نوشهر ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي : مهندس بهزاد انگورج تقوي مدير كل منابع طبيعي مازندران ـ نوشهر در مراسم جشن درختكاري كه با حضور معاونت عمراني استانداري مازندران فرماندار و جمعي از مسئولين دستگاههاي اجرايي نوشهر در پارك جنگلي سي سنگان برگزار شد گفت : 26 پروژه اداره كل منابع طبيعي مازندران ـ نوشهر مصوبه سفر رئيس جمهوري كشورمان به اين استان اجرا شده و يا درحال اجرا است .
وي تصريح كرد : نگاه سازمان جنگلها و منابع طبيعي جلب مشاركت و تبديل فرهنگ منابع طبيعي به فرهنگ عمومي است تا ظرفيت هاي موجود را به فرصت تبديل نمايد. به گفته وي در هفته منابع طبيعي امسال يك ميليون نهال رايگان بين مردم غرب مازندران توزيع شد.
گزارش خبرنگار ما حاكي است در دومين روز هفته منابع طبيعي خبرنگاران و اعضا تشكلهاي غيردولتي نيز از طرح آموزشي و پژوهشي ـ دانشكده منابع طبيعي دانشگاه تهران واقع در خيرود كنار نوشهر بازديد كردند كه در جريان اين بازديد مهندس بهزاد انگورج تقوي مدير كل منابع طبيعي مازندران ـ نوشهر در سخناني با اشاره به مشخصات اين طرح گفت : جنگلهاي شمال كشور از لحاظ ذخيره مواد چوبي براي ما ارزش اقتصادي زيادي دارد و از نظر پاك شدن هوا جذب گردوغبار و نفوذ آب نيز ارزش معنوي زيادي دارد.
به گفته وي انجام هر كاري در رابطه با جنگل هاي غرب مازندران به مطالعه و هماهنگي با اداره كل منابع طبيعي مازندران ـ نوشهر نياز دارد تا سطح خسارتها كاهش يابد.
مهندس انگورج تقوي در ادامه با اشاره به ورود مواد خام يا چوب وارداتي براي كاهش برداشت از جنگل در سالهاي اخير افزود : برمبناي مطالعات ما كاهش برداشتها را به نحوي سوق ميدهيم كه علمي و فني باشد يعني با بومي كردن علم جنگلداري و جنگل شناسي شيوه جنگل شناسي نزديك به طبيعت را شناختيم كه به اجرا در مي آيد.
در ادامه مهندس سلطاني معاون فني اداره كل منابع طبيعي مازندران ـ نوشهر گفت : جنگل آموزشي و تعليماتي خيرودكنار 8 هزار وسعت دارد كه از سال 1336 به دانشگاه تهران واگذار شده است .
همچنين دكتر عطارد مسئول بخش جنگل طرح آموزشي پژوهشي دانشكده منابع طبيعي دانشگاه تهران گفت : آموزش دانشجويان رشته جنگل در اين طرح انجام مي شود و تاكنون در آن 65 پايان نامه فوق ليسانس و دكترا انجام شده است .
سپس مهندس خدابخشي كارشناس ارشد جنگلداري و رئيس اداره فني اين اداره كل اظهار داشت : از مجموع 330 هزار جنگلهاي غرب مازندران مطالعات 240 هزار هكتار آن انجام شده كه از اين تعداد در 185 هزار هكتار در قالب طرحهاي جنگلداري اجرا مي شود .
به گفته وي نشانه گذاري يكي از پايه هاي علمي بخش جنگل است لذا در بحث برداشت از جنگل بايد خيلي دقت كنيم تا نشانه گذاري درست انجام گيرد.
مهندس بهزاد انگورج تقوي مدير كل منابع طبيعي مازندران ـ نوشهر به مناسبت هفته منابع طبيعي همچنين در گفتگويي مطبوعاتي با خبرنگاران محلي شركت كرد و گفت : اعتبارات تملك دارايي اداره كل منابع طبيعي مازندران ـ نوشهر حدود بيست ميليارد ريال بوده است كه 60 درصد آن تخصيص يافته است و پيشرفت فيزيكي كليه طرحها نيز با ميانگين 80 تا 90 درصد قابل ارائه است .
وي افزود : طرح صيانت از جنگلهاي شمال از محل اعتبارات محلي اجرا مي شود و در اين راستا حصاركشي هاي گذشته و پيشگيري از اطفا حريق تغيير الگوي مصرف سوخت ايجاد جايگاههاي سوخت گاز (سي ان جي ) و احداث جايگاه سوخت نفت در مرزن آباد تنكابن و كجور توسعه احيا جنگل در سطح 3600 هكتار در محدوده تنكابن مرزن آباد چالوس و دشت نظير كجور احداث باغ بذر مراقبت و نگهداري تورهاي سنواتي ايجاد محوطه هاي بذرگيري تهيه طرحهاي جنگلداري در حوزه آبخيز تنكابن و ديگر پروژه ها را از محل اعتبارات طرح صيانت انجام مي دهيم .
مدير كل منابع طبيعي مازندران ـ نوشهر در ادامه گفت : امسال طرحهاي ملي ما 62 درصد پيشرفت فيزيكي دارد و مصوبات سفر رئيس جمهور به استان مثل بند ج و بخش كشاورزي در مورد خروج دام از جنگل را انجام داديم .
وي با اشاره به اينكه در دهه هشتاد برداشت چوب از جنگل هاي غرب مازندران كمتر از يك چهارم برداشتهاي سال 60 مي باشد افزود : هم اكنون سالانه براي 500 تا 600 هزار متر مكعب چوب در حوزه اداره كل منابع طبيعي مازندران ـ نوشهر پروانه قطع صادر مي شود.
به گفته وي باصرف يك ميليارد و 430 ميليون ريال از محل اعتبارات طرح صيانت 600 هكتار جنگل توسعه يافت و طرح احيا و غني سازي نيز با صرف يك ميليارد و 950 ميليون ريال اجرا شد ضمن اينكه 1500 كيلومتر در داخل جنگلهاي غرب مازندران جاده احداث شده داريم .
وي گفت : از ميزان 602 هكتار پارك جنگلي سي سنگان حدود 110 هكتار آن كمپ تفرجگاه و شمشاد است كه به مدت 10 سال به بخش خصوصي واگذار شده و مجري آن زير نظر ناظر اين اداره كل در محدوده طرح فعاليت مي كند.
