عوارض ضعف اجرائي در سياست خارجي
بسم الله الرحمن الرحيم
مديريت اجراي سياست خارجي كشور مقوله ايست كه از خود سياست خارجي كم اهميت تر نيست . مجموعه آنچه سياست خارجي را تشكيل ميدهد چهار بخش است كه هر يك از آنها در جاي خود اهميت دارند. اين چهار بخش عبارتند از تصميم سازي تصميم گيري اجراي تصميم و حفاظت از سياست درحال اجرا.
اينكه كداميك از اين بخش هاي چهارگانه مهمترند يك مقوله تخصصي است كه اكنون درصدد بيان آن نيستيم اما به دليل بعضي تحركات ناشيانه كه توسط متوليان سياست خارجي كشورمان در بخش اجراي سياست ها صورت مي گيرد و همين امر زيانهائي را متوجه منافع ملي كشور مي كند توجه به اهميت « مديريت اجرا » ي سياست خارجي را امري ضروري ميدانيم .
در سالهاي اخير مسئولان نظام براساس مصالحي كه خود تشخيص ميدهند به اين نتيجه رسيده اند كه برقراري روابط سياسي با دولت مصر را بلامانع اعلام نمايند. هرچند در اين زمينه نقطه نظرهاي متفاوت وجود دارد لكن هنگامي كه مسئولان نظام به نتيجه اي مي رسند كه براي آنها قانع كننده است حق آنهاست كه تصميم مقتضي را نيز بگيرند و راه را براي تحقق آن هموار نمايند. طبيعي است كه همه مسئوليت هاي تصميم را نيز خود تصميم گيرندگان پذيرا هستند و در بررسي هاي خود مصالح و منافع كشور و ملت را نيز در نظر دارند.
با اينحال همين تصميم هنگامي كه به مرحله اجرا مي رسد عوامل اجرا ـ كه طبعا مديران اجرائي كشور بويژه عوامل وزارت امورخارجه هستند ـ بايد راه كارهائي براي آن در نظر بگيرند كه آنچه توسط مسئولان نظام طراحي شده و به يك تصميم تبديل شده به نحو احسن به اجرا درآيد و در اين مرحله هيچ اقدامي كه به زيان كشور و ملت باشد صورت نگيرد. تدبير صحيح صبر موقعيت شناسي و خويشتن داري از عناصر مهمي هستند كه در مرحله اجراي هر تصميم در بخش سياست خارجي بايد مورد نظر و عمل باشند.
درخصوص مصر متاسفانه هيچيك از اين عناصر مورد توجه قرار نگرفتند و روش بكار گرفته شده توسط مسئولان كشورمان اعم از متوليان سياست خارجي و ساير مسئولان مظهر بي تدبيري عجله بي توجهي به موقعيت ها و بدون خويشتن داري بوده است . تاسف بارتر آنكه اين وضعيت همچنان ادامه دارد و عوارض تلخي كه نمايان مي شوند موجب عبرت آموزي و تصحيح روش ها نمي گردند.
در دولت گذشته عجله براي تغيير نام خيابان شهيد خالد اسلامبولي ـ كه تا مرز برداشتن تابلوي خيابان پيش رفت ولي خوشبختانه با هوشياري افراد دلسوز و هشدارهائي كه داده شد اين كار عملي نگرديد ـ و اعلام شتاب زده برطرف شدن همه موانع و آمادگي كامل تهران براي برقراري رابطه طرف مصري را به طمع گرفتن امتيازات بيشتري انداخت و موضوع بلاتكليف رها شد. در دولت فعلي اعلام اينكه آماده ايم تا آخروقت اداري همين امروز سفارتمان را در قاهره بازگشائي كنيم سفرهاي پياپي مسئولان بلندپايه ايراني به قاهره ديدار با حسني مبارك همراه با اظهار خوشوقتي از اينكه قرار است رابطه برقرار شود و اظهارات غيرسياسي مسئولان ـ اعم از مسئولان سياست خارجي و ديگر مسئولان ـ در موقعيت هاي نامناسب موجب شد بار ديگر دولتمردان مصري به طمع گرفتن امتيازات بيشتر بيافتند و مطالبات خود را بالا ببرند.
با توجه به اينكه رژيم حاكم بر مصر به دليل وابستگي به آمريكا و دلالي براي صهيونيست ها اصولا جايگاهي ندارد كه به خود حق طاقچه بالا گذاشتن و امتياز خواستن و شرط گذاشتن براي نظام انقلابي و مردمي جمهوري اسلامي ايران را بدهد اين ما هستيم كه حتي در مرحله اجراي يك تصميم نيز بايد بگونه اي عمل كنيم كه طرف را وادار به امتياز دادن نمائيم . رژيم حسني مبارك كه در داخل مصر دچار بحران مشروعيت است و در خارج از مرزها نيز به دليل امضاي قرارداد ننگين كمپ ديويد و دلالي هاي پياپي براي صهيونيست ها و وابستگي به آمريكا بشدت نزد افكار عمومي جهان عرب و ملت هاي مسلمان زير سئوال و منفور است حق ندارد براي نظام جمهوري اسلامي ايران تعيين تكليف نمايد. اما روش نادرست مسئولان اجرائي و متوليان سياست خارجي ما موجب شده دولتمردان مصري به خود اجازه چنين گستاخي هائي را بدهند.
مفيد شهاب وزير مشاور دولت مصر هفته گذشته همزمان با برپائي اجلاس سران عرب در دمشق گفت : ايران تنها درصورتي مي تواند با كشورهاي عربي مذاكره داشته باشد كه مالكيت خود بر جزاير سه گانه (ابوموسي تنب بزرگ و كوچك ) را نفي كند و آنها را متعلق به امارات بداند. وي كه رياست هيئت مصري در اجلاس سران عرب در دمشق را برعهده داشت از اينهم گستاخانه تر سخن گفت و افزود : ايران در كشورهاي عربي مداخله مي كند و اگر خواستار گفتگوي ايراني ـ عربي است بايد به اين مداخلات پايان دهد
همزمان با اين اظهارات در بيانيه پاياني سران عرب در دمشق نيز ادعاي مالكيت امارات بر جزاير سه گانه ايراني و توصيه به ايران براي دست برداشتن از مالكيت خود بر اين جزاير تكرار شد.
مكان برگزاري اجلاس حضور هيئت ايراني به رياست وزير امورخارجه كشورمان در آن و بي اعتنائي سران كشورهاي عربستان و مصر به اين اجلاس نكات مهمي هستند كه بر اهميت توجه به آنچه در اجلاس دمشق عليه جمهوري اسلامي ايران رخ داد تاكيد مي نمايند. اينكه چرا دولت سوريه اجازه داده است در بيانيه دمشق ادعاي واهي مالكيت امارات بر جزاير سه گانه ايراني تكرار شود و چرا عمروموسي دبيركل اتحاديه عرب در اين اجلاس همين ادعاي واهي را مطرح كرد نكات مهمي هستند كه در جاي خود جاي بحث و بررسي دارند لكن اكنون سئوال اينست كه آيا اين رويدادها به ضعف عملكرد متوليان سياست خارجي ما مربوط نمي شود اگر پاسخ مثبت است كه هست آيا مسئولان نبايد در نوع نگرش خود به مسائل منطقه حتي رابطه با مصر و نوع برخورد با اين مسائل تجديدنظر نمايند
