مجيد زندي
شايد براي بسياري از افراد عجيب باشد كه بدانند كارگران و بيمه شدگان تامين اجتماعي هر ماه 30 درصد از حقوق خود را به حساب سازمان تامين اجتماعي واريز مي كنند يعني به طور متوسط اگر كارگري 300 هزارتومان در ماه درآمد داشته باشد حدود 100 هزار تومان از حقوق خود را با همكاري كارفرما قبل از پايان ماه به تامين اجتماعي تحويل مي دهد.
بازنشستگان تامين اجتماعي هم طي مدت 30 سال كار همين نسبت از حقوق خود را به حساب سازمان تامين اجتماعي واريز كرده اند اما اكنون مجبورند فقط با تماشاي سرمايه هاي هنگفت اين سازمان كه از 30 ـ 40 سال پيش تاكنون با پول همين كارگران بازنشسته و فعال تهيه شده است به حقوق ناچيز 200 هزار توماني و خدمات محدود بيمه رضايت دهند .
با اين شرايط و عليرغم اينكه نمي خواهيم به جزئيات بيشتري اشاره كنيم روي اين گزارش درباره طرحي در بيمارستان هاي تامين اجتماعي مبني بر عدم نوبت دهي و پذيرش بيماران به صورت حضوري و پذيرش بيمار فقط با تماس تلفني است كه با اين كار در بسياري موارد بوق اشغال بيمارستان هاي تامين اجتماعي پاسخ نهايي را به درخواست بيماران منتظر خواهد داد!
در محوطه بيروني يكي از اين بيمارستانها در مركز شهر تهران خانم و آقاي مسني در حاشيه خيابان نشسته اند آقا با اصرار خطاب به خانم مي گويد « بيا برويم » و خانم انكار كه پاي من قدرت راه رفتن ندارد و مي خواهم حتما به دكتر بروم و... آقا در پاسخ به گزارشگر ما خود را « صفر » و بازنشسته تامين اجتماعي معرفي مي كند و مي افزايد : صبح بسيار زود از نازي آباد به اين بيمارستان آمديم تا خانم بنده در درمانگاه بيمارستان معاينه شود اما مسئول پذيرش بيمارستان دو شماره تلفن در اختيار ما قرار داده و مي گويد قبلا مي بايست به صورت تلفني نوبت بگيريم و حضوري هم پذيرش ندارند!
وي مي افزايد : اكنون هم چاره اي جز رفتن به منزل و پرداخت 4 هزار تومان كرايه تاكسي تلفني را نداريم در حاليكه اگر همين 8 هزار تومان را در نازي آباد به دكتر بخش خصوصي مي پرداختم تا ظهر همه كارها تمام شده بود.
وي در پاسخ به اين سئوال كه چرا چنين نكرده هم مي افزايد : اولا 30 سال حق بيمه پرداخت كرده ايم كه بيمه در چنين روزي دستگير ما باشد نه اينكه ما را از در بيمارستان برانند ضمن آنكه ممكن است همسرم نياز به ادامه درمان داشته باشد و بيمارستانهاي تامين اجتماعي نظر پزشكان بخش خصوصي را قبول ندارند و حتما مي بايست پزشك خودشان بيمار را معالجه و اجازه ادامه درمان را صادر نمايد.
آقاي احمدي كه تازه از بيمارستان خارج شده يكي ديگر از بيماران است كه موفق به ملاقات با پزشك در بيمارستان تامين اجتماعي شده است . وي درباره دريافت نوبت ويزيت پزشك مي گويد : 7 روز پيش از درد كمر به بيمارستان مراجعه اما قبول نكرده بودند و با تماسي كه بعدا گرفتم نوبت امروز را به من دادند اين در حاليست كه من طي اين روزها درد را تحمل كردم و براي اينكه حتما از بيمه استفاده كنم چاره اي جز تحمل درد و پذيرش خواسته بيمارستان را نداشتم زيرا اين بيمارستان براي بخش درمانگاه به همه كساني كه حتي موفق به تماس تلفني مي شوند 5 روز بعد نوبت مي دهد .