مهندس انگورج تقوي با اشاره به وارد شدن 60 تا 100 درصد خسارت به جنگلهاي دست كاشت ناشي از بارش برف سنگين اخير گفت : اعتبار احيا جنگلها به ازا هر هكتار مبلغ نيم ميليون ريال است كه براي آن درخواست اعتبار ويژه كرديم .
وي با اشاره به نقش رسانه ها در رفع مشكلات حفاظت منابع طبيعي و فعاليت احيايي اداره كل منابع طبيعي مازندران ـ نوشهر اظهار داشت : از تاريخ قانون ملي شدن اراضي جنگلي 1120 هكتار از اين اراضي متصرفي بود و براي حدود هزار هكتار پرونده داشتيم ولي پس از وضع قانون جلوگيري از تصرف اين اراضي سير تصرفات منابع طبيعي غرب مازندران كمتر از 50 هكتار در سال است . وي در پايان اظهار داشت : در جنگلهاي غرب مازندران 21 واحد حفاظتي و پاسگاه داريم كه براي احداث و توسعه آن به دو ميليارد و 500 ميليون ريال اعتبار نياز داريم ضمن اينكه اعتبارات مربوط به ترويج بايد به طور مستقيم به منابع طبيعي اختصاص يابد نه اينكه در سطح وزارتخانه و سازمان توزيع شود.

بندرعباس ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي : رئيس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري هرمزگان گفت : پيش بيني مي شود نوروز امسال بيش از چهار ميليون مسافر به بندرعباس سفر كند كه ستاد ويژه سفرهاي نوروزي در حال ساماندهي ويژه طرح سفرهاي نوروزي است .
مهدي دريانورد هرمزي افزود : دستگاههاي متعدد دست اندركار در امور مسافرين نوروزي از جمله شهرداري بندرعباس راهنمايي و رانندگي نيروي انتظامي آموزش وپرورش سازمان ميراث فرهنگي اداره كل بنادر و كشتيراني شركت حمل و نقل و پايانه ها وراه آهن بصورت شبانه روزي مقدمات سفر نوروزي به هرمزگان را فراهم مي كنند. وي گفت : از شهرداري خواسته است مكانهاي بيشتري را براي برپايي چادر توسط مسافرين در اختيار آنها قرار دهد تا از مشكلات ترافيكي ناشي از اسكان هاي غيرمجاز در سطح شهر نيز ممانعت بعمل آيد.
دريانورد با اشاره به وجود يگانهاي متعدد نيروي انتظامي و تشديد حضور نامحسوس اين يگانها در سطح شهر در ايام نوروز خبر داد و گفت : بحث امنيت سفر مردم به هرمزگان در اولويت كاري تمامي دستگاهها قرار دارد و تلاش مي كنيم با هماهنگي هاي صورت گرفته نوروز امسال نوروزي ايمن براي مردم در سراسر استان باشد. وي در خصوص سفر مسافرين نوروزي به جزاير استان نيز اظهار كرد : طرح ويژه امداد و نجات دريايي ويژه نوروز در مسير دريايي بندرعباس ـ قشم برپا شده است و تلاش مي شود تا با نظارت دقيق بر نحوه بارگيري مسافرين در اسكله ها از هرگونه حادثه در اين مسير دريايي نيز ممانعت به عمل آيد . بيش از 2500 چادر در مناطق متعدد شهر جهت اسكان مسافرين نوروزي تعبيه شده است .

ساري ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي : با همكاري و تعامل مردم خوب و فهيم ساري و مسئولين مركز استان در بخش عمران و آباداني و خدمت رساني به مردم از سوي شهرداري ساري اقدامات قابل توجهي در سال جاري انجام پذيرفته است .
مهندس حجازي شهردار ساري در گفتگو با خبرنگار ما ضمن بيان مطلب فوق افزود : تملك و بازگشايي كمربندي جنوبي از مسير دخانيات تا جاده ساري به قائم شهر عمليات احداث فاز دوم ترمينال دولت ادامه عمليات احداث ساختمان بزرگ شهرداري توسعه فضاي سبز ساماندهي ساحل رودخانه تجن ـ مكانيزه نمودن جمع آوري زباله شهر افزايش اتوبوس و تاكسي به ناوگان مسافربري عمومي شهري كانال كشي فاز دوم كمربندي جنوبي تعريض و توسعه بلوار كشاورز جدول و آسفالت شروع احداث بزرگترين پل استان مازندران ساماندهي بازارهاي ساري آغاز پروژه احداث سالن ورزشي ايستگاه آتش نشاني و پارك بزرگ در بلوار كشاورز و... از جمله اقدامات شهرداري ساري در سال جاري بوده است .
شهردار ساري تلاش تمامي پرسنل شهرداري و تعامل و هماهنگي شوراي اسلامي و شهرداري را از مهم ترين عوامل توسعه و اجراي پروژه هاي عمران شهري در ساري برشمرد و گفت : شهرداري ساري برنامه هاي بلندمدت زيادي را در جهت توسعه عمران شهري در ساري در دستور كار خود دارد كه مي توان از احداث شهربازي حل مشكل ترافيكي بافت مركزي شهر بازگشايي كمربندي شمالي و بهره برداري از كمربندي جنوبي ساماندهي بافت هاي فرسوده و بازگشايي دهها خيابان بزرگ در بافت مركزي جهت حل مشكل ترافيكي توسعه فضاي سبز ساخت و نصب كارخانه تبديل زباله به كود و... نام برد.
وي گفت : حل مشكلات زيربنايي و اساسي و خدماتي و رفاهي شهر بدون اعتبارات دولتي امكان پذير نمي باشد لذا انتظار داريم كه دولت در حل مشكلات شهر با تخصيص اعتبارات لازم شهرداري ساري را در اجراي هر چه بهتر و سريعتر طرحهاي عمراني ياري نمايد.
وي افزود : در سال آينده در نظر داريم كه تمامي پروژه هاي نيمه كاره شهرداري را به اتمام برسانيم .
شهردار ساري گفت : بودجه سال آينده شهرداري ساري 34 ميليارد تومان مي باشد كه بيشتر اين بودجه صرف پروژه هاي عمراني خواهد شد و تلاش خواهيم كرد كه اين بودجه تحقق پيدا كند.
شهردار ساري در پايان گفت : از استاندار و نماينده ولي فقيه در مازندران كه نگاه خوب و همكاري همه جانبه اي را براي حل مشكلات زيربنايي شهر ساري دارند تقدير مي كنم و اميدواريم اين همكاري و كمك ها همچنان ادامه داشته باشد.

