكوه بوده اند. معماران ما در قديم جامع الشرايط بوده اند. از دانش علوم ديني و عرفان و فلسفه تا شعر و رياضيات و جغرافيا بهره مند بوده اند. محاسبات سازه اي ساختمانها و بناها و پل ها را خودشان انجام مي داده اند.
وقتي شما سازنده مسجد امام اصفهان را مي بينيد و وقتي بيشتر توجه مي كنيد مي بينيد كه ما در شرايط امروز با اين همه پيشرفت و امكانات نمي توانيم نظيرش را بسازيم علتش اين است كه سازنده آن مسجد فردي مثل شيخ بهايي بوده است . بزرگترين معماران امروز ما اگر بخواهند كار بكنند تازه مي توانند مثل مسجد امام اصفهان را بسازند . بنابراين ما بعد از 400 سال هنوز پيشرفتي نسبت به معماري شيخ بهايي نداشته ايم . اوج شكوفايي معماري ما بخصوص معماري اسلامي ما در دوره صفويه است و افرادي مثل شيخ بهايي . البته ما امثال استاد قوام شيرازي و خيلي افراد ديگري داريم ولي هيچ كدام به قدر و منزلت شيخ بهايي نمي رسند.
نكته بعدي اين است كه ما با انتخاب اين روز ترجيح داديم از يك روز ملي استفاده كنيم . خيلي ها به ما ايراد مي گيرند كه چرا روز جهاني معماري را انتخاب نكرده ايد. ما روزي به اسم روز جهاني معماري داريم . اتحاديه كنگره معماران جهان روز اسكان بشر سازمان ملل را به عنوان روز معماري انتخاب كرده است . اين روز در تقويم ايراني و حتي در تقويم جهاني هم نيست . ولي آنهايي كه مي خواستند با ما و روز معماري ايراني مخالفت كنند به ما ايراد گرفتند كه چرا اين روز را به عنوان روز معماري انتخاب نكرديد. جواب ما به اين گونه افراد اين است كه مگر قرار است كه ما هر اتفاق يا انتخابي را كه در دنيا مي شود ما از آنها دنباله روي كنيم . چرا از هويت ايراني خودمان پيروي نكنيم .
معماري ايراني پيشكسوت تمام معماري دنيا است .
سابقه و صبغه ما در دنيا بي نظير است . به قول آقاي مهندس سيدمحمد بهشتي فقط ايران است كه چنين سابقه معماري دارد. بنابراين كشوري مثل ايران كه از نظر سابقه و تاريخ معماري در جهان بي نظير و شايد كم نظير است چرا نبايد روز ملي معماري داشته باشد. ما براي اينكه نشان دهيم هويت معماري ما با ارزش است روز معماري ايراني را انتخاب كرديم .

چند سال است كه چنين روزي در تقويم ايراني به رسميت شناخته شده است
در سال 1381 اين روز ملي را عنوان كرديم . از سال 1381 در زمان رياست جمهوري آقاي خاتمي نامه اي به رياست جمهوري نوشتيم و ارزش معماري ايراني را توضيح داديم و تقاضا كرديم كه روز ملي معماري ايراني به رسميت شناخته شود. آن روزها بحث ها و انتقاداتي به معماري جديد ايراني وارد مي شد. ما در جواب انتقادها گفتيم كه چرا نبايد معماري ما چنين باشد وقتي براي معمار ايراني ارزش قائل نباشيم وقتي معماري ايراني و معمار ايراني شناخته شده نباشد معلوم است معماري ما به اين بلا دچار مي شود. شما ممكن است معمار را با مهندس ساختمان اشتباه بگيريد. ممكن است با گچ بر اشتباه بگيريد. ممكن است با هر فني در ساختمان معمار را اشتباه بگيريد غير از معمار.
ما سالهاست كه از حرفه معماري ايراني دور افتاده ايم . حرفه معماري در ايران حرفه فراموش شده است . بنابراين توضيح داديم حداقل كاري كه مي توان براي معماري ايراني كرد اين است كه بيائيم يك روز معمار و معماري در تقويم ملي ايران قرار دهيم . ما بارها گفته ايم معماري جديد ايران هويت ندارد. هويت بخشي به معماري ايراني مستلزم بهره گيري از معماران حرفه اي است . نمي توان مدعي باشيم كه معماري ايراني بايد ارتقا پيدا كند اما نفهميم كه چه كسي بايد معماري ايراني را هويت بخشي كند. معلوم است كه معماري ايراني بايد به دست معماران ايراني هويت بخشي و ارتقا پيدا كند. مگر مي شود شما بيمارستان مجهز داشته باشيد اما فاقد پزشك باشد معماري ما بايد صاحب و متخصص خودش را داشته باشد. بايد از معماران ايراني دلجويي بشود. معماران ايراني فراموش شده هستند. ما سالهاست كه معمار برايمان حرفه شناخته شده نيست . اين بود كه به نظر رسيد كه روزي را در تقويم به اسم روز معمار و معماري بگنجانيم و مردم به اين حرفه توجه كنند. نامه ما به شوراي عالي انقلاب فرهنگي ارجاع شد. شوراي فرهنگ عمومي بررسي كرد و تصميم گيري نهايي برخورد كرد با تغييرات كابينه و آمدن دولت جديد. ان شاالله قرار است امسال اين موضوع به تصويب نهايي برسد.
