به نيكويي احسان كنيم
ث به انگيزه روز احسان و نيكوكاري
مجيد زندي
شوهرش سالها گرفتار بيماري كليه و دياليز بود و خانواده از اين رهگذر تمام دارايي هاي خود را هم خرج كرده بود. شوهر
كارگر ساده اي بود كه در يكي از كارخانجات جاده قديم تهران ـ كرج كار مي كرد
اما همان بيماري سالها او را خانه نشين كرده و
در نهايت با از دست دادن كليه هايش و تحمل درد و رنج فراوان جان خود را از دست داده بود.
خودش هم از بخت بد سه فرزند معلول و عقب افتاده از آن شوهر دارد كه تحمل نگهداري از آنها براي بسياري از آدمها
سخت و چه بسا غيرممكن است . اين زن 12 سال با عشق و عذاب بيماري شوهر و فرزندان و مصيبت مرگ همسر را با صبر
تحمل كرد و اگرچه شوهرش را از دست داد اما فرزندان ناخوش او اكنون فقط با مهر مادري و تلاش شبانه روزي اين مادر
زنده هستند و روزگار را به سختي مي گذرانند.
شيوه زندگي اين فرزندان معلوم است ; سه نفر وابسته به مادر كه از انجام ابتدايي ترين كارها هم عاجزند و نياز به كمك
دارند تا امورات آنها را كساني ديگر انجام دهند; معلولاني كه اگر 20 ساله هم شوند به اندازه كودكي خردسال نيازمند
حمايت و افرادي وابسته اند. چهره مادر هم اگرچه بيمار نيست اما از سختي روزگار و فقر و نداري و كار غيرطبيعي به زردي و
كبودي رفته و در سه ـ چهار سال اخير پس از فوت شوهرش
نگهداري فرزندان عقب افتاده كه حالا كه از لحاظ جثه بزرگ هم
شده اند
تمام توان او را گرفته است .
اگرچه هزينه هاي زندگي اش با كمك مردم نوعدوست تا حدودي برآورده مي شود
اما كيست كه بداند سختي نگهداري از
اين سه فرزند عقب افتاده و مشكلات معيشتي
چه عذابي است كه اين مادر آن را با جان و دل تحمل مي كند و دم بر نمي آورد.
نمي خواهم با شرح دقيق و اشاره به جزئيات بيشتر اين چهار نفر خاطر خوانندگان را مكرر سازم اما يك نكته عبرت آموز
در آن وجود دارد كه بدانيم زندگي همه ما براي هميشه يكنواخت نخواهد ماند
ممكن هم هست حادثه اي مسير زندگي
فردي را كاملا دگرگون سازد كه انشاالله براي هيچ فردي پيش نيايد; اما سرگذشت آدمهايي از خانواده فوق كه تنها بخش
بسيار اندكي از شرح آن مطرح شد گواه اين مساله است كه زندگي ما هم شعله شمعي است كه در معرض بادهاي حوادث
قرار دارد و حمايت هاي بيمه اي هم قادر نخواهد بود مشكلات مرگ عزيزان يا بيماري لاعلاج و صعب العلاج را رفع كند و به
همه نيازهاي درماني
دارويي
غذايي
مسكن
حمل و نقل و دهها مورد ديگري كه افراد سالم از حل آن عاجز هستند
پاسخ
گويد.
در اين شرايط يك كليد رمز مايه بقا نوع بشر است كه همان روح تعاون و دستگيري از نيازمندان است
فقر و از
كارافتادگي و بيماري هم فقط مربوط به كشور ما نيست
در همه دنيا بوده و خواهد بود كما اينكه درصدر اسلام و زمان پيامبر
اكرم (ص ) هم بوده است كه شرح حوادث فقر و مشكلات آن دوران در كتابها آمده است اما اينكه چرا شرايط زندگي براي
عده اي اينقدر سخت و براي عده اي ديگر آنچنان آسان مي شود از امتحانات الهي است كه سخن امروز ما به آن زمينه
نخواهد رفت .
