هزار نكته باريك در جشنواره چهاردهم مطبوعات
مجيد زندي
اگر مطبوعات و رسانه ها را به سيم برق همانند سازيم به ما كمك مي كند كه بگوئيم رسانه ها چه مطبوعات و چه راديو و تلويزيون
مي بايست چنان ويژگي داشته باشند كه حقايق را منتقل سازند و اتفاقا اطلاع رساني حقيقي و واقعي در فضايي سالم و پاك و بدون
غرض ورزي
دروغ و تخريب
مهمترين رسالت مطبوعات هم هست .
حال اگر هر رسانه اي از اين خصيصه فاصله بگيرد
از ارزش هاي حقيقي خود دور شده است كه ديگر رسانا نمي شود
رسانه واقعي
رسانه اي است كه خود را از اهداف ملت جدا نسازد و حقايق را ضمن حفظ امنيت ملي و حقوقي جامعه همزمان با دوري از هياهو و
هوچي گري در راستاي سلامت روحي و رواني مردم و توسعه و پيشرفت كشور بيان نمايد.
يقينا چنين خواسته اي آرزوي هر بازديد كننده اي است كه اين روزها قدم به سالن ها و غرفه هاي چهاردهمين نمايشگاه مطبوعات در
محل خيابان حجاب و كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان گذاشته است جشنواره اي كه امسال مستقل از كتاب برگزار شد و مدت
برگزاري اش هم از 10 روز به 7 روز كاهش يافت . اما از شانزدهم تا 22 آبان (امروز) روز مطبوعات بود و جشنواره آنها
اينكه واقعا جشن
بود يا جشنواره به همه اهالي مطبوعات باز مي گردد كه نظرات خود را در قالب خبر
گزارش
مقاله و تحليل بنويسند ضمن آنكه در
بندبند آن مطالب هم نظرات مردم را جستجو نمايند و براي ثبت در تاريخ كشور ماندگار سازند.
اما در مقابل هم
مي دانيم در اين مختصر قادر نخواهيم بود همه نظرهاي موافق و مخالف را جمع كنيم كه دانستن همه آن داستان
هزار نكته باريكتر از مو و برگ نازكتر از كاغذ روزنامه ها خواهد بود كه بايد در نفس هاي مردم و اهالي مطبوعات مرور مي شود. چون
كسي كه مي آيد نويسنده نظرات مردم شود بايد اهل درد باشد تا بداند مردم چه مي كشند در غيراينصورت بايد سراغ كار ديگري غير از
مطبوعات و نويسندگي رود.
اين واژه ها و مفاهيم حداقل واژه هايي است كه مي تواند بخشي از رسالت مطبوعات را به ملت بشناساند كه در يك هفته اخير براي
حضور آنها در كشور چشن گرفتيم ! تا مردم بي واسطه در غرفه ها حاضر شوند و در دفتر يادبود هر روزنامه اي خواسته هاي خود را
بنگارند. و چه زيبا جملاتي در اين يادداشت هاي كوتاه درج شده است كه اگر مسئولان فرهنگي كشور و مديران مسئول مطبوعات عمل
به آن خواسته ها را وجه همت خود سازند
حداقل به تكليف شرعي
قانوني و مردمي خود عمل كرده اند. خواسته هايي كه ملت ايران
براي زنده كردن آن شهيد داده تا آن را بدست آورد و اگرچه تداوم آن نيز همچنان جانفشاني مي خواهد و تلاش مضاعف فرهنگي تا به
نتيجه دلخواه ملت ايران برسد كه آنروز جشنواره مطبوعات حقيقتا به جشن ملت تبديل خواهد شد و نيكوترين تعامل ملت و
مطبوعات شكل خواهد گرفت .