شهركرد ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي ـ رئيس مركز مديريت حوادث و فوريتهاي پزشكي چهارمحال و بختياري گفت : با اعتباري بالغ بر 33 ميليارد ريال 22 مركز اورژانس و پايگاه فوريت هاي پزشكي در اين استان به بهره برداري رسيده است .
دكتر اكبر سليماني در جمع خبرنگاران گفت : با راه اندازي اين مراكز اورژانس بيش از 90 در صد استان تحت پوشش خدمات اورژانس و فوريتهاي پزشكي قرار گرفت . وي با اشاره به انجام 80 هزار ماموريت توسط اكيپ هاي اورژانس اين مركز در سال جاري گفت : بزودي در سطح استان راه اندازي خواهد شد و مردم ميتوانند با استفاده از اين سيستم از تمامي نقاط استان با مركز اورژانس GIS سيستم راديويي ارتباط برقرار نمايند.
وي گفت : شماره تلفن 115 اورژانس در واقع رمز نجات جان بيماران است و نبايد اين شماره تحت الشعاع شماره هاي 3 رقمي ديگر قرار گيرد.

قسمت آخر
روز چهارم سفر و ديدار با وزير اطلاع رساني
روز پنج شنبه 11 بهمن ساعت 15 : 9 با جهاد بن حسن ابراهيم بوكمال وزير اطلاع رساني بحرين در دفتر كارش ملاقات كرديم . ديداري كه قرار بود روز گذشته انجام شود و به اين روز موكول شد. از هيئت با قهوه تلخ عربي در استكان هاي بسيار كوچك پذيرايي شد كه بعضي از همكاران دوست نداشتند ولي جزو پذيرايي هاي ويژه عرب هاست .
وزير اطلاع رساني از افرادي كه مسائل اختلاف بر انگيز را مطرح مي كنند اظهار تاسف كرد. وي گفت : ما به رسانه هاي خودمان توصيه كرده ايم كه عليه روابط دو كشور مطلبي ننويسند و به رسانه هاي ايراني هم توصيه مي كنيم كه به اين روابط آسيبي نزنند.
مركز مالي بحرين
يكي از ديدارهاي جالب ما بازديد از مركز مالي بحرين بود كه ابتدا از روي ماكت اهداف آن توضيح داده شد.بعد هم از طريق يكي از دو برج 55 طبقه اي كه تكميل شده بود ولي هنوز خالي بود از طبقه پنجاهم آن دور تا دور كشور بحرين را ديديم . منظره زيبايي بود تركيب خشكي جزيره و آبي خليج فارس منظره چشم نوازي ايجاد كرده بود. همكاران هم عكس يادگاري گرفتند و هم عكس هاي خبري .
بحرين هم اينك در حقيقت مركز بانكي خاورميانه است و 500 بانك خارجي در اين جزيره شعبه دارند . بحريني ها سرمايه گذاري كلاني در اين جزيره انجام داده و يا در حال انجام دادن هستند و سرمايه هاي زيادي را هم جذب كرده اند. سيستم بانكي بحرين مستقيما زيرنظر خزانه داري كل آمريكا قراردارد. اين موضوعي بود كه از افراد مطلع هم شنيديم . بحريني هابا توجه به روحيه تجاري و اقتصادي كه در طول تاريخ داشته اند بدنبال ايجاد مركز تجارت مالي جهاني در اين جزيره هستند. آنها شوراي عالي توسعه اقتصادي را در اين كشور به رياست وليعهد بحرين ايجاد كرده كه اهميت آن در جايگاهي كه قرار دارد مشخص است سطح آن بالاتر از هيئت وزيران و نخست وزير و قبل از مقام پادشاهي است . وليعهد بحرين با داشتن مستشاران ويژه آمريكايي بدنبال تبديل بحرين به سوئيس خاورميانه است !!
در حقيقت با ايجاد مركز تجارت مالي جهان در منامه كه مااز يكي از برج هاي آن ديدن كرديم قصددارند تمام شعبه هاي بانكي دنيا را در آنجا جمع كنند. در اين طرح برنامه هاي ويژه اي براي جلب توريست آماده كرده اند استعدادهاي گردشگري اين جزيره باعث شده فقط در سال گذشته 7 ميليون نفر و در سال قبل از آن 5 ميليون نفر گردشگر به اين جزيره وارد شوند . احداث بزرگراه و پل بزرگ 25 كيلومتري بين جزيره بحرين و كشور عربستان نيز باعث هجوم صدها هزار نفراز اتباع سعودي و ساير كشورهاي عرب به اين جزيره شده است به گونه اي كه گفته مي شود روزهاي پنج شنبه و جمعه منامه شاهد ترافيك سنگين دراين شهر و روي اين پل بزرگ ارتباطي است . حاكمان بحرين چون مي دانند قادر به ايجاد پيست اسكي سويس براي تحقق آروزهايشان در بحرين نيستند بزرگترين پيست اتومبيل راني خاورميانه را در اين جزيره ايجاد كرده اند تا سوئيس خاورميانه كامل شود!!
ديدار از مركز شهر منامه در دو چهره
يكي از ديدارهايي كه بسيار مورد توجه همكاران رسانه اي قرار گرفت ديدار از بازارها و مركز قديمي شهر منامه بود. قسمتي از اين گردش بوسيله ميني بوسي بود كه از خيابان هاي مختلف شهر عبور مي كرد و قسمتي ديگر كه پياده و آزادانه تر در بازارها و خيابان ها قدم زديم و عكس گرفتيم و البته در يكي دو مورد نيز به ما تذكر دادند كه عكس نگيريم . نماز ظهر و عصر را در يكي از حسينيه هاي مركز شهر منامه كه خود آنها به آن « ماتم » مي گويند اقامه كرديم . اين ماتم كه يكي از قديمي ترين آنها و متعلق به ايراني هاست به نام « ماتم العجم الكبير » ناميده مي شده و بسيار زيبا و با عظمت و با معماري و كاشيكاري ايراني ساخته و سپس نوسازي شده است و دو گلدسته به آن شكوه بيشتري بخشيده اند.
