اشتباه ژنرال مشرف
پاكستان با روي كار آمدن يك ژنرال در سال 1378 وارد مرحله جديدي شد ژنرال پرويز مشرف « فرزند دوم از يك خانواده پنج نفري است كه در 1322 در « نهر والي هاولي » واقع در منطقه درياگنج نزديك دهلي هندوستان متولد شد . پس از تقسيم هندوستان همراه با والدين خود به پاكستان مهاجرت نمود و در شهر كراچي سكني گزيد. پدرش سيد مشرف الدين به عنوان منشي سفارت پاكستان در تركيه كار مي كرد به همين دليل او سالهاي نخستين زندگي خود را از 1328 تا 1335 در تركيه گذراند صاحب دو فرزند است پسرش بلال مشرف كه در سن خوزه كاليفرنيا مشغول به اداره صندوقهاي سرمايه گذاري براي پدر است . فرزند ديگر دختري است بنام آيلا رضا كه در كراچي پاكستان چندين كار تجاري و سازمان غير انتفاعي را اداره مي كند.
مشرف دوازدهمين رئيس جمهور پاكستان است كه در حال حاضر رياست ستاد ارتش را نيز عهده دار است . او چهارمين ژنرال پاكستاني است كه در پي كودتا به حكومت رسيد . مشرف در تاريخ 20 مهر ماه 1378 با يك كودتاي بدون خونريزي و بركنار كردن « نواز شريف » نخست وزير منتخب به عرصه پر فراز و نشيب و جنجال برانگيز سياست پاكستان گام نهاد و عالي ترين مقام اجرائي كشور را تصاحب نمود . پس از آن و در پي انجام يك همه پرسي كه در تاريخ 30 خرداد 1380 برگزار شد خود را رئيس جمهور پاكستان اعلام كرد. مشرف از اين زمان تاكنون چه در قالب رئيس موقت حكومت و چه در مقام رئيس جمهوري به طور همزمان رهبري سياست و فرماندهي ارتش پاكستان را در اختيار داشته است كه خلاف قانون اساسي پاكستان است و اساس شكواييه هاي مطرح شده در دادگاه عالي پاكستان را عليه او تشكيل مي دهد.
سياست هاي مشرف در اداره كشور و سياست خارجي وي همسو با منافع آمريكايي ها بوده بطوريكه او توانست پاكستان را به عنوان متحد آمريكا در مبارزه عليه تروريسم معرفي نمايد. البته از ذكر اين نكته نبايد غافل شد كه آمريكا و ساير كشورهاي غربي به منظور دو هدف عمده از سال 1380 تاكنون با اعطاي كمكهاي مالي و نظامي از مشرف حمايت مي نمايند :
1 ـ تحت فشار قرار دادن طالبان و از بين بردن القاعده
2 ـ بازداشت اسامه بن لادن
آغاز بحران جديد
پاكستان در 60 سال گذشته واز زمان تاسيس همواره با چالش قدرت روبرو بوده است و هميشه كودتاهاي نظامي سرنوشت اين كشور را تعيين كرده است . واقعيت اين است كه چرخه قدرت در اين كشور يك چرخه نا آرام است كه بين بخش سياسي و نظامي دست بدست مي شود و اكنون پاكستان با يك چالش قدرت روبرو است . اين چالش زماني آغاز شد كه قرار بود انتخابات رياست جمهوري پاكستان در 14 مهر 1386 در مجلس ملي و ايالتي اين كشور برگزار شود . « نواز شريف » نخست وزير تبعيدي پاكستان و رهبر حزب مسلم ليگ قصد مراجعت به پاكستان را داشت دادگاه عالي پاكستان پس از بررسي اين دادخواست اول شهريور سال جاري اعلام كرد منع قانوني براي بازگشت او به خاك پاكستان وجود ندارد. اما دولت به اين حكم معترض بود و مدعي بود نواز شريف در قبال اجتناب از محاكمه به جرائم فساد مالي و اقدام عليه امنيت ملي متعهد شده تا سال 1389 به پاكستان باز نگردد . در پي صدور حكم دادگاه عالي شريف همراه خانواده اش در تاريخ 18 مهر به پاكستان بازگشت اما مقامات دولتي پاكستان او را از فرودگاه مجددا به جده عربستان بازگرداندند.
البته غائله به همين جا ختم نشد و نيروهاي امنيتي تا چند روز پس از بازگشت شريف به عربستان با هواداران او در شهرهاي مختلف پاكستان از جمله اسلام آباد و كراچي درگير بودند. شرايط فوق العاده در استان پنجاب محل تولد شريف كه اكثريت ساكنان اش از هواداران سرسخت او هستند تا قريب يك هفته ادامه داشت .
