روزنامه جمهوري اسلامي 23/07/1386 صفحه گزارش
*****
مصاحبه اختصاصي روزنامه جمهوري اسلامي با يكي از ناظران بيطرف زعفران كشور
زعفران چيني در بازارهاي مشهد!




  • اشاره :
    1 ـ باني اين مصاحبه يك زوار تهراني امام رضا(ع ) بود . مي گفت : دو سال پيش زعفران را از بازار مشهد مثقالي سه هزار تومان خريده سال پيش مثقالي 6000 تومان و امسال 11 هزار تومان خريده است . سالي 100 در صد زعفران گران شده است . زعفران با تورم سالي 100 در صد مواجه شده است . چرا
    2 ـ معمول اين است كه براي مصاحبه درباره محصولات كشاورزي يا سراغ كارشناس دولتي مي روند يا سراغ تاجر و دلال و يا سراغ كشاورز و توليد كننده يا با هر سه و يا با تك تك آنها مصاحبه مي كنند. اما شايسته ترين راه اين است كه در چنين مواقعي بويژه در شرايطي كه يك محصول كشاورزي با رشد قيمت سالي 100 در صد مواجه شده است به سراغ فردي رفت كه نه كارشناس دولتي باشد نه تاجر زعفران و نه توليد كننده و كشاورز زعفران . اما بدليل تجربه و اطلاعاتي كه دارد بتواند داور و قاضي خوبي براي حل معماي گراني زعفران باشد. اين مصاحبه با يك ناظر بيطرف انجام شده است . يك خبره زعفران كه حاضر نشد نامش فاش شود به عنوان ناظر بيطرف و داور در اين گفت و گو به سئوالات ما پاسخ داده است . اميدواريم اين مصاحبه فتح بابي باشد براي كمك به كشاورزان زعفران كار استان خراسان جنوبي بويژه قائنات .
    كشاورزان عزيزي كه ثمره زحمت و تلاش خود را به مفت به سلف خرها مي فروشند و از تورم 100 درصدي و مثقال 11 هزار تومني حدود 1500 تا 2000 تومن گيرشان مي آيد .
    3 ـ براي اين مصاحبه تيتر « زعفران چيني در بازارهاي مشهد! » انتخاب شده است . هنوز زعفران چيني به بازار نيامده است اما سير و سركه و فلفل و دهها قلم كالاي چيني در بازار مشهد وجود دارد . اگر قرار باشد زعفران ايراني سالي 100 در صد افزايش قيمت پيدا كند و هيچ مسئولي دنبال چرايي اين موضوع نباشد يقين بدانيد زعفران چيني هم به بازار مشهد و ساير بازارهاي ايران هم خواهد آمد.
    4 ـ پدران ما كه جاده ابريشم را بنا نهادند آن را جاده اي دو طرفه ساختند . متاسفانه امروزه بر اثر سياستهاي غلط جاده دو طرفه ابريشم تبديل به جاده يك طرفه شده است . جاده ابريشم فقط براي واردات كالاهاي چيني شده است و صادراتي از ايران به چين وجود ندارد...
    بسم الله الرحمن الرحيم ـ خداوند در قرآن كريم يك سوره به نام انجير نازل فرموده است و در اولين آيه اين سوره مباركه به انجير و زيتون سوگند ياد كرده است . يكي از برداشتهاي تفسيري از اين سوره و اين آيه و آيات مشابه در قرآن كريم مي تواند اين باشد كه ميوه ها و گياهان مي توانند بخشي از هويت ملي ديني و سنتي ما را تشكيل بدهند. زعفران نيز امروزه چه بخواهيم چه نخواهيم تبديل به هويت ملي ما و بويژه هويت سرزميني استان خراسان شده است . گراني بيش از حد و غيرمعقول زعفران در اين دو سال اخير براي دلسوزان كشور نگران كننده شده است . يك زائر تهراني به من مي گفت : دو سال گذشته زعفران را مثقالي 3 هزار تومان خريده است . سال گذشته مثقالي 6 هزار تومان خريده است و امسال مثقالي 11 تا 12 هزار تومان خريده است .
