مصاحبه روزنامه جمهوري اسلامي با يكي از پزشكان قديمي و پيشكسوت كشور
از پزشكي انساني قديم تا جراحي هاي بي حساب و كتاب جديد
اشاره
وقتي دوره فوق تخصصي خود را در مونترال كانادا گذراندم به ايران بازگشتم . در آن سالها دكتر فوق تخصص در كشور خيلي كم بود. من هم جزو معدود پزشكان فوق تخصص قلب بودم كه دوره خارج از كشور را ديده بودم . بعد از بازگشت به ايران يك روز نخست وزير وقت من را خواست . به تهران رفتم و با او ملاقات كردم .نخست وزير وقت به من پيشنهاد داد كه رياست دانشكده پزشكي دانشگاه شهيدبهشتي (دانشگاه ملي سابق ) را به عهده بگيرم . من خنديدم . ناراحت شد و گفت : جوان به پيشنهاد يك نخست وزير مي خندي گفتم : آقاي نخست وزير من آمده ام به ايران و مي خواهم بروم مشهد و در كنار پدر و مادرم باشم . در جوار امام رضا(ع ) و به مردم محروم منطقه خدمت كنم . آمدم مشهد و خدمت به مردم و دانشگاه پزشكي را آغاز كردم . بيش از 10 نفر از دوستان را از خارج كشور ترغيب كردم و به مشهد آوردم و آنها را نيز تشويق كردم تا به مردم وطن خودشان خدمت كنند و امروز كه 71 سال دارم كماكان به خدمت به مردم مشغول هستم ...
اين گفته هاي دكتر ايرج ناظم فوق تخصص قلب و از پزشكان قديمي و پيشكسوت مشهد و كشور عزيزمان ايران است .
گفتگوي من با دكتر ايرج ناظم تا ساعت 10 و نيم شب به طول انجاميد . زماني كه مصاحبه ما به پايان رسيد و داشتيم خداحافظي مي كرديم زنگ در او به صدا درآمد. يك بيمار از روستاهاي اطراف مشهد براي او آورده بودند و متعاقب زنگ در زنگ تلفن او نيز به صدا درآمد. از بيمارستان آريا او را احضار كردند تا بر بالين يك بيمار اورژانسي حاضر شود...
هر چند وقت يك بار كه بحث ترافيك پيش مي آيد از سوي برخي مسئولين مسئله دوچرخه سواري مردم براي جلوگيري از ترافيك مطرح مي شود. اين دسته از مسئولين كه طرح و برنامه اي براي حل مشكلات ترافيكي ندارند به نوعي فرافكني مي كنند و چاره و راه حل همه مشكلات ترافيكي را در استفاده مردم از دوچرخه مي دانند. اين دسته از مسئولين آنچنان از دوچرخه و دوچرخه سواري به عنوان تنها راه حل مشكلات ترافيكي ياد مي كنند كه انگاري اگر مردم دوچرخه سوار شوند همه مشكلات ترافيك و بنزين .... حل خواهد شد. در گذشته اين دسته از مسئولين آنچنان در اين طرح خام و غيرمنطقي خود پيش رفتند كه بخشهايي از خيابان كارگر شمالي بلوار كشاورز و مناطق شهرك قدس و سعادت آباد را خطوط ويژه دوچرخه طراحي كردند و مانع عبور و مرور اتومبيلها و حتي اتوبوسهاي شركت واحد و تاكسي ها شدند. مبالغ هنگفتي هزينه ساخت پيست دوچرخه در خيابان هاي مناطق مذكور كردند.
پاركينگ هاي مخصوص دوچرخه را طراحي كردند. قرار بود مردم دوچرخه هايشان را در پاركينگ هاي مخصوصي كه در ميدان صنعت شهرك قدس طراحي شده بود بگذارند و دوباره فردا صبح بيايند از دوچرخه هايشان براي ورود به مركز شهر استفاده كنند. اين طرح ها و طرح هاي مشابه كه هر چند وقت يك بار از سوي اين دسته از مسئولين مطرح شده و مي شود هيچ كدام جواب نداده و معضل ترافيك كماكان باقي است . با اينكه بارها و بارها بحث دوچرخه و دو چرخه سواري به عنوان يك راه حل براي ترافيك مطرح شده است و عقلا جواب داده اند كه دوچرخه و دوچرخه سواري راه حل ترافيك تهران و شهرهاي بزرگ كشور نيست اما باز هم اين مسئله از سوي اين دسته از مسئولين مطرح مي شود. حالا به عنوان اولين سوال اين مصاحبه مي خواهم نظر شما را نسبت به اين موضوع بدانم . دوچرخه سواري در شهرهاي بزرگ صنعتي چه ضررهايي دارد آيا مي توان در شهرهاي آلوده مجوز دوچرخه سواري را به عنوان راه حل مشكل ترافيك صادر كرد شايد اين دسته از مسئولين با اعلام نظر متخصصين امثال شما متوجه بشوند كه چقدر حرف و طرح و نظريه غيرعلمي و غيرمنطقي مي دهند و مردم را بيشتر از اين با حرفهاي ناپخته خود عصباني نكنند.