شهر منامه كاملا دو چهره دارد يا در حقيقت از دو منطقه تشكيل شده است يكي منطقه اي با چهره اي كه رنگ و لعاب اصلاحات غربي ! بر آن به خوبي مشهود است و تسليم شده است ! منطقه اي كه هتل هاي چند ستاره در كنار فروشگاههاي مدرن و توريستي قرار دارند. بيش از يكصد هتل در بحرين وجود دارد. بخصوص جايي كه هتل هاقرار دارند محوطه هاي داخلي و خارجي آن هامركز همه نوع فسادي هستند از عرق خواري گرفته تا موسيقي غربي و رقص و آواز و ديسكو و دانسنيگ و ... ممنوعيتي هم براي بحريني ها وجود ندارد. و متاسفانه زنان هرزه و فقير آسياي جنوب شرقي هيزم تنور اين فساد هستند! اين مراكز فساد آن گونه كه ما ديديم و شنيديم در ساير نقاط شهر و در ملا عام قرار ندارند البته تابلوها و بيلبوردهاي تبليغاتي فيلم هاو كنسرت هاو نمايش هادر سطح شهر ديده مي شدند و در روزنامه هايشان نيز اين تبليغات به وفور ديده مي شود . سينماها در منامه طرفداران زيادي دارند و بيش از 50 سينما در منامه اين شهر كوچك وجود دارد كه اكثرا فيلم هاي هندي و عربي و هاليوودي نمايش مي دهند كه گفته مي شود علت آن حضور كارگران هندي و فيليپيني و..... است زيرا سينما ارزان ترين تفريح آنهاست يكي از افراد مطلع در منامه مي گفت : قبلا اجازه پخش فيلم هاي ايراني رادر بحرين مي دادند ولي اكنون فقط فيلم هايي كه به نوعي موضوع مسئله داري عليه انقلاب اسلامي داشته باشند را به نمايش مي گذارند مثل فيلم مارمولك .
چهره ديگر شهر كاملا متفاوت از چهره منطقه اي است كه محل اسكان ماست در اين منطقه از شهر مغازه هامثل بازارها و خانه هاي شهرهاي ايران بسيار ساده و معمولي هستند. وقتي كه در خيابان هاقدم مي زني اصلا احساس غربت نمي كني فرهنگ شيعي و در بعضي نقاط فرهنگ ايراني و حتي سخن گفتن با زبان فارسي غلبه دارد. اكثر نام فروشگاهها برگرفته شده از اعتقادات اسلامي و شيعي مردم است . نام هايي همچون نورالزهرا عشاق الحسين ام البنين و غيره و همچنين نام هاي كاملا فارسي نيز بر سر در مغازه هاهمچون گل افشان پارسيان تبريز اصفهان ـ كاشان بوشهر و نيز كالاهايي با مارك هاي مشهور ايراني در مغازه ها ديده مي شدند.
نمايشگاهي در شارع الحسين (ع ) يا خيابان امام حسين (ع ) تشكيل شده بود و اقلام مختلف فرهنگي در خصوص تاسوعا و عاشورا و محرم و صفر را عرضه مي كردند در حاليكه نوار نوحه حسيني نيز در حال پخش است و عده اي زن و مرد جوان نيز در حال انتخاب كردن و خريدن بودند صداي نوحه و وضعيت تنوع كالاها باعث شد كه سري به نمايشگاه بزنم با سرعت و گذرا نگاهي به اين اقلام كردم . سي دي هاي فيلم هاي مذهبي و سينمايي كه از سيماي جمهوري اسلامي نيز پخش شده بود و نوارهاي نوحه آهنگران و ساير مداحان ايراني به زبان فارسي و مداحان ديگر به زبان عربي كتابهاي مذهبي به زبان عربي و تعداد كمي نيز به زبان فارسي از نويسندگان مختلف موجود بودند. تمام خيابان و سر در مغازه هاو بعضي خانه هاپوشيده از پرچم هاي عزاي حسيني بود كه بر روي برخي از آنها جملات حماسي امام حسين (ع ) و يا نوشته هايي كه حاكي از عشق و ارادت مردم به خاندان اهل بيت عليهم اسلام بود ديده مي شد.
يكي از جالب ترين محل هاي تجمع و تشكل شيعيان در بحرين « ماتم » ناميده مي شود كه در واقع همان حسينيه خودمان هستند. كه آمارهاي رسمي از وجود 600 ماتم در بحرين سخن مي گويند ولي روايت ديگر از وجود يكهزار ماتم حكايت دارد . حسينيه ها يا ماتم ها فقط محل عزاداري نيستند بلكه محل اجراي برنامه هاي مختلف آموزشي و تربيتي براي زنان و مردان و كودكان نيز هستند. از آموزش قرآن عقايد گرفته تا آموزش كارهاي دستي و نقاشي وورزشي براي كودكان و نوجوانان در اين ماتم هااجرا مي شوند و البته اين موضوع به توانايي و علاقه و امكانات اداره كنندگان اين ماتم هانيز بستگي دارد. از برخي اطلاعيه هايي كه در تابلوهاي اعلانات يكي از اين ماتم هاديده مي شد معلوم بود انجمن هاي خيريه و كمك رساني به خانواده هاي نيازمند و گروههاي اعزام زائران به حج و عمره و عتبات عاليات و زيارت امام رضا(ع ) نيز در اين ماتم ها فعاليت مي كنند.
ماتم هابه گروههاي مختلف شيعه با گرايش هاي مختلف از مراجع و علماي بحرين و ايران و عراق و لبنان وابسته هستند. اگرچه در راديو و تلويزيون و كتابهاي رسمي و بسياري از كتاب هاو سي دي هايي كه در ديدارهاي مختلف به ما دادند هيچ آثار و نمادي از فرهنگ شيعه و حتي فرهنگ ديني ديده نمي شد اما واقعيت موجود در فرهنگ عامه از قبيل كتابفروشي ها و مساجد و حسينيه هاو مغازه ها و در ديوار شهر نشان از غلبه فرهنگ اسلامي در ميان مردم است . بهرحال وجود دو فرهنگ رسمي و غير رسمي در بحرين به وضوح قابل مشاهده است .

روزهاي تاسوعا و عاشورا هم اينك در بحرين جزو تعطيلات رسمي است . اگرچه تا چندين سال قبل اين مناسبت تعطيل نبودند ولي چون در اين ايام شهرها عملا بصورت غيررسمي به حالت تعطيل درمي آمد اين دو روز مهم به احترام سالار شهيدان حضرت اباعبدالله الحسين (ع ) تعطيل رسمي اعلام شدند و گفته مي شود حتي برخي از مسئولين بحريني در مراسم عزاداري شيعيان نيز شركت مي كنند. و در ايام محرم و صفر روحانيون مختلف از ايران و عراق و لبنان براي تبليغ به بحرين مي روند.
