اقتصاد ايران به عقيده بسياري از كارشناسان از قواعد كلي و پذيرفته شده علم اقتصاد چندان پيروي نمي كند و همين نكته اقتصاد
كشورمان را به نمونه درخور تاملي براي بررسي هاي تئوريك تبديل كرده است .
واقعيت آن است كه پيچيدگيهاي فراوان و تاثيرپذيري اقتصاد ايران از عوامل پيدا و پنهان و بي شمار به حدي است كه آن را به يكي از
غيرقابل پيش بيني ترين سيستمهاي اقتصاد جهان مبدل كرده است .
چنين ساختاري آكنده است از پارادوكسها و سئوالات بي پاسخي كه شايد فقط در برابر آن بتوان گفت : « اينجا ايران است با همه
اقتضائات و استلزاماتش » .
در اين نوشتار اشاره اي گذرا خواهيم داشت به 4 مورد از اين نمونه ها
با اين توضيح كه ارائه گزارش عملكرد دولت در سال نخست
برنامه چهارم توسعه بهانه اي شده است براي طرح پرسشهاي چهارگانه در مورد اين برنامه .
شرايط متغير
اهداف ثابت
يكي از شيوه هاي كارآمدسازي برنامه هاي توسعه اي
استفاده از قابليت هاي برنامه ريزي غلتان است كه به برنامه ريزان اين امكان را
مي دهد تا پس از سپري شدن مدت زمان مشخصي از برنامه
با بررسي شراطي اقتصادي
ميزان انطباق پيش بيني هاي صورت گرفته در
زمان تدوين برنامه با واقعيتهاي روز و درصد موفقيت مجريان در تحقق اهداف برنامه
تغييرات لازم را دراهداف
تاكتيكها و راهبردهاي
برنامه ايجاد كنند تا در زمان باقيمانده
برنامه با واقعگرايي بيشتري اجرا شود.
حال با درنظرگرفتن امكان استفاده از چنين روشهايي و بررسي شرايط اقتصادي امروز كشور
اين سئوال پيش مي آيد كه باوجود
تحولات و تغييرات گسترده اي كه در وضعيت اقتصادي ايران چه در زمينه شاخصهاي كمي مانند درآمد حاصل از نفت و چه در حوزه
زيرساختهاي قانوني مانند ابلاغ سياستهاي اصل 44
بوجود آمده است
چرا دردولت حتي صحبت و نشانه اي از تصميم براي ايجاد
تغييراتي در برنامه چهارم توسعه به چشم نمي خورد به عبارت ديگر چرا در اهداف و شاخصهاي مهم برنامه مانند رشد اقتصادي
رشد
ارزش افزوده بخش صنعت
كنترل تورم و رشد نقدينگي كه در برنامه چهارم با استناد به قيمت 28 دلاري براي هر بشكه نفت
تعيين شده
بودند
هيچ تغييري حاصل نمي شود.
در برنامه چهارم قيمت توسعه قيمت متوسط هر بشكه نفت
28 دلار پيش بيني شده و بااين قيمت رسيدن به رشد اقتصادي 8
درصدي به عنوان هدف تعيين شده است
ولي بنا بر آمارهاي موجود متوسط قيمت نفت در سالهاي برنامه چهارم حدود 70 دلار است .
بنابر اين دوباره بايد بر اين سئوال تاكيد كرد كه چرا تغييري در شاخصها و اهداف برنامه ايجاد نمي شود
چالش در تحقق اهداف فعلي
با درنظر گرفتن تمامي توضيحات ارائه شده در پرسش پيشين
برخي منتقدان سختگير و بدبين معتقدند بايد پيش از طرح چنين
سئوالي
پرسيد : اساسا دولت بايد توضيح دهد كه با وجودرشد بي سابقه و چشمگير شاخصهاي درآمدي مانند قيمت نفت
چرا همان
اهداف قبلي برنامه هم محقق نشده است به ديگر سخن اين سئوال خود را به ما تحميل مي كند كه باوجود ناكامي اقتصاد ايران درتحقق
اهداف فعلي برنامه چهارم
چه مجالي براي تغيير و ارتقا اين اهداف باقي مي ماند
برنامه چهارم با اهدافي بلندپروازانه !
