به تازگي دو نامه از امام خميني (قدس سره ) انتشار يافته است كه هر كدام از آنها مي تواند به نوعي در شناخت شخصيت و
انديشه هاي امام و نيز درك درست رويه سياسي ايشان موثر باشد.
به گزارش خبرنگار « تابناك »
در حالي كه عده اي درباره مسلمات فعاليت سياسي اسلامي شبهه وارد مي كنند
اين دو نامه نشان
دهنده توجه امام (ره ) به كار تشكيلاتي و نيز مشورت با نخبگان هر موضوع است .
خطاب نامه ها به آيت الله حاج سيدعبدالعلي آيت اللهي
نواده مجتهد بزرگ و برجسته لارستان فارس
مرحوم سيدعبدالحسين
لاري است كه بيش از پنجاه سال است رهبري ديني و سياسي خطه لار را بر عهده دارد و محبوب خاص و عام و شيعه و سني اين منطقه
است .
امام در بخشي از نامه نخست درباره لزوم وجود تشكلي از ناحيه علماي بلاد سخن مي گويند و حساسيت خود را روي كار تشكيلاتي
نشان مي دهند و خطاب به ايشان مي نويسند : « لابد مطلع شده ايد كه ما بنا داريم در شب هاي يكشنبه
مجلسي از علماي اعلام در جميع
بلاد برقرار باشد و ما در قم تاسيس كرديم و در بعضي بلاد نيز تاسيس شده است . جناب عالي هم با موافقت ساير آقايان علماي اعلام
اين مجلس را تاسيس فرماييد. شايد منافع بزرگي مترتب بر آن شود » .
تاريخ اين نامه
21 ربيع الثاني سال 1384 ق است .
اما نامه مهم ديگري كه امام خطاب به ايشان نوشته اند
درباره مبارزه با فرقه بهائيت است كه در همه ايران به ويژه منطقه فارس فعال
بود.
متن نامه امام كه براي نخستين بار انتشار مي يابد
بدين شرح است :
« به عرض عالي مي رساند :
مرقوم محترم كه حاكي از سلامت وجود مبارك و مشتمل بر اظهار عواطف و تفقد از حالات اينجانب بود
موجب تشكر گرديد.
مطالبي را كه مرقوم فرموده بوديد صحيح بود. از توجه جناب عالي به مجاري امور متشكر شدم
لكن اينجانب با توجه به اين معاني
هرچه براي حل مشكلات قضيه تامل مي كنم
به حل آنها موفق نشده ام . شرحي به جناب آقاي آقا مجتبي « موسوي لاري » دامت توفيقاته
تذكر دادم كه خدمت جناب مستطاب عالي عرض كنند. اگر به نظر شريف راه حلي پيدا شد
مرقوم فرماييد.
يك گرفتاري بسيار بزرگي كه خطر عظيم بنيان كن در پيش دارد
العياذ بالله تعالي
قضيه نفوذ فرقه ضاله بهائيت است كه در غالب
تشكيلات
علي المحكي و المعروف
نفوذ دارند و روز به روز دامنه دارتر مي شود و من نمي دانم عاقبت كار اينها به كجا ختم مي شود و
من احتمال مي دهم آنها به همين زودي شروع به كار كند
به طور علن و با غفلت مسلمين ايجاد فتنه و خطر عظيم نمايند. پيام هاي
شديدي اينجانب به اولياي امور در اين امر دادم و از طرف آنها انكار بليغ شده است
لكن اطمينان نمي شود پيدا كرد.
حقير در فكر هستم كه بلكه به طوري بتوانيم از توسعه نفوذ آنها بكاهيم تا خداي متعال چه تقدير فرموده باشد.
جناب عالي اگر نظري داريد
مرقوم فرماييد متشكر مي شوم » .
اين نامه فاقد تاريخ است و منبع هر دو نامه زندگي و مبارزات آيت الله حاج سيد عبدالعلي آيت اللهي (مركز اسناد انقلاب اسلامي
1386 ) مي باشد .
