مجلس هشتم و دهه چهارم ـ 3
بسم الله الرحمن الرحيم
9 ـ هر انتخاباتي چهار ركن دارد انتخاب كنندگان انتخاب شوندگان يا انتخاب شونده برگزار كنندگان و ناظران . ركن اصلي همانطور كه قبلا اشاره كرديم مردم هستند. اما چون گرفتاري كار و زندگي فرصت چنداني براي مردم باقي نمي گذارد تا به اندازه كافي درباره انتخاب شوندگان تحقيق و بررسي كنند بطور طبيعي چاره اي جز اعتماد به ديگران ندارند. ديگران در اغلب اوقات احزاب و گروه ها هستند كه كه خود بخشي از انتخاب شوندگان محسوب مي شوند زيرا بسياري از نامزدها را آنها مشخص مي كنند و با كمك هاي مالي و تبليغاتي و چانه زني هاي سياسي مقدمات مطرح شدن و كسب آرا را براي نامزدها فراهم مي نمايند و به همين ميزان نيز روي افرادي كه انتخاب مي شوند نفوذ دارند.
درست در همين نقطه است كه ميان انتخاب كنندگان و انتخاب شوندگان نوعي يگانگي پديد مي آيد و احزاب و گروه ها كه بخشي از ركن دوم انتخابات يعني انتخاب شوندگان محسوب مي شوند به دليل نقشي كه در هدايت مردم در تمايل پيدا كردن به سوي نامزدهاي مورد نظر احزاب دارند به جاي انتخاب كنندگان نقش ايفا مي كنند. همين واقعيت غيرمطلوب موجب مي شود مردم نقش اصلي خود را كه استقلال در انتخاب است از دست بدهند و به عنوان ابزاري براي احزاب و گروه ها و جناح ها عمل كنند. البته عده اي از مردم نيز با مشورت افراد مورد اعتماد خود و يا مستقل از ديگران به نتيجه مي رسند و رايشان تابع احزاب نيست لكن در مجموع نسبت افراد مستقل با كساني كه تحت تاثير تبليغات احزاب و گروه ها و جناح ها به تصميم مي رسند ناچيز است .
10 ـ با توجه به همين واقعيت كه جهت دهندگان اصلي آرا مردم احزاب و گروه ها و جناح ها هستند انتخاب شوندگان اصلي نيز آنها هستند . زيرا نفوذي كه آنها برروي انتخاب شدگان اعمال مي كنند عامل اصلي تعيين جهت و خط كاري و سياست هاي انتخاب شدگان هستند. احزاب و گروه ها و جناح ها در حاكميت سهيم مي شوند در قانونگذاري تاثير ميگذارند و حتي در چگونگي تصميم گيري و عملكرد بخش هائي از قوه قضائيه موثرند. جالب است بدانيد كه در آستانه انتخابات مجلس هشتم يكي از افراد با نفوذ مجلس هفتم از اطاق كار خود با يكي از مسئولان قضائي با لحني آمرانه و عتاب آميز سخن ميگفت كه چرا در فلان ماجرا اينگونه عمل كرده اي و چرا آنگونه عمل نمي كني ! فارغ از اينكه حرف اين شخص درست باشد يا نادرست و تصميم و عملكرد آن مسئول قضائي صحيح بوده باشد يا ناصحيح اصولا يك نماينده مجلس هرقدر هم كه با نفوذ باشد حق ندارد با يك مسئول قضائي هر قدر هم كه دون پايه باشد اينگونه صحبت كند و او را با لحن عتاب آميز مخاطب قرار دهد و دستور بدهد كه چنين كن و چنان نكن ! اگر چنين وضعيت اسفناكي وجود دارد به دخالت احزاب و گروه ها و جناح ها در انتخابات مربوط مي شود وضعيتي كه استقلال قوا را خدشه دار مي كند و موجب دخالت يك قوه در قوه ديگر و پيدايش قدرت هاي غيرقانوني در متن حاكميت مي گردد.
11 ـ اين مشكل را بايد نظام حل كند . اينكه چگونه مي توان نفوذ احزاب و جناح ها را در اموري كه به آنها مربوط نمي شود قطع كرد و در عين حال حقوق قانوني آنها را محترم شمرد و مانع فعاليت قانوني آنها نشد نكته مهمي است كه نظام بايد با صرف وقت و بررسي هاي دقيق به آن برسد و آنرا كاربردي كند. با اينحال نبايد در اين واقعيت ترديد كرد كه روش كنوني چه به لحاظ نفوذ احزاب و چه به لحاظ تاثيرگذاري عوامل غيرعادي ديگر در جهت دادن به آرا مردم در انتخابات به زيان كشور تمام مي شود و بايد هرچه زودتر جلوي اين زيان را گرفت .
راه حل اين معضل نفي فعاليت احزاب نيست بلكه وادار ساختن آنها به روي آوردن به قانون و البته تلاش همه جانبه براي وادار كردن همه اندام هاي نظام به عمل به قانون بويژه در انتخابات است . اينكه احزاب و گروه ها و جناح ها تا آنجا قدرت چانه زني داشته باشند كه بتوانند در مورد تاييد صلاحيت داوطلبان نمايندگي مجلس يا ساير نامزدهاي انتخاباتي موثر واقع شوند نشان از بي توجهي ركن هاي اجرائي و نظارتي انتخابات به قانون دارد كما اينكه امكان اعمال نفوذ يك قوه در قوه ديگر نيز به معناي ضعف قانونمندي اندام هاي نظام است . اگر همانگونه كه قانون اساسي مقرر داشته استقلال قواي سه گانه حفظ شود و همه دستگاه هاي اجرائي و قضائي و قانونگذاري و نظارتي به وظايف خود آنگونه كه قانون مقرر كرده است عمل كنند قطعا معضلاتي از قبيل خروج احزاب و گروه ها و جناح ها از چارچوب قانوني حل خواهد شد و به آنها اجازه تخطي از قانون و اعمال نفوذ در دستگاه ها داده نخواهد شد. بدين ترتيب انتخابات هم بدون آنكه با مشكلاتي از قبيل آنچه برشمرده شد مواجه گردد برگزار خواهد شد و هر يك از اركان آن نيز به وظيفه اي كه برعهده دارند عمل خواهند كرد و آرا مردم نيز از استقلال بيشتري برخوردار خواهد بود. البته رسانه ها نيز مي توانند در تامين اين هدف نقش زيادي داشته باشند بويژه رسانه ملي كه به دليل امكانات وسيع تر و برد بيشتر مي تواند با پرهيز از برخوردهاي جانبدارانه و رفتن به سوي نقد منصفانه و آزادانه ي عملكردهاي خلاف قانون كمك خوبي به قانونمند شدن اندام هاي نظام نمايد.
ادامه دارد