با اين اقدام دولت مشرف وضعيت سياسي در اين كشور حالت ويژه اي به خود گرفت . اما گزينه ديگر در صحنه سياسي پاكستان بانوي سياستمدار پاكستاني و اولين زني كه در يك كشور اسلامي به مقام نخست وزيري رسيده يعني خانم « بي نظير بوتو » بود كه در لندن به سر مي برد او طي دو دوره از سال هاي 1367 تا 1369 و 1372 تا 1375 نخست وزير پاكستان از حزب مردم بود وي را نيز همچون پدرش « ذوالفقار علي بوتو » داراي گرايشات سوسياليستي و پوپوليستي مي شناسند.
خانم بوتو ضمن مذاكراتي با انگليس و آمريكا و توافقاتي با ژنرال مشرف پس از 8 سال تبعيد خود خواسته در 26 مهر 1386 به پاكستان بازگشت . او در مسير بازگشت به خانه خود مورد حمله تروريستي نافرجامي قرار گرفت . اين حادثه حداقل 135 كشته و 320 زخمي بر جاي گذاشت . وي ساعاتي بعد از انفجار در گفتگو با خبرنگاران هواداران « ژنرال ضيا الحق » فرمانده نظامي سابق پاكستان را به حمايت از افراطيوني كه قصد كشتن او را داشتند متهم كرد. بدنبال اين حادثه خشونت بار توافقات صورت گرفته او با مشرف در صحنه عمل و در روز انتخابات رئيس جمهوري در مجلس پاكستان با چالش روبرو گرديد.
با اينهمه 14 مهر ماه مجلس ملي و ايالتي پاكستان انتخاب رياست جمهوري اين كشور را برگزار نمود در اين راي گيري ژنرال پرويز مشرف راي بيشتري را كسب كرد (از 257 نماينده مجلس ملي پاكستان 252 نماينده به او راي داده اند) اما در اين رفراندوم حزب مردم به رهبري خانم بوتو و حزب مسلم ليگ به رهبري نواز شريف تعدادي از احزاب ديگر از دادن راي خودداري كردند.
طرفداران مشرف رئيس جمهور فعلي را برنده انتخابات اعلام كردند اما نتيجه نهايي به اعلام نظر ديوان عالي پاكستان موكول شد. مخالفان ژنرال مشرف در دادخواست خود استدلال كرده اند از آنجا كه ژنرال مشرف سمت رياست ارتش را برعهده دارد نمي تواند به مقام رياست جمهوري انتخاب شود.
اعلام حالت فوق العاده
تشديد اختلاف ميان ژنرال مشرف و مخالفان به خيابان ها و مطبوعات كشيده شد و بدنبال شدت گرفتن ناآرامي ها در اسلام آباد و كراچي و وضعيت بسيار آشفته سياسي كشور مشرف در تاريخ 12 آبان در يك اقدام غير منتظره با اعلام وضعيت فوق العاده و تعليق قانون اساسي تعداد زيادي از رسانه ها را نيز تعطيل كرد. مي توان به جرات گفت اين يكي از بزرگترين اشتباهات پرويز مشرف بود در واقع او با اين اقدام هم دادگاه عالي را كه بايد درباره صحت انتخابات حكم صادر كند و هم رسانه ها و مطبوعات مستقل رو به رشد كشور را هدف قرار داد.
رئيس جمهوري پاكستان علت برقراري حالت فوق العاده را « موج نافرماني و حملات مخالفان اسلامي و مداخله دستگاه قضايي در مسائل عمومي كشور « اعلام و طي سخناني تلويزيوني خطاب به ملت پاكستان گفت : « كشور در حاشيه ناپايداري و سقوط قرار دارد و من نمي توانم اجازه بدهم كه پاكستان خودكشي كند.از مردم مي خواهم كه وضعيت بحراني حاكم بر كشور را بخوبي درك كنند. »
« پرويز مشرف » همچنين انتشار هرگونه مطلب افتراآميز عليه وي دولتش و نيروهاي نظامي كشور را از اين پس ممنوع اعلام كرده و تلويزيون و روزنامه هاي پاكستان از اين پس از پخش و انتشار تصاوير حملات انتحاري و قربانيان اين حملات و همچنين انتشار و پخش بيانيه هاي شبه نظاميان منع شدند.
اخبار و گزارش ها حاكي از آن است كه علل مطرح شده از سوي مشرف براي اعلام وضعيت فوق العاده نتوانسته بسياري از اقشار و گروه هاي جامع ) پاكستان را قانع كند و بسياري از آن به عنوان توطئه بزرگ نام برده اند از جمله « بي نظيربوتو » نخست وزير سابق پاكستان كه گفته مي شود اخيرا به توافقي با مشرف براي تقسيم قدرت دست يافته بود از اين اقدام به عنوان عقب گردي بزرگ نام برده كه كشور را به سوي ديكتاتوري بزرگ تري سوق مي دهد.