انجمن مفاخر معماري ايران به عنوان يك اقدام مردمي امد اين موضوع و طرح را اشاعه داد در بين 4000 مركز عمومي وخصوصي . يعني تمام مقامات استاني ما اين روز را مي شناسند و نامه ما در دست آنها هست .
دانشگاه ها و مراكز تحقيقاتي در جريان اين روز و اين طرح قرار گرفته اند. قرار است همه اين روز را اهميت بدهند و براي آن بزرگداشت بگيرند.
معمارهاي متخصص ايراني امروزه در كار ساخت و ساز كشور حضور ندارند. توقعي هم از آنها نمي توانيم داشته باشيم . به عنوان نمونه بگويم همين تعيين روز معمار باعث شد تا كشور به ساخت مدارس و هويت بخشي به ساخت مدارس توجه كند. بدون اينكه ما هزينه اي كرده باشيم هم اكنون كنگره بازسازي مدارس وجود دارد. شوراي هويت بخشي به مدارس به بركت روز معماري به وجود آمده است .
در مورد مساجد ما هشدارهاي لازم را داده ايم . معماري مساجد ايراني بايد طوري باشد كه جوانها را جذب كند. بهترين مساجد ايران در دوره صفويه ساخته شده است . مساجد ما در بدترين مكانها و با بدترين معماري ها ساخته مي شود. دولت اسلامي موظف است كه بهترين زمينها را در شهرها براي ساخت مساجد درنظر بگيرد.
اگر ما نتوانيم به مساجدمان حال و هواي واقعي بدهيم چه توقعي مي توانيم از جوانان داشته باشيم ممكن است جوانان ما از ما بپرسند اين افتخارات معماري متعلق به گذشته است امروز ما چه داريم آيا امروز ما با ساخت برج هاي تقليدي از غرب داريم كار معماري مي كنيم معلوم است خير. بنابراين ما كارمان دو قسمت دارد يكي اينكه به گذشته مان افتخار كنيم و سپس نگاه كنيم به آينده . متاسفانه در طول 200 سال اخير ما يك گسست در معماري ايراني داريم . يعني معماري باشكوه ايراني بعد از صفويه و قاجاريه مي رسد به عصر پهلوي و كاملا از معماري اصيل ايراني منقطع و غرب زده مي شود. شايد يكي از دلايل غرب زدگي معماري ايراني اين باشد كه ما در عصر پهلوي ارتباطمان با غرب بيشتر شد. رفت وآمد ما به غرب بيشتر شد. ايراني مقلد غربي شد. تقليد محض از معماري غربي كرد. حتي سلاطين قاجار و شاهان پهلوي ساختمانهايشان را به سبك ساختمانهاي اروپايي مي ساختند. تحصيلات دانشگاهي ما هم غربي شد. چرا كه استادان ما از اروپا آمدند. تحصيل كرده اروپا شدند. وقتي دانشكده معماري ما درست شد دانشجويان ما پاي درس استادان غربي نشستند . بنابراين دانشجويان ما از معماري سابق از 3000 سال تاريخ معماري از معماري باشكوه عصر صفويه چيزي نمي دانستند. چيزي ياد نمي گرفتند. كساني هم كه مي خواستند در رشته معماري ترقي بكنند مي رفتند اسپانيا ادامه تحصيل مي دادند. بنابراين ما دچار يك گسستگي در حدود 100 سال با معماري گذشته مان داريم . نتيجه اش چه شد همين شد كه الان مي بينيد . نه هويت معماري گذشته را داريم . و نه پيشرفت آينده را داريم . ما حتي نرفتيم مثل اروپايي ها معماري داشته باشيم . ما يك كاريكاتوري از معماري غربي را گرفتيم . الان شما دبي برويد بزرگترين معماران دنيا دارند كار مي كنند. دارند برج هايي با محاسبات وحشتناك مي سازند. ما حتي در اين زمينه از دبي هم عقب افتاده ايم . از هنك كنگ هم عقب افتاده ايم . معماري ايراني با فطرت بشري هم خواني دارد. معماري قديم ايراني انسان را به فردوس برين هدايت مي كند. روح ايراني را به بهشت مي برد. وقتي شما به خانه بروجردي ها در كاشان مي رويد يا وقتي مسجدجامع اصفهان را مي بينيد روحتان پرواز مي كند. احساس آرامش به شما دست مي دهد. خستگي و اضطراب از تن شما بيرون مي آيد. حتي توريست هاي غربي دچار چنين احساس معنوي مي شوند. اين نكته نشان مي دهد كه معماري ايراني چقدر عميق بوده است .