*****
وحدت در جهان اسلام
|
آخرين قسمت
وحيد حاج سعيدي
نتيجه گيري
احترام متقابل
زمينه اي براي دستيابي به تقريب مذاهب اسلامي است
تقريب مذاهب عاملي براي رفع كدورتها و چالشهاي امروز است
براي رسيدن به چنين جايگاهي مي بايست بااحترام و درك متقابل
زمينه نيل به آن را فراهم كرده
دستاوردهاي ارزشمند آن را شاهد باشيم .
حوزه امور ديني حوزه اي متعادلي است
يعني متعال از كارهاي روزمره و منزه از امور جسماني و مادي . هنگامي كه با عرصه
جاودانه و نامتناهي و نامحدود ارتباط برقرار مي كنيم متدين و داراي روحي متعالي و انساني مي شويم .
بنابراين اگر تنها به ظاهر متدين باشيم و در عمل به جاي ارتباط با عالم متعالي و نامتناهي و منزه و پاك از هرگونه ستيز و كشمكش و
دعوا
به نزاع و منازعه بپردازيم
آن زمان به تحقير و تخريب مذاهب اقدام كرده ايم كه اين نشاندهنده اين است كه هنوز
روح دينداري تحقق پيدا نكرده است . هنگامي كه عالمان برجسته دنيا متوجه شدند دين از حقيقت خود دور شده و به جاي
هماهنگي و همدردي وسيله اي براي خصومت و كدورت شده است
به فكر تقريب ميان مذاهب افتادند تا در واقع ظاهر ناآرام اجتماع را
بهبود بخشند و اقدام قوميتهاي مختلف را سازش دهند تا به لحاظ روحي بستر و زمينه اي عاطفي فراهم آورند.
منازعات ديني عاملي براي انحطاط و افت وجدان روحي و ديني افراد مي باشد و براي مقابله با اين تهديدها و چالشها قبل از آنكه از
ديگران انتظار داشته باشيم
خود بايد گام نخست را برداريم و از هرگونه تعبير خشونت آميز
جملات و عبارات تحقيركننده
تبليغات
چاپ و نشر ايده هاي منازعه برانگيز پرهيز كنيم . يعني بايد خود قدم اول را برداريم
سپس به تشويق ديگران برآئيم . شك نيست كه اگر
اقوام به يكديگر احترام گذاشته و ارتباطي دوستانه با يكديگر داشته باشند بستري براي تشويق و هماهنگي مذاهب ايجاد مي شود.
پيامبر(ص )
الگويي براي دستيابي به تقريب مذاهب اسلامي است
بهترين الگو براي رسيدن به تقريب مذاهب اسلامي
عملكرد پيامبر اكرم (ص ) است كه با بهره گيري از شيوه اي صحيح امتي اسلامي
را تشكيل داد. با تلاش
فعاليت هاي مشترك فرهنگي و اتحاد واقعي بين دولت ها و ملت ها مي توانيم از حق مسلم خود در راه اسلام دفاع
و در راستاي تقريب مذاهب اسلامي به شايستگي اقدام كنيم .
گفتگوهاي علمي و منطقي راهكاري براي تقريب مذاهب است
گفتگوهاي علمي و منطقي و عدم دخالت اختلافهاي فردي در مباحث ديني و مذهبي از جمله راهكارهاي دستيابي به تقريب
مذاهب اسلامي است . نقاط افتراق و اختلاف مذاهب زمينه اي براي ايجاد چند مذهب با نظرات و معتقدات مختلف است و به طور
متعارف آنچه باعث اختلاف ميان مذاهب شده امور فكري و مسائل نظري است .
جهت كمتر كردن اختلاف ميان مذاهب و گروههاي مختلف بايد ديدگاههاي آنها را سنجيد و با ارائه بحثهاي علمي ماهيت اختلافات
را كنار گذاشت و تصريح كرد : به غير از بحثهاي علمي هيچ راهي براي تقريب وجود ندارد
چرا كه اگر خارج از چارچوب علمي در
راستاي تقريب اقدام كنيم منجر به بسط اختلاف مي شود
بايد با دلايل منطقي و قاطع بستري براي تقريب مذاهب ايجاد كرد.
اگر يك مذهب با يك ديدگاه علمي و منطقي نگرش خود را بيان و ديدگاه و اعتقادات منطقي طرف مقابل و مذهب ديگر را نيز
منطقي
علمي و به دور از تعصب بررسي كند
از اختلاف مذاهب به تقريب مذاهب خواهيم رسيد.