دوچرخه سواري براي هر سني مناسب نيست . براي بيمار قلبي ضرر دارد. فردي كه عروق قلبش گرفته دردهاي آنژين قلبي دارد به اين فرد نمي توان گفت كه با دوچرخه برو سركار و برگرد خانه . به اين آدم نمي توان گفت كه بيا سوار دوچرخه شو تند هم بران و ركاب بزن . از سر بالايي هم برو. سكته مي كند مي افتد و مي ميرد. يا اينكه ما به مردم بگوييم بياييد در هواي آلوده دوچرخه سواري كنيد. اين كار غلط است و ضرر دارد. در هواي آلوده ما پزشكان توصيه مي كنيم كه افرادي كه داراي بيماري قلبي هستند زنان حامله و بچه هاي خردسال و نوجوان حتي از منازلشان بيرون نيايند آنوقت مسئولين مي آيند مي گويند مردم دوچرخه سوار شوند! مسلما اين نتيجه معكوس مي دهد. دوچرخه سواري خوب است اما در هواي خوب و سن مناسب و زمين مخصوص دوچرخه سواري به عنوان ورزش ديده مي شود نه وسيله رفت و آمد . به يك پيرمرد 70 80 ساله كه نمي توان گفت بيا و با دوچرخه برو سركارت و يا با دوچرخه كارهاي ضروري زندگيت را انجام بده . نه تنها دوچرخه سواري بلكه حتي شنا هم بايد با شرايط انجام شود. شنا در استخرهايي كه كلر زياد مصرف مي كنند ضرر دارد. اكثر استخرهاي ايران غير استاندارد است بخصوص از نظر كلرزدايي . بوي كلر و كلرزياد استخرها مسموميت مي آورد. ريه را ناراحت مي كند. اختلال خوني ايجاد مي كند.
آقاي دكتر حالا كه بحث شنا شد يك سوالي در باره حمام سونا بكنم . برخي از پزشكان حمام سونا را منع مي كنند و مي گويند براي قلب و سلامتي انسان مضر است نظر شما چيست
سونا نه ورزش است و نه به درد سلامتي مي خورد. متاسفانه دولت و مسئولين ورزشي كشور به سونا به عنوان يك ورزش نگاه مي كنند و باشگاه هاي رسمي تحت عنوان حمام سونا و بخار و جكوزي مجوز داده مي شود. انسان در سونا بر اثر عرقي كه مي كند مواد الكترولايت از دست مي دهد كه اينها به تنهايي براي سلامت انسان مشكلات ايجاد مي كند عرق زياد كردن باعث دفع نمك بدن مي شود. بي آبي و غلظت خوني ايجاد مي كند. سونا را ما به عنوان ورزش تلقي نمي كنيم . سونا يك چيز تفنني است براي عده اي آدم بيكار كه بروند و حرفهاي بي ربط بزنند.
پس چرا الان مسئولين ورزشي كشور به سونا به عنوان يك ورزش نگاه مي كنند و باشگاه هاي مخصوص سونا و سونابخار و جكوزي با مجوز رسمي سازمان تربيت بدني جمهوري اسلامي ايران مشغول به كار مي شوند. جوان ما وقتي مي بيند كه يك باشگاه تحت عنوان سونا و حمام سونا و جكوزي باز شده و آرم تاييد رسمي نهاد رسمي تربيت بدني را دارد مي رود و به چنين كارهاي غيرعلمي و غيرمنطقي عادت مي كند. وابسته مي شود. چرا مسئولين امر به اين نكات توجه نمي كنند
اين موضوع به من مربوط نمي شود. اما من به عنوان يك طبيب مي دانم كه سونا به تنها ورزش نيست بلكه براي افرادي كه غلظت خون دارند كم آبي بدن دارند اختلال الكتروليت هاي بدن دارند به هيچ عنوان خوب نيست .
در پزشكان متخصص قلب مرسوم است كه براي بيماران خود تست ورزش و اكو مي دهند از طرفي بسياري از بيماريهاي به ظاهر قلبي ريشه در ناراحتي هاي گوارشي دارد. بويژه كه مردم ايران اخيرا دچار رژيم هاي بدغذايي و پرخوري شده اند. نظر عموم پزشكان متخصص قلب اين است كه بخش عمده اي از بيماريهاي قلبي ريشه در بيماري هاي گوارشي دارد چرا در كنار تست ورزش و اكو دستور اندوسكوپي داده نمي شود تا بيمار تكليف قطعي خود را بداند
مشكل قلبي يك چيز است اختلالات هاضمه و اختلالات عصبي كه باعث مي شود علائمي از طپش قلبي بدهد چيز جداگانه ايست . كسي كه مي آيد با علائم بيماري قلبي و به ما مي گويد طپش دارم يك سري آزمايشاتي بايد انجام بدهيم براي تكميل اين آزمايشات ما معمولا الكتروكارتوگرافي مي كنيم اگر بيمار قلبي واقعا علائمي نشان بدهد براي تكميل آن تست ورزش و اكو مي دهيم . البته اين دو تست را هم نبايد براي همه بيماران داد. امروزه تست ورزشي و اكو يك تجارت شده است .
هر مريضي را لازم نيست اكو بكنند. آمديم همه اين كارها را انجام داديم و جواب سلامت بيمار از نظر قلب آمد. بعد بايد برويم سراغ دردهاي خارج از قلب . استرس ها مي توانند ايجاد طپش قلب بكنند. شعري هم داريم كه مي گويد : از پريدن هاي رنگ و از طپيدنهاي قلب عاشق بيچاره هر جاهست رسوا مي شود. اين آدم بيمار قلبي نيست اين به دليل هيجان است . ممكن است يك بيمار نفخ شكم داشته باشد. نفخ معده فشار به قلب وارد مي كند و طپش قلب ايجاد مي كند. تازه بابت هر طپش قلب كه ما نبايد آندوسكوپي كنيم و مريض بيچاره را به هزينه و خرج و مخارج بيندازيم و مگر قديم اين مسائل بود خيلي هم خوب مردم معالجه مي شدند.