رئيس جمهور در حاشيه ارائه گزارش عملكرد اولين سال اجراي برنامه چهارم
اهداف اين برنامه را بسياربلندپروازانه و نشانه
بيگانگي تدوين كنندگان آن با ظرفيتهاي اقتصادي دانست . وي همچنين تصريح كرده است كه تحقق اين اهداف با منابعي كه دراختيار
دولت قرار مي گيرد ميسر نيست و براي نيل به اين شاخصها بايد اعتباراتي بسيار كلانتر دراختيار مجريان قرار داده شود.
حال اين سئوال مطرح مي شود كه اگر دولت
برنامه چهارم را غيرواقع بينانه و دوراز واقعيتهاي اقتصاد كشور برآورد مي كند
چرا تا به
حال اقدامي براي تغيير و يا دست كم تصحيح آن انجام نداده است برنامه چهارم در درون خود مكانيزمهاي روشني براي تصحيح برنامه
تعبيه كرده است و دولت مي تواند بااستفاده از همين روشها
برنامه اي را كه به زعم خود غيرعملي مي داند
به حيطه اجرا و عمل نزديك
كند.
طي مسير 20 ساله در 10 سال
پاسخ به پرسش گذشته زماني دشوارتر مي شود كه در جايي ديگر و زماني ديگر از زبان رئيس دولت شنيده مي شود كه اهداف سند
چشم انداز 20 ساله كشور بسيار پايين تر از سطح توانمنديهاي دولت است . به اعتقاد رئيس جمهور تنظيم كنندگان اين سند بر اساس
توانائيهاي خود و برخي ارتباطات مادي اطراف خودشان سند چشم انداز را تنظيم كرده اند و دولت نهم مي تواند در زمان كمتر از 20 سال
به اهداف آن برسد . در تقابل اين 2 اظهار نظر اين پرسش پيش مي آيد كه دولتي كه توانايي پيمودن راهي 20 ساله را در زماني كمتر از آن
دارد چرا و چگونه دستيابي به اهداف برنامه چهارم را خارج از حد توان خود مي داند يكي از دلايل ترسيم افقهاي نه چندان عالي در سند
چشم انداز
اتكا تدوين كنندگان بر ارتباطات و محاسبات صرفا مادي دانسته شده است بنابر اين نقيض اين گزاره به اين شكل است كه با
تكيه بر ارتباطاتي فرامادي مي توان بر محدوديتهاي مادي و مالي غلبه كرد
پس چگونه است كه تحقق اهداف برنامه ناممكن مي نمايد
سپهر عابدي
*****
فرضيه جنگ سوم جهاني بوش قيمت نفت را از 90 دلار بالاتر برد
|
نظريه جنگ سوم جهاني بوش براي نخستين بار در تاريخ
بهاي هر بشكه نفت در بازارهاي جهاني از مرز 90 دلار
گذشت .
نفت خام پس از آن كه ارزش دلار در برابر يورو باز هم با كاهش مواجه شد
با تداوم نگراني هاي بازار در پي سخنان نسنجيده و
جنگ طلبانه بوش باز هم با افزايش قيمت مواجه شده و اين بار ركورد بي سابقه 90 دلار را از سر گذراند .
بهاي نفت خام سبك شيرين آمريكا وست تگزاس اينترمديت براي تحويل در ماه نوامبر در بازار مبادلات نفتي نيويورك (نايمكس )
در آخرين ساعات كاري بازار به 90 دلار و دو سنت رسيد كه اين ميزان بالاترين قيمت ثبت شده براي نفت از آغاز فعاليت بازار در سال
1983 بوده است .
اين در حالي است كه قيمت ها روز 5 شنبه نيز با افزايشي بيش از دو دلاري باعث نگراني كارشناسان و پيش بيني رسيدن به مرز 90
دلار شده بود.
يك كارشناس ارشد انرژي بين الملل درباره اين اتفاق مي گويد : مسائل مختلف از جمله اظهارات نسنجيده بوش باعث
افزايش قيمت نفد شد.
در همين حال هر بشكه نفت خام برنت درياي شمال براي تحويل در ماه نوامبر در بازار مبادلات نفتي لندن نيز با يك دلار و 47
سنت افزايش قيمت
در سطح بي سابقه 84 دلار و 80 سنت دادوستد شد كه بالاترين قيمت نفت از زمان آغاز فعاليت بازار لندن در سال
1988 بوده است .
