شناسنامه فرهنگي عربستان
كتاب « شناسنامه فرهنگي پادشاهي عربستان سعودي » را صباح زنگنه تاليف كرده و انتشارات راه ابريشم آن را در 324 صفحه منتشر
نموده است . كتاب مذكور شامل دوازده فصل مي باشد. در فهرست اين كتاب عناوين زير به چشم مي خورد : كليات
تاريخ
فرهنگ و
تمدن باستاني
تاريخ معاصر
اديان و مذاهب
دين رسمي و موقعيت ساير اديان
ادبيات و فرهنگ عامه
هنر
نظام سياسي و
ويژگي هاي آن
احزاب سياسي و رهبران سياسي
جغرافيايي انساني
جمعيت شهري و روستايي
نظام آموزشي
مطبوعات و وسايل
ارتباط جمعي
ويژگي هاي جامعه شناختي
روابط فرهنگي با جمهوري اسلامي ايران
اقتصاد و عناوين متعدد ديگر.
در بخشي از اين كتاب
اوضاع ديني عربستان مورد بررسي قرار گرفته و نقل شده است كه فرقه وهابيت در خود عربستان نيز در اقليت
قرار دارد. در اين زمينه چنين مي خوانيم :
سرزمين عربستان
با داشتن قدمت تاريخي
مكاني است كه حضرت ابراهيم خليل (ع ) به فرمان خداوند
جايگاه و مامن اصلي
يكتاپرستي را بنيان نهاد. اين موضوع باعث اهميت يافتن مكه و رونق آن گرديد و مركز اصلي جزيره العرب محسوب گشت . از آن زمان
به بعد
كعبه زيارتگاه خداپرستان گشت و مكه به واسطه حضور مردم براي زيارت خانه خدا
رونق تجاري و سياسي فراواني را كسب
نمود. با بعثت حضرت رسول اكرم (ص )
اين شهر و سرزمين وارد مرحله جديدي گرديد. در اوايل قرن هفتم ميلادي
بعد از بعثت
حضرت رسول
با تلاشها و فداكاريهاي مداوم ايشان و ياران مخلصش
اسلام در سراسر عربستان رواج يافت . با رحلت ايشان
دوره
خلفاي راشدين آغاز گشت . آنان توانستند مخالفان را سركوب و سراسر سرزمين عربستان را تحت حكومت مركزي درآورند. و با گسترش
روابط اقتصادي و فرهنگي با ديگر ممالك
وضعيت اقتصادي مسلمانان روبه بهبودي نهاد.
در زمان خلافت حضرت علي (ع )
فتنه خوارج صورت گرفت . آن حضرت در جنگ با اين گروه
آنان را در نهروان شكست دادند
اما
ريشه هاي فكري آنان البته با تغييراتي هنوز هم در عربستان و بعضي از كشورهاي خليج فارس وجود دارد.
در قرن سيزدهم هجري
شخصي به نام محمد بن عبدالوهاب كه طرفدار احمد بن جنبل بود
جنبش و فرقه اي به نام وهابيت را در
عربستان رواج داد. اين آيين توانست قسمتي از عربستان را تحت نفوذ خود درآورد
چرا كه منطقه الشرقيه
عسير و نجران و حجازيان
مقلد و پيرو مذاهب شيعي
حنفي
مالكي و اسماعيلي بوده و وهابي نيستند. در حال حاضر خانواده حاكم بر عربستان پيرو مذهب
حنبلي با قرائت آيين وهابيت هستند. طرفداران احمد بن حنبل براساس قرائت آيين وهابيت سخت گيري بسياري در شعائر ديني
مي نمايند. اصولا مبناي برداشت هاي فقهي خود از ظاهر آيات و احاديث شريف اخذ شده و به عمق معاني و مفاهيم كاري ندارند. آنان
معتقدند تعمير و ساختن قبور براي پيامبران
زيارت اهل قبور مومنان
توسل به اوليا الهي
نذر براي اهل قبور
طلب شفاعت از اوليا
خدا و بزرگداشت مواليد اوليا الله بدعت در دين خداست . اكثريت مردم اين كشور طرفدار ساير مذاهب هستند . اقليتي شيعه حدود 15 %
(آمار رسمي موجود نيست ) نيز در نواحي استان هاي شرقي و غربي كشور و مدينه منوره سكونت دارند. همچنين بر طبق آخرين آمار در
31 دسامبر 1991
حدود 60000 مسيحي كاتوليك (شامل مسيحيان عربستان سعودي
امارات عربي متحده و يمن ) در اين مناطق
زندگي ميكنند. در حوالي مكه معظمه زيديها و در جنوب و نزديك مرز يمن نيز گروهايي از فرق شيعه سكني دارند.