در بحرين علاوه بر تاسوعا و عاشورا بمناسبت عيد قربان 3 روز عيد فطر 3 روز اول محرم و اول سال نوميلادي و روز ملي بحرين 2 روز تعطيل رسمي هستند.
مركز شهر و خيابان هااز وضع بهداشتي چندان خوبي برخوردار نيستند در تمام نقاط شهر و حتي حاشيه اتوبان هاو مراكز تفريحي درخت وفضاي سبز بسيار كم و نامنظم بنظر مي رسد و بيشتر جلوه هاي بصري دربحرين از تركيب آب دريا و خشكي خود را نشان مي دهند. كنده كاري در خيابان هاظاهرا مشكلي است كه فقط مربوط به كشور ما نيست تخليه زباله ها ساختماني در كناره هاي ساحل دريا جا به جا ديده مي شود و بخصوص در مناطق حاشيه اي و روستايي بحرين همچون منطقه دمستان ـ عسكر و مالكيه كه ما از نزديك مشاهده كرديم و مناطق شيعه نشين هم هستند.
پل ملك فهد مهمترين و تنها راه ارتباطي زميني اين كشور با خارج است كه 25 كيلومتر طول دارد و بحرين را به عربستان وصل مي كند و بخش بزرگي از گردشگران از طريق اين پل وارد بحرين مي شوند . گفته مي شد قرار است پل مشابهي نيز ميان بحرين و قطر به طول 45 كيلومتر احداث شود.
وضعيت آموزشي
نظام آموزشي در بحرين تا پايان دوره متوسط رايگان مي باشد و مدارس دولتي بيشترين تعداد را دارا مي باشند. در عين حال مدارس خصوصي و غيردولتي نيز در بحرين فعاليت دارند. گفته مي شود قديمي ترين مدرسه مربوط به ايراني هابوده است كه كار تدريس درآن به زبان فارسي هم بوده است و قدمت آن به حدود يكصد سال پيش باز مي گردد كه توسط عده اي از خيرين بنا شده بود. اسم اين مدرسه « الاتحاد » بوده كه متاسفانه در سال 75 توسط دولت بحرين تعطيل شده است و تاكنون هم اجازه راه اندازي نداده اند اين مدرسه هم اكنون در اختيار سفارت ايران قرار دارد و مسئولين سفارت در تلاش هستند طبق نظام آموزشي بحرين آن را راه اندازي كنند. هم اكنون مدرسه ايرانيان مقيم بحرين با 30 دانش آموز در مجتمع مسكوني كاركنان سفارت زير نظر اداره كل مدارس ايراني خارج ازكشور مشغول فعاليت است و معلمين آن از ايران به منامه اعزام شده اند كه توفيقي دست داد روز آخر سفر به اتفاق همكاران روز جمعه 12 بهمن از اين مدرسه بازديد كنيم و با مدير پرتلاش آن آقاي دلبري نيز گپ و گفتي داشته باشيم .
ماجراي بيمارستان ميلاد منامه
روز پنج شنبه با چند تن از ايرانيان مقيم منامه در مراسم و ميهماني شامي كه از طرف سفارت ايران بمناسبت آغاز دهه فجر در هتل محل اقامت تشكيل شده بود آشنا شديم بعداز كمي صحبت با آنها متوجه شديم از هموطنان پزشك متخصص هستند كه در بحرين اقامت دارند و طرح مشترك ساخت بيمارستاني با سرمايه گذاري 15 ميليون دينار به نام بيمارستان ميلاد را به انجام رسانده اند وبا وجود اين كه كار نصب تمام تجهيزات و كارهاي ساختماني آن انجام شده است ولي هنوز مسئولين بحريني اجازه شروع به كار به اين بيمارستان نداده اند. آنها انتظار داشتند مسئولين بحريني در چارچوب ارتقا سطح روابطي كه با ايران دارند اجازه آغاز فعاليت به اين بيمارستان را نيز بدهند. اين موضوع مي تواند به عنوان گامي مثبت در نظر ايرانيان بشمار آيد.
ديدار با وزير خارجه بحرين
ديدار با وزير خارجه بحرين آخرين ديدار رسمي هيئت رسانه اي ماست گردش در شهر و ديدارهاي متعدد ما را حسابي خسته و گرسنه كرده ساعت از يك و نيم بعد از ظهرگذشته بود كه با شيخ خالد بن احمد آل خليفه وزير خارجه بحرين در محل كارش ديدار كرديم با مردي خندان با وزني حدود 150 كيلوگرم روبرو شديم كه از ما به گرمي استقبال كرد . وي در اين ديدار گفت از زمان كودكي با نام روزنامه هاي اطلاعات و كيهان كه در بحرين هم توزيع مي شدند آشناست .
شيخ خالد صريحا گفت : غربي ها و بخصوص آمريكايي هااز قديم در بحرين بوده اند ولي ما با وجود آنان در كشورمان اجازه هيچ گونه اقدامي عليه ايران و يا هر كشور ديگري نخواهيم داد و تاكيد كرد در تمام ديدارهاي خارجي مان هم گفته ايم كه ايران براي ما خطر نيست ايران كشوري بزرگ و قدرتمند است كه در همسايگي اش احساس امنيت مي كنيم . وي در مورد تبعيض در اعطاي تابعيت به خارجي ها گفت : ما به همه كساني كه از شبه جزيره عربستان شبه جزيره هندو ايران در بحرين حضور داشته اند صرفنظر از اعتقاداتشان تابعيت مي دهيم و البته به فدائيان صدام و بعثي هابه هيچ وجه اجازه حضور در بحرين نمي دهيم و آنها را خطرناك مي دانيم . گفتگوها با سوال و جواب هايي كه همه در چارچوب بهبود روابط دو طرف بود در فضايي دوستانه خاتمه يافت و كاري زيبا از صنايع دستي اصفهان نيز به او هديه داده شد.