درك دقيق اين امتحان الهي براي آنهايي كه از مال و ثروت و سلامتي برخوردارند با نوع برخوردي است كه آنها با
نيازمندان به كمك و مساعدت از خود نشان مي دهند
محاسبه مي شود. افرادي كه ثروت و سلامت را از خود نمي دانند بلكه
از آن پروردگار ابدي و ازلي مي دانند كه آنها را موقتي در اختيار بشر قرار داده است و اگرچه در كشور ما رسم شده كه روزهاي
خاصي را براي تقويت اين حس كمك و نوعدوستي به عنوان روز دستگيري نيازمندان يا احسان و نيكوكاري تعيين كنند
اما
كمك به نيازمندان و خدمت به بندگان نيازمند روز و ماه و سال نمي شناسد و در هر لحظه هر زماني مي توان اين كمك انجام
شود ولي به مناسبت در بيش بودن عيد نوروز
كمك به طبقات نيازمند جامعه در اين ايام و شركت در جشن احسان و
نيكوكاري مفهوم عيدي دادن را هم به خود مي گيرد.
مساله ديگري كه بايد مطرح شود اين است كه اگرچه كمك هاي مردم به نهادهاي حمايتي همانند بهزيستي و كميته امداد
امام خميني (ره ) براي سالهاي متوالي به نوعي تكراري شده است
اما فراموش نكنيم اين كمك ها هميشه به گروه خاصي
محدود نمي شود عده اي امروز فقير و نيازمندند اما سال بعد وضعيت آنها بهبود مي يابد. اما عده اي ديگر هم بخاطر حوادث و
مشكلات معيشتي آنقدر گرفتار مي شوند و نيازمند هستند كه براي همه عمر نيازمند باقي خواهد ماند. افرادي كه بخاطر يك
تصادف با عابر پياده و بيمه نداشتن
مجبور مي شوند 30 يا 40 ميليون تومان ديه بپردازند و تمام زندگي خود را بفروشند و در
اين راه بگذارند و يا به دليل عدم توان مالي در زندان بمانند و خانواده آنها گرفتار فقر شوند.
مسايل پديد آورنده مشكلات مالي و جسمي براي هر فرد
فراوان است كه نمي توان همه را برشمرد كه در اين وضعيت
نقش سازمانهاي حمايتي در جامعه بسيار با ارزش مي شود
سازمانهايي كه عناوين و آرم و نشان نمي شناسند و هر سازماني
كه بتواند در اين زمينه قدمي به جلو بردارد ارزشمند است .
اما اين ايام
در آستانه هفته احسان و نيكوكاري و 14 اسفند روز تاسيس كميته امداد امام خميني (ره ) كه به عنوان يك نهاد
حمايتي تشكيل شد از آن جهت با اهميت است كه بدانيم اين نهاد مردمي تنها 22 روز پس از پيروزي انقلاب اسلامي فعال
شد . البته سابقه شكل گيري و پي ريزي تشكيلات اين نهاد به سالهاي قبل از پيروزي انقلاب و حدودا سالهاي 1342
برمي گردد كه تعدادي از انقلابيون نهضت اسلامي كه در زمره همراهان و همرزمان حضرت امام خميني (ره ) قرار داشتند
از
طرف امام ماموريت رسيدگي به خانواده زندانيان سياسي و نيازمندان مبارز را در قالب « كميته امداد » برعهده گرفتند.
ارزش حقيقي اين كار رواج فرهنگ امدادرساني مردمي و انفاق و صدقه بوده است كه هيچ زماني را به اين كار محدود
نمي ساخت و اگر ما بتوانيم در اين زمينه فرهنگ سازي كنيم و كمك و دستگيري از نيازمندان را به يك باور اعتقادي و سنتي و
آئيني تبديل كنيم موفق خواهيم بود در غير اينصورت محدوديت هاي زماني براي انقاق قادر به پاسخگويي به نيازها نخواهد
بود.
در همين راستا پس از پيروزي انقلاب اسلامي و آغاز فعاليت بخش هاي اداري
اقتصادي و فرهنگي كشور
لزوم حمايت
از نيازمندان در صدر برنامه هاي جمهوري اسلامي قرار گرفت و به همين دليل همچنانكه اعلام شد دقيقا 22 روز پس از
پيروزي انقلاب در تاريخ 14 اسفند 1357 كميته امداد به عنوان دومين نهاد انقلابي با صدور حكم امام خميني (ره ) براي
مدت نامحدود
به منظور محقق شدن اهداف عدالتخواهانه در حمايت و امداد محرومان و مستضعفان و خودكفا كردن آنان
تاسيس گرديد.