تعليق قانون اساسي به طور معمول به منزله اعمال حكومت نظامي در دوره هاي پيشين و تاريخ پرآشوب اين كشور بوده است اما حكومت نظامي در اين برهه هنوز اعلام نشده اما مشرف با اين اقدام امور كشور را به طور كامل در دست گرفته ضمن اينكه اين اقدام ميتواند راي دادگاه عالي درباره صحت انتخابات رياست جمهوري را بلاموضوع سازد.
قضات دادگاه عالي كه بالاترين مرجع قضايي پاكستان و همچنين مفسر قانون اساسي اين كشور است دليل دستور تعويق انتشار نتيجه راي گيري را داشتن فرصت بيشتري براي بررسي دادخواست سلب صلاحيت ژنرال مشرف اعلام كرده بودند و مخالفان وي در دادخواست خود استدلال كرده بودند از آنجاكه ژنرال مشرف همچنان رياست ارتش را نيز برعهده دارد نمي تواند به مقام رياست جمهوري انتخاب شود.
پاكستان علاوه بر دست و پنجه نرم كردن باچالش هاي متعدد در صحنه سياسي ماه ها است كه فضاي اجتماعي آن و نيز مناطق مرزي اش شرايط بحراني را پشت سر مي گذارد. ارتش پاكستان در حال نبرد با جنگجويان نزديك به شبكه القاعده و گروه طالبان در مناطق قبيله نشين مرزي با افغانستان است و نيروهاي پاكستاني از يك هفته پيش با تندروها در منطقه گردشگري سوات در شمال غربي اين كشور درگير هستند. ضمن اينكه پاكستان از تيرماه گذشته نيز با موج بي سابقه اي از خشونتهاي ناشي از اقدامات تروريستي در شهرها روبرو بوده است بطوريكه در 20 عمليات انتحاري تندروها 420 نفر كشته شده اند .
اكنون پاكستان وارد مرحله ديگري از حيات سياسي خود شده و مشخص نيست كه تحولات آينده دقيقا چه چيزي را براي پاكستان رقم خواهد زد. هشت قاضي دادگاه عالي پاكستان بلافاصله اعلام داشتند كه تصميم رئيس جمهوري براي اعلام وضعيت فوق العاده از نظر آنها « غير قانوني » است . دادگاه عالي پاكستان دستور رئيس جمهوري مبني بر اعلام وضعيت فوق العاده در اين كشور را معلق دانست اما پس از ساعاتي رئيس اين دادگاه بركنار و قاضي « حامد دوجار » جانشين وي شد. برقراري وضعيت فوق العاده در پاكستان مي تواند برگزاري انتخابات پارلماني پيش رو (ديماه 1386 ) در اين كشور را با مخاطره روبه رو سازد و يا حتي در صورت برگزاري با توجه با محدوديت ايجاد شده براي رسانه ها بعيد است كه اين امر در كمال آزادي و سلامتي صورت بگيرد.
تحليل گران بر اين عقيده اند كه واكنش هاي مختلف به تصميم اخير مشرف شكل و طول اين راه را مشخص خواهد كرد. اخبار حاكي است كه علاوه بر « بي نظيربوتو » كه طرفدارانش را به مقابله با حالت فوق العاده و برگزاري تظاهرات 275 كيلومتري از لاهور تا اسلام آباد فراخوانده تعدادي از رهبران بلند پايه احزاب مخالف و نمايندگان مخالف مشرف يا بازداشت شدند يا تحت اقامت اجباري قرار گرفتند. « جاويد هاشمي » كفيل رياست حزب مسلم ليگ كه نواز شريف رهبر آن ماه گذشته بار ديگر به خارج كشور تبعيد شد به همراه شماري از همكارانش در شهر مولتان در بازداشت به سر مي برد. همچنين افتخار محمد چودري رئيس دادگاه عالي كشور و هشت قاضي ارشد ديگر كه از تاييد وضعيت فوق العاده خودداري كردند اكنون در بازداشت خانگي به سر مي برند. يكي ديگر از سياستمدار بازداشت شده « عمران خانه » بازيكن سابق تيم ملي كريكت پاكستان است . وي معتقد است « زماني كه رييس جمهور تمام راه هاي قانوني و حقوقي را براي به چالش كشيدن بر روي مردم مي بندد تنها راه باقي مانده براي مردم به دست گرفتن اسلحه است . »
نتيجه گيري
در نتيجه گيري كوتاه از شرايط بحراني پاكستان مي توان گفت ژنرال مشرف عليرغم توفيقاتي كه در هشت سال گذشته بدست آورد اما بدنبال اعلام حالت فوق العاده در كشور و تحت فشار قرار دادن رسانه ها و نيز ممانعت از برگزاري هرگونه تجمعات مخالفان و موج دستگيري ها از لحاظ رواني فضاي سياسي داخلي و بين المللي را ملتهب ساخته و واكنش هاي بسياري را عليه خود برانگيخته است مسئله اي كه بايد آن را بعنوان يك خطاي استراتژيك در پرونده حاكميت وي بر پاكستان ثبت كرد چرا كه پيش از اين ژنرال مشرف توانسته بود در بكارگيري درست و منطقي از قدرت ارتش و از طريق به حاشيه راندن احزاب سياسي مطرح موقتا ثبات سياسي و اجتماعي را در كشور ايجاد نمايد ثباتي كه از آن به آتش زير خاكستر تعبير مي شود!