آقاي فتحي يكي ديگر از شهروندان در گفتگو با گزارشگر ما مي گويد : چندي پيش قصد داشتم بابت آزمايش قندخون و كنترل كلسترول نوبت پزشك بيمارستان تامين اجتماعي را بگيرم . مراجعه كردم كه به من برگه اي تحويل دادند و گفتند براي دريافت نوبت ملاقات بايد از 8 5 تا 12 ظهر تماس بگيرم كه فرداي آن روز از صبح تا ظهر پاي تلفن نشستم اما موفق به برقراري ارتباط با بيمارستان نشدم زيرا تلفن بيمارستان يكسره بوق اشغال مي زد!
وي مي گويد : عصر آن روز به ناچار به درمانگاه خيريه نزديك منزل رفتم و با پرداخت 60 درصد هزينه هاي ويزيت دكتر و آزمايشگاه خود را از مشكلات بيمارستان تامين اجتماعي خلاص كردم در حاليكه بسياري ديگر از بيماران توان مالي بنده را ندارند و مجبورند روزهاي متوالي براي دريافت نوبت پزشك در انتظار بمانند.
آقا و خانم ديگري كه با برگه عكس راديولوژي در دست از بيمارستان خارج مي شوند هم درباره نحوه دريافت نوبت به گزارشگر ما اظهار مي دارند : راستش را بخواهيد ما آشنايي در بيمارستان داشتيم و امروز صبح مراجعه كرديم و بدون نوبت به ملاقات پزشك رفتيم و همه مراحل را تا ظهر انجام داده ايم !
يكي ديگر از شهروندان كه چندي پيش بر اثر سانحه تصادف به صورت اورژانسي به يكي از بيمارستانهاي تامين اجتماعي مراجعه كرده بود هم به گزارشگر ما مي گويد : يكي از تلخ ترين دوران عمرم همان روزي بود كه به صورت اورژانس به بيمارستان مراجعه كردم اما چون هنگام تصادف دفترچه تامين اجتماعي را در اختيار نداشتم بيمارستان هم از پذيرش من حتي به صورت اورژانسي سرباز زد.
وي مي افزايد : منزل خودم در دماوند است اما براي حضور در منزل پدرم به تهران آمده بودم كه آن حادثه اتفاق افتاد و پس از تماس تلفني با پدرم از او درخواست كمك كردم كه پدرم نيز پس از حضور در بيمارستان و درخواست پذيرش عليرغم پرداخت پول موافقت نكردند و اين در حالي بود كه ساعت ها در محوطه باز بيمارستان و در مقابل آفتاب ظهر تابستان با پاي شكسته منتظر ماندم اما دل مسئولان بيمارستان به رحم نيامد كه نيامد. تا اينكه مجبور شدم به بيمارستان خصوصي مراجعه كنم .
وي مي افزايد : بلايي كه آن روز بر سرم آمده بود به حدي اثر منفي بر من گذاشت كه اصلا رغبتي به داشتن دفترچه تامين اجتماعي ندارم اما چه كنم كه ساختار بخش درمان در كشور ما به گونه اي است كه بايد به صورت خصوصي مراحل درمان را ادامه دهي و يا مي بايست زير بار منت تامين اجتماعي و بيمه تامين درمان بروي در حاليكه اينها همه براي ارتقا سطح كيفيت خدمات خود. علاقه اي به رقابت ندارند.
يكي ديگر از بيمه شدگان تامين اجتماعي در ازدحام جمعيت بيمارستان فوق تخصصي ... وابسته به تامين اجتماعي هم در اين زمينه به گزارشگر ما مي گويد : كساني كه بيمه تكميلي نداشته باشند در اين بيمارستان تامين اجتماعي جايي نخواهند داشت . يعني اين بيمارستان هيچ ارزشي براي دفترچه تامين اجتماعي كه زير مجموعه سازمان خودش هم محسوب مي شود قايل نيست .