    معناي اين حرف اين است كه زعفران در اين دو سه سال اخير سالي 100 در صد افزايش داشته است . سالي 100 در صد با تورم مواجه شده است . علت اين گراني زعفران از نظر شما كه يك كارشناس بيطرف محلي هستيد چيست
    اجازه بدهيد قبل از اينكه وارد بحث علت گراني زعفران بشويم نكته اي را تذكر بدهم . ابتدا عرض كنم كه خاستگاه و جايگاه زعفران كجاست ما سالهاي سال است كه بحث كمبود آب و بحثهاي مكانيزه شدن مصرف آب را مطرح مي كنيم و اين بحثهاي به ظاهر مثبت هيچ تاثيري هم در رشد كشاورزي ما نداشته تاست . قائنات به عنوان خاستگاه اصلي توليد زعفران در ايران شناخته شده است . زعفران يك پياز است و چند ساله دارد.پياز زعفران مصرف يك ساله ندارد. پياز زعفران بعد از كاشت در مناطق كم آب رشد مي كند و با شرايط سخت سازگاري دارد. علت اينكه زعفران در قائنات خاستگاه اصلي اش بوده مردم در گذشته به دليل اينكه مناطق جنوب خراسان عمدتا مناطقي كم آب و خشك است زعفران را به عنوان يك گياه جنبي و در كار ساير محصولات خود مي كاشتند. بحث مصرف بهينه آب را مطرح كردم به اين دليل بودكه توضيح بدهم پياز زعفران خيلي آب كم مصرف مي كند . زعفران در سال فقط 2 بار مصرف آب دارد. يك بار براي برداشت اول آبان ماه يا اواخر مهر است و بعد از برداشت محصول هم آبياري مي شود و تا سال بعد هيچ احتياجي به آبياري ندارد. گذشتگان ما به طور فطري از زعفران به عنوان گياه در بهينه سازي مصرف آب استفاده كردند. متاسفانه در سالهاي اخير اين سنت خوب گذشتگان ما رها شده است و كشت زعفران در سراسر كشور مرسوم شده است و در زمينهايي كه مي توان از آنها در سال 2 بار محصول برداشت (مثل گندم و برنج ) زعفران كاشته مي شود كه اين كار غلط و غير علمي است .
    و اما درباره اين بخش سئوالتان كه فرموديد چرا زعفران گران شده است . من به جرات مي توانم بگويم كه هيچ توليد كننده زعفراني در اين يكي دو سال اخير كه زعفران به گرانترين قيمت خود رسيده نتوانسته اند زعفرانشان را به مثقالي 2 هزار تومان بفروشند . من از واحد مثقال استفاده مي كنم چون در بين مردم زعفران مثقالي خريد و فروش مي شود . دليل عمده اين وضعيت هم سياستهاي غلط دولت بوده است
    پس اين 11 هزار تومان به كي مي رسد
    آقايان آمدند به دليل اينكه به كشاورز كمك كنند راه را براي دلالها باز كردند. به اسم خريد تضميني زعفران راه براي دلالها هموار شد. چه دليلي وجود دارد كه ما خريد تضميني زعفران داشته باشيم .
    اتفاقا يكي از سئوالات من هم همين است . زعفران مثقالي 11 تا 12 هزار تومان چه دليلي دارد كه خريد تضميني بشود چرا دولت اصرار دارد زعفران را خريد تضميني بكند
    ـ دقيقا از زماني كه دولت دست گذاشت روي زعفران و خريد تضميني را شروع كرد راه را براي سواستفاده دستگاه ها و دلالها باز كرد. شما برويد تمام منطقه قائنات تربت حيدريه بيرجندو جاهايي كه زعفران كاشته مي شود از كشاورزان سئوال بكنيد كه آقاي كشاورز آيا شما توانسته ايد يك مثقال زعفران را 2 هزار تومان بفروشيد يقين بدانيد نفروخته اند . اين زعفران مثقالي 11 هزار تومان فقط گير دلالها و واسطه ها مي آيد . توليد كننده زعفران از اين مثقالي 11 هزار تومان زعفران هيچ نفعي نبرده است .