اين غذاهاي جديد مثل چپيس و پفك و شيريني هاي صنعتي چقدر براي قلب مضر است
به طور كلي اين مواردي كه اسم برديد چيپس پفك ... براي قلب مضر است . نوشابه ها هم براي قلب به شدت ضرر دارند. اجداد ما آب چشمه مي خوردند به جاي نوشابه هاي سمي نوشابه دوغ مي خوردند پياده روي مي كردند خيلي هم خوب عمر مي كردند. تمام اينها مضر است . چيپس و پفك مواد رنگي دارد.
روغنهايي دارد كه باعث ازدياد كلسترول و تجمع چربي در رگها مي شود و خود اينها گرفتگي عروق ايجاد مي كند و ضايعاتي در بدن ايجاد مي كند كه غيرقابل جبران است به هيچ وجه توصيه نمي كنيم كه مردم از چيپس و پفك استفاده كنند. عده اي با جان مردم بازي مي كنند تا به پول و ثروت برسند.
چرا دولت ها از توليد چنين محصولاتي جلوگيري نمي كنند
از دولتمردان بپرسيد. از اين چراها زياد است . شما به من بگوييد چرا طبيعت ما اينقدر آلوده شده است . چرا رودخانه هاي ما اينقدر آلوده شده اند چرا مردم بسيج نمي شوند تا حداقل ماهي يك بار رودخانه ها را پاكسازي كنند چرا سازمان بسيج مردم را براي اين پاكسازي ها بسيج نمي كند در مشهد مناطقي مثل شانديز و طرقبه داريم يك بازديدي از رودخانه هاي منطقه شانديز و طرقبه داشته باشيد پر از زباله و كثافت و آشغال است . چرا پاكسازي نمي شوند
حالا كه بحث زباله را مطرح كرديد يك سوالي در همين زمينه بكنم . به نظرم در مشهد تعداد گربه ها بيشتر از ساير شهرهاي كشور است . چرا
به نكته خيلي خوبي اشاره كرديد. دقت خوبي داريد. بله در مشهد گربه زياد است . مردم زباله ها را بدون استفاده از كيسه زباله مي گذارند كنار كوچه و خيابان گربه ها مي آيند به هواي زباله ها. اينها زاد و ولد مي كنند و هر روز به تعدادشان افزوده مي شود. خدا مي داند چقدر بيماريهايي در مشهد به خاطر همين گربه ها پيش بيايد. بسياري از بيماريها از طريق گربه به انسان منتقل مي شود. توكتوپلاسما بيماري است كه از طريق گربه به انسان و سرايت مي كند و باعث كوري چشم مي شود. مسئولين مشهد بايد هم زباله ها را جمع كنند و هم گربه ها را معدوم كنند. به مردم بايد آموزش بدهند.
اما در مشهد سگ ديده نمي شود. چرا آنهايي كه سگها را معدوم مي كنند نمي توانند گربه ها را معدوم كنند
بازهم به نكته خوبي اشاره كرديد. مسئولين شهر مشهد به فكر معدوم كردن گربه ها نيستند. بله . درست فرموديد سگ در فرهنگ مردم مشهد نجس است .ولي توجه نمي شود كه در ميان حيوانات آلوده فقط سگ نيست كه نجس و آلوده است . حيوانات ديگري هم هستند كه نجس و آلوده هستند. گربه ها باعث بيماري « شيارديا » مي شود. باعث بيماري توكتوپلاسما مي شود. بيماري ويروسي مي آورد. اسهالهاي مختلف ايجاد مي كند. ضايعات پوستي مي آورد. زگيل مي آورد. باعث بيماري گريف دوشا كه يك نوع بيماري است مي شود. سگ هم همين طور. منتهي خوشبختانه سگ را به دليل بيماري سالك كه در مشهد بوجود آورد شهرداري و محيط زيست مشهد معدوم كردند. به مشكل گربه ها در مشهد توجه نمي شود و روز به روز هم بيشتر مي شوند. اين نكته مهمي است . شهرداري وظيفه دارد كه در اين زمينه اقدام بكند. گربه ها مي توانند بيماري توكتوپلاسما ايجاد كنند. اگر زن حامله اين بيماري را از طريق گربه بگيرد بچه نابينا به دنيا مي آورد. جالب است براي من كه مسئولين مشهد اصلا به فكر اين موضوع نيستند.
روغنهايي كه براي قلب مضر هستند چه نوع روغنهايي هستند
روغن هايي كه اشباع شده و جامد باشند براي قلب مضر است . روغن مايع بايد استفاده شود . 3 تا روغن خوب است كه براي قلب مفيد است . روغن آفتابگردان روغن ذرت و روغن زيتون .
منهاي چيپس و پفك و نوشابه ها كه فرموديد براي قلب مضر هستند چه غذاهايي براي قلب ضرر دارند غداهاي مضر براي قلب چه غذاهايي هستند
اصولا انسان بايد گياهخوار باشد. از گياه بيشتر استفاده كند. گوشت و گوشتخواري اصولا براي قلب خوب نيست . مخصوصا گوشت قرمز.
برخي از مردم كه رعايت مي كنند و گوشت كمتر مصرف مي كنند مورد تمسخر قرار مي گيرند و با تعجب به آنها گفته مي شود كه بايد گوشت زياد خورد چرا كه بدن به پروتئين نياز دارد...