وي مي گويد : چندي پيش به ناگاه قندخون خانم بنده به 500 رسيده كه پزشك دستور بستري شدن فوري او را داده بود . از آنجا كه داراي دفترچه تامين اجتماعي هستيم به اين بيمارستان به اصطلاح مجهز تامين اجتماعي مراجعه كرديم كه به هيچ وجه پذيرش ممكن نبود و به ناچار دختر بنده آنقدر پشت در مسئولان بيمارستان گريه كرد تا اجازه پذيرش گرفت آنهم زماني كه فهميدند ما داراي بيمه تكميلي هستيم ! آنگاه خطاب به من گفتند كه چرا زودتر به آنها اعلام نكرديم كه داراي بيمه تكميلي هستيم !
وي مي افزايد : پس از پذيرش اوليه ايشان 10 روز در بيمارستان بستري شدند تا قند خونش متعادل تر شد اما قرار بود 2 ماه بعد دوباره مراجعه كنيم هنگامي كه اكنون مراجعه كرديم مي گويند برويد سه ماه ديگر بياييد زيرا بيمارستان جاي خالي ندارد.
وي مي گويد : اگر من از شهرستان مي آمدم چگونه مي توانستم مشكلات راه را تحمل كنم زيرا مي دانم بسياري از بيماران حاضر در اين بيمارستان از شهرستانهاي دور به تهران مي آيند ضمن آنكه به ما مي گويند پس از پنج ماه صبح بسيار زود مراجعه كنيد تا بتوانيم نوبت تا ظهر را دريافت كنيم در غيراينصورت مي بايست روز بعد دوباره همان صف را با بيمار خود در انتظار نوبت بمانيم . اگر قرار است سر پنج ماه نوبت بدهند همين الان مشخص كنند تا مردم از كار و زندگي بازنمانند.
وي ادامه مي دهد : واقعا احساس مي كنم در بيمارستاني كه با پول ما ساخته شده ما بسيار غريبه ايم يا بايد به صورت خصوصي پول پرداخت كنيم و يا بيمه تكميلي را مي شناسند ضمن آنكه بخاطر شلوغي پزشكان متخصص هم تنها 2 تا 3 دقيقه براي هر بيمار وقت مي گذارند.
وي مي گويد : در مدتي كه به اين بيمارستان رفت و آمد مي كنم به نتايج عجيب و غريبي رسيديم از جمله اينكه اگر پول ندارم لااقل بايد يك پارتي حتي يك آبدارچي در اينجا داشته باشم تا نوبتم محفوظ بماند و بتوانم از امكانات اينجا استفاده كنم . زيرا بارها به كاركنانش درباره تبعيض در نوبت اعتراض كردم كه كاركنان به شدت از همديگر حمايت مي كنند و روي فرد اعتراض كننده فرياد مي زنند و مي گويند « آقا پرسنل است و حق دارد! » تا حدي كه فكر مي كنند امكانات بيمارستان فقط براي كادر بيمارستان و فاميلهاي آنهاست . اگر سخنان بيمه شدگان تامين اجتماعي را در بيمارستان مكتوب كنيم هيچگاه به اتمام نمي رسد اما در راستاي جستجوي علت بروز اين مشكل دكتر نورالدين پير موذن مخبر كميسيون بهداشت و درمان مجلس شوراي اسلامي نيز در گفت وگو با گزارشگر ما با تاييد وجود مشكلات فراوان در بيمارستان هاي تامين اجتماعي همانند بيمارستانهاي دولتي مي افزايد : متاسفانه بخش درمان تامين اجتماعي علاقمند است بيماران خود را به سمت مراجعه به بخش خصوصي وارد سازد و احساس مي شود دراين باره كارها هدفمند انجام مي شود.
