ارتباط با معصومين
كتاب « ارتباط با معصومين عليه السلام » را علي باقر شيخاني نوشته و بوستان كتاب آن را در 128 صفحه منتشر كرده است .
پيوند قلبي و ارتباط نزديك با اهل بيت (ع ) حس كمال طلبي و الگوپذيري انسان را اشباع و او را به مراتب كمال نزديك مي سازد.
از اين رو يافتن راه هاي عملي و شيوه هاي كاربردي در كنار تقويت نگرش ها وافزايش معرفت ها بسيار ضروري است .
اثر حاضر با هدف فوق راه هاي ارتباط با معصومين (ع ) آثار ارتباط موانع و آسيب ها را در فصل هاي متعددي به تفصيل بررسي كرده است .
در بخشي از كتاب مذكور چنين مي خواني :
آثار و نتايج ارتباط عاطفي
ارتباط عاطفي با پاكان به ويژه خاندان پيامبر(ص ) آثار گوناگوني در بردارد كه دوست داران اهل بيت (ع ) از آن بهره مند مي شوند. بنابراين خداوند در قرآن از سويي به پيامبر دستور مي دهد به مردم بگويد كه خاندانش را دوست بدارند و از سوي ديگر به پيامبرش مي فرمايد به آنان بگو :
« قل ما سالتكم من اجر فهو لكم ان اجري الا علي الله »
بگو آنجه از اجر كه از شما خواستم به سود خودتان است وگرنه مزد من بر خداوند است .
اكنون با شمردن برخي از اين نتايج به توضيح آن مي پردازيم :
الف ) عامل رشد و هدايت اصلاح و تربيت فرد
يكي از فوايد دوستي با اهل بيت (ع ) رسيدن به رشد و هدايت و در نتيجه گام برداشتن در مسير آنان است زيرا آنان در رفتار و گفتار آينه تمام نماي حق هستند. استاد مطهري در اين باره مي نويسد :
محبت به سوي مشابهت و مشاكلت مي راند و قدرت آن سبب مي شود كه محب به شكل محبوب درآيد. محبت مانند سيم برقي است كه از وجود محبوب به محب وصل گردد وصفات محبوب را به وي منتقل سازد.
از اين رو محبت پيغمبر و محبت اميرالمومنين و محبت هر كاملي بزرگ ترين عامل اصلاح و تربيت انسان است . فلسفه محبت اوليا اين است .
ب ) عامل قيام و تحولات اجتماعي
پيوند عاطفي با اهل بيت (ع ) و حركت هاي اجتماعي آنان به ويژه پيوند با قيام امام حسين (ع ) ضدجور و ستم يزيد و واقعه جانسوز عاشورا همواره در طول تاريخ عامل خيزش پيروان ايشان عليه طاغوت ها بوده است . براي مثال قيام هاي توابين مختار زيد شهيد و سربداران و انقلاب شكوه مند اسلامي ايران و استقامت مردم مظلوم لبنان به رهبري حزب الله در برابر اشغالگران صهيونيست را مي توان نمونه اي از اين نوع تاثيرپذيري دانست . امام خميني (ره ) در اين باره مي نويسد :
تمام اين وحدت كلمه اي كه مبدا پيروزي ما شد براي خاطر اين مجالس عزا و اين مجالس سوگ واري و اين مجالس تبليغ و ترويج اسلام شد.
ج ) عامل ماندگاري مذهب و مكتب
نتيجه ديگر اين پيوند عاطفي اثر حيات بخش آن بر مكتب است زيرا ارتباط عاشقانه با پيشواياني كه همه هستي خود را در راه اعتلاي مكتب نثار كردند روحيه فداكاري و ايثار را در پيروان زنده مي كند تا بدان جا كه از جانفشاني در راه مذهب دريغ نمي ورزند. امام خميني (ره ) در اين باره مي فرمايد :
بايد محرم و صفر را زنده نگه داريم به ذكر مصايب اهل بيت (ع ) كه با ذكر مصايب اهل بيت (ع ) اين مذهب تا حالا زنده مانده است .