اما جشنواره چهاردهم مطبوعات واقعا چه كم و چه زياد داشت اين سئوالي است كه مي توان با استفاده از نظرات اهالي مطبوعات
مردم و مسئولان آن را جستجو كرد. جشنواره اي كه در آن از روزنامه هاي كثيرالانتشار سراسري گرفته تا مجلات تخصصي و استاني
حضور داشتند و خبرگزاريها
روزنامه ها و مجلات حدود 15 كشور نيز حضور خود را در عرصه مطبوعات ايران معرفي
كردند.
آقاي كهزاد بابادي با 30 سال تجربه مطبوعاتي در حاشيه نمايشگاه چهاردهم در گفت وگو با گزارشگر ما مي گويد : نفس برگزاري
جشنواره مطبوعات نشاندهنده بلوغ فرهنگي و سياسي هر جامعه اي است خصوصا جوامعي كه مسايل مربوط به دموكراسي را پي
مي گيرند و مدعي توسعه يافتگي هستند. پس هرچه اين نوع جشنواره ها پررنگ تر برگزار شود
آن بلوغ و بالندگي بيشتر آشكار خواهد
شد به همين نسبت حركت هاي تكراري و يكنواختي و نمايش گونه در برپايي جشنواره آفتي است كه نمي توان از كنار آن به سادگي
گذشت .
وي مي افزايد : برگزاري باري به هر جهت جشنواره مطبوعات هم ذهن مردم را كه داوران بي غل وغش جشنواره و قاضي عملكردها
هستند
آشفته مي سازد و من جشنواره چهاردهم را از لحاظ كمي حداقل در روز تعطيلي مثل جمعه گذشته شلوغ و پرجنب و جوش
ديدم ولي در يكي دو روز گذشته كه ساعت 10 صبح به نمايشگاه رفتم در برخي از راهروهايش به عدد انگشت هاي دست هم آدم نديدم .
وي تغيير محل برگزاري نمايشگاه را از محل دائمي نمايشگاهها به مركز كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان را هم در كاهش
بازديد كنندگان موثر مي داند و مي افزايد : فكر مي كنم يكي ديگر از رموز موفقيت ها در سياست هاي مطبوعاتي و استقبال گسترده مردم
ايجاد رقابت مطبوعاتي است و هر قدر مجريان جشنواره هاو مسئولان رسمي نظام مطبوعاتي كشور بتوانند بستر لازم رقابت را بين
انديشه هاي مختلف در عرصه مطبوعات ايجاد كنند نمود آن رقابت
خود را در اين جشنواره ها نشان مي دهد كما اينكه ما جشنواره هايي
را به ياد داريم كه رقابت مطبوعاتي شديدي داشت و مردم هم دوست دارند با حضور در نمايشگاه با متوليان اصلي مطبوعات
همصحبت شوند كه بتوانند اهداف و سياست هاي مطبوعات را معرفي كنند تا حدي كه بعضا نوع روزنامه خود را بخاطر تغيير نگاهي كه
در جشنواره براي آنها پديد آمده بود عوض مي كردند.
اين روزنامه نگار ادامه مي دهد : متاسفانه مديران مسئول و سردبيران روزنامه ها كمتر در نمايشگاه حاضر شدند و معمولا افرادي
متصدي غرفه مطبوعات هستند كه در كار اجرايي روزنامه فعاليت مي كنند كه اين موضوع هم باعث ضعف محتوايي غرفه ها در كنار
ضعف هاي ظاهري خواهد شد كه اكنون جشنواره مطبوعات دچار آن است .
آقاي كهزاد بابادي مي افزايد : متاسفانه در غرفه استانها اين فقر شديدتر است ولي در نشريات تخصصي اين ضعف كمتر است چرا كه
مديران مسئول اين مجلات خودشان حضور دارند ولي در روزنامه هاي يوميه كه معمولا سياسي تر هستند
مسئولان آن بامردم فاصله
دارند كه باعث تضعيف عملكردهاي خود آنها و دوري از نيازهاي واقعي مردم هم خواهد شد.
