ملاحظاتي در باب مديريت سرما
بسم الله الرحمن الرحيم
سرماي هوا در روزهاي اخير با اختلال در توزيع گازرساني به شهرهاي مختلف و تعطيلي مدارس دانشگاهها و ادارات دولتي در تهران و استانهاي سردسير كشور همراه شده است . بعلاوه خبرهاي ناگواري از اختلال در شبكه راههاي كشور و بويژه توقف ترابري سنگين كشور بر اثر انجماد گازوئيل در مخازن تريلرها و كاميونهاي سنگين مي رسد كه نيازمند بررسي و آسيب شناسي جدي است .
مسئولين اجرائي كشور براي مقابله با سرما و آثار و تبعات آن تصميماتي گرفته اند و توضيحاتي را اعلام كرده اند كه جاي تامل دارد.
1 ـ اعلام اينكه سرماي روزهاي اخير در 50 سال گذشته بي سابقه بوده است قدري گزافه گوئي به نظر مي رسد . در سالهاي اخير بارها شاهد سرماي بيش از اين در مناطق سردسير كشور ازجمله استانهاي شمال غربي و شمال شرقي كشور بوده ايم . طبعا با مراجعه به فهرست ميزان سرماي هوا در شهرستانهاي مختلف مشخص خواهد شد كه در بسياري از سالهاي گذشته سرماي 30 درجه زير صفر در مناطقي از كشور امري عادي بوده است . موضوع مهمتر اينكه هنوز در ابتداي فصل زمستان هستيم و اگر قرار باشد براي سرماي 10 درجه زير صفر مركز كشور و چندين استان را تعطيل كنيم در صورت تكرار اين پديده و سردترشدن هوا چه خواهيم كرد آيا باز هم كشور را بخاطر سرما به تعطيلي مي كشانيم در آن صورت آثار و تبعات سياسي اقتصادي و اجتماعي چنين اقدامي چگونه قابل جبران و مهار خواهد بود
2 ـ اطلاعات كارشناسي نشان ميدهد كه كاهش فشار و حتي قطع گاز در شهرهاي مختلف ناشي از همان موردي كه ادعا شده است نمي باشد و دلايل ديگري نيز وجود دارد كه متاسفانه ناديده گرفته شده اند و روي مسائل ديگر تمركز تبليغاتي شده است . اينكه ادعا شده است كه افت فشار گاز و قطع آن ناشي از افزايش مصرف شهروندان و نيز قطع گاز وارداتي از تركمنستان است تمامي قضيه نيست .
در اين نكته ترديدي نيست كه با درخواست از مشتركان گاز براي كاهش مصرف و صرفه جوئي راهكاري عاقلانه و انساني در پيش گرفته شده است لكن لازم است دولتمردان براي افزايش نفوذ كلام خود صادقانه مسائل را با مردم در ميان بگذارند كه احيانا سوتفاهمي ايجاد نشود و افكار عمومي در صورت برخورد با موارد مشابه در آينده با تمامي وجودشان براي همكاري و همراهي با مسئولين اجرائي آمادگي نشان دهند.
اگرچه قطع شدن واردات گاز از تركمنستان باعث بروز اختلالاتي در شبكه گازرساني كشور گرديد و شركت گاز مجبور شد با ايجاد تغييراتي در شبكه هاي شهرهائي كه از گاز وارداتي تركمنستان تغذيه مي شدند گاز تامين كند لكن تاثير ناشي از قطع اين مقدار گاز با كاهش و سپس قطع نسبي گاز صادراتي به تركيه جبران و مهار شد. در عين حال مسائل ديگري وجود دارد كه هنوز به اطلاع افكار عمومي نرسيده و شايد در روزهاي آينده در اين مورد اطلاع رساني شود.
موضوع اصلي در اين ميان به تاخير در بهره برداري از فازهاي مختلف پارس جنوبي مربوط مي شود كه مطابق برنامه هاي زمان بندي شده به پيش نرفته و با تاخير در بهره برداري مواجه شده است . توضيح اين نكته ضروري است كه اولا فاز يك پارس جنوبي هنوز به بهره برداري كامل نرسيده و تقريبا با نيمي از ظرفيت خود در حال فعاليت است . علت اين امر آماده نبودن سكوي بهره برداري و اشكالات فني ـ عملياتي ناشي از آنست . ثانيا فازهاي 9 و 10 پارس جنوبي نيز از برنامه عقب هستند و اگر چه قرار بود در ابتداي سال 85 به بهره برداري برسند ولي كاملا بعيد بنظر مي رسد با توجه به وضعيت كنوني آنها حتي زمستان آينده هم گاز آن ها وارد مدار شود. بدين ترتيب با يك حساب سرانگشتي مي توان دريافت كه حدود 75 ميليون مترمكعب گاز كمتر از برنامه هاي پيش بيني شده در مدار قرار گرفته و مي بينيم كه فقدان آن چقدر محسوس است .