در كشور عربستان وهابيان در اقليت هستند. اين فرقه مذهبي در تمامي زمينه ها عقايد خود را سرلوحه قرار داده و حتي در اداره
حرمين شرفين نيز مقرراتي منطبق بر آيين خويش را اعمال مي كند . در رساله محمد بن عبدالوهاب
بنام « شكف الشبهات »
بيش از 24
بار افراد غير وهابي را كافر دانسته است . آنها مقابر و گنبد و بارگاه ائمه دين و بزرگان اسلام را به عنوان اينكه مورد پرستش قرار مي گيرند و
اين كار بدعت ميباشد خراب مي نمايند. آنها همچنين مسئله شفاعت
توسل به ائمه ... را شرك مي دانند
اين در حالي است كه مسائل بالا
مورد تاييد علماي اهل سنت از ساير فرق نيز مي باشد.
شيخ صالح بن فوزان بن عبداله الفوزان
عضو هيئت كبارالعلما
جزوه اي تحت عنوان « احكام بدعت و تعريف انواع آن » را منتشر
ساخته و در آن چهار نوع بدعت را شرح داده بود و در ادامه به بدعت گذاران پيشنهاد مي نمايد كه يكي از راههاي مقابله عدم معاشرت و
خريد و فروش و نشست و برخاست با آنان است
مگر اينكه به جهت نصيحت و راهنمايي باشد. اين مسئله تا جايي پيش رفته است كه
جمعي از شخصيتهاي وهابي تندرو در منطقه شرقيه عربستان نامه اي براي شيخ عبدالعزيز بن باز (فوت كرده است )
عاليترين مقام
مذهبي كشور
ارسال داشتند كه طي آن از ايشان خواستار شدت عمل عليه پيروان اهل بيت در اين كشور شدند. البته دولت با وجود
فتواهاي علماي وهابي از انجام مراسم مذهبي شيعيان آن هم فقط در نواحي شرقي به طور كامل جلوگيري به عمل نمي آورد.
در بخش ديگر كتاب شناسنامه فرهنگي عربستان سعودي
درباره وضعيت احزاب چنين مي خوانيم :
جناح هاي خانواده كه بر سرقدرت با هم در مبارزه هستند
هنگامي كه خانواده و سلطنت در معرض خطر قرار ميگيرد به يك باره
اختلافهاي قديمي خود را كنار گذاشته وبا هم متحد مي شوند. اين امر بيش از يك بار از جمله در زمان ملك سعود
قيام كعبه در سال
1400 هـ . و تلاشهاي افسران آزاد براي سرنگوني رژيم اتفاق افتاده است . مساله ديگر
كه به همبستگي خانواده حاكم منجر مي گردد
وجود چهار هزار شاهزاده ميباشد كه اغلب مسئوليت ها و مراكز قدرت را در اختيار خود گرفته اند. براي مثال
تمام وزارتخانه هاي مهم از
قبيل دفاع
خارجه و كشور به وسيله شاهزادگان اداره مي شوند. همچنين رياست شوراي عالي در وزارتخانه هاي خدماتي نيز به عهده
آنهاست . شوراي عالي تبليغات و نفت سياست كلي وزارتخانه ها را تعيين كرده
نيروي كار را در دانشگاهها
فرماندهي عمليات در
بخشهاي مختلف نيروهاي مسلح و پايگاههاي نظامي در اختيار دارند. از اين جهت مي توان گفت خاندان سلطنتي آل سعود گسترده تر از
يك حزب سياسي است و نسبت به يك حزب از همبستگي بيشتري برخوردار بوده و بر تمام مراكز دولت در شرق
غرب
شمال و
جنوب كشور تسلط دارد.