وي بااشاره به بيانات اخير رهبر معظم انقلاب بر ضرورت ارتقا فرهنگي جامعه
ضمن حفظ نظرات موافق و مخالف
اعلام مي كند :
متاسفانه در جشنواره چهاردهم مطبوعات تضارب آرا وجود ندارد و يا اگر هست بسيار كم رنگ مي باشد كه بايد براي مسئولان فرهنگي
جامعه هشدار دهنده باشد.
آقاي طاهري يكي ديگر از فعالان عرصه مطبوعات و مديرمسئول يكي از مجلات تخصصي هم در ارزيابي خود از جشنواره
چهاردهم مطبوعات مي گويد : نزديكي به مركز شهر حسن اين جشنواره است ضمن آنكه اكنون در بزرگراه چمران عمليات راهسازي
ادامه دارد كه اگر جشنواره به آنجا مي رفت شرايط بسيار گره خورده اي از رفت وآمد خودروها پديد مي آمد.
وي ادامه مي دهد : اگرچه اينجا هم به دليل تودرتوبودن
فضايي نمايشگاهي محسوب نمي شود و بسياري از بازديدكنندگان حتي اگر
بخواهند غرفه مجله اي را پيدا كنند قادر نخواهند بود به آساني به محل غرفه برسند و ترافيك شديد خيابان حجاب هم دست كمي از
محل دائمي نمايشگاههاي بين المللي ندارد.
آقاي طاهري ادامه مي دهد : مساله ديكر اينكه بحران كاغذ به شدت براي ما مساله ساز شده است و بسياري از همكاران ما بخاطر
همين بحران مالي نتوانستند اجاره بهاي غرفه را براي معرفي خود بپردازند و به ناچار از حضور در جشنواره چهاردهم بازماندند. اين
مساله براي ما بسيار سخت شده چرا كه از رانت هاي دولتي برخوردار نيستيم و قادر نيستيم از سهميه هاي پنهان و پيداي كاغذ استفاده
كنيم .
وي مي افزايد : در شرايط سختي كار
نمي توان از مطبوعات به عنوان ركن چهارم دموكراسي توقع حضور فعالانه در عرصه
اطلاع رساني داشت . ضعف ديگر مطبوعات ما اكنون حضور گسترده مطبوعات زرد است كه متاسفانه به جاي اطلاع رساني دقيق و آگاهي
بخشي واقعي براي پيشرفت و توسعه سياسي
اقتصادي و اجتماعي كشور به سراغ هنرپيشه هاي زن و مرد و آشپزي و فال گيري و
رفتارهاي دون شان رسانه اي رفتند كه به نظر من همان اجبار مالي و براي زنده ماندن است كه آنها را به اين وادي سوق داده است كه بدتر از
آن ذائقه مردم خصوصا جوانان و نوجوانان وبه ويژه بانوان گرامي را به سمت مفاهيم بي ارزش سوق داده اند.
وي مي افزايد : به نظر من اين روند هدايت شده مطبوعات با ابزارهاي سياسي
قضايي و اقتصادي به هيچ وجه در شان مطبوعات ما
و خصوصا متوليان امور فرهنگي كشور نيست و قطعا هم مي دانم دوستان ما در وزارت ارشاد اسلامي و حتي دولت جمهوري اسلامي با
چنين شرايطي موافق نيستند و لازم است در اين زمينه تحول و پويايي مطلوب جامعه اسلامي و انقلابي و روبه توسعه ما به جريان
مطبوعات تزريق شود.
اين فعال مطبوعاتي ادامه مي دهد : جستجوي راه حل مناسب هم مشكل نيست ما در كشور صاحبنظران بسيار مطلعي داريم كه حتي
در سطح دنيا هم شناخته شده اند كافي است از نظرات آنها در راهبرد اساسي مطبوعات و سياست هاي فرهنگي كمك گرفته شود اگر آنها
شرايط موجود را نمي پذيرند و به جشنواره مطبوعات نمي آيند نبايد براي مسئولان هشدار دهنده باشد كه متاسفانه از طريق راديو و
تلويزيون هم نظرات آنها به اطلاع مردم نمي رسد و اين وضعيت يقينا شرايط را به سمت بدترشدن سوق خواهد داد.