وي ادامه مي دهد : تا چند سال پيش بيمارستان ميلاد عليرغم تكميل اجازه فعاليت نداشت تا اينكه با تلاش فراوان ما اين بيمارستان 1000 تختخوابي و بيمارستان قلب تهران فعاليت خود را آغاز كرد وقتي اين دو بيمارستان فعال شدند كلي از بيماران بيمارستانهاي خصوصي كاهش يافت زيرا بيماراني كه داراي دفترچه درماني تامين اجتماعي بودند به آساني به بيمارستان ميلاد مراجعه و تحت درمان قرار مي گرفتند و با اميدي كه در دل بيماران تامين اجتماعي ايجاد شده بود آسايش و راحتي خاصي هم فراهم شده بود اما اين كار به مذاق برخي خوش نيامد و روند بيمارستان ميلاد را به گونه اي تغيير دادند كه امروز بيمه شدگان تامين اجتماعي نتوانند از امكانات بيمارستان ميلاد استفاده كنند.
وي وجود فيلترهاي مختلفي از جمله تماس و دريافت نوبت از قبل و شيوه هاي عجيب و غريب كه براي پذيرش بيمار قبل از بستري شدن فراهم مي آوردند سبب شده كه بيمار عطا درمان در بيمارستان را به لقايش ببخشد چون نمي تواند آنگونه كه آنها مي خواهند دوماه ـ سه ماه و حتي بيشتر بيماري خود را تحمل كند به ناچار به سراغ بيمارستانهاي بخش خصوصي خواهد رفت .
وي مي افزايد : بيماران ما مجبورند هم بيماري را تحمل كنند و هم فرش منزل و طلاي خود را براي درمان بفروشند زيرا هم اكنون 4 درصد خانوارهاي كشور 40 درصد درآمدهاي ساليانه خود را صرف هزينه درماني خود مي كنند و در صدي از اينها به محض اينكه يكي از اعضا خانواده شان بيمار مي شوند ساختار زندگي آنها به هم مي ريزد زيرا قادر به تامين معاش خود همزمان باتامين هزينه اي درماني نيستند.
دكتر پير موذن در ادامه در رابطه با راه حل ممكن براي كمك به بيماران نيازمند هم مي افزايد : هدف اصلي تشكيل وزارت رفاه و تامين اجتماعي و فراهم آوردن چتر حمايت امداد بيمه و حمايت براي تك تك ملت ايران بود تا هيچ فرد ايراني به دليل بيماري يا ناتواني و يا به دليل بيكاري از بيماري خود در رنج و عذاب نباشد و احساس كنند حمايتي از سوي دولت هنگام بروز بيماري پشت سر آنها هست .
مخبر كميسيون بهداشت و درمان مجلس شوراي اسلامي ادامه مي دهد : خوشبختانه در چند سال اخير مجلس شوراي اسلامي تمامي خلاهاي قانوني را مبني بر تامين و گسترش بيمه درماني برطرف كرده تا درد يك بيمار فقط بيماري اش باشد و ديگر به نداشتن پول نبودن تخت جستجوي روابط ناسالم با پزشك در محيط هاي بيمارستاني و... فكر نكند. ما قوانيني را به تصويب رسانديم كه مثلث پزشك بيمار و بيمارستان بدون پول شناخته شوند آنها بايد با زبان بيمه به تفاهم برسند و نظام بيمه جايگزين پول در بخش درمان باشد متاسفانه آنچه كه قانون تصويب شده در عمل وزارت رفاه وتامين اجتماعي عمل نكرده و اين وزارتخانه همچنان از اجراي كامل قانون رفاه و تامين اجتماعي طفره رفته است .
دكتر پيرموذن مي گويد : اكنون در فضاي به هم ريخته بيمارستاني كشور پول حرف اول را مي زند و كساني كه پول ندارند. بي صدا و بي پناه چه بسا جان خود را هم از دست بدهند و بيماراني كه گفتيد قادر نيستند به موقع نوبت دكتر بگيرند اگر قادر به تامين پول درمان در بخش خصوصي نباشند سلامت آنها به خطر مي افتد.