تقريب
تلاشي براي رسيدن به همگرايي مذهبي است
اولين ضرورت براي دستيابي به تقريب مذاهب اسلامي به رسميت شناختن طرف گفتگو است
تقريب مذاهب اسلامي تلاشي
است تا از واگرايي مذهبي به همگرايي دست يابيم .
نقش تقريب مذاهب اسلامي در برقراري آرامش و صلح نقش اساسي است و اين مسئله يك اصل بديهي تاريخي است كه از زمان
حيات انبيا و پيام آوران الهي كمتر پيروان آنان دچار سردرگمي در آموزه هاي رهبري مي شوند.
اهتمام بزرگان اسلام به ويژه عالمان مسلمان در دوران معاصر بسيار موثر بوده است . مجاهدتهاي بزرگاني چون علامه شرف الدين
كاشف الغطا
محمد عبده
آيت الله بروجردي و رهنمودهاي امام خميني (ره ) و مقام معظم رهبري و از طرفي تلاش هاي فكري در حوزه
توانست در قلمرو حوزه و دانشگاه كه منشا تغذيه فكري و انديشه اي جوامع فرهنگي هستند تاثير به سزايي در فكر و فرهنگ تقريب
برجاي گذارد. در حقيقت تقريب تلاشي است تا از واگرايي مذهبي به همگرايي آن دست يابيم و از اين رو در سايه همگرايي هاي سازنده
مي توان به وحدت و آرامش پايدار رسيد.
در عصر ارتباطات نمي توان بدون توجه به ديگر مذاهب و پيروان آنان كه در گوشه و كنار جهان زندگي مي كنند و بعضا به صورت
جمعيت مهاجر مرتب در جابه جائي هستند
زندگي كرد. اولين ضرورت به رسميت شناختن طرف گفتگو است . گام دوم اينكه به دنبال
پي بردن به اصالت آنها بايد براي شخصيت و آموزه هاي آنها احترام قائل شد
همين امر پيش زمينه يك هم انديشي در گفتگو و تقريب را
فراهم مي كند
اين در حالي است كه سنت و هدف تقريب نزد بزرگان اسلام به ويژه انديشمندان و صاحبنظران شيعه تاكنون غير از اين
نبوده است .
تقريب بين مذاهب اسلامي در حقيقت يك همگرايي در بستر مشترك ديني و فرهنگي در جامعه اسلامي است كه دست يابي به آن با
عنايت به اصول مشترك در اعتقادات و باورهاي اسلامي تحقق مي يابد و بايد بدانيم كه قرآن كريم در موارد متعدد پيروان اديان را كه هر
كدام بسيار دورتر از پيروان يك دين هستند به همگرايي مي خواند
طي اين فراخوان قرآن كريم به طور صريح مي گويد « اي اهل كتاب
همه به سوي كلمه واحد بياييد و يا اينكه به سخن همديگر گوش فرا دهيد و بهترين را در گفتگو انتخاب كنيد »
اما در تقريب مذاهب نه
تنها كلمه واحد بلكه موارد متفق عليه بسيار داريم . با توجه به تجربه هاي فراوان جمهوري اسلامي ايران به ويژه مركز جهاني تقريب
مذاهب اسلامي
به راهكارهاي بسيار مثبت و سازنده اي در اين عرصه دست يافته ايم .
در مورد چالشهاي پيش روي تقريب مذاهب اسلامي ذكر اين نكته ضروري است كه : تفرق
جدايي و پراكندگي پيروان مذاهب و
فاصله آنها امكان سواستفاده از آنها را تسهيل مي كند. دامن زدن به تعصبات قومي و فرقه اي در درون مذاهب
دوري از سرچشمه اصيل
مكتب
پيروي از خرافات و نظريه هاي سطحي و احيانا تحت تاثير قرار گرفتن نخبگان ديني از جريانات عوام زدگي
دست آويز
سياستهاي جهاني قرار گرفتن كه خود منشا ظهور و بروز نو آئين هاي ديني و مذاهب خود ساخته مي شود
دوري از اصل خردمندي و
خردورزي به طور كلي مي تواند بزرگترين چالش براي اين ره آورد ديرينه اسلامي باشد.
