سرمايه گذاري چندمنظوره واشنگتن برروي « پ .ك .ك »
هفته گذشته حملات سازمان يافته منقطع و در عين حال « كاري و موثر » ارتش تركيه عليه مواضع نيروهاي « پ .ك .ك » در منطقه كردنشين شمال عراق در صدر اخبار منطقه قرار گرفت . رسانه هاي تركيه با انتشار گزارشات مفصلي در اين مقوله تصريح مي كنند كه در هر مرحله از عمليات هوائي كه بعضا با حملات زميني و توپخانه سنگين همراه شده صدها تن به قتل رسيده اند و بسياري از مواضع و محل استقرار نيروهاي « پ .ك .ك » ويران شده است . اگرچه مطبوعات تركيه از تلفات غيرنظاميان و ساكنان محلي در اين زمينه ساكتند اما بعيد بنظر مي رسد كه اين حملات هوائي و بويژه شليك توپخانه سنگين ارتش تركيه هيچگونه تلفاتي از غيرنظاميان كرد عراقي نداشته باشد. بويژه آنكه منابع كرد عراقي اعلام كرده اند كه حملات هوائي تركيه منجر به قتل غيرنظاميان و ازجمله زنان و كودكان كرد عراقي نيز شده است .
اطلاع رساني هدايت شده و در عين حال برقراري سانسور خبري جهت « فيلتركردن اطلاعات ناخواسته » اعلام كرده است كه دستكم 50 فروند از بمب افكن هاي « اف ـ 16 » در چندين مرحله « عمليات پاكسازي » خود در شمال عراق « فقط به پناهگاههاي گروهك تروريستي پ .ك .ك » حمله كرده اند و صدها تن از تروريستها را كشته اند بدون آنكه به كس ديگري آسيب برسانند. اما ناظران معتقدند كه تلفات غيرنظاميان كرد عراقي هم سنگين بوده است . در اين زمينه نكات فراواني وجود دارد كه بطور همزمان بر مسائل داخلي تركيه مسائل مرتبط با بحران عراق و بويژه به نقش آمريكا و اسرائيل در اين زمينه بازمي گردد.
مهمترين مسئله در قلمرو داخلي تركيه به قدرت نمائي ارتش تركيه مربوط مي شود كه با در نظرگرفتن انزواي نسبي لائيك ها در اين كشور ارتش براي اثبات اقتدار خود بي ميل نبوده و نيست كه در نقطه اي قدرت خود را بنمايش بگذارد و نشان دهد كه هنوز هم براي نقش آفريني در صحنه سياسي تركيه و منطقه داراي نقش درجه اول است و « بازيگر اصلي » در تركيه محسوب مي شود.
گزارشات رسيده حاكيست كه شدت عمل ارتش تركيه در عمليات برون مرزي در شمال عراق بسيار وسيع و با تلفات گسترده بوده است . گفته مي شود كه عمليات نظامي ارتش تركيه عليه پ .ك .ك بسيار فراتر از آن چيزي بوده كه براي تنبيه و حتي سركوب يك تشكيلات تروريستي در حد اندازه « پ .ك .ك » لازم بوده است . اين بدان معني است كه گويا ارتش تركيه درصدد دامن زدن به بحران روابط پ .ك .ك با دولت تركيه بوده و از اين طريق سعي داشته است پ .ك .ك را براي انجام اقدامات تلافي جويانه عليه تركيه بشوراند و اين درحاليست كه مسئوليت مستقيم اين مسائل به دولت اسلام گراي « رجب طيب اردوغان » و در مقياس وسيع تر به « عبدالله گل » رئيس جمهور اسلام گراي تركيه باز مي گردد.