    رقباي ايران در بازار جهاني زعفران چه كشورهايي هستند
    عمده ترين رقيب زعفران ايران در بازارهاي جهاني اسپانيا است . آب هوا و خاك به شدت در كيفيت زعفران تاثيرگذار است . زعفران قائنات از نظر آب هوا و خاك بهترين زعفران جهان است . براي زعفران قائنات تا بحال در دنيا هيچ رقيبي پيدا نشده است . متاسفانه من اين جا بايد عرض بكنم وقتي ما زعفران ايران را به صورت فله از مرزهايمان خارج مي كنيم و در كشورهاي حوزه خليج فارس بنام زعفران اسپانيايي فروخته مي شود وبه ساير كشورهاي دنيا صادر مي شود. زعفران اسپانيايي هيچ وقت نه كيفيت زعفران قائنات را دارد ونه عطر وطعم آن را.
    آيا دلالهاي ايراني در اين حقه بازي جهاني كه زعفران ايراني را به نام اسپانيايي مي فروشند نقش دارند


    دلال ايراني زعفران را به خارج صادر مي كند و در فرآوريهاي بعدي نقشي ندارد. در خارج از كشور اين تغيير و تحولات انجام مي شود. متاسفانه اين اتفاق دارد مي افتد و زعفران ايراني را با بسته بندي اسپانيايي مي فروشند. زعفراني كه وارد كشور آمريكا مي شود در كانادا بسته بندي مي شود و به نام اسپانيايي فروخته مي شود.
    آيا مردم دنيا نمي توانند تشخيص بدهند كه زعفران اسپانيايي با زعفران ايراني متفاوت است و كيفيت زعفران ايراني بمراتب بهتر از زعفران اسپانيايي است
    تشخيص اين مساله سخت است . وقتي زعفران ايراني در كنار زعفران اسپانيايي قرار بگيرد مشخص مي شود كه اين زعفران خوبي است و آن زعفران بي كيفيت .
    زعفران ايراني كيفيتش بسيار بالاتر از زعفران اسپانيايي است . اما اين دو محصول بايد در كنار هم عرضه شوند. اگر در كنار هم ارائه نشوند تشخيص موضوع براي مردم عادي جهان سخت است .
    زعفران علاوه بر اينكه خاصيت دارويي دارد يك گياه نشاط آور است . بسيار آرام بخش و طعم دهنده و رنگ دهنده به غذا است . اين علائم بايد در يك آزمايش مقايسه اي مورد تجربه قرار گيرد. اگر زعفران ايراني در كنار زعفران اسپانيايي قرار بگيرد حتي شما از بوي زعفران مي توانيد زعفران ايراني را تشخيص بدهيد.
    آيا در ايران سلطان زعفران داريم
    تاجر بزرگ زعفران داريم . اما توليد كننده بزرگ زعفران نداريم . توليد كنندگان زعفران ما اكثرا مردمان زحمتكش و مستضعف هستند. سلطان نيستند. اما دلال كه سلطان زعفران باشد داريم . بله . فراوان هستند. اين شركتهايي كه شما مي بينيد با نام و نشانهاي خاص دارند فعاليت مي كنند اينها توليد كننده زعفران نيستند اينها در بسته بندي و خريد و فروش زعفران نقش دارند.
    در واقع اين شركتهاي متعدد زعفران كه خيلي هم تبليغات مي كنند جايزه مي دهند و... همان سلف خرهاي قديم هستند سلف خرهاي مدرن هستند
    بله . از نوع پيشرفته اش . سلف خرهاي مدرن هستند.
