آينده مذاكرات هسته اي
بسم الله الرحمن الرحيم
ديروز چهارمين دوره مذاكرات هسته اي ايران با مذاكره كننده و نماينده اتحاديه اروپا « خاوير سولانا » آغاز شد. اين مذاكرات قرار است امروز و فردا نيز ادامه داشته باشد.
اين دور از مذاكرات داراي ويژگيهائي است كه مي توان آنرا به دليل برخورداري از همين ويژگيها حساس تر از گذشته دانست . اين ويژگي ها از اينقرارند.
1 ـ طرف اروپائي بعد از دريافت نقطه نظرات جمهوري اسلامي ايران درخصوص ادامه فعاليت هاي هسته اي اكنون بايد پاسخ روشن خود را در اين زمينه كه ميخواهد در چارچوب حقوق شناخته شده اعضاي آژانس براي فعاليت هاي صلح آميز هسته اي موضعگيري كند يا پيروي از اراده غيرقانوني آمريكا را بر مي گزيند ارائه نمايد. طرف ايراني غني سازي صنعتي را حق قانوني خود ميداند و با صراحت اعلام كرده است كه زير بار خواسته هائي از قبيل تعليق نخواهد رفت . اروپائي ها براي رد اين موضع قانوني هيچ حرف منطفي و قابل قبولي ندارند. باتوجه به اين واقعيت طرف اروپائي و مشخصا سولانا در اين دور از مذاكرات چه پاسخي براي مذاكره كنندگان ايراني خواهد داشت
2 ـ بازرسان آژانس بين المللي انرژي اتمي كه در ماه هاي اخير بارها به ايران سفر كرده و سئوالات و به قول خودشان ابهامات موجود را مطرح كرده اند تاكنون هيچ نشانه اي براي اينكه اتهامات آمريكا مبني بر انحراف فعاليت هاي هسته اي ايران به سوي نظامي گري به اثبات برسد نيافته اند. اين واقعيتي است كه بارها مدير كل آژانس به زبان آورده و روز دوشنبه همين هفته درست در آستانه دور جديد مذاكرات ايران و اروپا نيز بار ديگر آنرا تكرار كرده است . هرچند آژانس همواره اين نكته را تكرار مي كند كه هنوز به بعضي سئوالها پاسخ داده نشده لكن عليرغم چنين ادعائي كه به نظر مي رسد نوعي گروكشي سياسي است شخص البرادعي و بازرسان آژانس همواره اذعان مي نمايند كه تاكنون هيچ دليلي براي اثبات اتهامات آمريكا به ايران به دست نياورده اند.
3 ـ فعال شدن دولتمردان فرانسه و همراهي آنها با آمريكائي ها براي وادار ساختن ايران به تعليق واقعه ديگري است كه شرايط زماني را حساس تر ساخته است . رايزني هاي فشرده وزراي خارجه و دفاع آمريكا با مسئولان روسي و سفر ساركوزي رئيس جمهور فرانسه به مسكو بخشي از تلاشهائي است كه آمريكا و دولت جديد فرانسه به موازات همديگر براي پيشبرد اهداف سياسي آمريكا در زمينه پرونده هسته اي ايران بعمل آورده اند. رئيس جمهور جديد فرانسوي متاسفانه اكنون جاي « بلر » نخست وزير سابق انگليس را كه نمايندگان مجلس انگليس وي را « سگ دست آموز بوش » ميناميدند گرفته و درحال بي اعتبار كردن فرانسه مي باشد.
4 ـ ولاديمير پوتين رئيس جمهور روسيه درعين حال كه اختلاف نظرهائي با آمريكائي ها در زمينه مسائل فيمابين دو كشور دارد و استقرار سپر موشكي آمريكا در اروپا حساسيت وي را افزايش داده و او مواضع تندي عليه دولت آمريكا اتخاذ كرده لكن تجربه نشان داده است كه روسها براي حل مشكلات خود همواره اين آمادگي رادارند كه با آمريكائي ها معامله كنند و در اين معامله طرف هاي ديگر را قرباني نمايند. هر چند وجود ايران مستقل در منطقه و در همسايگي روسها مي تواند بر نظريه پا گرفتن مجدد « روسيه مقتدر » كمك كند لكن روسها نشان داده اند كه در مواقع حساس همواره معامله كردن با رقيب را بر هر چيز ديگري ترجيح ميدهند و البته به نظر مي رسد طبع شخص ولاديمير پوتين نيز بيش از آنكه متمايل به درگيري باشد به حل و فصل مسالمت آميز قضايا تمايل دارد. به عبارت روشن تر رئيس جمهور كنوني روسيه « معامله گري » را بر « درگيري » ترجيح ميدهد. شايد اين خط مشي بجاي آنكه مقتضاي طبع پوتين باشد اقتضاي شرايط روسيه درحال بازپروري شدن بعد از فروپاشي شوروي باشد.
5 ـ گروه مذاكره كننده ايراني نيز در اين دور باتكليف روشن تري پشت ميز مذاكره قرار گرفته است . درست است كه در اين دور هم سرپرستي هيئت مذاكره كننده با لاريجاني است ولي از آنجا كه مسئوليت دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي و پرونده هسته اي به فردي واگذار شده كه با رئيس جمهور كاملا هماهنگ است بطور طبيعي از اين پس قول و قرارهاي مذاكرات از پشتوانه اجرائي مطمئن تري برخوردار خواهد بود.
هرچند خط مشي كلي در زمينه هسته اي زير نظر رهبر معظم انقلاب قرار دارد و مصوباتي كه به تاييد ايشان رسيده باشند اجرا مي شوند لكن با توجه به اهميت فراواني كه چگونگي اجراي مصوبات دارد به نظر مي رسد از اين پس امور اجرائي مسائل هسته اي با هماهنگي و انسجام بيشتري دنبال شود. فلسفه اصلي تغييري كه در مسئوليت دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي پيش آمد و لاريجاني از دبيري اين شورا كنار گذاشته شد نيز همين بود.
اين تغيير البته در سياست راهبردي هسته اي ايران تاثيري ندارد زيرا همانطور كه اشاره كرديم تعيين كننده خطوط اصلي سياست هسته اي رهبر معظم انقلاب هستند. اينكه ايجاد تغيير در شيوه هاي اجرائي آيا در آينده مذاكرات هسته اي تغييري ايجاد خواهد كرد يا نه سئوالي است كه مذاكرات كنوني و آنچه از اين پس پيش خواهد آمد پاسخ آنرا خواهد داد.
