شاد و بهارانه زيستن
مجيد زندي
رسيد مژده كه آمد بهار و سبزه دميد
وظيفه گر برسد مصرفش گل است و نبيد
مكن زغصه شكايت كه در طريق طلب
به راحتي نرسيد آنكه زحمتي نكشيد
پنجشنبه اين هفته يكم فروردين سال 1387 است ; يعني باز عيدي ديگر و نوروزي نو از راه مي رسد . تا به حال در اين باره ننوشته بودم و حتي درباره آن فكر نكرده بودم كه اعداد هم براي خود دنيايي دارند و حرف هاي فراواني براي ما مي زنند.
يك خيلي حرف دارد كه بزند. مثلا وقتي دو را همراه خود مي گيرد مي شوند دوازده و دوازده يعني دوازده ماه سال كه اين روزها نفس هاي خود را براي دوره بعدي گرم مي كند يعني آستانه نوروز يعني پايان سردي و انجماد يعني مژده رسيدن بهاري كه عنقريب بر روي همه لبخند مي زند.
دوازده يعني 12 ساعت روز كه همه مبناي تدبيرهاي شب و روز در چارچوب آن انجام مي شود يعني دوازده امام ما شيعيان كه همه تاريخ تشيع گرداگرد دوازده امام ثبت شده است . تاريخي هستي بخش كه هيچگاه به بن بست و انتها نخواهد رسيد. دوازده امامي كه چون شمع گرد نورانيت محمدمصطفي (ص ) ماندگار شدند و آغاز هفته وحدت در اولين روز سال 78 و ميلاد آن بزرگوار در روزهاي نخستين سال آينده يقينا سال نيكي خواهد شد و حال مسلمانان را به احسن حال تبديل خواهد كرد.
يك البته به درد كارهاي ديگري هم مي خورد كه اتفاقا به همان سال نو هم باز مي گردد; يكي كه با سه مي شود 13 و سيزده مرا به ياد سيزده بدر مي اندازد و اوج تفريح و شادي مردم ايران در روزهاي نخست سرسبزي و بهار و سال نوي خورشيدي . اگر چه قديمي ها اعتقاد داشتند سيزده عدد نحسي است و باز از همين اعداد كمك مي گرفتند و 1 +12 را ابداع كردند و آن را بر سر در خانه خود به جاي پلاك 13 نوشتند كه نحسي سيزده را بگيرند و خيلي حرف هاي ديگر!
با همه اين بازيها با اعداد مي خواهم بگويم كه عيد آمد و بهار از راه رسيد. عيدي كه بهانه اي براي تبريك و شادباش و خوشي و سرخوشي است شايد بگوييد كدام خوشي و سرخوشي با اين همه مشكلات زندگي ! ولي اين مشكلات ما ربطي به عيد بهار و نوروز ندارد چرا كه روزهاي اول سال نو خورشيدي دل هر افسرده حالي را هم شاد مي كند. انگار در آن ساعت ها و روزها وحالات دلگرمي به زندگي لحظه اي تو را رها نمي كند و همچون سايه ابري بهاري همه جا همراه توست . شادي بهاري شادي بازيهاي كودكانه است تا آدمهاي بزرگ را هم اميدوار به رحمت پروردگار سازد اميدي كه تنها به دليل غفلت كمرنگ شده است . همين كه زنده ايم و خوشبختي و شادي دوستان و آشنايان و اعضا خانواده و فاميل را مي بينيم همين حس شادي در دل ديگر همنوعان بايد دلهاي ما را هم شاد كند و تا اين حد گره به دل و پيشاني نزنيم و...
بهاري كه از راه مي رسد آغاز خود را با ميلاد اشرف مخلوقات عالم حضرت محمدمصطفي (ص ) جشن مي گيرد همچنانكه با بهار در ستارگان و كائنات هم شوري به پا شود و گل افشان مي شوند چرا كه بهار امسال رستاخيز معنوي جهان و روز ميلاد نبي مكرم اسلام را هم با خود دارد.