موضوع مهم ديگر به نقش آمريكا و اسرائيل در اين مسائل بازمي گردد. اين هر دو رژيم اگرچه مناسبات گسترده اي با دولت و ارتش تركيه دارند لكن بطور همزمان از ارتباطات وسيعي با كردها و بويژه « پ .ك .ك » سود مي برند. « اوجالان » رئيس كنوني پ .ك .ك بارها اعلام داشته است كه اسرائيل اصلي ترين حامي پ .ك .ك محسوب مي شود و اين درحاليست كه دستگيري « عبدالله اوجالان » در آفريقا و انتقال وي به تركيه و تحويل وي به سرويسهاي امنيتي تركيه توسط موساد و ساير نيروهاي جاسوسي اسرائيل صورت گرفت . اين ارتباط دوجانبه كه در آن واحد هم با تركيه و هم با پ .ك .ك روابط بسيار نزديكي برقرار شود به صهيونيست ها فرصت داده است كه نقش « جاسوس دوجانبه » را ايفا كنند و نوعي منافع متقابل را با هر يك از طرفهاي خود تنظيم نمايند كه بيشترين بهره ها متوجه اسرائيل شود. آمريكا نيز دقيقا از همين الگو براي تامين منافع حداكثري تبعيت مي كند و در آن واحد هم با نيروهاي تروريستي پ .ك .ك و هم با تركيه مناسبات صميمانه و نزديكي را برقرار كرده است .
تصادفي نيست تا پيش از شروع حملات ارتش تركيه عليه مواضع پ .ك .ك آمريكا از طرفين ماجرا مي خواست كه خويشتنداري از خود بروز دهند و رسما از تركيه مي خواست كه انجام عمليات نظامي عليه پ .ك .ك را به تعويق اندازد لكن بلافاصله پس از شروع عمليات نظامي ارتش تركيه در شمال عراق اعلام شد كه واشنگتن با نظر مساعد به سركوب پ .ك .ك مي نگرد. با تشديد عمليات ارتش تركيه در شمال عراق « نابي سنسوي » سفير تركيه در آمريكا از همكاري اطلاعاتي آمريكا در سركوب پ .ك .ك سخن به ميان آورد و ضمن تشريح جزئيات آن تصريح نمود كه حملات ارتش تركيه به شمال عراق با كمك اطلاعاتي آمريكا صورت گرفته و اساسا وجود اين اطلاعات بوده است كه سركوب « پ .ك .ك » را ممكن ساخته است .
شايد اين افشاگري تركيه بود كه باعث شد آمريكا مسئوليت ارائه اطلاعات پ .ك .ك به ارتش تركيه را بپذيرد و « جف مورل » سخنگوي پنتاگون اعلام داشت كه آمريكا پيشاپيش از حملات هوائي تركيه عليه « پ .ك .ك » آگاه بوده و اطلاعات لازم را در اين زمينه در اختيار آنكارا قرار داده بود. سخنگوي پنتاگون سپس از همكاريهاي مستمر واشنگتن ـ آنكارا براي سركوب پ .ك .ك پرده برداشت و يادآور شد كه چندين ماه است كه يك مركز هماهنگي اطلاعاتي در آنكارا ميان آمريكا و تركيه فعال است تا اطلاعات مورد نياز را در اين زمينه به تركيه منتقل نمايد.
ژنرال « يا شاربيوك انيت » رئيس ستاد مشترك ارتش تركيه در اين زمينه از همكاري آمريكا در 2 مقوله خبر داده و خاطرنشان مي سازد كه كمكهاي اطلاعاتي و بازكردن حريم هوائي عراق براي انجام عمليات هوائي به منزله « چراغ سبز » آمريكا تلقي شده و مطابق آن عمل شد.
اكنون سئوال جدي در اين مقوله اينست كه نقش دوگانه و متضاد آمريكا اسرائيل و برخي كشورهاي اروپائي در اين زمينه چگونه قابل تفسير است براي يافتن پاسخ اين سئوال لازمست قبلا به اين سئوال بينديشيم كه آيا مقامات ارتش تركيه از اين تناقضات آگاهند و از همكاري مشترك متحدين خود با پ .ك .ك خبر دارند » ژنرال طارگين سايگون » معاون رئيس ستاد مشترك ارتش تركيه به اين سئوال پاسخ مثبت مي دهد و مي گويد : « حتي متحدين آنكارا هم به پ .ك .ك كمك مي كنند و آنكارا از گرايش ها و اقدامات برخي از كشورهاي خاص ازجمله برخي از متحدين و هم پيمانان تركيه در كمك رساني به پ .ك .ك آگاهي كامل دارد. وي معتقد است راهكار نظامي عليه پ .ك .ك به تنهائي كارآمد نيست بلكه بايستي در كنار تدابير نظامي مانع رسيدن كمكهاي مالي ـ سياسي و تبليغاتي به اين گروه شد و اين درحاليست كه مشخصا فرانسه و انگليس و نيز اتحاديه اروپا بنحوي از پ .ك .ك حمايت مي كنند و در عين حال پيداشدن تسليحات آمريكائي نزد عناصر پ .ك .ك و در خانه هاي تيمي آنها باعث تنش ميان آمريكا و تركيه شده است .