رهبران
پيروان اديان و مذاهب آسماني با عنايت به آموزه هاي متعالي و اصيل الهي خواهان گفتگو
تقريب
هم انديشي و همكاري
تمامي پيروان اديان جهت حفظ ايمان جمعي
تامين صلح پايدار و يك زندگي مسالمت آميز در سايه آموزه هاي روحي
خردمندي و
خردورزي هستند
اما نمي توانند به سادگي از كنار سياست هاي تخريبگر كه منجر به اهانت به مقدسات
باورها و آموزه هاي الهي آنان و
جريحه دار كردن احساسات و عواطف ديني آنان مي گردد عبور نمايند و اين نشانگر تفاوت امر قدسي با امور غيرقدسي است .
قرآن « گفتگو » را مهمترين ابزار براي تبيين رسالت اسلام مي داند
در دنياي امروز چالشهاي متعددي پيش روي جهان اسلام است كه براي مقابله با آنها بايد استراتژي واحدي در نظر گرفت و يكي از
اين راهكارها توجه بيشتر مذاهب اسلامي به تقريب است
شك نيست « گفتگو » راهكاري اساسي براي نزديكي مذاهب اسلامي است .
و قرآن كريم كلام خداوند است كه بر پيامبر اكرم (ص ) نازل شده تا باب گفتگويي را ميان گروههاي مختلف بگشايد.
اسلام ديني است كه خداوند آن را براي سعادت همه انسانها قرار داده و به مسئله سخن گفتن و شيوه ادا كردن آن تاكيد بسياري دارد
خداوند در قرآن از انسانها خواسته تا به درستي يكديگر را مورد خطاب قرار دهند
زيرا كلامي كه انسان بر زبان مي راند از عقل وي نشات
مي گيرد و بيانگر طبيعت
خلق و خوي و نوع تربيت است . گفتگو بسيار مورد توجه شريعت اسلامي قرار دارد و دعوت
تبليغ و اشاعه
رسالت خود را بر پايه آن گذاشته است كه تجلي اين روند در قرآن كريم و سنت نبوي بسيار آشكار به چشم مي خورد.
زبان قرآن زبان دعوت به گفتگو و تطبيق براساس آن است
قرآن در بيش از 1700 بار از كلمه گفتگو و يا مشتقات آن استفاده كرده
است . اين كلمه مناقشه وجدل ميان مردم در امور معين و متفاوت را دربرمي گيرد.
قرآن كريم در چارچوب اختلاف و تنوع گروههاي مختلف همگان را به سوي حقيقت زيبا و برجسته گفتگو دعوت كرده است تا از
منظر آن توحيد و واقعيت ملموس شود. از سوي ديگر قرآن كريم به بهره گيري از گفتگو در زندگي روزمره و روابط انساني دعوت مي كند
تا به واسطه آن صلح و دوستي بسط و توسعه يابد.
هنگامي كه سخن از صلح به ميان مي آيد
در واقع زبان گفتگو
فقاهت و عقلانيت است و زبان خشونت
اجبار و ظلم نيست . قرآن
كريم دعوت از طريق گفتگو را نه تنها ابزاري براي توافق و ارتباط در چارچوب تنوع فرهنگها استفاده كرده بلكه آن را وجه تمايزي ميان
گروههاي مختلف در چند سطح قرار داده است . قبل از خلقت انسان و در آستانه آفرينش اشرف مخلوقات
خداوند با ملائكه گفتگو كرد
كه اين اولين گفتگو در قرآن به شمار مي رود. انسان براي حركت
كشف اسرار هستي
براي گسترش و تسهيل شيوه زندگي و ارتقا به
درجه بلوغ در زمين گفتگو كرده است . در مرحله بعدي شيوه گفتگوي انبيا الهي
مرسلين و صالحان است .