براساس اطلاعات موجود در اساسنامه اين نهاد انقلابي وظايف كميته امداد عبارتند از :
الف ) بررسي و شناخت انواع محروميتهاي مادي و معنوي نيازمندان و تبيين و تامين نيازهاي حمايتي
معيشتي و فرهنگي
و ارتقاي سطح زندگي آنها درحد امكان و شناسايي افراد و خانواده هاي لازم الحمايه در شهر و روستا و عشاير.
ب ) بررسي و ارايه پيشنهاد خط مشي ها
سياستهاي اجرايي
طرحها
برنامه ها و روشهاي مناسب براي رفع محروميتهاي
نيازمندان در ابعاد مختلف به مراجع ذيربط و انجام اقدامات و پيگيريهاي لازم جهت تحقق آنها.
ج ) فراهم آوردن امكانات لازم به منظور خوداتكا نمودن افراد و خانواده هاي تحت پوشش و ساير نيازمندان از طريق
ايجاد اشتغال
اعطاي وام
آموزشهاي فني و حرفه اي و ارايه خدمات لازم درحد امكان .
د) ايجاد تسهيلات لازم جهت ارايه خدمات بهداشتي و درماني و اقدام به بيمه هاي درماني و اجتماعي اقشار آسيب پذير
در حد امكانات و چارچوب قوانين و مقررات مربوطه
هـ) پرداخت مستمري (كمكهاي نقدي و غيرنقدي
اعطاي وام قرض الحسنه ضروري
كمك به تعمير و تهيه مسكن
ازدواج و جهيزيه نيازمندان .
و) ارايه خدمات فرهنگي به افراد و خانواده هاي نيازمندان و انجام فعاليتهاي فرهنگي و آموزشي و تامين وسايل آموزشي
و كمك آموزشي لازم و تعميق باورهاي ديني .
ز) حمايت موردي از افراد و خانواده هاي نيازمند در برابر مشكلات ناشي از بروز حوادث و بلاياي طبيعي و غيرطبيعي .
ح ) ارايه خدمات مشاوره و مددكاري و حمايتهاي لازم حقوقي و قضايي به افراد و خانواده هاي نيازمند.
ط ) حمايت نيازمندان خارج از كشور براساس سياستهاي نظام جمهوري اسلامي ايران
در حد امكانات .
ي ) تمهيدات لازم به منظور احياي فرهنگ انفاق و ايثار
نشر سنتهاي حسنه
اسلامي و هدايت امكانات و كمكهاي
مردمي خصوصا كمكهاي اشخاص خير و نيكوكار و همچنين امكانات و كمكهاي بخشهاي دولتي و غيردولتي جهت حمايت
از افراد و خانواده هاي نيازمند.
ك ) ارتباط با موسسات خيريه
انجمن ها و تشكل هاي عام المنفعه مردمي داخل و خارج كشور به منظور تبادل تجريه و
بهره گيري هرچه مطلوب تر از ظرفيتهاي بالقوه و بالفعل آنها و پرهيز از انجام كارهاي موازي و غيرضرور در جهت انجام
حمايتهاي مادي و معنوي و تقويت و گسترش اينگونه هسته هاي مردمي در حد توان .
ل ) انجام هرگونه تكليف قانوني پس از تخصيص اعتبار لازم .
همچنانكه در داستان شرح زندگي خانواده اي نيازمند در صدر اين گزارش اشاره شد
برخي از اين نيازمندان هيچگاه قادر
به ادامه زندگي عادي خود نخواهند شد. عليرغم اينكه برخي ديگر پس از حمايت هاي مادي و مددكاري و كسب
آموزش هاي توليدي و خدماتي مي توانند به زندگي عادي خود بازگردند و با درآمدهاي خود امرار معاش نمايند. اما تامين
حداقل نيازهاي اساسي و اصلاح شاخص هاي زندگي خانواده هاي فاقد درآمد يا با درآمد ناكافي مي تواند از جمله
فعاليت هاي امدادي براي زدودن فقر و حمايت از محرومان و مستضعفان امدادي موثر باشد در غير اينصورت فقر و گرفتاري
معيشتي و معنوي بسياري از آنها را دستخوش خطرات مختلفي خواهد كرد كه هيچگاه قدرت برخاستن مجدد را نخواهند
يافت .