    اين شركتها واقعا هيچ نقشي در توليد زعفران ندارند
    نه . نه . حداكثر زحمتي كه اين شركتها مي كشند ممكن است گل برداشته شده زعفران را مي خرند و آماده سازي بكنند. سال گذشته مثقالي 1500 تا 2000 تومان از زعفران گير كشاورز آمده است . يعني همين شركتها زعفران را مثقالي 1500 تومان خريده اند . تازه اين 1500 تومن منوط به اين است كه كشاورز توانايي آماده سازي زعفران را داشته باشد اگر كشاورز بخواهد گل زعفران را بفروشد و در اختيار سلف خر بگذارد مثقالي هزار تومن هم دستش را نمي گيرد.
    تعاوني توليد كنندگان زعفران داريم
    يك چيزهايي هست . متاسفانه زعفران به خاطر اينكه يك كالاي غير استراتژيك شناخته شده توليد كننده ها نتوانسته اند در بازار تاثير گذار باشند.
    اشاره كرديد كه زعفران كالاي استراتژيك در ايران نيست مگر پسته كالاي استراتژيك بود چرا تعاوني پسته كاران فعال هستند و نقش تعيين كننده دارند اما كشاورزان زعفران كار فعال نيستند و نقشي در بازار ندارند
    خراسان جنوبي و قائنات منطقه محروم است . محروميت منطقه تاثيرش را در فعاليت كشاورزان و زعفران كاران گذاشته است . به تعاوني كشاورزان زعفران كار كمتر توجه شده است . قائنات منطقه به شدت محرومي است . كشاورز منطقه محروم نمي تواند تعاوني فعال داشته باشد. در چند سال گذشته خشكسالي وحشتناكي در جنوب خراسان داشتيم . در اين سالهاي خشكسالي حتي چند تانكر آب به كشاورز زعفران كار داده نشد تا پياز زعفرانش را از خشكسالي نجات بدهد. حالا شما بحث تعاوني زعفران كاران را مي كنيد
    آيا مافياي زعفران در ايران داريم بالاخره كساني بايد باشند كه سالي 100 درصد زعفران را گران بكنند مثقالي 1000 1500 تومان به كشاورز بدهند و 11 تا 12 هزار تومان به مردم بفروشند
    در اين يكي دو سال اخير مافياي زعفران به وجود آمده است . مافيا نقش تاثير گذار داشته است .


    افرادش مشخص هستند
    بله . زعفران در سالهاي گذشته پايين بالا داشت . گران مي شد . سالي 500 تومن . سالي 200 تومن . اما در تاريخ ايران سابقه نداشته است كه زعفران سالي 100 درصد گران تر شود . اين گراني دو سه سال اخير در زعفران سند بارزي است كه مافياي زعفران در ايران شكل گرفته و فعال شده است . سالي دو برابر شده است . من تا بحال نديده و نشنيده بودم كه يك دفعه زعفران مثقالي 3 هزار تومان برسد به مثقالي 12 هزار تومان .
    چند ماه پيش به مثقالي 15 هزار تومان رسيد .
    بله . اين رشد قيمت زعفران حالت عادي و طبيعي ندارد. دستهاي مافيايي پشت پرده هستند.
    زعفران به مثقالي 11 تا 12 هزار تومان رسيده است . از طرفي برخي از فروشندگان و توليد كنندگان مواد غذايي در تبليغات و نيز برگه هاي معرفي كالاي توليدي خود نام محصول خود را با پيشوند و پسوند « زعفراني » به مردم عرضه مي كنند. بستني زعفراني شيريني زعفراني خامه زعفراني فرني زعفراني و... عقلا معتقدند كه اين صفت هاي زعفراني كه به برخي كالاهاي غذايي داده ميشود مصداق بارز دروغ گويي كم فروشي و گرانفروشي در يك جا است . دروغ گويي از بابت اينكه چيزي را كه در كيفيت كالا وجود ندارد به مردم اعلام مي كنند. كم فروشي از بابت اينكه از زعفران كم كرده اند و به جاي آن از رنگهاي شيميايي يا طبيعي استفاده كرده اند و گرانفروشي از بابت اينكه قيمتي را كه از مشتري بابت زعفران مي گيرند معادل قيمت زعفران مثقالي 11 هزار تومان است در حالي كه از اساس زعفران در توليد خوراكي به كار نرفته است و مواد مشابه و گول زننده زعفران به كار رفته است . نظر شما در اين باره چيست
    اگر هم بخواهند زعفران واقعي به كار ببرند خيلي كم به كار مي برند مثلا ممكن است يك مثقال زعفران را براي يك تن بستني يا يك تن خامه به كار ببرند. نوعا تا جايي هم كه من ديده ام اينها زعفران واقعي را به كار نمي برند.ان شاالله از رنگهاي خوراكي شبه زعفران استفاده مي كنند. ان شاالله گفتم كه خداي ناكرده نكند از رنگهاي شيميايي شبه زعفران استفاده كنند. از زعفران استفاده نمي كنند. بيشتر از رنگهاي مشابه استفاده مي كنند.