قرآن بر گفتگوهاي متعددي با غير مسلمانان به همراه شيوه هاي منصفانه و عادلانه تاكيد كرده است و فرد فرد انسانها را مخاطب قرار
داده تا آيات آن را تلاوت كنند و از دستورات موجود پند و اندرز گيرند. اين گفتگوها كه به همراه ندا و منادا چون اي كساني كه ايمان
آورده ايد
اي مردم
اي انسانها
اي بندگان آمده
گفتگوهاي خالق با انسانها است تا در آن خواست
امر و يا نهي را به صورت منطقي ارائه
دهد و در راستاي اين امر گفتگوي فعال و پر رونقي در زندگي انسانها جريان داشته باشد.
اخلاص در نيت : نيت اصل اساسي در عبادات و معاملات مختلف است كه عبادت را از شرايط عادت و عادي شدن آن خارج مي كند
از اين رو بر همه واجب است كه در گفتگو
نيتها را خالص كرده و در جدل و گفتگو قصد تقرب و جلب رضايت خداوند بلندمرتبه را
داشته باشند. به اين مناسبت امربه معروف و نهي ازمنكر را انجام دهند تا ديگري به سوي حق دعوت شود و باطل از بين برود.
تقوا : فضيلتي كه قرآن براي ارتباط بين يك انسان با ديگر انسانها و ميان انسان و خالقش قرار داده
تقوا است . اين كلمه و مشتقات آن
در بيشتر آيات قرآن از نظر اخلاقي و اجتماعي مورد بررسي قرار گرفته است .
صبر : صبر بر تفكر و تامل دلالت مي كند
اگر انسان در گفتگوهايي كه انجام مي دهد
صبر نداشته باشد نمي تواند گفتگوها را به خوبي
انجام دهد. نداشتن صبر در همه مراحل زندگي بسيار تاثير خواهد گذاشت
انساني كه صبور نيست
نمي تواند در مقابل بلا و آسيبي كه به
او مي رسد
مقاومت كند و در سير زندگي عاجز مي شود و در حالتي به سر مي برد كه به ارزشهاي اخلاقي كفر مي ورزد
شر سايه
مي افكند و در ادامه نمي تواند با ديگران به درستي گفتگو كند.
دوري از تعصب : دو گروهي كه با يكديگر محاوره و گفتگو مي كنند
بايد آمادگي لازم براي بحث درباره حقيقت و واقعيتها را داشته و
ديدگاههاي طرف مقابل را با دوري از تعصب دنبال كنند. از اين رو قرآن كريم بر اين شيوه تاكيد بسياري دارد و از ديگران مي خواهد كه از
تعصب دوري كنند. زيرا اگر شخصي از روي غرض ورزي و تعصب با ديگران گفتگو كند
مطمئنا نتيجه مثبت و مفيدي نخواهد يافت . از
اين رو دوري از تعصب در بيان حقيقت
در واقع نشاندهنده اوج توان فكري و تربيت روحي شخص است .
حسن ظن : در اصل گفتگو بايد از ظن و تهمت ديگري برحذر بود
نه اينكه به او شك كرد و نه اينكه به خالص بودن او بسيار اطمينان
داشت . همه اين ويژگيهاي اخلاقي در تحقق مسئله مصلحت و بيان حقيقت برخلاف معمول است . از تامل در آيات كريمه قرآن مي توان
دريافت كه در گفتگو به بهترين موارد دعوت مي كند.
آرامش : گفتگويي كه در نهايت آرامش و عدم بالا رفتن صدا انجام مي گيرد بسيار نيكو است و قرآن در هر شرايطي از انسانها
مي خواهد كه در مقابل ديگري صدا را بالا نبرند
به ويژه در گفتگوهايي كه انجام مي شود
زيرا در گفتگوي آرام نيكيها با بديها مقابله و
غضب به آرامش تبديل مي شود.
سخن آخر
سخن آخر اينكه مشتركات مذاهب اسلامي بيانگر ضرورت گفتگو است و شناخت و احترام متقابل از ضرورتهاي گفتگوي سازنده
است . اميد است با افزايش روند رو به رشد اين پديده مذهبي راه هاي تعامل سازنده با ساير مذاهب هموار گردد.
منابع و ماخذ :
1 ـ كتاب خان بيكي داود
1378
وظيفه و فريضه
انتشارات ستايش
www . mehrnews . ir 2 ـ سايت
www . ommatnews . com 3 ـ سايت
www . irna . com 4 ـ سايت
5 ـ تجارب شخص
| |