اين دسته از افراد نادان هستند. عوام هستند. ناداني افراد است كه تمسخر مي كنند. روال گذشته اين بوده و آينده هم اين خواهد بود. متاسفانه فرهيختگان در اقليت بوده و هستند و فرومايگان در اكثريت . هميشه اين تمسخر وجود داشته است . عرفاي قديم هر 40 روز يك بار گوشت مي خوردند. گوشت را به مقدار خيلي كم بايد خورد. پروتئين بدن را مي توانيد از چيزهاي بهتري بگيريد. بادام گردو حبوبات اينها تامين كننده پروتئين بدن هستند. گوشتخواري در ايران جزو تجملات و تفاخرات شده است . در كشورهاي پيشرفته دنيا ديگر مردم اينقدر گوشت نمي خورند. سبزي گياه ميوه مي خورند. حبوبات مي خورند. پرخوري ندارند.
در ايران مردم از نظر غذايي اسراف زياد دارند. گوشتخواري سلامت فرد را به خطر مي اندازد. سلامت فرد هم به خطر بيفتد عوارض زيادي دارد. اول اينكه آدم ناسالم براي وطنش نمي تواند كار بكند. شما سلامتي نداشته باشيد كار نمي توانيد بكنيد. دوم اينكه اقتصاد مملكت به خطر مي افتد. خودش كه كار نمي تواند بكند هيچ بايد دولت كلي هم خرج دارو درمانش بكند. دوم اينكه سلامت رواني گرفته مي شود. فردي كه سالم نيست حوصله ندارد. افسرده است . مشهور است كه افسرده دل افسرده كند انجمني رالله مي رويد اداره آقا پست ميز كارش نشسته است به جاي اينكه با لبخند و با خوشرويي جواب شما را بدهد با روحيه شادكارتان را جواب بدهد منگ است افسرده است . اينقدر خورده است كه منگ است .
كله پاچه جگر گوشت دل و قلوه و اينها كلسترول را بالا مي برند كلسترول بالا چربي بالا اسيداوريك بالا بي حوصلگي مي آورد. كارمند حوصله نمي كند جواب ارباب رجوع را بدهد. اينها عوارض گوشتخواريها و پرخوريها است . يك دايره و چرخه معيوب در كشور ايجاد مي شود. كارمند دولت جواب ارباب رجوع را نمي دهد ارباب رجوع ناراضي از دستگاه دولت بيرون مي رود عقده اي مي شود و به وطن و دولت خود پشت مي كند. اينها همه از جمله عوارض ناسالم بودن جامعه است . اينكه مي گوئيم مردم چيپس و پفك و نوشابه اصلا مصرف نكنند و يا گوشت كمتر بخورند به خاطر همين عوارض است . جامعه ناسالم مي شود. جامعه ناسالم كشور را به خطر مي اندازد. اين عصباني به آن مي پرد آن عصباني به اين مي پرد. چرخ مملكت خوب نمي چرخد چوب لاي چرخ مي گذارند. چرا براي اينكه حوصله ندارد. عصبي است . چرا براي اينكه سيستم بدنش سالم نيست .
آقاي دكتر كساني كه دچار بيماري گرفتگي عروق هستند آيا اين افراد با رعايتهاي بهداشتي و غذايي مي توانند سلامتي خود را به دست بياورند يا بايد حتما عمل جراحي شوند
سوال خيلي خوبي كرديد. جراحي فقط زماني بايد انجام شود كه به بن بست رسيده باشيم . ما ساليان سال طبابت مي كرديم و جراحي هم نمي كرديم . من 71 سال سن دارم و از سال 1340 شمسي دارم طبابت مي كنم . با رژيم خوب و داروي خوب مي توان گرفتگي عروق را برطرف كرد. مخصوصا در سنين بالاتر. خداوند در طبيعت همه نعمت ها را به ما عطا كرده است . بچه وقتي در رحم مادر است عروق جنيني دارد. وقتي پا به عرصه وجود مي گذارد عروق جنيني كار نمي كند در طول زمان هر چقدر سن انسان بيشتر مي شود يواش يواش در سن بالا عروق هايي كه بسته بوده براي جبران عروق هاي ديگر كه دارد تنگ مي شود اين عروق باز مي شود. در اثر ورزش هم اين عروق باز مي شوند. بنابراين در سنين بالا عروق هاي جنيني شروع مي كنند به باز شدن .اگر به بيمار رژيم خوب بدهيم دستور ورزش بدهيم قطعا به سلامت مي رسد.
پس چرا پزشكان امروز عمل هاي گرفتگي رگ به وفور انجام مي دهند عجله دارند براي عمل كردن مريض ...
چراهاي شما جواب ندارد. من جواب نمي دهم . به من مربوط نيست . جراحي هاي قلب و عروق در ايران بيشتر از اروپا است . بسياري از اين جراحي ها اصلا لازم نيست . بسياري از اين بيماري ها با رژيم غذايي و دارويي درمان مي شود. با رژيم غذايي و دارويي مي توان رگ ها را باز كرد. جراحي فقط در صورت پيشرفت بيماري مجاز است . متاسفانه پورسانت هايي كه برخي پزشكان از بيمارستانهاي خصوصي مي گيرند باعث افزايش جراحيهاي غيرضروري شده است .
چرا در كشورهاي اروپايي و آمريكايي كه نظام فاسد سرمايه داري حاكم است پزشكان چنين رفتارهايي را ندارند اما متاسفانه در ايران عده اي از پزشكان به شدت تاجر و دلال و پورسانت گير آن هم به قيمت جان بيماران شده اند
يك بار گفتم من جواب اين چراهاي شما را نمي دهم . به من مربوط نيست .
بيماري قلبي شايع در منطقه خراسان چيست
در زمان قديم در خراسان روماتيسم قلبي شايع بود. در حال حاضر بيشترين بيماريها بيماريهاي كرون يا عروق قلب است . اين هم به علت عدم تحرك و پرخوري و بدخوري است . يكي ديگر از عواملش استرس هاست .