در كشور عربستان
فرقه وهابي در اقليت قرار دارد و اكثر مردم اين كشور پيرو ساير مذاهب ميباشند
با اين حال اداره كشور و حتي اداره
حرمين شريفين
براساس باورهاي فرقه وهابي است
*****
پديده باربي و شواليه فرهنگي
|
سوره
سي و پنجمين شماره ماهنامه فرهنگي ـ تحليلي سوره با محوريت هنر دفاع مقدس توسط انتشارات سوره مهر
منتشر شده است .
در اين شماره كه ويژه مهر
آبان
آذر 86 است ابتدا مطلبي با عنوان « درس هاي ناشناخته از دفاع مقدس » آمده است .
گزارش ديدار هنرمندان با مقام معظم رهبري
رويدادهاي فرهنگي و هنري آذرماه
هرس كردن باغ هاي فرهنگ خويش
ديدگاه شهيد باهنر درباره ايدئولوژي و وحدت و... از جمله مطالبي است كه در بخش اول اين شماره آمده است .
در اين شماره پرونده ماه به هنر دفاع مقدس اختصاص دارد كه برخي از عناوين اين بخش عبارتند از : هنر مقاومت
چالش هنرمند با خويش
رجوع شود به انقلاب اسلامي
دست مايه اي براي آفرينش هاي سينمايي
خلا بزرگي كه با آن
مواجهيم
گفتگو با محمدرضا شرف الدين رئيس انجمن سينماي انقلاب و دفاع مقدس
بهره بردن از هنر متعالي
عدم
بازگشت سرمايه در سينماي جنگ
حديث بي قراري قصه
جنگ را دولتي نكنيد
آهنگ سازي براي جنگ
تئاتر مكاني
براي توليد انديشه
عكاسان آماتور صاحب سبك و...
ختم ساغر
شعر انتظار و تلويزيون در افغانستان
پنجه در پنجه باد (درباره ياشار كمال )
داستان و هم سبز و مطلبي
طنز با عنوان چرا بادگير حوزه هنري تخريب شد ! مطالب پاياني سي و پنجمين شماره ماهنامه سوره هستند.
از ميان مطالب مجله مذكور
مقاله « نگاهي به پديده باربي
شواليه فرهنگي » را كه نوشته معصومه طاهري است
براي بهره برداري خوانندگان درج مي كنيم
براي اينكه مدل رفتاري در جامعه اي پايدار و ماندني شود بايد در قالب و طرح يك مدل فرهنگي درآيد به صورتي
كه تقريبا خود به خود توسط هريك از اعضاي آن اجتماع پذيرفته و اجرا شود. كورت لوين در اين خصوص مي نويسد :
« مدل فرهنگي تعامل بين فرد
جامعه و فرهنگ است كه شكل گيري اغلب مدل هاي رفتاري او را موجب مي شود و حتي
عميق ترين و ژرف ترين پاسخ هاي عاطفي او را تعيين مي كنند. » يكي از مديران ارشد موسسه بين المللي مطالعات
استراتژيك لندن در مقاله اي كه اخيرا در مجله آمريكايي نيوزويك منتشر شده است به صراحت عنوان نموده « براي اينكه
جهان غرب دشمنانش را شبيه خود كند و آنها را از پاي درآورد بايد با استراتژي دوگانه مهار و آلوده سازي فرهنگي وارد
عمل شود. » در واقع از اين حربه نرم به صورت غيرمستقيم و نامرئي به تغيير و استحاله فرهنگي
اجتماعي
اقتصادي و
سياسي ملت ها مي پردازند. ابزاري كه به زعم پروفسور مولانا
زنجيره هاي بردگي فرهنگي بر پاي ملت هاست . يكي از اين
ابزارها كه به وفور در اشكال و صور مختلف در دسترس همگان به خصوص كودكان و نونهالان است عروسك باربي نام
دارد
عروسكي زيبا و شكيل كه نماد و شاخص زندگي و سبك غربي به ويژه آمريكاست . مانكن سرباز ناتوي فرهنگي
كه به عنوان بهترين و موثرترين وسيله اشاعه فرهنگ اومانيستي و سوداگرانه آمريكايي و آلوده سازي فرهنگ بومي
كشورهاست
و در عين حال به راحتي در اختيار كودكان قرار مي گيرد
زيرا از منظر روان شناسي در اين سن به دليل شكل
نگرفتن شخصيت كودك و سادگي طرحواره هاي ذهني او الگوپذيري بسيار بالاست . در اين دوران آموخته ها با دوام تر و
پايدارترند و بيشترين اثر را در زندگي آتي كودكان دارند. از طرفي عروسك براي دختربچه ها داراي نقشي تربيتي است و
از طريق آن مي توان مدل لباس و ساير وسايل مورد نياز دختران و حتي زنان را به صور مختلف توليد و به فروش رساند.