نگراني عمده نزد ارتش تركيه ومراكز سياسي تصميم گيرنده در آنكارا اينست كه كردستان عراق « به پناهگاه امن تروريستهاي پ ك ك » مبدل شده است . و حال آن كه تركيه بيشترين نقش ارتباطي را در تقويت كردهاي عراق در طول سالهاي حكومت صدام برعهده داشته و « پايگاه هاي اينجرليك » را در اختيار عمليات غرب در چارچوب طرحهاي اعلام نشده براي تقويت كردستان عراق و تبديل آن به يك « دولت خود مختار كرد » در قلب منطقه خاورميانه قرار داده بود.
شدت حملات ارتش تركيه و ضرباتي كه ساكنان كرد عراقي دراين منطقه دريافت كرده اند به حدي است كه برخي گزارشات تائيد نشده از قتل صدها تن در طول اين دوره از عمليات سخن بميان آورده اند لكن روزنامه « صباح » چاپ تركيه اين رقم را رد مي كند در عين حال فهرستي از تلفات پ ك ك در جنوب شرقي تركيه در يكسال گذشته منتشر نموده كه طي آن 301 عضو پ ك ك كشته 187 تن دستگير و 93 تن تسليم ارتش تركيه شده اند .
يك نكته عبرت آموز در اين مقوله وجود دارد كه مستقيما به نقش همكاريهاي دو جانبه آمريكا با تركيه و كردها اشاره دارد و آن اينكه عليرغم تلفات سنگين پ ك ك در عمليات برون مرزي ارتش تركيه در شمال عراق هيچيك از مهره هاي كليدي پ ك ك در اين بمبارانها آسيب نديده اند و اصولا در زمان انجام عمليات نظامي تركيه در تيررس نبوده اند. اين بدان معني است كه آمريكا در آن واحد محل استقرار عناصر پ ك ك را به تركيه اعلام كرده و « گرا » داده و بطور همزمان به عناصر پ ك ك خبر داده است كه محل بمباران ارتش تركيه را سريعا ترك نمايند تا آسيبي نبينند. نتيجه طبيعي اين دو دوزه بازيهاي آمريكا در ميدان عمل افزايش تعداد تلفات غير نظاميان كرد عراقي بر اثر حملات ارتش تركيه بوده كه خشم رهبران كرد عراقي را برانيگخته است .
مجله اكونوميست چاپ انگليس حملات اخير ارتش تركيه را بزرگترين عمليات برون مرزي تركيه طي سالهاي اخير در شمال عراق معرفي مي كند و صراحتا يادآور مي شود كه اين عمليات محصول همكاريها و توافقات مشترك آنكارا ـ واشنگتن است . بدين معنا كه در برابر سكوت و همكاري آمريكا با تركيه در اين عمليات آنكارا نيز حكومت اقليم كردستان عراق را به رسميت بشناسد و براي شبه نظاميان كرد تركيه فرمان عفو عمومي صادر كند.
اين دو شرط خواسته هاي مشترك آمريكا اسرائيل واتحاديه اروپا در قبال مسائل كردها را پوشش مي دهد و در واقع دستاورد مشترك آنهابراي تحميل شرايط جديد به تركيه محسوب مي شود.
اين نكته از آن جهت اهميت دارد كه دست آنها را براي « حمايت جهت دار » از كردها براي نقش آفريني در « لحظات حساس » باز مي گذارد و به كردها نيز نشان مي دهد كه اگر چه ضرباتي را دريافت كرده اند ولي سود فراواني هم عايد آنها شده اند. اين امر نشان مي دهد كه آمريكا براي حال و آينده به گروه تروريستي پ ك ك به شدت نياز دارد و از سرمايه گذاري چند منظوره بر روي اين گروه اهداف خاص را دنبال مي كند.