آقاي دكتر در باره استرس به زبان ساده و مردم فهم توضيحات بيشتري بدهيد.
نگراني هاي بيخودي عصبانيت هاي بيخودي اگر از من بپرسيد مي گويم به دليل عدم گذشت مردم است . مردم بخشش را فراموش كرده اند. مي گويند به نام خداوند بخشنده مهربان . مي گويند بسم الله الرحمن الرحيم اما غافل از اين هستند كه اگر خداوند بخشنده است قسمتي از روح خودش را در انسان دميده است . پس انسانها هم بايد مثل خدا بخشنده باشند. گذشت هم داشته باشند. بخشش به انسان آرامش مي دهد. وقتي آرامش داشته باشيد استرس و اضطراب و نگراني نخواهيد داشت .
منظور صريح شما اين است كه برخي از مردم حتي بسم الله الرحمن الرحيم شان هم شعار و دروغ است
متاسفانه اين طور است . اگر راستش را بخواهيد مردم ما خيلي تظاهر مي كنند. خداوند تظاهر را دوست ندارد. من اين مثال را هميشه براي شاگردانم زده ام . بايد انسان عشق به هستي داشته باشد. انسان اگر عشق به هستي داشته باشد دچار استرس نمي شود. يعني اگر تو از خانه ات بيرون مي آيي درختي را مي بيني كه شاخه اش به چشمت مي رود به اين كار نداشته باش . نگاه كن ببين اين درخت به آب نياز دارد يا نه . اگر خشك بود آب بده . بواش يواش اين شاخه بالا مي رود و سايه اش روي سرت مي افتد. به اين مي گويند عشق به هستي . عشق به هستي يعني راننده اتومبيل در خيابان ملاحظه كند و راه را براي عبور يك دانش آموز يا سالخورده باز بگذارد. چنين راننده اي هيچ گاه دچار استرس نخواهد شد. انسان بايد گذشت داشته باشد. خداگونه زندگي كند. مهربان باشد. دنيا آئينه است . تمام اين بي گذشتي ها و نامهربانيها به خود آدم برمي گردد و نگرانيها و استرس ها زياد مي شود. امروزه ايمان به خدا كم شده است .
يكي از عوامل بيماريها قلبي دخانيات است . مصرف سيگار يكي از عوامل بيماريهاي قلبي است . نظر شما چيست
دخانيات سم است . من نمي دانم چرا مراجع عظام دخانيات را حرام نمي كنند. متاسفم . دخانيات و مواد مخدر بايد حرام اعلام شود.
يعني توصيه و پيشنهاد كارشناسي شما اين است كه مراجع عظام روي اين نكته بررسي كنند و دخانيات و مواد مخدر را حرام اعلام كنند
صد در صد جايي كه شما نشسته ايد خدا رحمت كند 40 سال پيش من اوايل مطب باز كرده بودم و تازه هم از فرنگ آمده بودم حضرت آيت الله ميلاني آيت الله سيدهادي ميلاني مرجع تقليد بودند. عالم طراز اول بودند. ايشان آمدند مطب من . ويزيت نگرفتم . يك 5 ريالي تبرك به من دادند كه آن 5 ريالي را هنوز هم دارم و يادگاري نگه داشته ام . ايشان سيگار مي كشيد من گفتم : حضرت آيت الله سيگار براي شما بد است . چون ريه و قلبتان بداست . با لهجه آذري به من گفتند : جوان مي داني چه به من مي گويي
عين اين جمله هنور در گوشم است . جوان مي داني چه مي گويي من چون جوان بودم و ارادت هم به روحانيت و ايشان داشتم فكر كردم خداي ناكرده اسائه ادبي كرده ام . به ايشان گفتم : من چيز خلافي نگفتم . اسائه ادبي نكردم . ايشان گفتند : نه تو گفتي سيگار براي من بد است . واي بر من كه سيگار بر من حرام شد. بله افرادي كه مي فهمند اينطور رفتار مي كنند.
سيگار ترياك مشروبات الكلي همگي براي بدن ضرر دارند. يكي قلب را از بين مي برد و ديگري مغز را. از من مي آيند سوال مي كنند كه ترياك براي قلب خوب است يا نه خير ترياك براي قلب مضر است . بسياري از ترياكي ها در خواب و بي سر و صدا فوت مي كنند. چون ترياك درد را ساكت مي كند اما معالجه نمي كند. ترياك يك مسكن است و انسان را لاقيد و بي غيرت مي كند. صريح تر از اين نمي توانم حرف بزنم . قديمي ها كه ترياك مصرف مي كردند به خاطر اين بود كه دارو و در مان نداشتند. درد داشتند درمانگاه و بيمارستان نبود. روستاها در قديم امكانات نداشتند مجبور بودند براي ساكت كردن درد ترياك مصرف كنند. اما الان روستاها از شهرها چيزي كمتر ندارند و پيشرفته شده اند. يك زماني ترياك مي دادند و شيره اش را مي خريدند. سياستهاي استعماري و انگليسي بود. اين هم نوعي جنگ بود. جنگ كه حتما نبايد با اسلحه باشد. دشمن گاهي با ترياك به جنگ يك ملت مي آيد. جنگ با چيزهاي زياد ديگري هم مي تواند آغاز شود. اگر فرهنگ و اقتصاد كشور سامان بگيرد ترياك و ترياكي ريشه كن مي شود. فقر فرهنگي و فقر مادي پدر جنايت هستند. اين دو در كشور ريشه كن شود مشكلات ما حل مي شود.