ميهماني شام سفارت ايران
بعد از ديدار با وزير خارجه بحرين ناهار را در رستوران هتل صرف كرديم پس از استراحت كوتاه و حمام و تنظيم يادداشت هايم نماز مغرب و عشا را در اتاق خواندم و سپس در ميهماني شامي كه بمناسبت سالگرد پيروزي انقلاب اسلامي ايران از طرف سفارت ايران در يكي از سالن هاي هتل ترتيب داده شده بود شركت كرديم كه عده اي از اهالي مطبوعات بحرين و از جمله آقاي منصور الجمري سردبير روزنامه الوسط هم دعوت شده و حضور داشتند. آقاي الصالح سفيرسابق بحرين در تهران هم آمده بود. آقاي حسيني رئيس هيئت و سخنگوي وزارت خارجه مان سخنراني كوتاهي كرد كه به زبان عربي هم ترجمه شد و در مورد اهداف سفر و مواضع ايران در خصوص ارتقا روابط ايران و بحرين سخناني را مطرح كرد.
در اين مراسم يكي از شيعيان مقيم بحرين از فرصت استفاده كرد و مطالبي را با ما در ميان گذاشت و از وزارت خارجه انتظار مساعدت داشت . وي گفت : آرزوي هر شيعه بحريني زيارت آستان مقدس حضرت امام رضا(ع ) است همانگونه كه آرزوي هر شيعه اثني عشري در سراسر دنياست ولي ما طبق قانون مجبوريم براي سفر به ايران بابت ويزاي هر نفر بحريني صرفنظر از سن وي مبلغ 17 دينار بحريني بپردازيم كه با توجه به اينكه مايل به انجام اين سفر بصورت خانوادگي هستيم و هر دينار هم 2800 تومان است اين رقم براي ما مبلغ سنگيني است . وي افزود : انتظار ما از دولت ايران اين است كه در اين مبلغ تخفيفي قائل شود تا امكان انجام اين سفر حداقل يكبار براي آرزومندان زيارت حرم ثامن الحجج (ع ) فراهم شود. در تماسي كه بنده با يكي از اعضاي سفارت ايران در منامه داشتم وي ضمن تاييد لزوم پرداخت اين مبلغ براي صدور ويزا جهت اتباع بحريني اظهار داشت : خود وي بارها شاهد بوده كه خانواده بخاطر عدم توان كافي براي پرداخت هزينه ويزا عملا از انجام اين سفر بازمانده اند.
روز آخر سفر و زيارت صعصعه بن صوحان

روز جمعه را در حالي شروع كرديم كه هواي منامه بشدت غبار آلود همراه با باد شديد بود و حدود 7 تا 8 درجه سردتر شده بود برنامه امروز برايم جالب بود و از اينكه در اين سفر توفيق زيارت مقبره شخصيت بزرگوار تاريخ اسلام صعصعه بن صوحان صحابي گرانقدر امام علي ( ع ) نصيبم شده خوشحال بودم صبحانه را سريع صرف كرديم سوار ميني بوس كه جلوي در هتل منتظرما بود شده و راه افتاديم . در بحرين اماكن تاريخي و مذهبي زيادي وجود دارد كه ما فقط توانستيم سه بقعه متبركه را در بحرين زيارت كنيم . بدون شك حضور ديرپاي تشيع در اين سرزمين مديون رنج هاو تلاش هاو فداكاريهاي شخصيت هاي بزرگواري است كه امروز حق بزرگي برگردن ما دارند و زيارت آنها زيارت خوبي ها و ارزشهايي است كه در طول 1400 سال بسياري از افراد در راه احياي آنها رنج تبعيد و زندان و شهادت را به جان خريدند. در اينجا لازم است از زحمات برادر ارجمند آقاي ابوالقاسم وفايي كه همراهي كردند و توضيحات خوبي دادند تشكر كنم .
ابتدا بر سر مقبره محمد بن عيسي معروف به ابورمانه يا صاحب انار در روستاي دمستان بحرين حضور يافته و زيارت كوتاهي انجام داديم . شايد داستان ابورمانه را شنيده باشيد ولي خلاصه آن بشرح زير است : حدود سال هفتم هجري وزير يكي از حكام بحرين كه ميانه خوبي با شيعيان نداشت نقشه اي كشيده و براي ايجاد بدبيني در حاكم عليه شيعيان قالبي از گل مي سازد و در آن نام هايي كنده كاري مي كند و سپس قالب را روي يك انار نارس قرار داده و بعد از مدتي بار شد انار شكل كلمات روي انار حك شدند. وي انار را چيده و نزد حاكم برد و كلمات حك شده بر آن را دليل بر ناحق بودن شيعه قلمداد نمود كه وقتي حاكم شيعيان را بين كشته شدن و پاسخ قانع كننده مخير كرد علماي شيعه سه روز فرصت خواستند تا پاسخ را بيابند كه شب سوم با امدادهاي غيبي جريان توطئه براي محمد بن عيسي (ابورمانه ) كشف شد. علما نزد حاكم بازگشتند و توطئه را افشا كردند كه در نتيجه حاكم خود به مذهب شيعه مشرف شد و دستور قتل وزير توطئه گر را نيز صادر نمود.
مكان بعدي مقبره امير زيد بن صوحان واقع در روستاي مالكيه بود. وي بردار صعصعه و از بهترين اصحاب پيامبر گرامي اسلام (ص )و امام علي (ع ) بود. وي معروف به داشتن ولايت خاص اميرالمومنين (ع ) و ثبات قدم در دفاع از حق بود. رسول گرامي اسلام (ص ) پيش بيني كرده بود كه او در يكي از جنگ هادر حالي كه دست هايش بريده مي شود به شهادت مي رسد و اين اتفاق در جنگ جمل افتاد. در حال حاضر دو مسجد به نام اوست يكي در بحرين و ديگري در كوفه در عراق .
مكان ديگري كه زيارت كرديم و در كنار دريا قرار داشت مقبره صعصعه بن صوحان بود. با چشم انداز زيبايي از آبي خليج فارس در روستاي عسكر در جنوب بحرين ايشان از اصحاب وفادار اميرالمومنين علي (ع ) بود كه در فصاحت و بلاغت و قدرت كلام شهرت داشته است . صعصعه سال 11 قبل از بعثت در نزديكي منطقه قطيف در عربستان بدنيا آمد پدر او رئيس قبيله عبدالقيس بود او در جنگي در كنار امام علي (ع ) حضور داشت و در زمان معاويه بدليل مخالفت با وي به بحرين تبعيد شد و در سال 60 هجري در گذشت .