افزايش تنش بين تركيه و شمال عراق از ديگر عوامل تاثيرگذار بر موج جديد افزايش قيمت ها اعلام شده بود
هرچند كه برخي
كارشناسان معتقد بودند اين قيمت هاي بالا پايدار نخواهد بود.
بهاي سبد نفتي اوپك از مرز 81 دلار گذشت
دبيرخانه سازمان كشورهاي صادر كننده نفت از افزايش دوباره قيمت و ثبت ركورد بي سابقه جديدي براي بهاي سبد نفتي اين
سازمان بالاتر از 81 دلار خبر داد .
دبيرخانه سازمان كشورهاي صادر كننده نفت (اوپك ) در گزارش جديد خود عنوان كرد كه سبد نفتي اوپك
ـ متشكل از 12 نوع نفت
خام ـ در آخرين روز مورد بررسي به 81 دلار و 9 سنت رسيده كه افزايش 27 سنتي را تجربه كرده است .
قيمت جهاني هر اونس طلا از مرز 771 دلار گذشت
بلومبرگ گزارش داد : كاهش ارزش دلار و افزايش فزاينده قيمت نفت
قيمت جهاني طلا را به بالاترين رقم طي 27 سال اخير رسانده
است .
به گزارش خبرگزاري فارس
هر يورو در برابر 1
4292 دلار آمريكا داد و ستد شد و قيمت جهاني نفت نيز به بيش از 90
02 دلار
رسيده است . قيمت هر اونس طلا نيز در بازار نيويورك براي تحويل فوري با 2
90 دلار افزايش به بيش از 771
10 دلار رسيد . قيمت
طلا ژانويه 1980 ميلادي به بيش از 850 دلار رسيده بود .
قيمت هر اونس نقره نيز با 0
2 درصد افزايش به بيش از 13
83 دلار رسيد . قيمت هر اونس طلا در بازار توكيو براي تحويل در ماه
دسامبر نيز به بيش از 776 دلار رسيد . ارزش دلار در برابر يورو طي هفته گذشته بيش از 0
7 درصد كاهش يافت .
كاهش شاخص سهام در بازارهاي بورس آمريكا
اروپا و آسيا
شاخص سهام در بازارهاي بورس آمريكا ـ اروپا و آسيا و استراليا در پي اظهارات بوش با كاهش روبرو شد.
شاخص سهام در بازارهاي بورس نيويورك و شيكاگو در آمريكا كاهش يافت
گرچه شاخص « نزدك » افزايش نشان داد.
شاخص « داوجونز » در بازار بورس نيويورك در آمريكا با سه و پنجاه و هشت صدم واحد كاهش به مجموع سيزده هزار و هشتصد و
هشتاد و هشت و نود وشش صدم واحد رسيد.
به گزارش پايگاه اينترنتي بي بي سي
شاخص « نزدك » در بازار بورس نيويورك در آمريكا از سوي ديگر با شش و شصت و چهار صدم
واحد افزايش مجموع دو هزار و هفتصد و نود و نه و سي و يك صدم واحد رسيد از طرف ديگر شاخص « اس اندپي پانصد » در بازار
بورس شيكاگو در آمريكا با يك و شانزده صدم واحد كاهش به مجموع يكهزار و پانصد و چهل مميز هشت صدم واحد
رسيد.
همچنين شاخص سهام در بازارهاي بورس اروپا كاهش يافت .
شاخص « فوتسي » در بازار بورس لندن در انگليس با شصت و هشت و سه دهم واحد كاهش به مجموع ششهزار و ششصد و نه و
چهاردهم واحد رسيد.
به گزارش پايگاه اينترنتي بي بي سي
شاخص « دكس » در بازار بورس فرانكفورت در آلمان نيز با شصت و چهار و يك صدم واحد
كاهش به مجموع هفتهزار و نهصد و بيست و يك و چهار صدم واحد رسيد. همچنين شاخص « كك چهل » در بازار بورس پاريس در
فرانسه با پنجاه و يك و پنجاه و شش صدم واحد كاهش به مجموع پنجهزار و هفتصد و شصت و هفت و بيست و چهار صدم واحد
رسيد. شاخص بورس زوريخ در سوئيس نيز با چهل و چهار و سي و سه صدم واحد كاهش به مجموع نه هزار و بيست و هفت و چهل و
هشت صدم واحد رسيد.