بي شك نگاه هريك از ما درباره بهار در يك نقطه مشترك است و آن رويش دوباره و ادامه حيات و تداوم زندگي است . حيات گرانقدري كه انسان براي زنده نگه داشتن آن خلق شده است و پروردگار جهانيان تنها پس از خلقت آدم از اين كار بزرگ به خود تبريك گفت : « فتبارك الله احسن الخالقين » به همين دليل است كه مي خواهيم در اين بهار سرخوش و در ميان دو عيد نوروز و ميلاد رويش معنوي و مادي پاكيزگي و پاكي كدورت هاي درون را از ميان براندازيم و رو به سوي محبت و ارادت حركت كنيم . و از همين امروز بر دلهاي شما درود مي فرستيم و نوبهار طبيعت و ميلاد رحمت للعالمين را خدمت مردم خوب كشورمان و همه مسلمانان جهان تبريك عرض مي كنيم .
وقتي مي فهميم بهار از راه مي رسد مفاهيم زيبايي را نيز با خود به همراه مي آورد يعني پرستوها بازگشتند بلبلان نغمه سرايي آغاز كردند بنفشه ها آذين بسته اند شميم گلها به جان آدميان نفوذ كرده اند و به زودي طبيعت زيباترين جشن خود را به انسان تقديم مي كند خصوصا اينكه ميلاد خبر از تولد زيباترين مولود هستي مي دهد چرا كه بهار زيباترين جلوه زمين است و محمد(ص ) زيباترين جلوه كائنات زيباترين جلوه اي كه غنچه غنچه گلها و برگ برگ درختان هم به او سلام و درود مي فرستند.
به راستي زندگي را چگونه مي بينيم و در آستانه بهار طبيعت و ميلاد نبوت محمدي (ص ) بي مناسب نديديم گزارش امروز را در آستانه بهار به نقش شادي و نشاط در زندگي اختصاص دهيم . براي اين كار تقريبا هر فردي تجربه خاص خود را دارد اما راههايي هم هست كه از تجربه شخصي گذشته و به علم رسيده است و امروزه حتي روانشناسان براي افرادي كه در زندگي دچار مشكلات روحي منفي شده اند آن را تجويز مي كنند تا آنها را به زندگي عادي بازگردانند. در حاليكه بسياري از مردم نيز دچار مشكلات روحي نيستند اما زندگي را براي خود سخت مي گيرند و به اصطلاح از كاه مشكلات كوه مي سازند.
مهندس مجتبي جابري مقدم كارشناس ارشد و پژوهشگر مسايل اقتصادي درباره عوامل اثرگذار در ذهن افراد و القاي حس ناخشنودي از شرايط زندگي به گزارشگر ما مي گويد : يكي از دلايل اصلي اين نارضايتي از شرايط زندگي در كشور ما احساس فقر اقتصادي است . زيرا در كشور ما رسم بر اين است كه ملاك خوشي را صرفا به مسايل اقتصادي و آنهم رفاه اقتصادي به ويژه با كشورهاي اروپايي و امريكاي شمالي مقايسه مي كنند و اين افسوس ها آرامش را در زندگي بسياري از مردم به مخاطره انداخته است .
وي مي افزايد : براساس تحقيقاتي كه در كشور انجام شده متاسفانه برخي از مسئولين و صداوسيما در القا اين حس به مردم نقش فراواني دارند و بعضا از سر دلسوزي و خيرخواهي شرايط موجود مردم را وخيم معرفي مي كنند در حاليكه اين نحوه تبليغات كه در بسياري از موارد براي جلب آرا مطرح مي شود هر چه بيشتر كاستي ها را در چشم مردم بزرگ مي كنند و داشته هاي فراوان آنها نسبت به بسياري از ملت ها را اصلا در بيان نمي آورند.