هم چنين شهيد مطهري در اين باره مي نويسد :
هر مكتبي اگر چاشني از عاطفه نداشته باشد و صرفا مكتب و فلسفه و فكر باشد آن قدرها در روح ها نفوذ ندارد و شانس بقا ندارد ولي اگر يك مكتب چاشني از عاطفه داشته باشد اين عاطفه به آن حرارت مي دهد. معنا و فلسفه يك مكتب آن مكتب را روشن مي كند به آن مكتب منطق مي دهد آن مكتب را منطقي مي كند. بدون شك مكتب امام حسين (ع ) منطق و فلسفه دارد درس است و بايد آموخت . اما اگر ما دائما اين مكتب را صرفا به صورت يك مكتب فكري بازگو كنيم حرارت و جوشش گرفته مي شود و كهنه مي گردد و چاشني عاطفي ذكر مصيبت حسين بن علي (ع ) يا اميرالمومنين يا امام حسن يا ائمه ديگر و يا حضرت زهرا(س ) اين چاشني عاطفه را ما بايد حفظ و نگهداري كنيم .
د) عامل اطاعت و پيروي
در ادعاي عشق آن كسي صادق است كه گفتارش را با صدق كردارش درآميزد وگرنه تنها با ادعا راه به جايي نمي برد. امام صادق (ع ) درباره مدعيان محبت نسبت به حضرت حق ـ جل وعلا ـ فرمود :
تعصي الاله وانت تظهر حبه
هذا محال في الفعال بديع
لوكان حبك صادقا لاطعته
ان المحب لمن يحب مطيع
خداوند را نافرماني مي كني و اظهار دوستي اش مي نمايي ! چنين چيزي (جمع ميان حب و سرپيچي ) محال است و رفتاري شگفت است . اگر دوستي ات راستين بود اطاعتش مي كردي زيرا كه دوست دار مطيع كسي است كه او را دوست مي دارد.
امام باقر(ع ) به جابر چنين فرمود :
اي جابر! آيا براي كسي كه ادعاي تشيع و پيروي ما را دارد همين اندازه بس است كه تنها از محبت ما اهل بيت دم زند به خدا سوگند شيعه ما نيست جز آن كسي كه از خدا پروا نمايد و او را اطاعت كند و جز به فروتني و خشوع و امانت و ذكر فراوان خدا و روزه و نماز و نيكي به پدر و مادر و مراعات همسايگان فقير و مستمند و قرض داران و يتيمان و راستي گفتار و تلاوت قرآن و بازداشتن زيان از مردم و جز نيكي به آنها و امانت داري در طايفه شناخته نشود.
جابر گفت : اي پسر رسول خدا(ص )! ما امروز كسي را كه داراي چنين صفاتي باشد نمي شناسيم .
امام فرمود :
اي جابر! انديشه ها و افكار گوناگون تو را نفريبد. از تو پرسشي دارم : آيا براي يك شخص كافي است كه فقط بگويد كه من علي (ع ) را دوست دارم و از او پيروي مي كنم ولي به همراه اين ادعا فعاليت ديني ننمايد ! و اگر بگويد من رسول خدا(ص ) را دوست دارم (با اين كه رسول خدا(ص ) بهتر از علي (ع ) است ) ولي از او پيروي ننمايد و به سنتش عمل نكند محبتش به پيغمبر به او هيچ سودي ندهد. بنابراين از خدا پروا كنيد و براي آنچه در نزد خداست عمل (نيك ) كنيد. خدا با هيچ كس خويشي ندارد و محبوب ترين بندگان خداي عزوجل كسي است كه باتقواترين و مطيع ترين آنها باشد. اي جابر! جز با اطاعت از خداي تعالي نمي توان به او تقرب جست و همراهي ما برات آزادي از دوزخ نيست و هيچ كس بر خدا حجت ندارد. هر كه مطيع خدا باشد دوست ماست و هر كسي كه نافرماني خدا كند دشمن ماست . ولايت ما جز با ورع به دست نمي آيد.
هـ) عامل آرامش روحي و رواني
چه بسيار افراد داغ دار و مصيبت ديده اي كه در نتيجه پيوند عاطفي (با ياد مصايب اهل بيت (ع )) بر دل ريش خود مرهمي نهادند و داغ فرزندي را كه در راه حق نثار كرده بودند به جان خريدند تا جايي كه در اوج فشار روحي ناشي از مرگ عزيز خود به ياد صبر امام حسين (ع ) و حضرت زينب (س ) در واقعه كربلا آلام روحي آنان به آرامش گراييد. هم چنين چه بسيار مبارزاني كه زندان هاي طاقت فرسا را به ياد زنداني سامرا امام موسي كاظم (ع ) تحمل كردند.