خانم لطفي يكي ديگر از روزنامه نگاران هم در باره كم و كيف جشنواره چهاردهم به گزارشگر ما مي گويد : اينكه نمايشگاه امسال
مستقل از كتاب برگزار شد و هويت جديدي به خود گرفت ارزشمند است اما ظاهرا تبعيض نمي خواهد جز در قيامت از كار خلق خدا
فاصله بگيرد زيرا برخي از مطبوعات در اين عرصه مظلوم واقع شدند و متاسفانه مسئولان سياسي كشور نيز با عدم حضور در غرفه هاي
استاني و تخصصي به اين مساله دامن زده اند.
وي ادامه مي دهد : ظاهرا اين روزنامه ها نورچشم وزارت ارشاد بودند چون غرفه آرايي آنها نشان مي داد برنامه هاي ويژه اي از طريق
ارشاد به آنها سفارش شده بود كه به مجلات تخصصي كمتر جا و اهميت داده اند.
خانم لطفي ادامه مي دهد : البته در ساختار به شدت دولتي مطبوعات كشور ما اين مساله هم عادي جلوه مي كند چرا كه اين
مطبوعات از رانت هاي اطلاعاتي و اقتصادي فراوان برخوردار بودند كه بخشي از آن را در قالب نمايشگاه عكس شاهد بوده ايم .
وي ادامه مي دهد : بسياري از نشريات ادبي هم به دلايل سياسي و بخشي هم به دليل جدايي اين جشنواره از نمايشگاه كتاب
جشنواره مطبوعات را تحرم كرده اند كه جاي خالي آنها كاملا مشهود بوده است .
در سمت ديگر نمايشگاه مي بايست از پله ها و دالان هايي مي گذشتي سالن روزنامه ها و مجلات ورزشي و سينمايي مي رسيدي
هياهوي فراواني به پا بود. تا حدي كه اين روزنامه ها و مجلات با دعوت برخي از هنر پيشگان و بازيكنان تيم هاي مطرح و فراهم آوردن
زمينه مصاحبه
جمعيت بسيار زيادي از جوانان و نوجوانان را به سوي خود جلب كرده بودند. كه مفاهيم قرمز و آبي از اهانت گرفته تا
تعريف و... در دفتر يادبود چنين روزنامه ها و مجلات گواه روشن بستر ورزش و سينماي كشور ما محسوب مي شود.
دكتر حميدرضا فياضي مدرس ارتباطات و روابط عمومي در دانشگاه آزاد اسلامي و دانشگاه علمي ـ كاربردي هم در حاشيه
نمايشگاه چهاردهم مطبوعات در زمينه عملكرد جشنواره مطبوعات به گزارشگر ما مي گويد : نمايشگاه مطبوعات امسال در عين تنوع از
لحاظ تعداد
از نظر محتوا بسيار يكنواخت بود كه نشان داد مي توان فضاي رسانه اي را از اين وضعيت كه هست بازتر كرد. زيرا مطبوعات
به عنوان شير اطمينان حكومت ها محل طرح همه مسايلي هستند كه از نظر ملت قابل اصلاح مي باشد.
وي مي افزايد : البته در مقابل آن چيزهايي كه اخلاق و هويت جامعه را به نابودي سوق مي دهد بايد ايستاد و اتفاقا محكم هم بود
ولي خسارات يكنواختي هم آثار منفي فراواني دارد.