وي مي گويد : در اين بررسي مشخص شد كه هر قدر چنين موضوعاتي بيشتر مطرح مي شود تلاش براي خريد كالاهاي لوكس و رفاهي افزايش مي يابد و بسياري از خانواده ها به سراغ خريد لوازمي مي روند كه واقعا به آن نياز ندارند و همين خريد اضافي در بخش هايي از جامعه موجب فشار روحي و رواني به بخش هاي متوسط و روبه پائين مي گردد و آنها را در عذاب فاصله طبقاتي مي اندازد. مفهوم زندگي و خوش بيني به آن صرفا به داشتن لوازم فراوان منزل نيست ; اين تفكر در بسياري از كشورها وجود ندارد بلكه برخي از مردم حتي در كشورهايي چون چين ژاپن و كره در خانه هاي بسيار كوچك زندگي مي كنند و آرزوهاي آنها نيز با آرزوهاي مردم ما تفاوت دارد كما اينكه نزد برخي از ملت ها تفريح و سفر ملاك زندگي شاد معرفي و به آن عمل مي شود.
آقاي جابر مقدم ادامه مي دهد : دومين عامل اثرگذار در ناخشنودي و نارضايتي مردم از شرايط زندگي صدا و سيما خصوصا تبليغات گسترده زندگي مرفه و لوكس از تلويزيون است كه سبب بروز ناخوشي در طيف وسيعي از خانواده ها مي شود. متاسفانه در اين ميان راه افراط در پيش گرفته شده و در تبليغات محصولات هميشه خانه هاي مجلل به تصوير كشيده مي شود و داشتن خودرو يكي از شرايط اصلي داشتن زنگي خوش القا مي گردد در حاليكه خوشي و شادماني در داشتن لوازم منزل و خودرو نيست كه به چنين ظرايف اقتصادي اصلا در تلويزيون ما توجهي نمي شود.
وي مي افزايد : اين كار ممكن است براي تبليغات يك كالا موثر باشد ولي تنها بخش اندكي از افراد جامعه مي توانند آن كالا را خريداري نمايند در حاليكه اين تبليغات حتي در دورترين روستاهاي كشور و حتي با قطع برنامه هاي تلويزيوني پخش مي شود كه يك حس نياز دروغين در افراد جامعه ايجاد مي كند و اگر خانواده اي قدرت خريد اين محصولات لوكس را نداشته باشد كودك و نوجوان خانواده به جاي مفاهيم ارزشي ديگر نظير تحصيل علم و آرامش روحي فكر پول و ناخشنودگي از شرايط زندگي مي افتد كه در بسياري موارد تنها يك جو رواني است و نياز تلقي نمي شود.
آقاي جابري مقدم ادامه مي دهد : البته بيان اين مساله نبايد به ملاكي براي عدم مبارزه دولت براي كاهش فاصله طبقاتي باشد زيرا در شهرهاي بزرگ حتي اگر تلويزيون هم تبليغ نكند مردم فرودست شاهد رفاه فراوان طبقه برخوردار جامعه خواهند شد و عليرغم بهبود نسبي زندگي در ميان بسياري از خانواده هاي فقير و نيازمند چون فاصله طبقاتي وجود دارد افراد متوسط و پائين جامعه احساس ناخشنودي از شرايط زندگي خود دارند كه بايد به فكر رفع آن بود.
اين پژوهشگر مباحث اقتصادي مي افزايد : بر اساس آمارهاي موجود بين المللي ميزان نابرابري اقتصادي در ايران در مقايسه با بسياري ديگر از كشورها در حد متوسطي است اما چون بر اساس اعتقادات اسلامي حداقل هاي فاصله طبقاتي بسيار زياد تلقي مي شود برخي افراد خواستار مبارزه جدي تر دولت با فاصله طبقاتي هستند و از وضعيت موجود اظهار نگراني مي كنند كه اين باور نيز باعث توجه به شرايط زندگي ديگران و مقايسه با خود و در نتيجه نگراني اقتصادي مي شود كه در كشور ما ريشه بسياري از نگراني هاي اجتماعي افراد و خانواده ها محسوب مي گردد.