نكته بسيار حساس در اين عرصه تلاش فراوان مسئولان و مجريان سازمانهاي حمايتي از قبيل كميته امداد و بهزيستي
براي اعتمادسازي و جلب مشاركت هاي مردمي است زيرا اگر مردم به عملكرد اين نهادها اعتماد نكنند
مشاركت هاي آنها
هم كاهش خواهد يافت و اين بدترين آفت براي سازمانهاي حمايتي محسوب مي گردد.
در اين زمينه ترويج فرهنگ انفاق
احسان و نيكوكاري
ايثار
اكرام يتيم و اطعام فقرا با الهام از سنت هاي حسنه اسلامي
بهره مندي از همدلي و توانايي ها و منابع عظيم مردم و گسترش و عمق بخشيدن به روحيه تعاون
ايجاد ارتباط با موسسات و
خيريه هاي مردمي و توضيح دقيق و اعلام آمارهاي عملكردي روشن و شفاف مي تواند در اين زمينه
عامل قدرتمندي براي
تداوم حضور مردم و همچنين تقويت اين نهادها به شمار آيد كه در غير اينصورت هيچ دولتي به تنهايي قادر نخواهد بود با
حمايت هاي يارانه اي و بودجه اي مشكلات محرومان و نيازمندان راحل نمايد. از اين جهت كميته امداد امام خميني (ره ) را
يك نهادي خدماتي موفق معرفي مي كنيم كه چند ميليون افراد نيازمند را تحت پوشش دارد و هم اينك 16 هزار نيروي رسمي
و 100 هزار همكار افتخاري در يك هزار و 367 دفتر و واحد شهري و بيش از 53 هزارروستا به ارائه خدمات مشغول
هستند.
يقينا يكي از اولين حركت هاي كميته امداد
اجراي طرح شهيد رجايي بود كه تاكنون نيز با حمايت بيش از يك ميليون و
485 هزار سالمند در كشور به مورد اجرا گذارده شده و علاوه بر آن بيمه خدمات درماني بيش از يك ميليون و 350 هزار نفر
از اقشار آسيب پذير شهري از سوي اين نهاد به انجام رسيده است .
حمايت بيش از 2 ميليون و 665 هزار نفر به صورت دائمي در طرح مددجويي
حمايت بيش از 841 هزار نفر از زنان
سرپرست خانوار و حمايت از 793 هزار نفر از دانش آموزان و 51 هزار و 200 دانشجو از ديگر خدمات اين نهاد محسوب
مي شود كه علاوه بر آن با كمك به امر ازدواج و تامين جهيزيه بيش از 876 هزار زوج جوان را طي 25 سال به خانه بخت
فرستاده است .
شايد براي خوانندگان محترم جالب باشد كه بدانيد در دو دهه گذشته اين نهاد انقلابي با حمايت دولت و مردم
زمينه
آزادي بيش از 18 هزار و 235 نفر زنداني نيازمند را در قالب طرح ديات و زندانيان بدهكار فراهم كرده و قريب به 27 هزار
خانواده زنداني نيازمند را با جمعيتي بالغ بر 83 هزار نفر تحت حمايت خود قرار داده است .
با استعلام گزارشگر روزنامه از معاونت اداري و مالي كميته امداد امام خميني (ره ) آقاي داود شاهاني (تراب ) در اين زمينه
اعلام كرده است : هدف از پرداخت وام به محكومين نيازمند حفظ كيان خانواده
رعايت شان و منزلت زندانيان
كاهش
هزينه هاي دولت از جهت نگهداري زندانيان و همچنين جلوگيري از وقوع جرايمي كه ممكن است به واسطه زنداني شدن
سرپرست خانواده براي خانواده زنداني پيش آيد
مي باشد.
وي درباره نحوه شناسايي زندانيان نيازمند مي افزايد : اين كار از سه طريق انجام مي شود اول با مراجعه مستقيم متقاضي و
يا خانواده وي به كميته امداد محل سكونت
دوم معرفي متقاضي از طرف سازمان زندانها و نيز معرفي متقاضي از طرف
ادارات
ارگانها و يا سازمانهاي دولتي و غيردولتي صورت مي پذيرد.
وي ادامه مي دهد : باتوجه به معرفي افراد به كميته امداد
ميزان مبلغ محكوميت از دفتر اجراي احكام دادگستري استعلام
و براساس ميزان محكوميت
كمك افراد خير
كمك سازمانها و وضعيت اقتصادي و اجتماعي متقاضي و... درخصوص ميزان
وام تصميم گيري مي شود.