معماران ايران وابستگي هاي عرفاني و الهي داشتند و كارهايشان نمود معنوي و مطابق فطرت انساني بوده و هست . امسال به دلايل مختلف هيئت امناي انجمن مفاخر معماري ايران آمد طرح جديدي را انتخاب كرد امسال ما تمركز را روي فن آوري هاي جديد در معماري ايراني خواهيم داشت .
حالا بحث فن آوري هاي جديد است يك نكته را تذكر بدهم . معماري صفويه در زمان خودش بالاترين تكنولوژي ساخت زمان خودش را داشته است . شما نمي توانيد پلي را به روي زاينده رودي كه دائم با شتاب باد دارد آب از آن رد مي شود و 400 سال دوام بياورد . خوب ! اين يك تكنولوژي است ديگر. الان تكنولوژي ساختمان سازي ها مگر چه جوري است بسياري از ساختمانهاي ما كه بعد از 700 سال مانده است طوري ساخته شده اند كه در زلزله ها سالم مانده اند . ايران روي حفره زلزله است . گنبد سلطانيه بارها و بارها با شديدترين زلزله ها مواجه شده است اما هنوز پابرجا است . چرا معماري ايراني در حال حاضر دارد صدمه مي خورد براي اينكه معماري ايراني از تكنولوژي روز استفاده نمي كند.
در ضمن بحث اين نكته را عنوان كرديد كه مردم ما هنوز نمي دانند معمار كيست حالا خودتان بفرمائيد معمار كيست
اين سئوال شما تعريف مشكلي هست از يك هنر. وقتي ما از نقاشي نام مي بريم بسياري از مردم نمي دانند نقاشي چيست . ما فرهنگ سازي نكرده ايم . در اين مورد بايد رسانه ها كمك كنند. وقتي ما مي گوئيم نقاشي ممكن است كه فرد تصور كند ما نقاش ساختمان را مي گوئيم . ولي وقتي نقاشي را به عنوان هنر نگاه كنيم حتما ياد رضا عباسي يا كمال الملك مي افتيم . در همه هنرها اين طور است . اگر معماري را به عنوان يك هنر درنظر بگيريم هيچ كدام از اين ساخت و سازها را نمي توان به عنوان هنر ديد. حتي اگر شما هنرشناس نباشيد باز هم معماري فعلي ايراني را يك هنر نمي بينيد. معمار كسي است كه تلقي شما را از ساخت وساز به طرف يك هنر متعالي جلب مي كند. اگر شخصي و هنرمندي توانست چنين اثري را روي شما بگذارد به اين فرد مي توان گفت معمار. هر معماري معمار نيست .

معماران ما درگذشته حتما فردوس برين را احساس مي كردند. معماران امروز ما چنين احساسي ندارند. يا حداقل از دست داده اند و داخل تاري تنيده اند از ترافيك و آهن و بتن .
معماران امروز نمي توانند اثري را خلق كنند كه فردوس برين را به ياد و خاطر شما بياورد. ما حتي باغهاي سابق را ديگر نداريم . كوشك هاي سابق را نداريم .
من سئوالي دارم كه در واقع انتقادي است از مفاخر معماري ايران . طرح نواب در زمان آقاي كرباسچي (شهردار وقت تهران ) ساخته شد. آقاي كرباسچي فردي بود كه با معماران ايران ارتباطات زيادي داشت . با بعضي از همكاران شما دوست صميمي بود. سئوال من اين است با توجه به اينكه شخص آقاي كرباسچي يك فرد مذهب و معتقد به هويت اسلامي و ايراني بود و رفقايش هم همين طور بودند چرا اين طرح نواب اينقدر بي روح و بد ساخته شد مفاخر معماري ما وقتي نواب ساخته مي شد كجا بودند چرا اجازه دادند چنين طرح بي روحي ساخته شود نمي توانستند به رفيقشان آقاي كرباسچي بگويند دوست عزيز اين كار را نكن
خير.
چرا
جوابي كه بخواهم به شما بدهم جنبه سياسي پيدا مي كند و من مايل نيستم وارد مسايل سياسي بشوم . قدرت مانع شد آقاي كرباسچي به انتقادات توجه كند.
من نمي خواهم شما را وارد مسايل سياسي بكنم . اما خدمت شما عرض مي كنم هيچ گاه آرزو نمي كنم كه از جلوي خانه هاي نواب عبور كنم . وقتي از مقابل آپارتمانهاي نواب عبور مي كنم دلم مي گيرد. تا به حال حاضر نشده ام چند لحظه اي مقابل آپارتمانهاي نواب بايستم . خريد بكنم . قدم بزنم ...
من به شما چيزي مي گويم كه گريه تان بگيرد دلتان بگيرد. شما بلايي كه در زمان آقاي كرباسچي بر سر تهران آمد را خبر نداريد. در كوچه هاي 6 متري برجهاي سر به فلك كشيده ساخته شد . هوا فروخته شد .