آقاي جابري مقدم ادامه مي دهد : شرايط فوق سبب شده كه بسياري افراد احساس خوشي در زندگي نكنند و خود را شكست خورده تلقي نمايند تفكري كه ذهن آنها را دائما به خود مشغول ساخته و سبب آسيب ديدن روحيه شاد و با نشاط آنها شده است .
دقت در شرايط زندگي بسياري از افراد شاد و سرزنده نشان مي دهد كه اين افراد الزاما داراي زندگي مرفهي نيستند و بر عكس چه بسا افراد ثروتمند بخاطر غرق شدن در رفاه به بن بست هم مي رسند و درحالت عادي نيز هيچگاه از زندگي راضي نيستند و احساس غم در دلشان موج مي زند. واقعا چرا چنين است چگونه مي توان علرغم مشكلات شادي را براي خود فراهم آورد. و يا اينكه مساله اي كه واقعا مشكل نيست آن را مشكل ندانيم و بي جهت براي خود گرفتاري ذهني پديد نياوريم .
خانم سميه سادات ناصري مشاور خلاقيت فكر هم در اين زمينه معتقد است : انسان ها هميشه خواهان شادي و شاد زيستن بوده اند و هستند حتي در اين دنياي پرهياهو كه مسايل مادي و آرزوهاي دست نيافتني گريبانگير مردم شده اما همه دوست دارند در فرصت هاي كوتاه با انجام پياده روي تفريح گشت و گذار به دامان طبيعت شنا و حتي شركت در كلاس هاي آرام بخش و اصلاح فكر زمينه هاي شادي و شاد زيستن را براي خود فراهم كنند.
وي مي گويد : در واقع شادابي و جستجوي شادي يكي از حالات رواني و شخصي و نياز ذاتي آدمي است اما كسي نمي تواند عوامل خارجي را در ميزان غم و شادي ناديده بگيرد ولي مهم اين است كه مسايل مادي نتواند نياز ذاتي او را كه همانا شاد زيستن است تحت سلطه خود بگيرد و وجود افراد را هم به ويراني بكشاند.
خانم سادات ناصري ادامه مي دهد : همچنين ناملايمات زندگي اختلافات و نيز فقدان عزيزان بيماري مشكلات اقتصادي عدم موفقيت تحصيلي عدم تحقق خواسته ها آرزوها و عوامل متعدد ديگر مي تواند لحظات تلخ و ناخوشايندي را براي هر فرد ايجاد كند ولي نوع نگرش ما مي تواند آن مشكل را بعضا به فرصتي براي ارزشيابي و اصلاح و جستجوي نكات ضعف و برطرف كردن آن ها تبديل سازد.
اين مدرس كلاس هاي فناوري فكر ادامه مي دهد : البته اين مساله كاملا به خودمان بستگي دارد كه چگونه با مسائل كنار بيائيم مثلا وقتي كه نمي توانيم شرايط را تغيير دهيم بايد آن را همانطور كه هست بپذيريم نبايد به خودمان بگوئيم كه هرگز نمي توانيم احساس سرخوشي كنيم و از زندگي لذت ببريم . انساني كه احساس شادي مي كند همين حالا احساس مي كند كه از زندگي اش لذت مي برد.
خانم سادات ناصري مي افزايد : البته عواملي چون ورزش و تحرك تفريح نوشيدن مايعات سالم خواب و استراحت كافي تغذيه سالم عدم پرخوري رسيدگي به وضع ظاهر استحمام آراستگي و خوب پوشيدن و پاكيزه بودن هم مي تواند باعث شادابي فرد شوند كه در نهايت نوع باور به زندگي اعتقادات معنوي سبب خواهد شد تا شخص شاداب و سرحال بماند.