بنابراين هر آنچه در تمدن غرب به ويژه آمريكا توليد و عرضه شود قبلا ذائقه و احساس آن در مصرف كنندگان به وجود
آمده است .
اين چيزي است كه شايد بتوان از آن به عنوان مهندسي فرهنگي در عرصه مصرف گرايي تعبير كرد.
آنچه كه امروز در اكثر خيابان هاي شهرهاي بزرگي چون تهران
اصفهان و شيراز... مي بينيم باربي هايي متحرك و شبيه
به هم هستند. آنان براي اينكه از قطار مد روز عقب نمانند به هر قيمتي خود را به شكل اين عروسك آمريكايي
درآورده اند و وقتي كسي به آنها مي گويد باربي ! آن قدر ذوق زده و خوشحال مي شوند كه گويي به انتهاي آرزوي خود
رسيده اند و همان باربي معروف شده اند. متاسفانه در اين قضيه هر چند باربي را به نام عروسك بچه ها مي شناسيم اما
زنان و مادراني هم وجود دارند كه به دنبال خودنمايي در اين ماراتن مد هستند
البته نه فقط لاغري
چشمان آبي و
صورت بلوند باربي
كه وسايل جانبي او هم در اشكال گوناگون استفاده مي شود. باربي عروسكي كه به راحتي تمام دنيا
از شرق تا غرب از شمال تا جنوب را با چهره دوست داشتني و زيباي خود مطابق با سلايق و علايق مردم آن كشور فتح
كرده و بدون هيچ گونه زحمت و دردسري به تخليه فرهنگ بومي و آلوده سازي آن مي پردازد
متاسفانه در كشور ما نيز در
اشكال مختلف به فروش مي رسد. در واقع از زماني كه به فرمان امام خميني (ره ) درها را به روي آمريكاي جنايتكار
بستيم تا جامعه آزادي خواه ايران را از تعرض و تعدي فرهنگي سامري هزاره خودمان مصون نگاه داريم او جسورانه از
پنجره وارد شد و ميني گوساله خود را به هر ترتيب كه بود روانه جامعه اسلامي ما كرد. اما به راستي منشا اين ويروس
مهلك و خطرناك فرهنگي از كجاست الگوي دختران جوان و نوجوان ما و ديگر ملل دنيا چگونه شكل گرفت و فلسفه
موجوديتش چه بود
باربي چگونه پديد آمد
كمپاني « مثل » در سال 1945 توسط زوج هندلرومت
در ايالت كاليفرنياي جنوبي آمريكا تاسيس شد . اين شركت كه
به دنبال سودآوري بود
ابتدا به توليد قاب عكس
بعد مبلمان منزل و اسباب بازي روي آوردند. با همكاري كلوپ
ميكي موس تبليغات تلويزيوني وسيع و گسترده اي در اين زمينه داشتند. به دليل اينكه دخترشان باربارا به عروسك
علاقه زيادي داشت بر آن شدند تا به كمپاني آلماني توليد عروسك « لي لي » قراردادي ببندند و بعد از مدتي امتياز اين
عروسك را از آلمان خريده و از روي اسم دخترشان نام آن را « باربي » گذاشتند و به اين طريق باربي متولد شد و در واقع
سناريوي تسخير فرهنگي شكل گرفت . در ابتدا باربي با قيمت دو دلار فروخته مي شد اما در حال حاضر با قيمت تقريبي
چهارهزار و پانصد دلار است . طرح تغييرات باربي به عهده جك رايان است كه در پنتاگون طراح موشك هاي اسپارو و
هاوك است . او به خاطر تخصص استعداد فوق العاده اش در شناخت فرم و هيكل زنان در كمپاني مثل استخدام شد. بعد