    يك زوار امام رضا(ع ) و يا يك خريدار چگونه مي تواند زعفران اصل را از زعفران تقلبي تشخيص بدهد.
    متاسفانه شناخت زعفران اصل از زعفران تقلبي سخت است و قابل تشخيص نيست .زعفران از جمله كالاهايي است كه به راحتي مي توان در آن تقلب كرد. شگردهاي مختلفي دارد. راه تشخيص هم هست . موسسات استاندارد مي توانند تشخيص بدهند. براي مردم عادي قابل تشخيص نيست . مسئولين وزارت بهداشت بازرسان وزارت بهداشت بازرسان استاندارد بايد نظارت جدي تر داشته باشند. دولت بايد مواظب باشد سر مردم كلاه نگذارند. من ديده ام و به حد و فور هم ديده ام كه در بازار به مردم زعفران تقلبي فروخته مي شود.
    شما از كجا زعفران اصل را تشخيص مي دهيد
    زعفران را بايد بريزيد در حلال هايي مثل بنزين يا تينر. رنگ صنعتي زعفران تجزيه مي شود و معلوم مي شود كه اين زعفران تقلبي است يا نه . چون زعفران در بنزين و تينر حل نمي شود ولي رنگ شيميايي و صنعتي زعفراني در بنزين حل مي شود. راه ديگر اين است كه زعفران خوب و مرغوب خيلي راحت در آب حل مي شود اما زعفران تقلبي در آب حل نمي شود. راههاي ديگر هم هست كه فني است و موسسه استاندارد روي آنها مي تواند عمل كند.
    گل زعفران كه در مغازه ها فروخته مي شود چيست
    گل زعفران گل اصلي زعفران است . گل زعفران در بازار به رنگ زرد رنگ است و فروخته مي شود. گل زعفران هيچ ارتباطي به ريشه اصلي زعفران ندارد. زعفران قرمز رنگ است و گل زعفران زرد رنگ است . خواص زعفران را ندارد.
    تعدد ماركهاي عرضه كننده زعفران به چه معنايي است اين شركتهاي متعدد عرضه كننده زعفران آيا از نظر كيفيت هم تفاوتهايي دارند اينكه تبليغ مي كنند از من زعفران بخريد معنايش چيست
    هيچ معنايي اينگونه تبليغات ندارند. زعفران به سرزميني كه در آن كاشته مي شود وابسته است . يعني كيفيت زعفران به خاك وابسته است . آب و خاك در كيفيت و مزه محصول تاثير دارد. اگر فروشنده يا شركتي يا توليد كننده اي ثابت كند زعفراني كه عرضه مي كند از آب و خاك ايران است آن زعفران زعفران مرغوب و با كيفيت است . بقيه تبليغات چيزي جز فريب و گول زدن مشتري نيست . زعفران با آرم هيچ شركتي برتري ندارد. زعفراني كه بايد استاندارد خاص خود را داشته باشد مرغوب است . اينكه شركتهايي ادعا كنند ما نوع بهتري از زعفران را ارائه مي كنيم اينها ترفندهاي تبليغاتي است .
    آيا مناطق ديگري هم هستند كه در صدد توليد زعفران برآمده باشند. با توجه به گران شدن قيمت زعفران به نظر مي رسد مناطقي از كشور علاقه مند به كاشت و برداشت زعفران باشند.
