خزر درياي صلح و تفاهم
بسم الله الرحمن الرحيم
اجلاس سران كشورهاي حاشيه درياي خزر كه امروز در تهران برگزار مي شود از جهات مختلف داراي اهميت است .
هرچند مهمترين جنبه اين اجلاس بررسي وضعيت حقوقي درياي خزر و تصميم گيري در اين زمينه مي باشد لكن علاوه بر اين موضوعات مهم ديگري نيز وجود دارند كه سران 5 كشور حاشيه درياي خزر مي توانند از فرصت فراهم شده براي تصميم گيري درباره آنها استفاده نمايند اين موضوعات از اينقرارند.
1 ـ منطقه حساس درياي خزر به جهات مختلف مورد طمع قدرتهاي سلطه گر بويژه آمريكاست . از زمان فروپاشي شوروي سابق آمريكا تلاش زيادي براي حضور در جمهوري هاي جوان بويژه كشورهاي ساحلي درياي خزر بعمل آورده و تا حدودي نيز به اهداف خود دست يافته است . اين حضور به دلايل مختلف كه بر سران كشورهاي ساحلي خزر پوشيده نيست و انقلاب هاي مخملي در تعدادي از جمهوري هاي همجوارشان يكي از آنهاست براي منطقه خطرناك است . هم پيماني 5 كشور ساحلي خزر مي تواند با اين خطر مقابله نمايد و آمريكا و ساير قدرت هاي مداخله جوي غربي را محدود و كنترل نمايد.
2 ـ درياي خزر مي تواند محوري براي همكاري هاي بيشتر 5 كشور ساحلي (روسيه قزاقستان تركمنستان آذربايجان و جمهوري اسلامي ايران ) باشد. هرچند اين همكاري اكنون در سطح قابل قبولي وجود دارد لكن با توجه به زمينه هاي فراوان موجود امكان افزايش همكاري هاي چندجانبه بسيار بيش از سطح كنوني است .
3 ـ علاوه بر حضور سودجويانه و سياسي آمريكا و ساير قدرت هاي غربي اكنون بعضي از اين كشورها با حضور نظامي خود در منطقه نگراني هائي را ايجاد كرده اند. منطقه درياي خزر نبايد محل حضور نظامي كشورهاي بيگانه باشد. كشورهائي كه با حضور سياسي خود آسياي ميانه را به آشوب كشيدند و مشكلاتي براي بعضي جمهوري ها پديد آوردند قطعا با حضور نظامي بيشتر مي توانند به تشنج زائي بپردازند و منطقه را دچار خطر نمايند . بنابر اين سران 5 كشور ساحلي بايد براي جلوگيري از اين خطر اقدامات ويژه اي بعمل آورند.
4 ـ هم پيماني 5 كشور ساحلي در مورد دفاع از تماميت ارضي همديگر در برابر تجاوز بيگانگان يكي ديگر از موضوعات قابل طرح است . اين 5 كشور با توجه به منافع مشتركي كه دارند مي توانند با تهديدهاي بيگانگان مقابله نمايند و به پايگاهي براي تامين صلح و امنيت منطقه تبديل شوند. جمهوري اسلامي ايران براي كمك به صلح منطقه آمادگي دارد و چهار كشور ساحلي خزر مي توانند روي همكاري جمهوري اسلامي ايران براي استقرار صلح پايدار و مقابله با تهديدها حساب كنند.
5 ـ در مورد حل و فصل مسائل حقوقي كشورهاي ساحلي درياي خزر دو نكته بايد مورد توجه اكيد قرار گيرد . اول آنكه اين اقدام بايد از سرعت زيادي برخوردار شود زيرا روشن شدن تكليف مسائل حقوقي مي تواند زمينه را براي ساير تفاهمات فراهم تر سازد. دوم آنكه تا حل و فصل كامل اين مسائل مفاد قراردادهاي سالهاي 1300 و 1319 (1921 و 1940 ميلادي ) محور مورد قبول جمهوري اسلامي ايران مي باشد كه طي آن محدوده 20 درصدي منابع بستر و زير بستر به عنوان سهم ايران شناخته شده است .
6 ـ اين تفاهمات مي توانند درياي خزر را به درياي صلح و تفاهم ميان كشورها و ملت هاي منطقه خزر تبديل نمايند واقعيتي كه ضرورت امروز منطقه مي باشد.