پزشكي قديم و پزشكي جديد تفاوتهايي دارند. به نظر شما محاسن و تفاوتهاي اين دو دوره پزشكي چيست
در پزشكي قديم سنتهاي ملي بسيار رعايت مي شد. پزشكي قديم خيلي انساني بود. پزشكان نسل ما رعايت حال بيمار را مي كردند. از بيماران بي بضاعت ويزيت نمي گرفتند و اصلا سنت بوده و هست كه پزشكان با اخلاق از بيماران بي بضاعت ويزيت نمي گيرند. برخي از پزشكان شبهاي جمعه براي خيرات پدر و مادر و امواتشان ويزيت رايگان مي كردند.
در درمانگاه هاي مناطق فقيرنشين حضور پيدا مي كردند و رايگان بيمار درمان مي كردند. متاسفانه نسل جديد پزشكي كمتر از اين كارها مي كنند. طب امروزي از اين حالت خارج شده است . از اخلاق پزشكي عقب مانده است . از انسانيت دور شده است .
به نظر شما يكي از عواملي كه پزشكان امروز ما نسبت به بيمار و ارزشهاي اخلاقي پزشكي بي احساس و بي تفاوت هستند آموزشهاي دانشگاهي نيست آيا ضعف آموزشهاي دانشگاهي باعث نشده پزشكان از اخلاق دور شوند و مثل پزشكان قديم نباشند
بله بله براي اينكه در دانشگاه هاي پزشكي ما درست درس اخلاق داده نمي شود. تظاهر و شعار زياده شده اما در عمل خبري از اخلاق و انسانيت و ارزشهاي اخلاقي نيست . درگذشته اين طور نبود. پزشكان قديم پاي بند اصول شرع و اخلاق بودند.
آيا مي توانيد يكي دو نمونه از پزشكان بااخلاق را مثال بزنيد
بله . يكي از اين نمونه ها مرحوم آقاي دكتر پرتوي بود كه اواخر تابستان امسال فوت كردند. ايشان نمونه اي از انسان و اخلاق پزشكي بود. ايشان بنيانگذار مامايي و طب زنان دانشكده پزشكي مشهد بودند. نمونه اي از اخلاق بود. مرحوم دكتر پرتوي اصلا به پول توجه نداشت . از بيمار پول اضافه نمي گرفت . از بي بضاعت ها پول نمي گرفت . ساعت كار برايش مطرح نبود.
در مدتي كه طبابت مي كنيد مورد مشورت مسئولين استان قرار گرفته ايد چه قبل از پيروزي انقلاب اسلامي و چه بعد از پيروزي انقلاب اسلامي
قبل از پيروزي انقلاب اسلامي در مورد شيوع بيماري سالك در استان و سگهاي ولگرد مورد مشورت قرار گرفتم . با استاندار وقت مذاكره كردم . خانه مان در كوه سنگي مشهد بود. در آن منطقه بچه ها خيلي سالك مي گرفتند. بيمارستاني كه كار مي كردم بيمارستان كارگري بود و بچه هاي آنها زياد سالك مي گرفتند. بحث معدوم كردن سگها پيش آمد. استاندار وقت مي گفت : انجمن حمايت از حيوانات اجازه نمي دهد سگها را معدوم كنيم . گوش نكردند. هيچ اقدامي نكردند. من ديدم بچه هاي كوچك خيلي سالك مي گيرند. كيست هاي ايداتيك بود كه مربوط به همين سگهاي ولگرد بود كه ايجاد شد. چند بيمار روستايي به من مراجعه كردند و ناراحت بودند. ديدم استاندار و استانداري توجه نمي كند. رفتم شهرداري و سراغ كسي را كه سگ مي كشت را گرفتم . آقايي را به من نشان دادند. با او آشنا شدم و از او خواستم به مطب من مراجعه كند . شب آمد مطب . گفتم : سگها را چگونه مي كشي گفت : شهرداري بابت كشتن هر سگ 21 تومان به من مي داد. حالا نمي دهد و مي گويند انجمن حمايت از حيوانات اين كار را ممنوع كرده است . گفتم : بيا با من برويم در محلات من بابت هر سگ 5 تومان به تو مي دهم و تو اين سگها را معدوم كن . 5 تومان در آن زمان پول زيادي بود . ولي من در آن زمان براي ريشه كني سالك اين مايه را گذاشتم . همسر من كانادايي الاصل است . او هم در اين زمينه مايه گذاشت و همكاري بسياري كرد . ما از 12 شب به بعد با كمك سم سگها را معدوم كرديم . من از اين كارم بسيار خرسندم . سالك ها كم شد و در واقع ريشه كن شد. متاسفانه دولتمران گاهي به طرحها و برنامه هاي علمي و منطقي گوش نمي كنند.بها نمي دهند. در شرايط حاضر هم علاقه دارم با مسئوليني كه درباره محيط زيست موظف هستند مذاكره داشته باشم . زباله ها در محيط زيست استان هشدار دهنده است . دشمن خاك عزيز وطن ما زباله ها هستند. دشمن حتما دشمن مهاجم و خارجي نيست . زباله ها هم دشمن خاك وطن هستند. متاسفانه مسئولين نسبت به آلودگي محيط زيست كم توجه هستند.
از شما قديمي تر و پيشكسوت تر در جامعه پزشكي مشهد و جود دارد
بله آقاي دكتر رادپور. دكتر مصدق و چند نفر ديگري هستند رفقاي ما رفتند. روبار سفربند كه ياران همه رفتند...
ضعف هاي پزشكي و بيمارستاني استان چيست
كم توجهي وجود دارد. به مشكلات دانشجويان توجه نمي شود. شعار و تظاهر را كم كنند. كيفيت و محتواي كار را بالا ببرند.