از مدتي عروسك پسرانه با موهاي قهوه اي و لباس هاي شيك به نام « كن » برگرفته از اسم پسر آقاي هندلر
رئيس كمپاني
توليد و به عنوان دوست پسر باربي معرفي شد
اما اين كافي نبود باربي بايد به جاهاي ديگر نيز نفوذ مي كرد
لذا باربي با
رنگ پوست قهوه اي به نام « كريستين » براي بچه هاي سياه پوست و « كي يرا » باربي ژاپني و چيني براي فرهنگ بيش از يك
ميليارد زردپوست و يا « ترزا » براي بچه هاي آمريكاي لاتين و انواع ديگر و نژادهاي مختلف به جمع دوستان باربي اضافه
شد. در راستاي تبليغ و ترويج عروسك باربي
فروش اقلام گوناگون اسباب بازي هاي جانبي و تكميلي
با سرعت
روزافزوني بالا گرفت . از پازل ها
اسباب بازي هاي الكترونيكي
لوازم التحرير
مواد آرايشي و تزييني ... تا خوردني هاي
فانتزي چون شكلات
آدامس و...
در سال 2001 عروسك باربي با ورود در اولين فيلم كامپيوتري خود به نام « فندق شكن » وارد مرحله تازه اي شد . از
آن به بعد بيش از پانصد بار در نقش ها و شخصيت هاي مختلفي اعم از انيميشن
مستهجن و سكسي عرض اندام نمود.
باربي پرستار
باربي پزشك
باربي معلم
باربي ارتشي با وسايل مربوط به حرفه مربوطه هر روز در بازارهاي جهاني به
فروش مي رسيد.
البته هر بار به فراخور زمان و تنوع مدها
باربي نيز به روزتر مي شد. در طي چهل سال گذشته باربي حتي وارد عرصه
سياسي شده است . در انتخابات ايالتي
جنگ ويتنام
گرانادا
پاناما در انتهاي جنگ سرد باربي چون سربازي حضور همه
جانبه داشته است در طي سال هاي اخير ـ به دنبال تهاجم آمريكا به عراق يا پس از واقعه يازده سپتامبرـ باربي با پوشيدن
لباس نظامي به تحريص افكار عمومي ضد تروريسم وارد عرصه اجتماعي و سياسي شد. باربي به روح آمريكايي بدل
شده است . مهم ترين نقش فرهنگي باربي تاثيرگذاري و ارائه خط مشي به دختران و زنان در تمام دنياي تحت سيطره خود
است تا با او همذات پنداري كنند. اندام باربي
آرايش باربي
مدل موي باربي
كفش باربي و حتي وقيحانه تر آموزش
مسائل جنسي و غيراخلاقي توسط اين عروسك آمريكايي كه ديگر نقش يك عروسك ساده را ايفا نمي كند
حتي به
قدري دختران متشبه به باربي شده بودند كه براي اينكه اندامشان خراب نشود تمايل به ازدواج و بارداري نداشتند
براي
همين منظور باربي باردار وارد بازار شد تا خود بچه ها او را زايمان كنند و در نهايت همه چيز با برنامه ريزي و استراتژي
كامل و جامع صورت گرفته است . اين شواليه فرهنگي به راحتي شيوه هاي تربيتي و مهار دختران سراسر دنيا را به دست
گرفته تا مطابق با گزاره هاي آمريكايي آنها را پرورش دهد. باربي بر خلاف ساير عروسك ها تداعي گر عروسكي براي
بچه ها نيست و چهره بچگانه ندارد بلكه يك زن جوان با فاكتورهاي آمريكايي است . اين سرباز فرهنگي به گونه اي نرم و
نامحسوس به تخريب فرهنگ ها مي پردازد
لذا مي بايست براي مقابله با آن به تمهيداتي بنيادين و عملياتي انديشيد.