آقاي شاهاني مي افزايد : از زمان اجراي پرداخت وام به محكومين نيازمند در سال 1377 تا 1385 جمعا تعداد 14 هزار و
903 نفر و از ابتداي سال 1386 تا پايان آبانماه سال جاري جمعا 916 نفر از زندان آزاد شدند و تا پايان سال جاري هم تعداد
بسياري در طرح آزادي از زندان قرار دارند . بيمه خدمات درماني بيش از يك ميليون و 350 هزار نفر از اقشار آسيب پذير
جامعه
حمايت بيش از 2 ميليون و 665 هزار نفر به صورت دائمي در طرح مددجويي
احداث تعمير
تكميل
بازسازي و
انشعاب آب
برق و گاز بيش از 700 هزار واحد مسكوني افراد نيازمند
برگزاري جشن خوداشتغالي 117 هزار خانواده تحت
پوشش كميته امداد طي يك دهه اخير
ايجاد 450 هزار فرصت شغلي و دهها و صدها تلاش و افتخار ديگري كه طي 30 سال
اخير نه به نام كميته امداد امام خميني (ره ) يا بهزيستي كه به نام ملت نوعدوست ايران ثبت شده است .
چه
مي خواهم بگويم كه همه ما از كمك و دست گيري نسبت به نيازمندان از شائبه فقر خود نترسيم و فقط از همان كه
تاكنون به ما داده است از او كمك بگيريم و لذت احسان و نيكوكاري را در وجود خود نهادينه سازيم . حادثه براي همه هست
از پولدار و ثروتمند و كارخانه دار گرفته تا عامي و عادي هر كس كه باشيم مي توانيم در يك حادثه ساده تصادف و غير آن از
بينايي دو چشم و سلامتي بقيه اعضا و جوارح محروم شويم . زيبنده نيست ثروت را ذخيره كنيم اما حتي خود نيز قدرت
خرج كردن آن را نداشته باشيم يا نعمت دست گيري مستمندان از ما دور باشد. اين نعمت هم مانند سلامتي تحفه الهي است
كه در كف دست هر كسي كه باشد او خير دنيا و آخرت را براي خود خواهد داشت .
روزهايي همانند 14 يا 16 اسفند به عنوان روزهاي احسان و نيكوكاري و جشن هاي عاطفه
بهانه است
بهانه اي براي بهتر
زيستن
و شادبودن از داشتن نعمتي به نام نيكوكاري و...
مسايل و حوادث پديد آورنده مشكلات مالي و جسمي براي هر فردي در زندگي فراوان است كه نمي توان همه را به شماره
آورد
در اين وضعيت نقش سازمانهاي حمايتي و حتي جمعيت هاي مردمي و افراد نيكوكار جامعه بسيار با ارزش مي شود كه
بدون نام و نشان بتوانند در اين زمينه قدمي به جلو بردارند و باري از مشكلات نيازمندان كم كنند
نيكوكاري واحسان روز و ماه و ايام سال نمي شناسد
اگر بتوانيم در اين زمينه با استفاده از باورهاي اعتقادي مردم
فرهنگ سازي كنيم كه كمك و دستگيري نيازمندان يك ارزش تلقي شود
موفق خواهيم بود در غير اينصورت از دست
سازمانهاي حمايتي و دولت ها كارهاي بزرگي برنخواهد آمد
يكي از اصلي ترين وظيفه كميته امداد امام خميني (ره ) به عنوان يك نهاد حمايتي برآمده از فرهنگ اسلامي انفاق و احسان
خودكفا كردن نيازمندان و محرومان جامعه است تا از اين طريق خود بتوانند به زندگي عادي بازگردند
بزرگترين وظيفه سازمانهاي حمايتي نظير كميته امداد و بهزيستي اعتمادسازي براي جلب مشاركت هاي مردمي است كه
بهترين راه براي اين كار اطلاع رساني دقيق از عملكردها و نحوه صرف بودجه و كمك هاي مردمي است
در 20 سال اخير بالغ بر 18 هزارو 235 نفر از زندانيان بدهكار با اعطاي وام قرض الحسنه از سوي كميته امداد و
حمايت هاي مردم خير از زندان آزاد شدند