اما سئوال مهمتر در اين زمينه آنست كه چرا چنين وضعيتي را در گذشته شاهد نبوده ايم پاسخ اين سئوال بسيار واضح است . در واقع مطابق ارزيابي هاي كارشناسي قرار بوده است شبكه توليد و شبكه توزيع گاز توسعه يابد لكن عليرغم عدم افزايش در توليد گاز و عدم تحقق پيش بيني ها و تاثيرات زماني حاصله از آن براي تزريق گاز به درون شبكه توزيع شبكه توزيع حتي فراتر از پيش بيني هاي كارشناسي در جريان تعهدات ايجادشده در سفرهاي استاني مرتبا گسترش يافته و بر تعداد مصرف كنندگان شبكه سراسري گاز كشور افزوده شده است .
بدين ترتيب به نظر مي رسد كه مسئولين اجرائي در عين آنكه اعلام مي دارند مصرف گاز افزايش يافته است لكن توضيح نمي دهند كه علت اصلي افزايش مصرف گاز افزايش تعداد مصرف كنندگان است نه اضافه مصرف هر يك از مشتركين گاز. نا گفته پيداست كه مسئولين اجرائي با بيان اين مطلب و روشنگري در اين زمينه . بهتر مي توانند « اعتماد عمومي » را جلب نمايند و به مصرف كنندگان گاز اعلام نمايند كه در صورت صرفه جوئي بيشتر مردم بهتر قادر به گازرساني در سراسر كشور خواهند بود و طيف وسيع تري از مردم از نعمت گاز برخوردار خواهند شد. در غياب اين اطلاع رساني و شفاف سازي مسائل بيم آن مي رود كه اهداف مورد نظر مسئولين از اين نوع اطلاع رساني چندان قابل دستيابي نباشد و مواهب ناشي از اعتماد عمومي به مسئولين اجرائي نيز تحت الشعاع مسائل فرعي و جانبي قرار گيرد.
3 ـ موضوع حياتي ديگر به انجماد نسبي گازوئيل در مخازن تريلرها و كاميونهاي سنگين برمي گردد كه يك موضوع كاملا فني و كارشناسي است و متاسفانه به دلايل مبهمي مغفول مانده است . اگر قرار باشد در سرماي 10 درجه زير صفر شاهد انجماد يا باصطلاح « ماسيدن » گازوئيل باشيم در سرماي 30 درجه زير صفر و بيشتر بايد شاهد توقف ترابري سنگين در جاده هاي كشور باشيم و حال آنكه در سالهاي گذشته در اوج سرما در مناطق سردسير كشور شاهد چنين پديده اي نبوده ايم .
مسئله اينست كه معمولا در مناطق گرمسير كشور در طول سال و در مناطق سردسير كشور در ماههاي غير از فصل سرما توزيع گازوئيل با افزودن برشهاي نسبتا سنگين تر مواد نفتي به گازوئيل صورت مي گيرد و با اين تصميم و اقدام تا حدودي به ميزان فرآورده اضافه مي شود كه قاعدتا به صرفه است لكن در فصل سرما بايستي افزودن برشهاي سنگين تر بويژه با درنظرگرفتن « گرانروي » و « نقطه ريزش » آنها به حداقل ممكن برسد.
اين نكته در خصوص ساير فرآورده هاي فرعي ازجمله روغن موتور رعايت مي شود و به همين دليل است كه روغن موتور براي فصل سرما و گرما متفاوت است كه البته در روغن هاي 4 فصل موضوع بكمك « مواد افزودني » بصورتي ديگر حل شده است .
جاي تعجب است كه صنعت نفت كشورمان با قدمتي حدود يك قرن و با سوابق تجربي ارزشمند در توليد و توزيع انواع فرآورده ها امسال با چنين مشكلي مواجه شده و شاهد توزيع گازوئيل غيراستاندارد در فصل زمستان هستيم كه با سرماي نه چندان زياد هم در مخزن تريلرها منجمد شده و باصطلاح مي ماسد و در كنار جاده ها شاهد افروختن آتش در زير مخزن گازوئيل تريلرها و كاميونهاي سنگين هستيم چيزي كه با مشاهده گزارشهاي خبري آن و انتشار جهاني آن از طريق ماهواره ها اعتبار تجربي كارشناسان نفتي كشور و مديريت كلان وزارت نفت و دولت نيز به زير سئوال مي رود. اين پديده ها اگرچه تاسف بار هستند ولي راهكارهاي روشن و شناخته شده اي دارند كه بدون توجه به آنها شايد با تكرار همين حادثه شاهد توقف ميليونها مسافر در جاده هاي سراسر كشور باشيم !
تذكر اين نكته را در پايان لازم ميدانيم كه آنچه در اين مقاله به عنوان ملاحظاتي در باب مديريت سرما آورده ايم بهيچوجه به معناي ناديده گرفتن زحمات مسئولان بخش هاي مختلف كه براي حل مشكلات در اين روزها تلاش كرده و مي كنند نيست . اين تلاش ها قابل قدرداني است و همه مردم بايد با صرفه جوئي در مصرف گاز و برق و هر اقدام ديگري كه مي توانند انجام دهند مسئولان را در حل مشكلات ياري نمايند.