انكار نمي توان كرد كه در اين عمليات رهبران كليدي پ ك ك هم به نفرات تحت نظر خودشان خيانت كرده اند و با علم و آگاهي از جزئيات عمليات نظامي تركيه و بمباران مواضع پ ك ك محل اقامت خود را ترك گفته اند و به جاي امني رفته اند بدون آنكه به همراهان خود گوشزد كنند كه بايستي جان خود را نجات دهند. بدين ترتيب اگر چه نفراتي از بدنه پ ك ك قرباني شده اند ولي نفرات اصلي پ ك ك همچنان در خدمت اهداف آمريكا هستند.
با نگاهي عميق تر به اين بده ـ بستانهاي سياسي در قلمرو مسائل كردها بهتر مي توان دريافت كه در خلال اين بازيهاي رايج در واقع هر يك از طرف ها احساس رضايت خاطر مي كند كه امتيازي گرفته و حرف خود را به كرسي نشانده ولي در ميدان عمل اين مردم كرد هستند كه بدون در نظر گرفتن اينكه تابعيت عراق يا تركيه را داشته باشند قربانيان اين تفاهمات بدفرجام محسوب مي شوند.
اگر چه « مسعود بارزاني » رئيس منطقه كردستان عراق در اعتراض به همكاري اطلاعاتي امريكا با تركيه در حمله هوائي به شمال عراق از ديدار با « كانداليزا رايس » وزير امور خارجه آمريكا خودداري كرد ولي اين قهر و آشتي هاي لحظه اي در بستر تحولات منطقه چيز زيادي را تغيير نمي دهد و رئيس اقليم كردستان هم ناچار است از برسميت شناخته شدن تشكيلات اقليم كردستان توسط تركيه استقبال كند. چون او هم چاره ديگري ندارد و از اين خونريزيها بي نصيب مانده است !
با اينهمه « جبار يوسف » سخنگوي نيروهاي امنيتي اقليم كردستان در خصوص بمباران هوائي ارتش تركيه اعلام كرده است كه اين عمليات عليه منطقه اي متروكه در كوهستانهاي شمال عراق رخ داده و اگر چه سه ساعت به طول انجاميده ولي تنها به يك زمين كشاورزي خسارت زده و هيچگونه تلفات جاني بهمراه نداشته است . بدين ترتيب اين احتمال وجود دارد كه همكاريهاي اطلاعاتي امريكا با تركيه نيز تعمدا « پوچ » از آب در آمده و آمريكا تعمدا درباره مناطقي به ارتش تركيه « گرا » داده است كه آنها رااميدوار به سركوب كردهاي عضو پ ك ك نمايد ولي در عمل نقاطي در كوهستانهاي متروكه بمباران شده اند. صرفنظر از اينكه اينگونه اطلاع رسانيها ممكن است در چارچوب يك جنگ رواني قابل ارزيابي باشد لكن احتمال دو دوزه بازي پنتاگون در اين ماجرا نيز قابل تامل است .
طبعا عليرغم آنكه دولت آنكارا هر گونه خبري پيرامون توافقات سري ميان بوش با رجب طيب اردوغان در خصوص بده بستانهاي سياسي در چارچوب حوادث اخير در كردستان عراق را تكذيب مي كند لكن روند تحولات نشان مي دهد كه واشنگتن در چارچوب ملاحظاتش براي « تنظيم توازن حساس و استراتژيك » دلخواه آمريكا در منطقه به نكات و اهدافي مي انديشد كه نه تنها قرباني كردن كردها كه حتي روياروئي كشورهاي همسايه در منطقه نيز موضوع مهمي در اين مقوله محسوب نمي گردد بلكه جزئي از اهداف سياستهاي پيچيده و مرموز واشنگتن تلقي مي شود. اين بدان معني است كه تحريك لائيك ها و ارتش تركيه به انجام عمليات برون مرزي در شمال عراق و تحقق اين امر در مقياس وسيع كنوني فرآيند پيچيده و پردامنه اي است كه چرخه بي پايان حوادث را يكي پس از ديگري در منطقه به وجود مي آورد و تحولات زنجيره اي بمنظور تامين اهداف آمريكا اسرائيل و اتحاديه اروپا را شكل مي دهد. اين يك اقدام چند منظوره براي ايجاد و گسترش كانون بحران در مرزهاي تركيه و عراق است كه آثار و تبعات آن براي مدتهاي طولاني پس از پايان اين عمليات نظامي نيز در مرزهاي دو كشور باقي خواهد بود و عواقب آن بر امنيت منطقه وثبات سياسي همسايگان نيز اثرگذار است .