و) عامل رهايي از هول عظيم (قيامت )
عشق به معصومين (ع ) افزون بر نتايج دنيوي آثار اخروي نيز به دنبال دارد. رسول خدا(ص ) در روايتي آثار محبت نسبت به خود و اهل بيتش را چنين بيان كردند :
دوستي من و اهل بيتم در هفت موقعيت كه هول و هراسش عظيم است سودمند است : هنگام جان سپاري ورود به قبر برانگيخته شدن از قبر هنگام حساب رسي (اعمال انسان ) وقتي كه كتاب (اعمال ) را به دست انسان ها مي دهند هنگامي كه در نزد ميزان (اعمال ) قرار مي گيرند و لحظه عبور از (پل ) صراط . پس كسي كه مرا و اهل بيتم را دوست بدارد و پس از من به آنان تمسك جويد ما در روز قيامت از وي شفاعت خواهيم كرد.
.5 آسيب ها و آفت هاي ارتباط عاطفي
عشق به معصومين (ع ) در صورتي موثر است كه از آفت هاي زير به دور باشد :
الف ) غلو و گزافه گويي
هم چنان كه پيش از اين گفتيم ائمه (ع ) همه سجاياي پاك را به طور يك جا و در حد كمال داشتند. از اين رو برخي انسان هاي نادان مقام آنها را فراتر از انسان دانستند و صفات الوهيت را به آنان نسبت دادند. خداوند در اين رابطه خطاب به اهل كتاب فرمود : « بگو اي اهل كتاب ! در دين خود به ناحق گزافه گويي نكنيد » .
به گفته قرآن يهود درباره انبياي خود غلو مي كردند; به گونه اي كه معتقد بودند عزيز پسر خداست . مسيحيان نيز حضرت عيسي (ع ) را پسر خدا مي دانستند.
در ميان مسلمانان نيز عده اي با غلو بعضي از اهل بيت پيامبر را معبود خود خواندند كه ائمه (ع ) آنان را لعن كرده و كافر دانستند. علي (ع ) درباره آنان فرمود :
دو كس درباره ام هلاك شدند و تقصير و گناهي بر من نيست : دوست داران افراط گر و دشمنان افراط گرا; و ما در نزد خداي (عزوجل ) از كسي كه درباره ما (اهل بيت ) غلو كند و ما را بالاتر از حد بالا برد برائت مي جوييم ; همانند برائت جستن عيسي بن مريم از نصاري (مسيحيان )1.
گزافه گويي درباره اهل بيت (ع ) بيشترين ضربه را بر مكتب ائمه (ع ) زده است زيرا افراد غلوكننده با گفتار و كردار نابخردانه مكتب اهل بيت (ع ) را زير سئوال برده و بهانه به دست مغرضان دادند; به طوري كه در كتب مربوط به فرق اسلامي هرگاه سخن از پيروان اهل بيت (ع ) به ميان آمده آنان را با غاليان برابر دانسته اند.
اكنون وهابيت نيز براي مبارزه با تعاليم ناب اهل بيت (ع ) بر طبل غالي گري پيروان اهل بيت (ع ) مي كوبد و آنان را غالي و گزافه گو مي خواند. از سويي برخي افراد نادان به بهانه عزاداري و نوحه سرايي براي اهل بيت (ع ) و سرور شهيدان (ع ) جوانان پرشور و پاك طينت را به دور خود جمع مي كنند و الفاظي غلوآميز نسبت به اهل بيت پيامبر(ص ) به كار مي برند; به گمان آن كه عزادار حسين و عاشق معصومين (ع ) هستند. ولي با اين كار بهانه به دست دشمنان ائمه (ع ) مي دهند. از اين رو اين نوع عزاداري و به كار بردن الفاظ نامناسب مورد قبول و رضايت اهل بيت (ع ) نمي باشد.