بيمار عجيب و غريب داشته ايد
من در حاشيه طبابت خودم گاهي به ماوراالطبيعه كشش داشته ام . دوره هاي هيپنوتيزم ديده بودم . چه در ايران و چه در كانادا كه دوره فوق تخصص مي گذراندم . تحقيقات داشتم . جزو انجمن هيپنوتيزم بودم . از نظر درماني گاهي با بيماران از طريق ماوراالطبيعه و هيپنوتيزم ارتباط مي گرفتم و براي درمان كمك مي كردم . اين موضوع به چند سال پيش بر مي گردد . حداقل 20 سال پيش پيرزني آمد مطب من دستش حالت فلجي داشت و دخترش مي گفت : ساليان سال است كه مادرم دستش را نمي تواند تكان بدهد و فلج شده است .
يك مشت هم پرونده پزشكي همراهش بود كه پزشكان متخصص رجوع كرده بودند. به تهران و نزد پزشكان متخصص هم رفته بود. به عنوان فلج تحت معالجه قرار گرفته بود. سي تي اسكن كرده بودند و در نهايت يك نفر به او گفته بود برو پيش دكتر ناظم . من وقتي تمام مدارك پزشكي اين بيمار را بررسي كردم ديدم مداركش علائم بيماري نشان نمي دهد. خوب است . هر كس نسخه و دوايي داده بود و واقعا هم دستش تكان نمي خورد و خودش مي گفت : 8 سال است كه دستم از كار افتاده و فلج است . من همين طور كه بيمار روي تخت خوابيده بود و داشتم معاينه اش مي كردم يك باره دلم خواست كه او را هيپنوتيزم كنم . حالتي به من دست داد. كساني كه در ماوراالطبيعه كار نكرده باشند نمي توانند بفهمند اين حالت يعني چه . در همان حالت بيمار را به خواب مصنوعي و هيپنوتيزم بردم . در عين حال كه بيمار خواب بود دستش را بالا آوردم و شروع كردم به تكان دادن دست . دستي كه مي گفت 8 سال است تكان نمي خورد آمد بالا و حركت كرد. وقتي دست بيمار حركت داده شد و بالا و پايين آمد دخترش كه كنار دست من و در بالين مادرش ايستاده بود بهت زده شد.
همان طور كه دست را بالا نگه داشته بودم مريض را از خواب بيدار كردم و گفتم : مادر ببين دستت خوب است بلند شو برو. هر دو خوشحال و بهت زده رفتند بيرون از مطب .هنگام خداحافظي به آنها گفتم : ننه جان به من حالت را خبر بده . خودم هم رفتم تو فكر. من خيلي هيپنوتيزم كرده بودم . البته حالا كمتر كار مي كنم . چنين مسئله اي را برخورد نكرده بودم . خودم هم به فكر فرو رفتم كه چطور مي شود چنين عملي انجام شود. مسائلي هست در ماوراالطبيعه كه ديگر جزو طبيعت نيست . انسان نمي داند چرا چنين اتفاقاتي مي افتد. چندين روز به فكر فرو رفته بودم . منتظر بودم كه اين زن بيايد و او را دوباره ببينم . ساليان سال گذشت . تا اينكه 6 7 سال بعد از آن ماجرا يك روز ديدم پيرزني وارد شد با دو نفر ديگر وقتي در اتاق من را باز كرد خيلي خودماني با من حرف زد. قربون صدقه من مي رفت . حالت چطوره و... من او را به جا نمي آوردم . او گفت : ننه جان مثل اينكه من را نمي شناسي من همون بيماري هستم كه تو معجزه كردي دستم را بالا كردي و من خوب شدم تا اين حرف را زد من گفتم : مادر تو 7 8 سال است نيستي من دنبالت مي گشتم . گفت : ننه جان من براي تو از روستاي طرق خيلي مريض مي فرستم . به مردم گفته ام برويد پيش دكتر ناظم . اين از خاطرات جالب من است .
آن لحظه اي كه تصميم گرفتيد روي اين بيمار هيپنوتيزم انجام دهيد. تشخيص تان چي بود
هيچي . نمي دانم چه شد. هنوز هم نمي دانم . البته ماهيستري داريم بيمار هيستري كسي است كه خودش را بيمار وانمود مي كند. كسي كه 8 سال است دستش را تكان نداده ولو بيمار نباشد اگر مفصلي 8 سال تكان نخورد . آن كلوز مي شود و نمي تواند تكان بدهد . البته در دنياي معنويت و ماورالطبيعه مسائلي پيش مي آيد كه ما نمي دانيم .
حالا كه بحث معنويت و ماورالطبيعه پيش آمد بفرمائيد آيا بيماراني در اين زمينه هم داشتيد كه خاطره آن در يادتان مانده باشد.
بله دختر بچه ايي بود به اسم نرگس . قبل از پيروزي انقلاب اسلامي بيمار من بود. نرگس رماتيسم قلبي داشت . وضع قلبش خيلي بدبود. آمد پيش من . دارو به او دادم . در نارسايي هاي پيشرفته قلبي وقتي دريچه قلب گشاد مي شود درمان به مشكل مي افتد. من به درمان بيمار ادامه دادم .