باز تاكيد مي كنم شما يا دوستان شما كه با آقاي كرباسچي رفيق صميمي بودند چرا نرفتند به آقاي كرباسچي اعتراض كنند
حتما رفتند. حتما گفتند. من يادم هست كه دوست خودم معاون وقت وزارت مسكن عليه شهرداري اقامه دعوا كرد. آقاي مهندس رضا هاشمي . آقاي هاشمي از دوستان بنده است و من از ايشان حرفها و اطلاعات زيادي دريافت كرده ام . چون ممكن است حالا راضي نباشد من نمي توانم به شما بگويم . البته آقاي كرباسچي خدماتي هم داشتند. اما خدمات ايشان نبايد مانع انتقاد به ايشان شود. از اين مسئله عبور كنيد و كلي حرف بزنيم .
شهردار بايد تابع ضوابط باشد. شهردار نبايد رئيس شهر باشد. مگر آن موقع تهران طرح جامع نداشت . حتما طرح جامع داشته است . چرا سئوال نكرده اند كه اين تراكم فروشي و هوافروشي مطابق طرح جامع هست يا نه .
من تا زمستان سال گذشته فرودگاه امام خميني نرفته بودم . زمستان سال گذشته براي تهيه خبر از طرف روزنامه عازم فرودگاه امام شدم . بعد از اينكه از فرودگاه امام برگشتم در روزنامه گزارشي عليه فرودگاه امام نوشتم و در روزنامه چاپ شد. شما در فرودگاه امام خميني معماري ايراني نمي بينيد. خوب ! مفاخر معماري ايران آقايان مهندسان ! چرا شما هيچ اعتراضي به ساخت غير علمي فرودگاه امام نكرديد

من كاملا در جريان ساخت فرودگاه امام هستم . طرح فرودگاه امام متعلق به قبل از پيروزي انقلاب است . همان موقع هم چنين بحثهايي بود. اعتراض هم كرديم . ما به ساخت فرودگاه امام با بناي شيشه اي اعتراض كرديم . بناي شيشه اي مطابق با اقليم ايران نيست . اعتراض ديگر اين است كه چرا المان هاي ايراني در ساخت فرودگاه امام رعايت نشده است . معماران ايراني مي توانستند و مي توانند فرودگاهي با هويت ايراني و اسلامي بسازند . به آنها رجوع نشده است . در بدنه سطح كارون از آثار هنرمند 40 سال گذشته استفاده شده است . فكر مي كنم آقاي عربشاهي باشد. سد يك كار صنعتي است اما معماران ايراني در سد كارون هم هنر ايراني را به كار برده اند. در فرودگاه امام هم مي توانستيم از هنرمندان معمار ايراني بهره بگيريم . هنر ايراني جهاني است . اخيرا در يك حراج يك هنرمند ايراني تابلويش را 20 ميليون دلار فروخته است . هنر ايران جهاني است .
اين تابلو را ما نخريده ايم خارجي ها خريده اند. در ايران هنرمندان خلاق بسياري وجود دارند منتهي به كار گرفته نمي شوند. معماران ايراني نمي توانند به دستگاههاي دولتي مراجعه كنند و بگويند ترا به خدا به ما كار بدهيد. دولت و مسئولين بايد به معماران و هنرمندان توجه كنند و از آنها بخواهند وارد عرصه كار و فعاليت شوند.
معماران ايراني حداقل مي توانند اعتراض كنند نامه سرگشاده به مسئولين بنويسند. چرا نسبت به ساخت شيشه اي فرودگاه امام كتبا اعتراض نمي كنيد
اعتراض و نامه سرگشاده راه حل نيست . هر وزيري بايد يك مشاور فرهنگي داشته باشد. اگر يك مشاور فرهنگي در وزارت نيرو بغل دست آقاي وزير باشد ديگر اجازه نمي دهد سيوند برود زير آب .
آيا در ساخت مصلي تهران با انجمن مفاخر معماري ايران همفكري شد
انجمن مفاخر معماري ايران انجمني نوپا است . زماني كه طرح مصلي آغاز شد انجمن مفاخر معماري وجودنداشت . در ساخت مصلي مشكلات بسياري وجود دارد. در حال حاضر بايد به فكر اين باشيم كه در طرح مصلي رفع نواقص بشود. مهم ترين مشكل مصلي تهران اين است كه در گودال قرار دارد. انتخاب مكان غلط بوده است . مكان مناسبي نبود.
سئوال بعدي من درباره شهرك هاي جديد است . شهرك هاي جديد را شهرداري ها و امثال آقاي كرباسچي نساختند. شهرك ها را وزارت مسكن با انبوهي از معماران و كارشناسان ساختند. شهرك هاي جديد ما چرا اين قدر بي روح و بي هويت هستند. من شهر جديد هشتگرد پرند واوان پرديس و... را از نزديك ديده ام . چرا شهرك هاي ما روح ندارند.