وي مي گويد : اشخاصي كه تصور مي كنند دنيا هميشه بايد به مرادشان باشد افراد زود شكننده اي هستند و غم هاي كوچك را براي خود بزرگ مي كنند و نااميد مي شوند. آنها به زندگي و اطرافيان نگاه منفي دارند و در واقع به زندگي خوشبين نيستند چنين افرادي نمي توانند به دنبال شادابي و نشاط بروند زيرا هميشه و از همه چيز گلايه مند مي باشند از نعمت هاي فراواني كه آن ها را احاطه كرده است غافل هستند.
وي درباره نشانه هاي افراد شاد هم مي افزايد : ايمان به خدا از اولين نشانه هاي آدمهاي ذاتا شاد است و يقين داشته باشيم كسي كه از اين اصل غافل هست حتي اگر خود را به شادي بزند زود رنگ مي بازد به همين دليل است كه مي گويند عيد واقعي فقط در روزي چون نوروز نيست عيد واقعي هنگامي است كه انسان ذاتا شاد باشد و به زندگي با ديدي پر نشاط بنگرد. اين افراد در تمام لحظات به ياد خدا هستند و با آرامش قلب به ديد وسيعتري از زندگي مي رسند و به ديگران توجه و احترام دارند. اين گونه شخصيت ها آدمهاي سپاسگزاري هستند به همنوع احترام مي گذارند و در حقيقت با انرژي مثبتي كه از خود روانه مي كنند با مخاطبان به شادي و شادابي سخن مي گويند و لحظات خوش را براي همه اطرافيان فراهم مي سازند.
خانم ناصري مي افزايد : به نظر بنده افراد شاد نشانه هايي دارند كه هر كس اين نشانه ها را در خود مي بيند مطمئن باشد كه از سلامت روحي و رواني خوبي برخوردار است : اول اينكه در همه پندارها گفتارها و كردارهايش رضايت خداوند را در نظر مي گيرد و جز او كسي را شاهد و ناظر اعمالش نمي داند و قطعا خداوند را به خاطر موهبت هايي كه به او عطا كرده شكرگزار است .
دوم اينكه وقتي بداند رضايت خداوند در رضايت مخلوقاتش است سعي مي كند ديگران را تا حد توانايي خود راضي كند. نسبت به آنها محبت مي ورزد و با احترام و قدرداني رفتار كند مثلا از كمك همكار يا دوست يا زيردست تشكر مي كند. به ديدن دوست و آشنايان و فاميل مي رود با روي باز و لبخند آنها را مشاهده مي كند تا آن ها نيز شاد شوند چرا كه آدمها آينه يكديگرند و شادي و نشاطي كه از يكديگر مي گيرند در دل و جان و چهره آن ها نيز بازتاب مي كند.
وي مي گويد : بي ترديد چنين شخصي انتقام جو و كينه توز نيست . بعضي از افراد به خاطر يك مسئله بسيار كوچك سالها با يك خانواده قطع رابطه مي كنند و حتي با فرا رسيدن سال نو اين لباس قهر و كينه را از تن بيرون مي كنند و اصلا روحيه بخشش ندارند.قطعا اين حاصل روحيه ضعيف آنهاست . در حالي كه اگر شخصي روحيه ي قوي و محكمي داشته باشد گذشت مي كند و زندگي با احساس انتقام و نفرت را هيچ گاه تجربه نمي كند.
سوم اينكه از زندگيش راضي است و هميشه در فكر رسيدن به اهداف و آرزوهاي بزرگ نخواهد بود. و به عبارت ديگر زماني فرد از زندگيش راضي است كه با احساس دروني مثبت به جنبه هاي مختلف زندگي خود داشته است . هميشه از لحظات لذت مي برد و در واقع شادي را به تعويق مي اندازد كه مثلا وقتي درسم تمام شد مادرم خوب شد ازدواج كردم بچه ها بزرگ شدند و.. من آنگاه راحت مي شوم و هيچ غمي نخواهم داشت . در واقع ما چون از آينده بي خبريم همين حال فرصتي مناسب است تا شاد باشيم و در واقع راه زندگي درست همان خوشحان بودن حتي در عين مشكلات است .