    بيرجند گناباد تربت حيدريه كاشمر نيشابور تربت جام اخيرا هم شنيده ام در غرب كشور زعفران كاشته اند و درصدد رقابت با استان خراسان هستند.البته اين تذكر را بدهم درست است كه با كاشت زعفران در شهرهاي مختلف ايران با افزايش محصول مواجه مي شويم اما اين افزايش محصول زعفران به قيمت ضربه خوردن بخشي از كشاورزي ايران است . چون زعفران فقط بايد در مناطق خشك كاشته شود. اينكه مناطقي از كشور كه كشاورزي آن فعال است و سال دو بار محصول برداشت مي كنند كاشتن زعفران يك كار غير علمي و غير منطقي است زعفران در جاهايي مقرون به صرفه اقتصاد ملي ما است كه آب كم باشد. ضمن اينكه خطر تهديد كيفيت زعفران ايراني را هم دارد. يعني در مناطقي غير از مناطق خشك و كم آب اگر زعفران كاشته شود طعم و رنگ و مزه زعفران فعلي را نخواهد داشت .
    اين نكته اي را كه بيان فرموديد مي تواند يك زنگ خطر ديگر براي زعفران ايراني باشد. به علت گراني زعفران ممكن است كاشتهاي گلخانه اي زعفران باب شود. ممكن است ساير استانها مثل استانهاي غربي كشور دست به كاشت و برداشت گندم بزنند. در مورد زعفران ممكن است همان اتفاقي بيفتد كه در مورد برنج و كيوي در استانهاي شمالي كشور افتاد. كيوي جايگزين برنج ما شد و نتيجه آن شد كه امروز تمام رستورانها و پلوپزي هاي ايران برنج پاكستاني مصرف مي كنند. چرا مسئولين نسبت به اين مسئله حساسيت نشان نمي دهند اگر كاشت زعفران در ايران بي دروپيكر باشد زعفران ايران رنگ و بوي و طعم اصلي خود را از دست مي دهد و ما در بازارهاي جهاني ضربه مي خوريم . از اسپانيا عقب تر مي افتيم .


    متاسفانه اين اتفاق الان افتاده است .
    چرا كارشناسان دولتي عكس العمل هاي مناسب را نشان نمي دهند. دولت موظف است در اين زمينه دخالت آشكار و قاطع بكند. نظارت خود را اعمال كند.
    تجربيات و سنتهاي كشاورزي و كشاورزان ما در گذشته بسيار علمي تر و فني تر از علوم امروزين است . ما در محصولات كشاورزي در ايران اشتهار منطقه اي داريم . زعفران قائنات انار ساوه گلابي نطنز طالبي ورامين گلاب كاشان خربزه مشهدي انگور شاهرودي پسته رفسنجان سيب دماوند پرتقال تنكابن زيره كرمان و... اينها همه به معناي اين است كه گذشتگان ما در صدها سال قبل كه دانشگاه و آزمايشگاه هاي خاك و آب وجود نداشته براساس تجربه يك حركات كاملا علمي و منطقي در زمينه كشاورزي انجام مي داده اند. متاسفانه اين شرايط هم اكنون در كشور ما به هم ريخته است . نكته ديگر اين است كه اين بي توجهي به تجربه و سنت پدران گذشته مان باعث توليد آفت هاي گياهي مي شود. اگر شرايط آب و خاك و هوا در كاشت محصول رعايت شود محصول كمتر دچار آفت مي شود.
    حالا كه بحث آفت پيش آمد يك سوالي بكنم درباره آفت هاي زعفران مرسوم است كه جاسوسان صنعتي براي نابودي محصول رقيب اقدام به صدور آفت مي كنند. آيا جاسوسان صنعتي براي نابودي زعفران ايران و يا افت توليد و كيفيت آن اقدام به صادرات آفت به ايران كرده اند
    به طور طبيعي اين اتفاقات در مورد تمام محصولات كشاورزي مي افتد. اگر ما مراقبت جدي از محصولات كشاورزي نداشته باشيم قطعا با آفت هاي وارداتي آن هم توسط جاسوسان صنعتي مواجه مي شويم . با شگردهاي تبليغاتي ديگر هم مواجه مي شويم . جنس بد را با بسته بندي ايراني ارائه بدهند و جنس ايراني را با بسته بندي اسپانيايي و كانادايي و آمريكايي ارائه بدهند. در پسته اين اتفاق افتاد. در فرش اين اتفاق افتاد.