زيارت هاتمام شد و در حالت برگشتن به سوي منامه هستيم وضعيت خانه هاو مغازه هاو جاده هااز سطح پايين زندگي ساكنان خبر مي دهد. اهالي اين منطقه همه شيعه هستند اين موضوع را از پرچم هاي سياهي كه به علامت عزاي امام حسين (ع ) بر سر در خانه هاو اماكن مختلف افراشته شده مي توان متوجه شد. در چند مورد عكسهايي نصب شده و زير آن نوشته شده « شهدايي كه در مقابله با ظلم كشته شده اند. » دو مورد را كه روي ديوارها با رنگ هاي اسپري شعارهايي عليه حكومت نوشته شده بود شاهد بوديم . شيعيان به كسب مناصب و مدارج مهم دولتي و لشكري نمي رسند و حق خدمت در ارتش و پليس را ندارند و محله هاي بسيار فقيرنشين آنها قرباني اصلي بحران هاي اقتصادي و بيكاري بحرين هستند.
در يك مورد از يكي از مقامات وزارت خارجه بحرين پرسيدم آيا در شناسنامه هاي بحريني نام مذهب افراد نوشته مي شود او گفت نوشته نمي شود ولي نام هاي شيعيان كاملا آنها را مشخص مي كند البته اين واقعيت را نيز نمي توان انكار كرد كه اصلاحات اخير پادشاه بحرين تا حدودي شرايط زندگي را براي آنها نسبت به گذشته بهتر كرده است ولي هرگز به معناي رفتار عادلانه با آنها نيست .
در حاليكه تقريبا به منامه نزديك مي شديم در كنار جاده و در ميان شن زارها چندين چادر بزرگ را ديديم كه بشكل سنتي نصب شده بود در حالي كه اتومبيل هاي مدل بالايي در كنار آن پارك شده بودند از آقاي وفايي در مورد آنها سوال كرديم . او گفت : بحريني ها رسمي دارند به نام « تخييم » كه مردم عادي و حتي ثروتمنداني كه در ويلاهاي مجلل و گران قيمت منامه زندگي مي كنند براي مدتي كه حتي تا دو هفته هم مي رسد در بيابان و شن زار خيمه مي زنند و به شكل سنتي و ابتدايي زندگي مي كنند بگونه اي كه حتي توريست هاي آمريكايي و اروپايي هم براي بازديد از آنها به اين خيمه ها مي آيند. شايد در حقيقت اين هم نوعي پاسخ باشد به نداي فطرت خودشان براي رهايي از فرهنگ غربي بقول شاعر : هر كسي كو دور ماند از اصل خويش ـ باز جويد روزگار وصل خويش .
گراني در بازار منامه و اداي فريضه سوغات !
يك ساعت مانده تا ظهر فرصتي بود كه سري به بازارهاي لوكس منامه بزنيم و آخرين مرحله سفر را با اداي فريضه « تهيه سوغات » به انجام برسانيم سنتي كه ايرانيان به هر سفر داخلي يا خارجي كه بروند گرفتار آن هستند والبته اگر در حد اعتدال باشد اشكالي ندارد و استحباب هم دارد. قيمت كالاهاي بازارهاي لوكس و پرزرق و برق منامه در مقايسه با بازار ايران آن چنان گران است كه تقريبا همه دوستان و همكاران بعد از يك ساعت دست خالي برگشتيم و صرفا در حد نگاه كردن و قيمت كردن و نخريدن بود! بازار خلوت بود اكثر فروشندگان هم كه غيرعرب و بيشتر هندي و فيليپيني هستند بيكار نشسته اند. و ما قيمت هر كالايي را كه مي ديديم بلافاصله ضرب در 2800 تومان مي كرديم و متوجه مي شديم كه صرف نمي كند جنس ها هم بيشتر چيني بودند و خيلي مرغوب بنظر نمي رسيدند در بازار همه نوع آدمي ديده مي شد مردان عرب با لباس محلي دشداشه و چفيه و عقال و زنان محجبه با حجاب كامل تا زنان بي حجاب و مرداني از مليت هاي گوناگون در بازار بودند. بعضي از دوستان كه از طرف اهل خانه به آنها سفارش داده شده بود با وجود گراني مجبور بودند چيزي بخرند يكي از همكاران حلب چند كيلويي شير خشك بچه خريده بود كه بعضي از دوستان ديگر هم كلي با او شوخي كردند. از راننده كم حرف بحريني كه هميشه همراهمان بود خواستيم ما را به يك بازار ارزان تر ببرد و او اين كار را بعد از ظهر دو سه ساعت قبل از رفتن به فرودگاه كه در منطقه المحرق قرار داشت انجام داد. فروشگاه بزرگي مثل فروشگاه شهروند و رفاه خودمان كه بيشتر لوازم و كالاهاي مورد خانواده هارا به فروش مي رساند و افراد همراه با اعضاي خانواده مشغول خريدكردن بودند قيمت هاارزان نبود اما نسبت به فروشگاههاي لوكسي كه قبلا رفته بوديم ارزان تر بود و البته بيشتر محصولات چيني و توليد شده در امارات و عربستان بودند به هر حال در اينجا توانستيم مقداري جزيي كالاهاي بنجل چيني خريداري كنيم تا دست خالي برنگرديم !
اقتصاد در بحرين
بحرين داراي نظام آزاد اقتصادي است و از اين نظر رتبه اول را در ميان كشورهاي عربي و اسلامي كسب كرده است . تسهيلات فراهم شده قانوني ورود و خروج آزاد سرمايه و پول و مقررات گمركي ساده كه محدوديتي براي تجارت بوجود نمي آورد انجام امور اقتصادي در بحرين را آسان ساخته و به دليل وضع مقررات و ساير تسهيلات موثر ميزان سرمايه گذاري مستقيم خارجي در بحرين در سال 1383 معادل 865 ميليون دلار بوده است . بحرين از گذشته بسيار دور مركز تجاري و اقتصادي در منطقه و صادرات مجدد به ديگر كشورها بوده است و هنوز هم اين نقش را دارد. بحرين داراي ذخاير محدود نفت و گاز و يك پالايشگاه نفت مي باشد و برخي از محصولات نفتي را صادر مي كند ولي پيش بيني هاحاكي از پايان منابع نفتي اين كشور در سال 1390 است . بحرين اولين توليد كننده آلومينيوم خاورميانه است ولي در عين حال از برخي كشورها كمك اقتصادي نيز دريافت مي كند و در سال 1382 ميزان بدهي خارجي بحرين بالغ بر 6 ميليارد دلار بوده است . بيكاري و كاهش ذخاير نفتي و آب هاي زيرزميني از مشكلات مهم اين كشور است .