سئوال خيلي خوبي كرديد. اين چيزي است كه همه غصه اش را مي خورند. انجمن مفاخر معماري ايران در سال گذشته نامه اي به عنوان وزير محترم مسكن داد كه آقا بيائيد درباره طراحي وهويت بخشي به شهرك ها با ما همكاري كنيد. از ما استفاده كنيد. جوابي داده نشد. حتي گفتيم اجازه دهيد يكي از شهرك هاي جديد را انجمن مفاخر معماري ايران طراحي كند. ما طراحي آن را انجام بدهيم . حتي پيشنهاد كرديم حالا كه نمي خواهيد از معماران ايراني استفاده كنيد طراحي شهرك هاي جديد را به مسابقه بين المللي بگذاريد. البته به طنز گفتيم . قشنگ ترين مسجد شمال مراكش را فرانسويها ساخته اند. اگر اجازه بدهند معماران ايراني كار كنند و از آنها دعوت به كار كنند جوانان و مفاخر ايراني شاهكار مي كنند. ما پيشنهاد مي كنيم طرح هاي ملي را به مسابقه بگذارند. مسابقه بين المللي را من به عنوان طنز گفتم ايراني ها بهترين معماران جهان هستند. سرمايه ملي ما دارد هدر مي رود. از معماران ايراني استفاده نمي شود.
آقاي مهندس سعيدي كيا از رفقاي شما است . چرا به حرفها و ايده هاي انجمن مفاخر معماري ايران و معماران خبره و پيشكسوت گوش نمي دهد
ما خدمت آقاي مهندس سعيدي كيا ارادت داريم . ايشان تازگيها قلبشان را عمل كرده اند و زياد نمي شود سر به سرشان گذاشت . در ضمن يك نفر هم نمي تواند كاري از پيش ببرد. بدنه نظام بايد به فكر يك نوآوري و انقلاب در معماري ايران باشد. بدنه دولت بايد با مهندس سعيدي كيا همكاري كنند. او حرفهاي زيادي دارد.
معماران ايراني كجا هستند كجا به معماران ايراني اعتماد كرده ايد كجا معماران را در كارهاي اجرايي دخالت داده ايد كدام رئيس مسكن و شهرسازي ايران معمار است معماران ما در هيچ كجا نيستند كدام معاون عمراني استانداريها معمار هستند من قصد طرح سئوال سياسي ندارم اما بالاخره بايد در يك گوشه اي از مفاخر معماري ايران استفاده شود.
من زندان اوين را از نزديك ديده ام شهرك اكباتان را هم از نزديك ديده ام شهرك اكباتان دقيقا مدل زندان اوين ساخته شده است . راهروهاي شهرك اكباتان دقيقا مثل راهروهاي زندان اوين است . شهرك اكباتان در دوره پهلوي و در زمان قدرت شهبانوي باصطلاح هنرپرور! ساخته شده است . در آن زمان چرا معماران ما به چنين ساخت و سازهايي اعتراض نكردند. هم اكنون هم زندان اوين موجود است و هم شهرك اكباتان و مي توانيد برويد بررسي كنيد. چرا در آن زمان چنين اتفاقي افتاد

زمان همين شهبانوي به اصطلاح هنرپرور! زدند يك چهارم معماري تاريخي ميدان حسن آباد را تخريب كردند و بانك ملي را ساختند. البته بعد از پيروزي انقلاب اين اشتباه را رفع كردند.
حكومت پهلوي شعار زياد مي داد. در عمل غربزده محض بودند. در مورد اكباتان بايد عرض كنم اكباتان با معماري صنعتي ساخته شده است . با عجله و بدون نقشه . وقتي يك شهرك با تكنولوژي وارداتي و بدون هويت بخشي ملي ساخته شود همين شهرك اكباتان مي شود. امروزه كه ساخت و سازها صنعتي شده نقش معماران بايد بيش از پيش اهميت داده شود. معماران وظيفه هويت بخشي به توليد مسكن صنعتي را دارند. اگر دولت ايران در ساخت و سازها از معماران استفاده نكند همين اتفاقاتي كه تاكنون افتاده خواهد افتاد. شهرك اكباتان شبيه زندان اوين ساخته مي شود. نواب مثل شهر ارواح ساخته مي شود. شهرك هاي جديد بي روح و بي هويت ساخته مي شوند. فرودگاه امام بدون توجه به آب و هوا و اقليم سرزميني ايران ساخته مي شود. متوليان امر به اين نكته توجه كنند. دانشگاهيان توجه كنند. مجريان دولتي به اين نكات توجه كنند.