شاخص سهام در اكثر بازارهاي بورس آسيا كاهش يافت
گرچه شاخص هاي بورس شانگهاي و هنگ كنگ افزايش نشان
داد.
شاخص « نيكي » در بازار بورس توكيو در ژاپن با دويست و نود و شصت و شش صدم واحد كاهش به مجموع شانزده هزار و هشتصد
و سيزده و چهل و سه صدم واحد رسيد.
از طرف ديگر شاخص بورس سيدني در استراليا با شصت و يك و هفت دهم واحد كاهش به مجموع ششهزار هفتصد و نوزده و سه
دهم واحد رسيد. همچنين شاخص بورس سنگاپور با پنجاه و هفت و هفتاد و هفت صدم واحد كاهش به مجموع سه هزار و هفتصد و
پنجاه و يك و نود و دو صدم واحد رسيد. ضمنا شاخص بورس بمبئي در هند با هفتصد و هفده و چهل و سه صدم واحد كاهش به
مجموع هفده هزار و نهصد و نود و هشت و سي و نه صدم واحد رسيد. شاخص بورس سئول در كره جنوبي نيز با بيست و دو و شصت
و هشت صدم واحد كاهش به مجموع يكهزار و نهصد و هشتاد و دو و چهل و يك صدم واحد رسيد. همچنين شاخص بورس تايپه در
تايوان با بيست و يك و نود و دو صدم واحد كاهش به مجموع نه هزار و ششصد و پانزده و پانزده صدم واحد رسيد.
*****
مديرعامل بانك ملي از موافقت مجلس با افزايش سرمايه بانكها خبر داد
|
بخش اقتصادي : مديرعامل بانك ملي ايران گفت : نظام بانكي كشور براي تقويت جايگاه و نقش آفريني بيشتر در عرصه هاي
داخلي و خارجي نيازمند افزايش سرمايه است .
« علي صدقي » در همايش بررسي عملكرد نيمه اول امسال در جمع مديران ارشد بانك ملي با اشاره به تلاش هاي صورت گرفته به
منظور تحقق افزايش سرمايه بانك ها افزود : خوشبختانه با پيگيري هاي متعدد نظام بانكي در مراكز تصميم گيري كشور مجلس
شوراي اسلامي با افزايش سرمايه بانك ها موافقت كرد.
وي اضافه كرد مجلس با افزايش سرمايه بانك ملي به ميزان 5. هزار ميليارد ريال موافقت كرد كه با احتساب سرمايه فعلي اين
بانك
بانك ملي از لحاظ سرمايه جزو 100 بانك برتر دنيا قرار خواهد گرفت .
مدير عامل بانك ملي ايران در ادامه به عملكرد مثبت اين بانك در سال 1385 كه مورد تقدير مجمع عمومي بانك ها نيز قرار
گرفت اشاره كرد و اظهار داشت : بانك ملي براي كسب سهم بيشتر در نظام بانكي نيازمند روش هاي جديدتر و موثرتر است .
وي با اعلام رضايت استانداران از عملكرد بانك ملي در يك سال گذشته اشاره كرد و گفت : براي بهينه تر شدن فعاليت ها
عملكردها بايد هر روز مديريت شوند و در عين حال صرفا نتايج نبايد بررسي شوند بلكه شيوه هاي مديريتي نيز بايد مورد ارزيابي
قرار گيرند.
مديرعامل بانك ملي ايران در بخش ديگري از سخنان خود پيگيري مستمر و قاطع در خصوص وصول مطالبات معوق و
سررسيد گذشته را خواستار شد و افزود : اصل مهم در وصول مطالبات معوق وجود حساسيت بالا در تمامي كاركنان و پيگيري مداوم
موضوع است .
به گزارش روابط عمومي بانك ملي ايران
وي اضافه كرد : بايد به متقاضيان منابع مالي كه بدهكار هستند اين اطمينان خاطر داده
شود كه در صورت تسويه بدهي خود منابع لازم در اختيار آنها قرار خواهد گرفت .
*****
اخبار كوتاه اقتصادي
|
ث مدير امور بين الملل شركت ملي نفت كشورمان گفت : دلايل افزايش قابل توجه قيمت نفت را طي هفته گذشته و رسيدن آن به 90 دلار
بيش از آنكه مربوط به كاهش عرضه باشد
بايد در تغيير و تحولات بازار فرآورده هاي نفت آمريكا و اروپا جستجو كرد.