وي مي افزايد : حدود 8 سال پيش وقتي به اين سازمانهاي بيمه اگر اعتراض ميكرديم مي گفتند ما خلا قانون داريم اما امروز به جرات مي توانم بگويم اينها كم كاري و بي مسئوليتي دارند و مشكل قانون ندارند. چرا اكنون بايد دفترچه بيمه اي در اختيار بيمار قرار دهند كه پزشك آن را قبول ندارد زيرا پزشك مدعي است سازمانهاي بيمه گر طلب آنها را به موقع پرداخت نمي كنند و عجيب تر اينكه حتي آن دسته از بيماراني كه با گذشتن از هفت خان رستم پذيرفته ميشوند هنگامي كه پزشك چند قلم دارو و تجهيزات مي خواهد تنها يكي دو قلم از سوي بيمه قبول ميشود و بقيه را كه عمدتا از اقلام گرانتر هم محسوب مي شود. بيمه قبول نمي كند. من نمي دانم اين چه نوع بيمه و چه نوع سازمان بيمه گري است كه به يك بيمار دفترچه ميدهد اما صاحب دفترچه خود آن سازمان هم سرگردان است
دكتر پير موذن ادامه مي دهد : متاسفانه اين سخت گيريها سبب شده در بخش درمان نوع جديدي از ارتباطات ناسالم پزشك و بيمار پيدا شود كه اگر شما در پس پرده اين مديريت ها ببينيد هميشه قانون يا دستورالعمل نانوشته اي مبني بر تلاش براي فراري دادن بيماران از بيمارستانهاي تامين اجتماعي و دولتي به سمت بخش خصوصي وجود دارد كه در اصطلاح به آن « بيمار دزدي » گفته مي شود كه در فضاي ادبيات درماني كشور پيدا شده است .
وي مي افزايد : اين روند همچنين منجر به پديد آمدن روابط ناسالم پزشك با بيمار و اخذ پول هاي زير ميزي شده كه متاسفانه به دليل عدم نظارت كافي و كامل به يك ضد فرهنگ شومي تبديل شده است .
مخبر كميسيون بهداشت و درمان مجلس شوراي اسلامي مي افزايد : اگر به درد دل سازمانهاي بيمه گر همانند تامين اجتماعي هم گوش فرا دهيم آنها نيز عدم امنيت سلامت و آرامش بيماران براي تداوم درمان را در چند جمله مي گويند كه اولا سهم سلامت در كشور ناكافي است تعرفه هاي پزشكي غير واقعي است و در نهايت پايين بودن و غير واقعي بودن سرانه درمان و را مطرح مي سازند كه ضمن درست خواندن برخي از اين ادعاها بايد براي كمك به بيماران در بيمارستان ها برنامه هاي حمايتي گسترده تري اجرا شود.
اگرچه حجم مراجعه بيماران به بيمارستانهاي تامين اجتماعي فراوان است اما همين افزايش تقاضا سبب شده تا اين بيمارستان شيوه هاي سخت گيرانه اي را در پيش بگيرند كه بيماران به ناچار به سمت بخش خصوصي فراري شوند
يك بيمار : بيمارستان هاي تامين اجتماعي از دادن نوبت حضوري امتناع مي كنند و پس از تماسهاي مكرر تلفن نوبت اوليه كلينيكي را براي 5 روز آينده به بيماران مي دهند تا آنها در اين مدت مجبور شوند براي درمان خود از حضور در بيمارستان تامين اجتماعي منصرف شوند
دكتر پير موذن مخبر كميسيون بهداشت و درمان مجلس : متاسفانه اكنون در فضاي به هم ريخته بخش درمان كشور پول حرف اول را مي زند و كساني كه پول ندارند بي صدا و بي پناه چه بسا جان خود را هم از دست مي دهند و اين سازمانها به اصطلاح بيمه گر دفترچه اي در اختيار بيمه شده ها قرار مي دهند كه حتي بيمارستانهاي خودشان هم آن را قبول ندارند