درباره عملكرد مردمي معماران ايراني سئوال بعدي من است . مي دانيد يكي از افتخارات شيخ بهايي طراحي تقسيم آب زاينده رود است . اين يك حركت بالاي علمي و در عين حال مردمي بوده است . معماران ايراني براي مردم چه كرده اند چه نوآوري هايي داشته اند هم اكنون در صنعت ساختمان به جاي بلوك پلاستوفوم استفاده مي شود. چرا معماران ما چنين اختراعات و ابداعاتي ندارند معماران ما براي مردم چه كرده اند
در بحث ساخت و ساز عمومي حضور معماران ايراني زير 5 درصد است . از صد در صد ساختمانهايي كه ساخته مي شود معماران حضور ندارند. هر صنف و هر حرفه اي از پزشك گرفته تا بقال و بزاز در حرفه ساخت وساز حضور دارند غير از معمارها. مهندسان ساختمان هم در ساخت و سازها حضور ندارند.
درايران هر كس صبح از خواب بيدار مي شود فكر مي كند مي تواند يك ساختمان بسازد. در بخش مهمي از ساخت و سازهاي ايران اصلا ناظر وجود ندارد. ناظر را به ساختمان راه نمي دهند. در هيچ كشوري بدون حضور متخصص شما نمي توانيد ساختمان بسازيد غير از ايران .
بنابر اين نه تنها معماران حضور ندارند بلكه متخصصين ساختمان هم در كار ساخت و ساز حضور ندارند. در ايران ميليونها متر مربع ساليانه ساخت و ساز مي شود. وقتي ما مي گوئيم ما ساليانه به يك ميليون ساختمان نياز داريم اروپائيها تعجب مي كنند. در تمام اروپا سالي 20 هزار ساختمان ساخته مي شود . ما اين سئوال را از متوليان ساخت و ساز دولتي بايد بكنيم كه چرا معمارها در ساخت و سازها حضور ندارند. وقتي معمار و متخصص در كار ساخت و ساز حضور داشته باشد قطعا مردم با معمار آشنا مي شوند و معمار هم مي تواند طرحها و ايده هاي مردمي بدهد. در حال حاضر معماران اساسا حضوري در صحنه ندارند. از طرفي هم اكنون بدترين اتفاقات در دولت رخ داده است 20 سال است كه دولت به تعاوني ها اجازه ساخت و ساز مي دهد . بدترين كار است . تعاوني هاي ادارات و نهادها كه معمار و مهندس ساختمان نيستند. كار ساخت و ساز تعاوني ها را بايد شركتهاي معتبر انبوه ساز دولتي يا خصوصي انجام بدهد. تعاوني ها خودشان نبايد سازنده ساختمان بشوند. تعاوني ها دنبال ساخت و ساز با كيفيت نيستند دنبال ارزان سازي هستند. و اين خطر بزرگ است كه دهها سال ديگر ضرر و زيان آن را مي بينيم . اين اتفاقات در تهران دارد رخ مي دهد. در شهرستانها كه ديگر هيچ . فاجعه دارد رخ مي دهد.
آيا روز ملي معماري در تقويم ثبت شده است
در حال حاضر نه . روز تولد وبزرگداشت شيخ بهايي در تقويم ثبت شده است و قرار است همين روز روز ملي معماري هم باشد. دو هفته قبل از پايان سال 1386 با آقاي مهندس فرجامي ملاقاتي داشتيم . آقاي مهندس فرجامي معاون معماري و شهرسازي وزارت مسكن و شهرسازي است . ايشان به ما قول داده اند كه روز ملي معماري را قانوني و در تقويم ثبت كنند.
قرار است روز سوم ارديبهشت ماه امسال با موضوع روز معمار معماري و فن آوري هاي نوين ساختماني مراسمي برگزار شود. من نگران هستم كه اين روز برگزار شود شام يا ناهاري داده شود با ميوه و شيريني و چاي از حاضرين پذيرايي شود. يك عده استاد يا استادنما بيايند و يك سري مقالات كليشه اي يخ و بي حاصل بخوانند و مثل بقيه سمينارها صبح شب شود و همه بروند سر كار و زندگيشان و از فرداي آن روز روز از نو روزي از نو شود. فجايع ساختماني در ايران برقرار باشد ساخت و سازهاي غير علمي برقرار باشد و... چه برنامه ايي داريد كه اين اتفاق كه مكرر هم در ايران مي افتد حداقل براي روز معماري نيفتد. چه تدابيري انديشيده ايد كه اين بزرگداشت تشريفاتي و بي حاصل نباشد.
من فكر مي كنم مي توانم جواب خوبي براي شما داشته باشم . ما نيامديم اين مراسم را در يك جا و در يك سالن قرار بدهيم . روز معمار در همه ايران برگزار مي شود. ما تجربه هاي موفق قبلي هم داريم . روز خليج فارس ابتكار انجمن مفاخر معماري ايران بود. ما نامه اي در 400 نسخه داديم و به همه مراكز دولتي و خصوصي فرستاديم و گفتيم يكي از كارهايتان را به نام خليج فارس بگذاريد . نوشتيم وزارت راه يكي از جاده هايت را اسمش را بگذار خليج فارس . به وزارت بهداشت نوشتيم نام يكي از ساختمانهايت را بگذار خليج فارس . به وزارت آموزش و پرورش نوشتيم نام يك مدرسه را بگذار خليج فارس . از راديو اروميه تماس گرفتند و با من مصاحبه كردند. بدون برگزاري سمينار بدون ريخت و پاش هاي آنچناني و به قول شما بدون تشريفات توانستيم اين طرح را جا بيندازيم . طرح ما به عنوان روز ملي خليج فارس به شوراي فرهنگ عمومي هم رفت و ثبت هم شد.