وي در خاتمه مي گويد : كافي است بدانيم كه دنيا نيز مانند گرفتاريهايش محدود و زودگذر است آنگاه براي مسائل دنيوي و ظاهري عبوس و غمگين نمي شويم . يادمان نرود دنيا براي انسانهاي عبوس تنگ تاريك سخت و ملالت آور است و همانند بن بستي هيچ مفري در آن پيدا نخواهد كرد در حاليكه اشخاص با نشاط هم از زندگي خود لذت مي برند هم به ديگران انرژي مي بخشند.
واقعا زندگي زيباست اگر دنيا را زيباتر ببينيم و اكنون كه بهار از راه مي رسد و طبيعت تلاش مي كند شادي و شعف را در چهره ما آشكار سازد خود نيز تلاش كنيم غم ها و غصه ها را كه در بسياري مواقع ساخته ذهن ماست همانند برف ها از ذهن آب كنيم و چه زيباتر اينكه براي فراهم آوردن شادي و لبخند به دنبال وسيله ابزار و بهانه نباشيم و همانند شكوفه ها لباس بهاري بودن و بهاري زيستن به تن كنيم .
شاد بودن سخت نيست اگر بتوانيم اين شادي را هميشه در دلمان زنده نگه داريم . فكر نكنيم فقط قديمي ها و گذشتگان شاد بودند اتفاقا مشكلات آنها هم بسيار زياد و بلكه زيادتر از اين دوران بوده است . اگر با تاريخ آشنا باشيم و از هنگامه هاي جنگ و خونريزي باخبر شويم بهتر مي توانيم به دليل شاعر نامدار ايران زمين حافظ شيرازي پي ببريم كه در اوج حملات مغولان و مشكلات معيشتي مردم آن زمانه و پس از آن آنگونه از فراموشي غم روزگار سخن مي گويد كه مي خواهيم پايان آخرين گزارش سال 86 را با بخشي از غزل آن بزرگوار به شرح زير زينت بخشيم :
خوشتر ز عيش و صحبت باغ وبهار چيست
ساقي كجاست گو سبب انتظار چيست
معني آب زندگي و روضه ارم
جز طرف جويبار و مي خوشگوار چيست
هر وقت خوش كه دست دهد مغتنم شمار
كس را وقوف نيست كه انجام كار چيست
پيوند عمر بسته به مويي است هوش دار
غم خوار خويش باش غم روزگار چيست
راز درون پرده چه داند فلك خموش
اي مدعي نزاع تو پا پرده دار چيست
سهو و خطاي بنده چو گيرند اعتبار
معني عفو و رحمت پروردگار چيست
بهار آينده كه از راه مي رسد با آغاز خود ميلاد اشرف مخلوقات عالم را هم دارد. بهاري كه يقينا زيباترين جلوه هستي خواهد شد
واقعا زندگي زيباست اگر دنيا را زيباتر ببينيم . اكنون كه بهار از راه مي رسد و طبيعت تلاش مي كند شادي و شعف را در برگ برگ درختان و غنچه غنچه گلها آشكار سازد ما نيز تلاش كنيم غم ها و غصه ها را كه در بسياري مواقع تنها ساخته ذهن ماست كنار بگذاريم
خانم سادات ناصري كارشناس فناوري فكر : شادابي و جستجو براي شادي يكي از حالات رواني و شخصي و نياز ذاتي آدمهاست . كسي نمي تواند منكر عوامل خارجي در ميزان غم و شادي باشد اما مهم اين است كه به مسايل مادي و جزيي اجازه ندهيم نياز ذاتي ما را تهديد كند و در نهايت سلامتي افراد را به مخاطره اندازد
مهندس مجتبي جابري مقدم پژوهشگر و محقق اقتصادي : يكي از اصلي تري عوامل اثر گذار در القاي حسن ناخشنودي در زندگي احساس فقر اقتصادي است در حاليكه مفهوم حقيقي شادي و نشاط داشتن لوازم رفاهي نيست