ب ) غرور
عشق به اهل بيت پيامبر(ص ) فوايد و آثار فراواني به همراه دارد و شرط دست يابي به آن پيروي كامل از ائمه (ع ) و پرهيز از گناهان مي باشد وگرنه تنها با اين تصور كه چون شيعه هستيم پس اهل نجاتيم راه به جايي نخواهيم برد. در اين باره محمد بن مارد مي گويد :
به امام صادق (ع ) عرض كردم : حديثي از شما نقل شده است كه فرموده ايد : هنگامي كه (مارا) شناختيد هر كاري كه مي خواهيد بكنيد. (آيا درست است ) امام فرمود : آري چنين گفته ام . پرسيدم : اگرچه زنا كنند يا سرقت نمايند و شراب بنوشند امام فرمود : « انا لله و انا اليه راجعون » به خدا قسم ! كه نسبت به ما انصاف ننمودند زيرا ما به سبب كردارمان محاسبه مي شويم . آيا از آنان حساب برداشته شده است ! آن چه گفته ام اين بود كه هرگاه (امام را) شناختي تا مي تواني از عمل كم يا زياد انجام بده كه از تو پذيرفته شود1. (وشرط قبولي اعمال ولايت ما اهل بيت است ).
اين روايت به خوبي نشان مي دهد كه برخي از رفتارهايي كه به بهانه جشن براي اهل بيت (ع ) به ويژه ميلاد امام زمان (عج ) از پيروان آنان صادر مي شود و در آن به رقص و پاي كوبي يا بيان برخي حرف هاي ناشايست مي پردازند مورد پسند اهل بيت (ع ) نيست و حب ائمه (ع ) نيز نمي تواند مجوزي براي انجام اين گونه رفتار و گفتار باشد.
ج ) تحريف
يكي ديگر از آفت هاي اين ارتباط تحريف تاريخ زندگي اهل بيت (ع ) است . واقعه عاشورا نمونه آشكاري از اين گونه تحريف هاست . توضيح آن كه امامان معصوم (ع ) در روايات گوناگون بر ذكر مصايب امام حسين (ع ) و گريه كردن و گرياندن عزاداران سيدالشهدا(ع ) تاكيد كرده اند و همين امر باعث شده كه برخي افراد كم اطلاع به هر بهانه اي حتي با دست كاري واقعيت ها و جعل داستان ها تلاش مي كنند كه مردم را بگريانند تا به ثواب عزاداران حسيني نايل گردند. در حالي كه اينان با كار خود مكتب سازنده و عشق پرور امام حسين (ع ) را مكتبي خيالي و بي پايه معرفي مي كنند.
د) خرافه گرايي
برخي ديگر از علاقه مندي مردم سواستفاده مي كنند و در بعضي موارد رسيدن به اهداف پليد خود خرافه اي را در جامعه مي پراكنند; مثلا يك نفر ادعا مي كند كه قطره اي از خون سر امام حسين (ع ) در فلان منطقه ريخته است ; بدين سبب آن مكان مقدس است و شخصي ديگر مدعي كشف امام زاده اي جديد در منطقه اي گمنام مي شود و در محله اي ديگر مكاني به نام قدم گاه حضرت عباس (ع ) احداث مي كنند.
هـ) شور ناآگاهانه و بي توجهي به اهداف مكتب
غفلت از فلسفه قيام و قعود ائمه (ع ) و توجه نداشتن به اهداف مكتب آنان و نداشتن درك صحيح از تاكيد ايشان نسبت به برپاداشتن عزاداري ها و جشن ها يكي ديگر از موانع پيوند معنوي صحيح با اهل بيت (ع ) است . از اين رو متاسفانه گاهي به گمان بزرگداشت شعائر دين آن را هتك مي كنند.
در سال هاي اول مرجعيت مرحوم آيت الله بروجردي بود. به ايشان خبر دادند كه وضع شبيه خواني (تعزيه ) قم خيلي خراب و ناجور است . ايشان از تمام روساي هيئت ها دعوت نمودند تا به منزل ايشان بيايند. پس از آمدن آنها مرحوم بروجردي از حاضران پرسيد : مقلد چه كسي هستيد همه گفتند : مقلد شما. ايشان فرمودند : اگر مقلد من هستيد فتواي من اين است كه اين شبيه هايي كه شما درمي آوريد حرام است . آنان به جاي پذيرش نظر ايشان با كمال صراحت گفتند : آقا! ما در تمام سال مقلد شما هستيم الا اين سه . چهار وز كه ابدا از شما تقليد نمي كنيم ... اين نشان مي دهد كه هدف امام حسين (ع ) نيست . هدف اسلام نيست . نمايشي است كه از آن استفاده هاي ديگر و لااقل لذتي مي برند.