وي ادامه مي دهد : آنچه را كه ما در سطح جامعه و خصوصا سطح دانشگاهها مي بينيم اين است كه مردم تحليل خوبي از شرايط دارند
و دوست دارند جايي باشد كه به سئوالات آنها پاسخ داده شود و هر قدر اين تبادل آرا و انديشه فراوان تر باشد باعث رونق و پيشرفت
كشور هم خواهد شد.
وي تفكيك نمايشگاه كتاب و مطبوعات را باعث كاهش تعداد بازديدكنندگان معرفي مي كند و مي افزايد : نمي توان مطبوعات و
كتاب را جداي از هم ديد و ارزيابي كرد زيرا كتاب و مطبوعات هر دو فرهنگ مكتوب كشور محسوب مي شود. ضمن آنكه مكان آنرا هم
مناسب جشنواره مطبوعات نمي دانم فضاهاي بسيار تنگ را نمي توان فضايي نمايشگاهي محسوب كرد تا حدي كه اصلا گنجايش
حضور انبوه مردم را ندارد.
وي حضور در محدوده طرح ترافيك و عدم وجود پاركينگ در محدوده نمايشگاه را ضعف بزرگ ديگري مطرح مي سازد و مي گويد :
اين همه مشكلاتي را ايجاد مي كند كه حضورمردم چه از لحاظ محتوايي و چه تعداد مراجعه كننده كم شود زيرا هدف اصلي برپايي چنين
نمايشگاههايي در تمام دنيا نزديك كردن افرادي به مطبوعات است كه تاكنون كمتر با مطبوعات تعامل داشتند.
وي مشكل ديگر ضعف حضور مردم در جشنواره مطبوعات را تكراري بودن مطالب روزنامه ها مي داند و مي افزايد : بسياري مواقع
شده كه با بررسي 10 روزنامه خبرها را تكراري يافتم به گونه اي كه مردم نمي توانند از لحاظ محتوايي چندان تفاوتي بين روزنامه ها قايل
شوند خبرها عمدتا از طريق چند خبرگزاري تهيه و براي چاپ به روزنامه ها ارسال مي شود كه ضعف آشكار اطلاع رساني در كشور ما
محسوب مي گردد.
دكتر فياضي اين ضعف را حتي در غرفه ها آشكار مي داند و مي افزايد : بسياري از مطبوعات حتي از تهيه بروشورهاي معرفي خود
پرهيز كردند در حاليكه امروزه مطبوعات مطرح بودن بخش وسيعي از مخاطبان خود را از طريق اينترنت و سايت ها جذب مي كنند كه
نشان مي دهد بسياري از مطبوعات ما هنوز در حد و اندازه هاي رسانه هاي 50 سال گذشته بسر مي برند .
وي مي گويد : برخي از اين مطبوعات بروشورهاي معرفي خود را هم با پول در اختيار مردم قرار مي دهند در حاليكه اين حداقل از
خودگذشتگي بايد در بين مطبوعات باشد كه همه چيزها را با پول نسنجند و بخاطر 100 تومان با آبروي خود بازي نكند زيرا اين
نمايشگاهها براي جذب مشتري و نه فراري دادن آنها است .
اين مدرس دانشگاه مي افزايد : امسال به شدت جاي مناظره مديران مسئولان روزنامه ها در جشنواره خالي بود تا مردم با حضور در
اين جلسات پرسش و پاسخ ها به خط فكري موجود در عرصه سياست و اجتماع بهتر پي ببرند.
آقاي عليرضا ملكيان معاون مطبوعاتي و اطلاع رساني وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي هم در حاشيه نمايشگاه و در پاسخ به برخي
از سئوالات خبرنگاران مي گويد : جمهوري اسلامي ايران از نظر فراواني عناوين نشريات جزو 10 كشور اول دنياست كه خود گواه
مناسبي براي وجود تضارب آرا است .