آنتي باربي
اخيرا جوامع مختلف براي دفاع و مقابله با هژموني باربي و صيانت از فرهنگ بومي و ملي خود اقدام به ساخت و
توليد آنتي باربي هايي كرده و با وجود صرف هزينه هاي زياد نتوانسته اند اين ابر عروسك فرهنگي را از پاي درآورند و
متحمل شكست شدند. از جمله عروسك انگليسي به نام « سيندي » كه در اين نبرد فرهنگي نابود شد. در كشور خودمان
« دارا و سارا » به عنوان عروسك هاي ملي با نژاد آريايي و اسلامي نمونه ديگري از آنتي باربي هاي توليدي هستند كه
متاسفانه به دلايل متعددي موفق به مقابله با اين سرباز ناتوي فرهنگي نشدند
بلكه هزينه سنگيني را نيز به سپاهيان
فرهنگي مان تحميل كردند. به محض اينكه دارا و سارا در بازارهاي داخلي و كشورهاي همسايه با استقبال خوبي مواجه
شدند. اربابان زر و زور كه در صدر اين جنگ فرهنگي هستند
سرباز خود را با بيش از هشتاد نوع لباس محلي و قومي به
وفور وارد بازار كردند و با كمك شهرت و تبليغات پررنگ و لعاب رسانه اي باز هم پيروز ميدان لقب گرفتند
اما چرا دارا
و سارا شكست خوردند چهره فيزيكي بچگانه و غيرقابل ملموس دارا و سارا در برابر جذابيت و طبيعي بودن باربي و
قيمت بسيار بالا حيطه عملكرد اين سربازان ايراني را محدود كرده بود. از طرفي
رسانه ملي در فيلم هاي مقبول عامه
مردم تبليغ مستقيم يا غيرمستقيم از آنها نمي كرد در صورتي كه بايد اين نبرد كه مواجهه با ناتوي فرهنگي است را جدي
بگيريم و با اجماع فكري نخبگان و كارشناسان فرهنگي خود را مجهز كنيم . لزوم ايجاد مهندسي فرهنگي در اين عرصه
امري مهم و ضروري است . در پروسه فرهنگي بايد فراملي و بين المللي انديشيد
بازارهاي جهاني را هدف قرار داد و با
برنامه و استراتژي وارد ميدان شد و دشمن را حتي در مقوله اسباب بازي كودكان
كوچك نشمرد. فراموش نكنيم
استعمارگران هر بار در لباسي متفاوت عمل مي كنند و ايران و همسايگانش
متشكل از قوميت ها و هويت هاي
متفاوت اند كه گاه در يك چارچوب ملي قرار گرفته اند. اما اين ديوارها مرزها خود
آبستن تنش اصطكاك هايي است كه
دشمن آن را هدف قرار داده است و با اصطلاحات اصلي و فرعي ناسيوناليسم و غيره جدايي آنها را پررنگ تر مي سازد.
اين مهم است كه پاشنه آشيل دشمن را بشناسيم و آگاهانه عمل كنيم
زيرا عروسك پرجذبه و زيباي باربي كه تاريخچه
بيش از نيم قرن را در عقبه خود دارد توسط غول هاي رسانه اي دنيا و كارخانجات فرهنگ سازي حمايت مي شود
پس ما
نيز بايد عروسكي با پشتوانه يك ميليارد و نيم مسلمان بسازيم تا توان مقابله در اين نبرد فرهنگي را داشته باشد.
آنچه كه ژامروز در اكثر خيابان هاي شهرهاي بزرگي چون تهران
اصفهان و شيراز... مي بينيم باربي هايي متحرك و شبيه
به هم هستند آنان براي اينكه از قطار مد روز عقب نمانند به هر قيمتي خود را به شكل اين عروسك آمريكايي درآورده اند
و وقتي كسي به آنها مي گويد باربي ! آن قدر ذوق زده و خوشحال مي شوند كه گويي به انتهاي آرزوي خود رسيده اند و
همان باربي معروف شده اند
اين شواليه فرهنگي به راحتي شيوه هاي تربيتي و مهار دختران سراسر دنيا را به دست گرفته تا مطابق با گزاره هاي
آمريكايي آنها را پرورش دهد. باربي بر خلاف ساير عروسك ها تداعي گر عروسكي براي بچه ها نيست و چهره بچگانه
ندارد بلكه يك زن جوان با فاكتورهاي آمريكايي است
| |