بايد اذعان نمود كه موفقيت هاي 8 سال گذشته ژنرال مشرف در پيشبرد اهداف كلان سياسي و اقتصادي مرهون جايگاه ويژه نظامي وي و برخورداري اش از حمايت ساير ژنرال هاي همفكر خود در ارتش پاكستان بوده است بويژه آنكه وقتي سخن از مقابله با تروريسم طالبان و القاعده و همراهي با برنامه هاي منطقه اي آمريكا به ميان مي آيد اين نقش و جايگاه نمايان تر خواهد بود. در واقع رمز توفيق هاي ژنرال مشرف در عرصه سياسي داخلي و منطقه اي از جمله تقويت روند مذاكرات آشتي جويانه با هندوستان را نيز بايد به بهره گيري مناسب و به موقع وي از اين موقعيت ويژه نظامي مربوط دانست . اما در شرايط كنوني نيز كه خاكسترهاي روي آتش بتدريج و بواسطه بادهاي سياسي داخلي و فشارهاي جامعه بين المللي براي بازگشت غير نظاميان به قدرت به كناري مي روند معلوم نيست كه آيا ژنرال مشرف خواهد توانست همچون 8 سال گذشته براي منافع ملي پاكستان منشا اثر باشد و آيا وي با اعلام حالت فوق العاده در كشور آنچنان كه خود وي نيز گفته خواهد توانست كشورش را از سقوط در ورطه ناپايداري و بي ثباتي نجات دهد آيا وي خواهد توانست جامعه جهاني و احزاب قدرتمند پاكستان را به همراهي با خود متقاعد سازد
منبع : پايگاه اينترنتي خبرگزاري دانشجويان ايران
تحقيق : امير كاظمي
پاكستان در 60 سال گذشته واز زمان تاسيس همواره با چالش قدرت روبرو بوده است و هميشه كودتاهاي نظامي سرنوشت اين كشور را تعيين كرده است . واقعيت اين است كه چرخه قدرت در اين كشور يك چرخه نا آرام است كه بين بخش سياسي و نظامي دست بدست مي شود و اكنون پاكستان با يك چالش قدرت روبرو است
تعليق قانون اساسي به طور معمول به منزله اعمال حكومت نظامي در دوره هاي پيشين و تاريخ پرآشوب اين كشور بوده است اما حكومت نظامي در اين برهه هنوز اعلام نشده اما مشرف با اين اقدام امور كشور را به طور كامل در دست گرفته است
پاكستان علاوه بر دست و پنجه نرم كردن باچالش هاي متعدد در صحنه سياسي ماه ها است كه فضاي اجتماعي آن و نيز مناطق مرزي اش شرايط بحراني را پشت سر مي گذارد. ارتش پاكستان در حال نبرد با جنگجويان نزديك به شبكه القاعده و گروه طالبان در مناطق قبيله نشين مرزي با افغانستان است ضمن اينكه پاكستان از تيرماه گذشته نيز با موج بي سابقه اي از خشونتهاي ناشي از اقدامات تروريستي در شهرها روبرو بوده است
در نتيجه گيري كوتاه از شرايط بحراني پاكستان مي توان گفت ژنرال مشرف عليرغم توفيقاتي كه در هشت سال گذشته بدست آورد اما بدنبال اعلام حالت فوق العاده در كشور و تحت فشار قرار دادن رسانه ها و نيز ممانعت از برگزاري هرگونه تجمعات مخالفان و موج دستگيري ها از لحاظ رواني فضاي سياسي داخلي و بين المللي را ملتهب ساخته و واكنش هاي بسياري را عليه خود برانگيخته است مسئله اي كه بايد آن را بعنوان يك خطاي استراتژيك در پرونده حاكميت وي بر پاكستان ثبت كرد
معلوم نيست كه آيا ژنرال مشرف با اعلام حالت فوق العاده در كشور آنچنان كه خود وي نيز گفته خواهد توانست كشورش را از سقوط در ورطه ناپايداري و بي ثباتي نجات دهد آيا وي خواهد توانست جامعه جهاني و احزاب قدرتمند پاكستان را به همراهي با خود متقاعد سازد