وي ادامه مي دهد : هم اكنون 2900 نشريه در كشور داريم كه در قالب روزنامه
هفته نامه
دو هفته نامه و فصل نامه منتشر مي شوند و
علاوه بر آن حدود 2200 تقاضاي انتشار نشريه نيز در دست بررسي است كه به مرور بر تعداد نشريات فعال اضافه خواهد
شد.
ملكيان با اشاره به اين مساله كه مطبوعات در كشور ما از آزادي و استقلال كامل برخوردارند
ادامه مي دهد : قانون اساسي و قوانين
جاري كشور كاملا بر اين امر تصريح دارند كه هيچ فرد و مقامي نمي تواند براي اطلاع رساني قانونمند مطبوعات و رسانه ها محدوديتي
ايجاد كند اگرچه معني اين حرف نداشتن چارچوب و قانون هم نمي باشد.
معاون مطبوعاتي وزارت ارشاد ادامه مي دهد : امسال نخستين تجربه برپايي بين المللي نمايشگاه مطبوعات به صورت مستقل بوده
و به همين دليل از تعداد معدودي كشور دعوت به عمل آورديم .
به هر حال جشنواره مطبوعات براي يكسال آينده روزنامه ها
خبرگزاريها و مجلات حرفي براي گفتن داشت خصوصا اينكه با تبادل
اخبار و اطلاعات و تجربيات بين خود
تلاش كردند ضعف هاي رسانه اي خود را برطرف و از موفقيت هاي ديگران درس بگيرند. اين
برگ ارزشمندي از جشنواره است كه مي تواند در انتشار مطالب و نحوه تدوين اخبار
گزارش ها
تحليل ها و سرمقاله ها براي يكسال
آينده زنده بماند.
مساله دوم اينكه اگرچه برخي ها به استقلال جشنواره مطبوعات از كتاب خرده گرفتند
ولي به نظر اهالي مطبوعات از اينكه
مطبوعات براي معرفي خود در موعدي خاص به استقلال رسيدند
يك ارزش است كه مي تواند به مرور تقويت هم شود زيرا در سالهاي
گذشته عنوان مطبوعات در سايه كتاب پنهان مي ماند و همين مساله باعث غفلت از حضور معنادار مردم در غرفه هاي مطبوعات مي شد
كه خوشبختانه در سال جاري اين هويت بخشي به مطبوعات مورد قبول قاطبه روزنامه نگاران واقع شد.
جشنواره مطبوعات مي بايست همانند خود مطبوعات
رسانه اي سالم براي تقويت آگاهي و اطلاعات مردم محسوب شود و ضمن
حفظ امنيت ملي و حقوق جامعه و دوري از هياهو و هوچي گري
خود را با اهداف ملت هماهنگ سازد
ضعف آشكار مطبوعات ما در اين دوره كه اتفاقا در نمايشگاه هم خود را عرضه كرد
حضور انبوهي از روزنامه ها و مجلات زرد است .
رسانه هايي كه متاسفانه به جاي اطلاع رساني دقيق و آگاهي بخشي واقعي در راستاي توسعه سياسي
اقتصادي
فرهنگي و اجتماعي
به
سراغ هنرپيشه هاي زن و مرد و آشپزي و فال گيري رفته اند كه جز سوق دادن ذائقه خوانندگان به سمت مفاهيم بي ارزش
فايده اي براي
پيشرفت ملت ندارد
كهزاد بابادي روزنامه نگار : نبود تضارب آرا و انديشه در جشنواره چهاردهم كاملا آشكار است كه اين خلا مي بايست از سوي
مسئولان فرهنگي كشور يك هشدار تلقي شود
دكتر حميدرضا فياضي مدرس ارتباطات : در نمايشگاه امسال جاي خالي مناظره مديران مسئول و سردبيران روزنامه ها در طيف هاي
مختلف سياسي خالي بود جايي كه بازديدكنندگان از نمايشگاه مي توانستند به صورت رودرو با خطوط فكري اين مديران فرهنگي در
كشور آشنا شوند