سال 1385 اين طرح را ما داديم . حتي نيروي دريايي به پيشنهاد ما نام يكي از ناوهايش را خليج فارس گذاشت . ما قصد نداريم روز معمار را طوري برگزار كنيم كه به قول شما تشريفاتي لوس و يخ و همراه با ريخت و پاش باشد.
مهندس سيدعليرضا قهاري كيست

سيدعليرضا قهاري فرزند : جواد متولد : 1329 شيراز اخذ مدرك كارشناسي ارشد معماري از دانشكده هنرهاي زيبا دانشگاه تهران 1354 اخذ مدرك كارشناسي ارشد شهرسازي (طراحي شهري ) از دانشكده هنرهاي زيبا دانشگاه تهران 1358 اخذ مدرك دوره مديريت اجرايي از سازمان مديريت صنعتي تهران 1372 عضو سازمان نظام مهندسي ساختمان استان تهران عضو كانون مهندسان معمار دانشگاه تهران عضو جامعه مهندسان معمار ايران عضو موسس و هيئت امنا انجمن مفاخر معماري ايران عضو هيئت مديره شركت مديريت ساختمان عضو هيئت رئيسه انجمن صنفي انبوه سازان مسكن عضو هيئت مديره و مديرعامل مهندسان مشاور شهر و منطقه مديرعامل و رئيس هيئت مديره شركت سرمايه گذاري خانه گستر يكم
مشاغل و مسئوليتهاي گذشته
كارشناس مهندسي و تاسيسات نيروي دريايي 1354 ـ1353 همكاري با مهندسان مشاور طرح و پژوهش توسعه و عمران دفتر فني همكاري مهندسين مشاور 1358 ـ1353 عضو موسس كانون آرشيتكتهاي جوان 1357 مدرس مدرسه عالي ساختمان و بنيانگذار درس گرافيك معماري شهري 1359 ـ1358 كارشناس دفتر امور مشاوران و كارشناسان سازمان برنامه و بودجه 1363 ـ1360 سرپرست گروه شهرسازي و عضو هيئت مديره مهندسان مشاور طرح و توسعه 1367 ـ1363 عضو هيئت مديره ـ مديرعامل در شركتهاي ساختماني و تاسيساتي 1380 ـ1363 مديركل اداره ساختمان و تاسيسات هما 1377 ـ1375 عضو موسس و هيئت مديره كانون مهندسان معمار دانشگاه تهران 1381 ـ1375
فعاليتهاي حرفه اي
تهيه ضوابط و مقررات طرح هاي جامع و تفصيلي شهري 1358 ـ1354 طراح و سرپرست طرح هاي جامع و تفصيلي : اردبيل آستارا اروميه خوي ـ مهاباد كرج 1355 ـ1354 سبزوار نيشابور تربت حيدريه بجنورد 1358 ـ1356 قم 1366 تهيه طرح جامع آموزش معماري (دوره كارداني و كارشناسي ) براي مدرسه عالي ساختمان 1358 همكاري در تهيه طرح آموزش توليدي معماري براي دانشكده هنرهاي زيبا 1358 طرح ساماندهي كارخانجات مزدا 1364 طراح و برنامه ريز : روز معمار طرح جامع حفاظت از ميراث ملي ميراث مكتوب معماري و شهرسازي ايران تاريخ شفاهي معماري و شهرسازي معاصر ايران سازماندهي تشكل هاي سراسر معماران از 1378 دبير نخستين همايش معماري صنعتي ايران 1380
آثار تاليفي و ساير فعاليتها
كتاب نگاهي به مفاخر جهاني معماري ايران (در دست تدوين ) بيش از چهل مقاله در زمينه ايران شناسي معماري شهرسازي و مديريت
از باب تذكر
اصفهان و شيخ بهايي شهره عالم هستند.
مردم جهان با اصفهان و شيخ بهايي آشنايي كامل دارند. اما چون روز سوم ارديبهشت ماه روز تولد شيخ بهايي روز ملي معمار نامگذاري شده است معرفي كوتاهي از باب تذكر منتشر مي كنيم .
