پشت پرده حوادث تركيه
بسم الله الرحمن الرحيم
آمريكا از تركيه خواسته است در اين كشور يك سپر دفاع موشكي براي « ناتو » مستقر كند. « رابرت گيتس » وزير دفاع آمريكا در جريان سفر اخير خود به آنكارا ضمن طرح اين درخواست درباره جزئيات آن مذاكراتي با مقامات ارشد تركيه داشته است .
« جف مورل » سخنگوي پنتاگون مي گويد اين مطلب نه تنها با مقامات نظامي بلكه با رئيس جمهور و نخست وزير هم مطرح شده است . وي حاضر نشد توضيحات بيشتري در اين باره و درخصوص واكنش رهبران تركيه ارائه كند لكن گفته مي شود اين طرح گيتس در آنكارا مورد استقبال واقع نشده چرا كه در غير اينصورت قطعا واشنگتن اظهار خشنودي مي كرد و آنرا اعلام رسمي مي نمود.
تقريبا بطور همزمان مقامات امنيتي تركيه از طرحي براي ترور « رجب طيب اردوغان » نخست وزير اسلام گراي تركيه سخن بميان آوردند و از خنثي شدن اين طرح خبر دادند.
تاكنون 3 نفر در اين رابطه دستگير شده اند كه سعي داشتند به كمك دستگاههاي كنترل از راه دور و جاسازي مواد منفجره در ماشين هاي اسباب بازي وي را به قتل برسانند. گفته مي شود اعضاي « پ . ك . ك » با اين اقدامات مرتبط بوده اند. عمليات ارتش تركيه در جنوب عراق براي سركوبي « پ . ك . ك » در مقياس وسيعي طي ماه گذشته صورت گرفت لكن به دلايلي هنوز اعلام نشده بطور ناگهاني متوقف شد. در خلال آن عمليات گسترده قرار بود مقر اصلي پ ك ك هدف قرار گيرد و ارتش تركيه به مدت نامعلومي در شمال عراق باقي بماند ولي ارتش بلافاصله به پشت مرزهاي تركيه بازگشت و پايان عمليات را اعلام كرد.
مهمتر اينكه طيف لائيك تركيه آخرين تركش هاي خود براي حذف اسلام گرايان از صحنه سياسي اين كشور را به كار برده است . دادستان كل ديوانعالي تركيه خواستار انحلال حزب حاكم شده و رهبران آنرا متهم كرده اند به كانون فعاليتهاي ضد نظام لائيك تبديل شده اند. معاون حزب حاكم « عدالت و توسعه » اقامه دعوي عليه اين حزب را « خيانت به دمكراسي » ناميده و خاطرنشان ساخت كه اين اقدام يكبار ديگر دمكراسي در تركيه و اعتبار اين كشور را به زير سئوال برده است .
دادگاه عالي قانون اساسي اكنون بايستي در اين زمينه تصميم بگيرد و احتمال مي رود كه اگر اين روند ادامه يابد به روياروئي جناحهاي سياسي و سواستفاده بيگانگان منجر شود . دادستان تركيه علاوه بر اين ممنوعيت فعاليت سياسي ـ اجتماعي براي 71 نفر را در طول 5 سال آينده خواستار شده كه نام هاي عبدالله گل رئيس جمهور رجب طيب اردوغان نخست وزير و « بلند آرينچ » رئيس سابق مجلس تركيه در اين فهرست قرار دارند.
« مت بريزا » دستيار وزير امورخارجه آمريكا ضمن واكنش احتياط آميز در اين زمينه خواستار احترام گذاشتن همه جناحها به حاكميت قانون و نهادهاي دمكراتيك شد. هنوز معلوم نيست اين موضع آمريكا نشانگر حمايت از كدام جناح است بعلاوه رده پائين « مت بريزا » مويد اين مطلب است كه واشنگتن ورود به اين مقوله را چندان به مصلحت نمي داند و ترجيح مي دهد شاهد ساكت اين صحنه ها باشد. با اينهمه به نظر مي رسد آمريكا از التهابات سياسي در تركيه بطور غيرمستقيم حمايت مي كند و ترجيح مي دهد منافع خود را در تضعيف دولت اسلام گراي تركيه جستجو كند.
آيا اين حوادث در تركيه اتفاقات مجزا و بدون ارتباطي هستند يا آنكه در پشت پرده بخش اعظم آنها با يكديگر ارتباط ارگانيك دارند اگرچه هنوز هيچگونه ارتباط مستقيمي در ميان اينهمه « حوادث معني دار » به اثبات نرسيده است اما بنظر مي رسد تمامي اين مسائل با درخواست آمريكا براي احداث سپر موشكي « ناتو » در تركيه و پاسخ احتمالي تركيه كه قاعدتا « منفي » بوده است ارتباط دارد.