چند سال بعد از پيروزي انقلاب اسلامي نرگس آمد پيش من . دختر جا افتاده اي شده بود. معاينه اش كردم . هيچ عارضه قلبي در نرگس مشاهده نكردم . از خودش پرسيدم . با لهجه شيرين مشهدي گفت : من زماني كه توسط شما معالجه مي شدم يك شب خواب ديدم كه امام رضا (ع ) مرا شفا داده است . به همين دليل ديگر پهلوي شما نيامدم . من مجددا و به طور جدي تر او را معاينه كردم و علائمي از بيماري قلبي در نرگس نديدم . از اين نمونه ها زياد دارم . چي ميشه چرا ميشه من نمي دانم
شما از سال 1340 شمسي داريد طبابت مي كنيد . از پزشكان سرشناس مشهد بوده و هستيد . بويژه قبل از پيروزي انقلاب اسلامي ما پزشك فوق تخصص قلب كم داشتيم خيلي نادر بودند. قطعا مقامات رسمي استان و كشور براي معالجه پيش شما مي آمدند. استاندار مقامات كشوري و لشگري و... مقامات رسمي چگونه پيش شما مي آمدند با طمطراق مي آمدند با غرور و تكبر مي آمدند دردشان را راحت به شما مي گفتند يا نه
تخت من يادگار خيلي از بيماران است . دولتمردان قديم و جديد. اسم نمي برم ولي خودشان مي دانند روي تخت من خوابيده اند و من آنها را معالجه كرده ام . برخي از آنها با سادگي و خضوع و خشوع مي آمدند خيلي ها هم با دبدبه و كبكبه مي آمدند. چه قبل از پيروزي انقلاب اسلامي و چه بعد از پيروزي انقلاب اسلامي . آنهايي را كه غرور داشتند غرورشان را با لبخند مي شكستم . افرادي هم كه با خضوع و فروتني مي آمدند با خضوع و تواضع بيشتري معالجه شان مي كردم . خاطرات زيادي دارم . نمي شود همه خاطراتم را بگويم .
استاد اخلاق پزشكي شما كي بود
مرحوم دكتر سالاري بود. مرحوم دكترپرتوي بود.دكتر علي شهرستاني بود. دست تمام استادانم را در مجالس رسمي مي بوسيدم . خوب يادم هست كه در يك جشن عروسي مرحوم دكتر علي شهرستاني كه پايه گذار دانشكده پزشكي مشهد بود هم در آن مجلس شركت داشت . من در حضور جمع دست مرحوم شهرستاني را بوسيدم . آن موقع من استاد ممتاز دانشكده پزشكي مشهد بودم . يكي از همكاران به من تلفن كرد و گفت : اين كار شما صحيح نبود. تو خودت دانشگاهي هستي استاد هستي . نبايد دست شهرستاني را مي بوسيدي . گفتم : من به اين كار افتخار مي كنم . هميشه دست استادان اخلاق خود را مي بوسيدم . هنوز هم وقتي در بيمارستان اساتيد قديمي و پيشكسوت را مي بينم با كمال خضوع و خشوع دستشان را مي بوسم . مخصوصا اين كار را مي كنم براي اينكه به دانشجويان و ساير اطبا نشان بدهم كه احترام به استاد وظيفه هر شاگردي است . وظيفه هر طبيبي است كه به پيشكسوتش احترام بگذارد.
به دانشجوياني كه فارغ التحصيل شده و مي خواهند حرفه پزشكي را آغاز كنند نصيحت تان چيست
مي گويم وجدان پزشكي را به هيچ قيمتي نفروش . به هيچ قيمتي اگر پزشك وجدان خود را نفروشد همه چيز دارد اگر پزشك وجدانش را به چندرغاز بفروشد همه چيزش را از دست مي دهد. نه شخصيت دارد نه حيثيت دارد نه آبرو دارد و نه هيچ چيز ديگري ....
دشمن خاك عزيز وطن ما زباله ها هستند. دشمن فقط دشمن مهاجم و خارجي نيست . زباله ها هم دشمن خاك وطن هستند. متاسفانه مسئولين نسبت به آلودگي محيط زيست كم توجه هستند
پزشك نبايد وجدانش را به هيچ قيمتي بفروشد. اگر پزشك وجدانش را نفروشد همه چيز دارد. اگر پزشك وجدانش را به چندرغاز بفروشد همه چيزش را از دست مي دهد. نه شخصيت دارد نه حيثيت دارد نه آبرو دارد و نه هيچ چيز ديگري ...
اينكه مسئولين به مردم بگويند براي حل مشكل ترافيك بيائيد دوچرخه سوار شويد كار غلطي است . در هواي آلوده ما پزشكان توصيه مي كنيم كه افراد داراي بيماري قلبي زنان حامله و بچه هاي خردسال و نوجوان و پيرمردان از منازلشان بيرون نيايند آنوقت مسئولين مي آيند مي گويند : مردم دوچرخه سوار شويد!
سونا نه ورزش است و نه به درد سلامتي مي خورد. انسان در سونا بر اثر عرق كه مواد الكترولايت از دست مي دهد كه اين به تنهايي براي سلامت انسان مشكلات ايجاد مي كند. عرق زياد باعث دفع نمك بدن مي شود بي آبي و غلظت خوني ايجاد مي شود
چيپس و پفك مواد رنگي سرطان زا دارند. روغنهايي دارند كه باعث ازدياد كلسترول و تجمع چربي در رگها مي شود و گرفتگي عروق ايجاد مي كند و ضايعاتي در بدن ايجاد مي كند كه غيرقابل جبران است
گوشت و گوشتخواري براي قلب خوب نيست . مخصوصا گوشت قرمز كله پاچه جگر گوشت دل و قلوه و... كلسترول را بالا مي برند كلسترول بالا چربي بالا اسيداوريك بالا بي حوصلگي مي آورد. كارمند دولت حوصله نمي كند جواب ارباب رجوع را بدهد. اينها عوارض گوشتخواري و پرخوريها است