شيخ محمدعلي عاملي ملقب به بهاالدين معروف به شيخ بهايي فرزند حسين بن عبدالصمد است كه از فقهاي مذهب شيعه بود و در روز پنجشنبه هفدهم ذي الحجه سال 953 هجري در شهر بعلبك لبنان به دنيا آمد چون در آن زمان دولت عثماني نسبت به اقليت هاي مذهبي خصوصا شيعيان رفتار خوبي نداشت ناچار شيعيان جبل عامل تصميم گرفتند از خاك عثماني مهاجرت كنند. بهاالدين محمد ده ساله بود كه پدرش عزالدين حسين عاملي از بزرگان علماي شام بسوي ايران رهسپار گرديد و چون به قزوين رسيدند و آن شهر را مركز دانشمندان شيعه يافتند در آن سكني گزيدند و بهاالدين به شاگردي پدر و ديگر دانشمندان آن عصر مشغول گرديد.
شيخ بهايي حكيم و عارف و فقيه و اديب و رياضي دان عصر خويش به شمار مي رفت .
شيخ بهايي مردي بود كه از تظاهر و فخرفروشي نفرت داشت و اين خود انگيزه اي براي اشتهار شيخ بود. شيخ بهايي به تاييد و تصديق اكثر محققين و مستشرقين نادر روزگار و يكي از مردان يگانه دانش و ادب ايران بود كه پرورش يافته فرهنگ آن عصر اين مرز وبوم و از بهترين نمايندگان معارف ايران در قرن دهم و يازدهم هجري قمري بوده است . شيخ بهايي شاگرداني تربيت نموده كه به نوبه خود از بزرگترين مفاخر علم و ادب ايران بوده اند مانند فيلسوف و حكيم الهي ملاصدراي شيرازي و ملاحسن حنيفي كاشاني و عده يي ديگر كه در فلسفه و حكمت الهي و فقه و اصول و رياضي و نجوم سرآمد بوده و ستارگان درخشاني در آسمان علم و ادب ايران گرديدند كه نه تنها ايران بلكه عالم اسلام به وجود آنان افتخار مي كند.
شيخ بهايي علاوه بر علوم شرعي در رياضيات و فيزيك و هندسه و مكانيك و نجوم هم دست داشته است تاليفات شيخ بهايي در فقه و ادبيات و رياضيات و عرفان بسيار است از كتب و آثار بزرگ علمي و ادبي شيخ بهايي علاوه بر غزليات و رباعيات داراي دو مثنوي بوده كه يكي به نام مثنوي « نان و حلوا » و ديگري « شير و شكر » مي باشد و آثار علمي او عبارتند از « جامع عباسي كشكول بحرالحساب و مفتاح الفلاح والاربعين و شرع القلاف اسرارالبلاغه والوجيزه » . ساير تاليفات شيخ بهايي كه بالغ بر هشتاد و هشت كتاب و رساله مي شود همواره كتب موردنياز طالبان علم و ادب بوده است .
مرگ اين عارف بزرگ و دانشمند را به سال 1030 و يا 1031 هجري در پايان هشتاد و هفتمين سال حياتش ذكر كرده اند . وي در شهر اصفهان روي در نقاب خاك كشيد و مريدان پيكر او را با شكوهي كه شايسته شان او بود به مشهد بردند و در جوار حرم هشتمين امام شيعيان به خاك سپردند.
انجمن مفاخر معماري ايران به ساخت فرودگاه امام با بناي شيشه اي اعتراض كرد. بناي شيشه اي فرودگاه امام مطابق با اقليم آب و هوايي ايران نيست
معماران ايراني مي توانستند و مي توانند فرودگاهي باهويت معماري ايراني و اسلامي بسازند اما به آنها رجوع نشد
در ايران هر حرفه و صنفي از پزشك گرفته تا بقال و بزاز و كفاش در حرفه ساخت و ساز حضور دارند غير از معمارها. حتي مهندسان ساختمان هم در ساخت و سازها حضور ندارند
دولت نهم به تعاوني ها اجازه ساخت و ساز داده است . اين بدترين كار است . تعاوني هاي كارگري يا كارمندي كه معمار و مهندس ساختمان نيستند. كار ساخت و ساز تعاوني ها را بايد شركتهاي معتبر انبوه ساز دولتي يا خصوصي انجام دهند
اگر دولت ايران در ساخت و سازها از معماران ايراني استفاده نكند همين اتفاقاتي كه تاكنون افتاده خواهد افتاد. شهرك اكباتان شبيه زندان اوين ساخته مي شود. نواب مثل شهر ارواح ساخته مي شود. شهرك هاي جديد بي روح و بي هويت ساخته مي شوند. فرودگاه امام بدون توجه به آب و هوا و اقليم سرزميني ايران ساخته مي شود
معماران ايراني كجا هستند كجا به معماران ايراني اعتماد كرده ايد كجا معماران را در كارهاي اجرايي دخالت داده ايد كدام رئيس مسكن و شهرسازي ايران معمار است كدام معاون عمراني استانداريها معمار هستند
انجمن مفاخر معماري ايران در سال گذشته نامه اي به عنوان وزير محترم مسكن داد كه بيائيد درباره طراحي و هويت بخشي به شهرك ها با ما همكاري كنيد. از معماران ايراني استفاده كنيد. جوابي به نامه ما داده نشد