مسئله اينست كه تركيه با در نظر گرفتن واكنش هاي احتمالي مسكو و ساير كشورهاي مستقل منطقه در قبال طرح احداث سپر دفاع موشكي « ناتو » و با توجه به روند بحران ناشي از طرح احداث سپر دفاع موشكي ناتو در لهستان كه منجر به دور جديدي از جنگ سرد ميان شرق و غرب شده ترجيح مي دهد كه وارد اين بحران نشود و پيشاپيش با پاسخ منفي خود از اين مهلكه بگريزد.
آيا واشنگتن با اين طرح مايل است محل استقرار سپر دفاع موشكي « ناتو » را از لهستان به تركيه انتقال دهد آيا واشنگتن درصدد به دست آوردن واكنش هاي احتمالي در منطقه است حتي اگر پنتاگون درصدد ارزيابي شرايط بوده باشد پاسخ منفي آنكارا باعث توقف همه چيز در همان « نقطه صفر » مي شود. به نظر مي رسد طرح كنار گذاشتن حزب حاكم و رهبرانش دقيقا هشداري به مقامات تركيه باشد كه مجبورند با آمريكا كنار بيايند. چرا كه در غير اينصورت توسط لائيك هاي همدست آمريكا حذف خواهند شد!
شايد در مقاطعي به نفع لائيك ها و آمريكا نبوده و نيست كه از اظهار همدستي با يكديگر پرهيز كنند ولي اسلام گرايان تركيه تدريجا جايگاه و پايگاه سياسي ـ اجتماعي خود را مستحكم كرده اند و اين هم براي آمريكا و هم براي لائيك هاي تركيه هشدار دهنده است .
دولت اسلام گراي تركيه با اصل تهاجم نظامي آمريكا به عراق مخالفت كرد و حاضر نشد پايگاههاي نظامي و تسهيلات مورد نظر آمريكا در اين كشور را در اختيار ماشين جنگي اشغالگران قرار دهد. بدين ترتيب حتي فعاليتهاي نظاميان ارتش در پشت مرزهاي تركيه و لشگركشي به آنسوي مرزها در عراق هم مي تواند نوعي « بحرانسازي براي دولت اسلام گرا » تلقي شود كه بي ارتباط با مسائل اخير نبوده است .
تركيه حتي در اوج جنگ سرد هم اقدامي در جهت تحريك مسكو انجام نداده و اگرچه عضو ناتو بوده لكن همواره مناسبات قابل دفاعي با مسكو داشته است . تغيير ناگهاني اين سياست و تبديل تركيه به سكوي پرتاب جنگ افزارهاي تهاجمي عليه روسيه بسيار غيرمنتظره و بحران زا خواهد بود. كاملا بعيد به نظر مي رسد رهبران واشنگتن به مفهوم واقعي از اين پيشنهاد بحران زا و آثار و تبعات آن آگاه نباشند و بدون ارزيابي عواقب آن چنين پيشنهاد غيرقابل دفاعي را به آنكارا ارائه كرده باشد. اين پيشنهاد پنتاگون گام جديدي براي پيشروي ناتو تا پشت مرزهاي روسيه ارزيابي مي شود كه در عين حال عواقب خاصي براي امنيت ملي همسايگان تركيه و از جمله ايران به همراه دارد كه بايستي در يك بررسي جداگانه مورد تجزيه و تحليل قرار گيرد.
ناگفته پيداست كه طرحهاي واكنش در چارچوب ناتو براي اعضاي اروپائي ناتو هم عواقبي ناگوار و غيرمنتظره به همراه دارد و از ديدگاه دفاعي هم تاثير چندان مثبتي در ارتقا سطح دفاعي ناتو ايجاد نمي كند بلكه صرفا از ديدگاه « تهاجمي » قابل ارزيابي است كه اين امر به كلي با فلسفه وجودي « ناتو » بعنوان يك « پيمان دفاعي » مغايرت جدي دارد.
واشنگتن با متزلزل ساختن دولتها در قلمرو ناتو تلاش مي كند آنهارا در موضع انفعالي قرار دهد و به پذيرش بدون قيد و شرط طرحهاي جنون آميز « پنتاگون » وادار سازد. مسائل كنوني تركيه از جمله طرح ترور نخست وزير تركيه و طرح انحلاح حزب حاكم و بركناري رئيس جمهور و نخست وزير اين كشور دقيقا در همين مقوله است كه معني و مفهوم واقعي خود را پيدا مي كند و منهاي آن موضوعيتي ندارد و قابل توجيه و درك نيست .