امروزه شايد لائيك ها و ارتش تركيه هنوز هم براي نقش آفريني و اقدام در جهت تحقق اهداف واشنگتن وتل آويو وسوسه مي شوند ولي نبايد فراموش كنند كه بذر بحران امروز را خودشان ديروز در شمال عراق پاشيده اند و زمينه هاي بي ثباتي و ناامني در پشت مرزهايشان را خودشان فراهم كرده اند و يقينا تجربه هاي فردا نيز تكرار تجربه هاي امروز خواهد بود. حتي اگر اوضاع وخيم تر نشود.
با توجه به انزواي نسبي لائيك ها در تركيه ارتش اين كشور براي اثبات اقتدار خود بي ميل نبوده و نيست كه در نقطه اي از منطقه قدرت خود را بنمايش بگذارد و نشان دهد كه هنوز هم داراي نقش درجه اول است . و « بازيگر اصلي » در تركيه محسوب مي شود
شدت عمل ارتش تركيه در عمليات برون مرزي در شمال عراق بسيار وسيع و باتلفات گسترده بوده است . اين عمليات بسيار فراتر از آن چيزي بوده كه براي تنبيه و حتي سركوب يك تشكيلات تروريستي در حد و اندازه « پ ك ك » لازم بوده است
گويا ارتش تركيه در صدد دامن زدن به بحران است وسعي داشته پ ك ك را براي انجام اقدامات تلافي جويانه عليه تركيه بشوراند و مسائلي را دامن بزند كه قانونا مسئوليت آن برعهده دولت و رئيس جمهور اسلام گراي تركيه است
اسرائيل از ارتباط دو جانبه با تركيه و « پ ك ك » بهره هاي فراواني برده است . اين ارتباطات به صهونيست ها فرصت داده كه نقش جاسوس دو جانبه را ايفا كنند و منافع خود را به حداكثر برسانند. آمريكا هم سعي در پيروي از همين الگو را در مناسبات با تركيه و « پ ك ك » دارد
ژنرال « ارگين سايگون » معاون رئيس ستاد مشترك ارتش تركيه از اين مسئله گلايه دارد كه حتي متحدين آنكارا هم به « پ ك ك » كمك مي كنند و راهكار نظامي در اين شرايط موثر نيست مگر آنكه كمكهاي مالي ـ سياسي ـ تبليغاتي به « پ ك ك » قطع شود
تركيه بيشترين نقش ارتباطي را در تقويت كردهاي عراقي در طول سالهاي حكومت صدام برعهده داشته ولي امروز نگرانست كه چرا كردستان عراق به پناهگاه امن تروريستها پ ك ك تبديل شده است
عليرغم تلفات سنگين عمليات برون مرزي ارتش تركيه هيچ يك از مهره هاي كليدي پ ك ك در اين بمبارانها آسيب نديده اند. اين بدان معني است كه آمريكا در آن واحد محل استقرار پ ك ك را به تركيه « گرا » داده و بطور همزمان به عناصر كليدي پ ك ك خبر داده كه محل بمبارانها را سريعا ترك نمايند تا آسيبي نبينند!
« اكونوميست » چاپ انگليس از توافقات سري ميان بوش و اردوغان خبر مي دهد كه بموجب آن پ ك ك سركوب مي شود و در مقابل آنكارا حكومت اقليم كردستان عراق را به رسميت مي شناسد و به شبه نظاميان كرد تركيه « عفو عمومي » خواهد داد
تحريك لائيك ها و ارتش تركيه فرآيند پيچيده و پردامنه اي است كه چرخه بي پايان حوادث را يكي پس از ديگري به وجود مي آورد و تحولات زنجيره اي بمنظور تامين اهداف آمريكا اسرائيل و اتحاديه اروپا را شكل مي دهد