ث عضو كميسيون صنايع و معادن گفت : توضيحاتي كه سرپرست وزارت صنايع در مورد واردات بي رويه قند و شكر به نمايندگان
كميسيون داد قانع كننده نبود.
ث وزير جهادكشاورزي اظهار كرد : دولت به وعده هايي كه درباره خريد پسته و ارايه تسهيلات در اين ارتباط داده بود عمل كرده و ما
هم چنين در زمينه ي صادرات پسته مشكلي نداريم .
ث مديرعامل بانك سرمايه گفت : بررسي آيين نامه هاي كار گروه تحول در رفتار بانكي توسط دفتر معاون اول رياست جمهوري در حال
انجام به منظور جمعبندي نهايي است كه احتمالا طي دو هفته آينده به اتمام رسيده و پس از تصويب در هيات دولت لازم الاجرا خواهد
شد.
ث معاون وزير نفت ايران در امور بين الملل گفت : زمينه همكاري هاي بسيار گسترده اي ميان جمهوري اسلامي ايران با شركت گازپروم و
ديگر شركت هاي نفتي و گازي روسيه و ساير كشورهاي حوزه همكاري درياي خزر
فراهم آمده است .
ث وزير مسكن و شهرسازي گفت : تاكنون در سال جاري براي ساخت 400 واحد مسكوني در سطح كشور زمين در اختيار متقاضيان قرار
گرفته است .
ث مديركل دفتر برنج و حبوبات وزارت جهادكشاورزي اعلام كرد : طرح سه ساله خودكفايي در توليد برنج با ضريب 102 درصدي تا
پايان سال 1388 محقق مي شود .
ث مديرعامل بانك رفاه كارگران به عنوان بانك عامل دولت در اجراي طرح قرض الحسنه سكه طلا از افزايش 100 درصدي مبلغ و زمان
بازپرداخت تسهيلات قرض الحسنه طلا خبر داد.
ث صندوق بين المللي پول در تازه ترين گزارش خود پيش بيني كرد كه رشد اقتصادي ايران در سال جاري به شش درصد و تورم نيز به 19
درصد برسد.
*****
نشست دوجانبه ايران و پاكستان در خط لوله صلح
|
معاون وزير نفت ايران و وزير نفت پاكستان ديروز در اسلام آباد ديدار و بر اجرايي شدن خط لوله صلح تاكيد كردند.
مدير عامل شركت ملي صادرات گاز ايران با اشاره به گفتگوي « حجت الله غنيمي فرد » و « امان الله خان جدون » گفت : در اين مذاكره
درباره اهداف اقتصادي خط لوله صلح و همچنين پيوستن و تعهد اسلام آباد و تهران به طرف هندي يعني سه جانبه بودن خط لوله گاز
تاكيد شد.
نصرالله سيفي به نقل از وزير نفت و منابع طبيعي پاكستان گفت : وزير نفت هند در ماه آينده ميلادي به منظور حل مساله ترانزيت گاز
بين اسلام آباد و دهلي نو به پاكستان سفر خواهد كرد تا راه براي سه جانبه بودن اين طرح هموار شود.
نايب رئيس هيات مديره شركت ملي صادرات گاز ايران گفت : با اين حال پاكستان و ايران منتظر جواب قطعي هند نخواهند بود و كار
اجرايي كردن خط لوله گاز را آغاز خواهند كرد.
مديرعامل شركت ملي صادرات گاز ايران با اشاره به ديگر موضوعات گفتگوهاي غنيمي فرد و امان الله خان جدون گفت : وزير نفت
پاكستان همچنين آمادگي اسلام آباد را براي عبور خط لوله گاز از طريق خاك پاكستان به كشور ثالت مثلا چين و برمه اعلام
كرد.
سيفي افزود : با توجه به تجربيات غني ايران در زمينه هيدروكربن از جمله گاز
پتروشيمي و پالايشگاه
مقامات پاكستاني به بهره
جستن از تجربيات ايران علاقه نشان دادند.
به گزارش واحد مركزي خبر
وي گفت : امروز معاونان وزيران نفت ايران و پاكستان درباره نتايج مذاكرات كارشناسان دو كشور كه در
سه روز گذشته در اسلام آباد صورت گرفته است
تبادل نظر خواهند كرد تا قرارداد اصلي خريد و فروش گاز نهايي شود
| | | | |