از آنجا كه قيمت بنزين در كشور ما هميشه سوژه بوده است از راننده كه اين چند روز همراهمان بود در اين مورد سوال كرديم او گفت : در بحرين بنزين در دو نوع با قيمت هر ليتر 100 فلس و 90 فلس يعني حدود 280 و 250 تومان به دست مشتريان مي رسد .
سخن آخر; روابط بحرين و ايران
بحرين نزديكترين كشور منطقه خليج فارس به سواحل جمهوري اسلامي ايران و بندر بوشهر است . مشتركات تاريخي اجتماعي ديني فرهنگي و اقتصادي بين دو كشور روابط ايران و بحرين را با اهميت ساخته و آن را داراي ظرفيت بسيار بالايي نموده است . جمهوري اسلامي ايران تحكيم و تقويت بيش از پيش مناسبات را در همه زمينه پي گيري مي نمايد و با بزرگواري پشيماني مسئولان بحريني و ساير كشورهاي حاشيه خليج فارس را از همكاري هايشان با صدام در جنگ 8 ساله پذيرفته و گذشته هارا فراموش كرده است و تمام اقداماتش در راستاي خنثي ساختن سو تفاهمات و اقداماتي قرار دارد كه توسط آمريكايي هادر روابط دو كشور القا شده ومي شود.
واقعيت ديگري كه در اين سفر به خوبي احساس مي شد اين است كه بحريني هانيز بدليل همه آرزوها و هزينه كه براي سويس خاورميانه شدن ! اين جزيره كرده انده مايل به داشتن روابط خوب با ايران به عنوان كشوري قدرتمند و بزرگ هستند آن چنان كه ما در اين سفر به نقل از برخي رسانه هاي بحريني شنيديم يكي از مسئولان بلندپايه بحريني اخيرا گفته است ما در بحرين كار كرده ايم و نمي خواهيم صبح از خواب بيدار شويم و ببينيم گرد و غبار جنگ همه جا را فرا گرفته است و از اين همه تاسيسات چيزي برايمان باقي نمانده است و كشور ما صحنه درگيري آمريكا با ديگران شده است . لذا آنها در اين سفر صريحا به ما گفتند با وجود اعتقاد به حفظ رابطه با آمريكا علاقمند به داشتن رابطه صميمانه با ايران هستند و حاضر نيستند همه تخم مرغ هايشان را در سبد آمريكا بگذارند. ناكامي سفر بوش به بحرين هم اين واقعيت را بيشتر نمايان ساخت . عدم همراهي با آمريكا عليه جمهوري اسلامي ايران راهي است كه تمام كشورهاي منطقه به رفتن در آن متقاعد شده اند و شايد به همين دليل بود كه مسئولان بحريني در ديدار با هيئت رسانه اي ايران چند بار تاكيد كردند كه از طرح موضوع جزاير سه گانه ايراني ابوموسي تنب بزرگ و كوچك خسته شده واقعي ديگري كه حاكمان بحريني به خوبي از آن آگاهند عشق و علاقه مردم بحرين به داشتن رابطه حسنه و صميمانه با ايران اسلامي است . مسئولان بحريني بايد بدانند كه شيعيان بحرين يك ظرفيت مهم براي تقويت روابط بين دو كشور هستند و آمريكايي هاعامل تفرقه و كينه و سو اعتماد هستند و بايد نقش آنها را در روابطشان با ايران محدود سازند.
بازگشت به تهران
ناهار جمعه يعني روز آخر سفر را در منزل سفير ايران ميهمان برادر ارجمند آقاي امير عبداللهيان و خانواده محترم ايشان بوديم منزل بسيار زيبايي كه با فرهنگ اقوام مختلف ايراني و اسلامي و در عين سادگي چيده شده بود. پس از اقامه نماز ظهر و عصر ناهار را صرف كرديم و من هم از فرصت استفاده كردم و دو خبر رانيز براي روزنامه فاكس كردم سپس از مجتمع مسكوني كاركنان ادارات ايراني مقيم منامه كه بسيار زيبا و سرسبز و داراي امكانات نسبتا خوبي بود بازديد كرديم و از مدرسه فرزندان كاركنان ايراني كه زيرنظر اداره كل مدارس ايراني خارج از كشور در همان مجتمع قرار داشت ديدن كرديم . روز جمعه بود و مدرسه تعطيل بود ولي مدير مدرسه در را باز كرد. مدرسه بمناسبت دهه فجر انقلاب اسلامي تزيين شده بود. آقاي دلبري مدير مدرسه فوق ليسانس ادبيات فارسي و اهل مشهد بود توضيحاتي داد و برخلاف آن چه كه در ايران فكر مي كرديم معلمان اين نوع مدارس شرايط خيلي مطلوبي هم ندارند و مشكلاتي را هم مطرح مي كردند ظاهرا مجتمع مسكوني و سفارت ايران در منامه يكي از بهترين مجموعه هاي نمايندگي كشورها در بحرين است .
پرواز ساعت 7 بعد از ظهر بود و بايد سريع تر به هتل باز مي گشتيم تا اسباب و اثاثيه را جمع كنيم كتابها و روزنامه و جزوه هايي كه بحريني ها در اين سفر به ما داده بودند تقريبا دو برابر وزن لوازم شخصي ما بود. خوبي كار اين بود كه ساك هارا به همراه گذرنامه و بليط زودتر به فرودگاه بردند تا كارهاي تشريفاتي را انجام دهند و ما موقعي كه به فرودگاه رسيديم وقت نماز شده بود نماز را در نمازخانه قسمت اداري فرودگاه خوانديم . آقاي كامل صالح الصالح سفير سابق بحرين در تهران براي بدرقه به پاويون آمده بود. پرواز با هواپيمايي گلف اير سر ساعت انجام شد و هواپيما 2 ساعت بعد در فرودگاه امام خميني تهران به زمين نشست در حالي كه برف هادر تهران هنوز آب نشده بودند. كارها براي همه مسافران با سرعت و راحتي انجام شد. از صحبت هايي كه هنگام خدا حافظي با آقاي حسيني رئيس هيئت داشتيم متوجه شدم كه هم مسئولين وزارت خارجه و هم همكاران رسانه اي از مجموع برنامه سفر و نتايج آن احساس رضايت داشتند.