اكنون نيز نمونه اين گونه كارها در جامعه رايج است ; هم چون قمه زني به راه انداختن علم هاي چندين متري دعوت هيئت ها از خوانندگان خوش صدا براي حفظ آبرو در برابر هيئت رقيب متداول شدن استفاده از انواع سبك هاي ترانه و موسيقي و حتي آلات و ابزار آن براي جذب بيشتر جوانان انداختن قلاده سگ برگردن و عوعوكردن براي تقرب بيشتر به خاندان پيامبر(ص ).
به گفته قرآن يهود درباره انبياي خود غلو مي كردند; به گونه اي كه معتقد بودند عزيز پسر خداست . مسيحيان نيز حضرت عيسي را پسر خدا مي دانستند. در ميان مسلمانان نيز عده اي با غلو بعضي از اهل بيت پيامبر را معبود خود خواندند كه ائمه (ع ) آنان را لعن كرده كافر دانستند
گزافه گويي درباره اهل بيت (ع ) بيشترين ضربه را بر مكتب ائمه (ع ) زده است ; زيرا افراد غلوكننده با گفتار و كردار ناپسند بهانه به دست مغرضان دادند; همچنان كه در عصر ما وهابيت با همين بهانه ها به مكتب اهل بيت مي تازد
برخي افراد از علاقه مردم به اهل بيت سواستفاده مي كنند و براي رسيدن به اهداف پليد خود خرافه گويي و خرفه گرايي را در جامعه تبليغ مي كنند
غفلت از فلسفه قيام و قعود ائمه (ع ) و توجه نداشتن به اهداف به برپاداشتن عزاداري ها و جشن ها از موانع پيوند معنوي صحيح با اهل بيت (ع ) است

كتاب « اوضاع سياسي اجتماعي و فرهنگي شيعه در غيبت صغري » را حسن حسين زاده شانه چي نوشته و پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي آن را در 384 صفحه منتشر كرده است . در فهرست مطالب كتاب مذكور عناوين زير ديده مي شود : درآمد بر مساله غيبت غيبت در احاديث و روايات انديشه غيبت در فرقه هاي شيعي و اسلامي جهان اسلام در عصر غيبت صغري موقعيت سياسي شيعيان حضور شيعيان در دربار عباسيان اوضاع اجتماعي شيعيان جغرافياي انساني شيعه مساله امامت و پيدايش انشعابات فرقه اي وضعيت علمي و فرهنگي شيعيان و عناوين متعدد ديگر.

كتاب « مسئوليت مدني در فقه اماميه » را محمود حكمت نيا نوشته و پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي آن را در 384 صفحه منتشر كرده است . در فهرست مطالب كتاب مذكور عناوين زير ديده مي شود : مفاهيم و مباني مسئوليت مدني ضمان قهري مباني مسئوليت مدني ماهيت احكام عمومي چگونگي دست يابي به مبنا اركان مسئوليت مدني ماهيت احسان و موارد عمل به آن اضرار به مالكيت فكري انواع ضرر و عناوين متعدد ديگر.

كتاب « علم عقل و دين » را درك استينزبي نوشته و علي حقي ترجمه كرده است . كتاب مذكور را پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي در 352 صفحه منتشر نموده است . در فهرست مطالب كتاب مذكور عناوين زير ديده مي شود : اقتدار حواس متافيزيك و دين واكنش كلامي روي تافتن از اقتدار ظهور و تحويل تطور معرفت روان شناسي موقعيت روي آوردن به خردگريزي پايه هاي عقل اكتشافي علم متعارف بحران و انقلاب پيشرفت در علم خبط اساسي تحليل هاي مبتني بر جهان بيني ويتگنشتاين و اعتقاد ديني معنا و وجود صدق و تقرب به حقيقت و عناوين متعدد ديگر.