    فاصله پكن تا مشهد نزديكتر است يا فاصله مشهد به رشت
    معلوم است رشت به مشهد نزديكتر است .
    اما امروز در بازار ايران و مشهد سير و برخي ميوه هاي چيني ديده مي شود آيا ممكن است در آينده نزديك زعفران چيني در بازار مشهد و ايران ديده شود
    متاسفانه اين اتفاق افتاده است . بعيد نيست در سالهاي آينده زعفران چيني هم در بازار مشهد ديده شود.
    چه دليلي دارد زعفراني كه مثقالي 11 هزار تومان خريد و فروش مي شود دولت بيايد خريد تضميني بكند خريد تضميني زماني انجام مي شود كه محصول روي دست كشاورز مانده باشد. وقتي محصولي طرفدار زياد دارد خريدار دارد چرا بايد خريد تضميني براي آن انجام بگيرد
    اين خريد تضميني زعفران در يك مقطع زماني و با احساسات انجام شد. در يك مقطع زماني در چند سال گذشته يك ركود نسبي در زعفران بوجود آمد و همان باعث باب شدن خريد تضميني شد. در كشاورزي هر چند سال يك بار ركود هست . دولت به جاي اينكه بيايد براي زعفران قيمت تضميني بگذارد بايد راهكارهايي را بينديشد كه كشاورز متضرر نشود. دولت مي توانست در آن زمان با در اختيار دادن امكاناتي به كشاورزان زعفران كار به كمك آنها برود اما نبايد خريد تضميني زعفران را باب مي كرد. وام مي داد. كود مي داد. بذر مي داد. سم مي داد. ما زعفران كار مطلق در ايران نداريم . كشاورزان بخشي از كارشان كاشت زعفران است . خريد تضميني زعفران زمينه را براي دلال ها و دلال بازي باز كرد. زمينه سواستفاده دلالها فراهم شد.
    الان دارد سالي 100 درصد زعفران گران مي شود . 3000 تومن شد 6000 تومن . 6000 تومن شد 11 هزار تومان . آيا سال آينده زعفران مثقالي 22 هزار تومان خواهد شد
    نه . ان شاالله اين اتفاق نخواهد افتاد. من اميدوارم سال آينده قيمت زعفران به تعادل برسد. چون امسال خشكسالي نداشتيم . بارندگي خوب بود. ان شاالله توليد بالاست . اگر دولت هم تصميم هاي غلط نگيرد بازار زعفران حتما به تعادل مي رسد.
    شما برويد تمام منطقه قائنات تربت حيدريه بيرجند و جاهايي كه زعفران كاشته مي شود از كشاورزان سئوال بكنيد كه آقاي كشاورز آيا شما توانسته ايد يك مثقال زعفران را بيشتر از 2 هزار تومان بفروشيد
    زعفران قائنات از نظر آب خاك و هوا بهترين زعفران جهان است . براي زعفران قائنات تا بحال در دنيا هيچ رقيبي پيدا نشده است .
    اين شركتهاي تبليغاتي كه مي بينيد نام و نشانهاي خاص زعفران را عرضه مي كنند اينها توليدكننده زعفران نيستند. اينها سلف خرهاي مدرن هستند.
    در اين يكي دو سال اخير مافياي زعفران هم در ايران شكل گرفته است . گراني سال 100 درصد زعفران يكي از دلايل اين ادعا است .
    هيچ شركتي در ايران نمي تواند ادعا كند كه زعفران من مرغوب تر است مگر اينكه ثابت كند زعفرانش داراي استاندارد خاصي باشد
    خريد تضميني زعفران زمينه سواستفاده دلالها را فراهم كرد.