« رمضان » ماهي است كه قبل از آن كه از راه رسد بايد در انتظارش نشست
و پيش از آن كه نسيم روح بخش و
طراوت زاي آن وزيدن آغاز كند
بايد به استقبالش شتافت
كه اين ماه
سرآمد تمام ماهها و از همه برتر و والاتر است و
نبايد در درك عظمت و فهم منزلت و شناخت فضيلت و بهره وري از لحظات پاك و نوراني آن غفلت ورزيد.
بايد آشيان قلوب را براي ورود رمضان مهيا ساخت و ديده دلها را به انوار مقدسش منير و بصير نمود و گوش جان ها
را به شنيدن زمزمه هاي آرام بخش آن به نوازش درآورد.
استقبال از رمضان
آماده شدن براي ورود در اين ميهمان سراي الهي و استفاده صحيح از لحظات زيبا و مقدس آن و
پروردن خود به ارزش هاي نهفته در ايام و ليالي اين ماه پرفضيلت است .
آن كس كه « رمضان » را شناخت و آثار ارزشمند و تحول زاي « روزه » را دريافت و معنويت زلال حاضر در شب و روز
اين لحظات نوراني را درك نمود
براي ورود در اين ماه شريف و بهره برداري از فضايل و معارف والاي عبادي
اخلاقي
عرفاني و اجتماعي آن مهيا شده است .
به استقبال روندگان خالص و واقعي رمضان كساني هستند كه از ژرفاي دل مشتاق حضور در رمضان و روزه داري و
مناجات و سوز و گدازهاي عاشقانه با حضرت محبوب ازلي و ابدي مي باشند و از همين رو فرارسيدن رمضان را به
يكديگر بشارت مي دهند و اين ماه شريف را فيض و رحمت الهي مي دانند و براي ره يافتن به حريم جانان
دل در چشمه
طهارت مي شويند و با قلوب فرو رفته در غم فراق و شكسته از هجران طاقت فرساي يار
آماده مشاهده انوار زيباي
جمال حضرت معشوق مي شوند.
ماه مبارك آمد
اي دوستان بشارت
كز سوي دوست ما را
هر دم رسد اشارت
آمد نويد رحمت
اي دل ز خواب برخيز
باشد كه باقي عمر
جبران شود خسارت
خواهي اگر برد جان
ره در حريم جانان
بايد كه شست دل را
در چشمه طهارت
ما در دل شكسته
رخسار دوست ديديم
منگر شكسته دل را
با ديده حقارت
با اشك دردمندان
فيض خداست جاري
در قلب مستمندان
كن دوست را زيارت (1 )
حضرت امام زين العابدين (ع ) با دعاي خويش در استقبال از ماه مبارك رمضان
خداوند متعال را حمد و سپاس
ميگويد كه بندگانش را به راه هاي احسان و بخشش خويش در مي آورد
و آنگاه ماه رمضان را يكي از اين راه هاي عطا و
كرامت و احسان الهي مي نامد :
« حمد و سپاس خداوندي را كه دين خود به ما ارزاني فرمود و ما را به آيين خويش اختصاص داد و به راه هاي عطا و
احسان خود در آورد
تا به مدد احسانش در طريق خشنودي اش گام برداريم . حمد و سپاسي كه شايان قبولش افتد و به
وسيله آن از ما خشنود گردد.
حمد و سپاس خداوندي را كه يكي از آن راهها كه در برابر ما گشوده
ماه خود
ماه رمضان است
ماه صيام و ماه
اسلام
ماه پاكيزگي از آلودگي ها
ماه رهايي از گناهان
ماه نماز
ماهي كه در آن قرآن نازل شده است
قرآني كه راهنماي
مردم است و نشانه آشكار هدايت است و تشخيص دهنده و جدا كننده حق از باطل است . پس به حرمت بي شمار و
فضيلت بسياري كه به اين ماه ارزاني داشت
برتري آن را بر ديگر ماهها آشكار ساخت . » (2 )
حضرت امام زين العابدين (ع ) در اين دعا ضمن آن كه به بزرگداشت ماه رمضان مي پردازد و آن را راهي بزرگ و پرنور
از راه هاي احسان الهي مي نامد و وجود فضايل بي شمار در لحظات مقدسش را دليل اصلي رجحان و برتري آن نسبت به
ماه هاي ديگر سال مي داند
به صراحت اين ماه شريف را ماه تنزه و پاكيزگي از آلودگي ها و ماه رهايي از معاصي و گناهان
نام مي نهد و در ادامه دعا از خداوند متعال تمنا ميكند كه روزه داران را در اجتناب و پرهيز از آنچه در اين ماه منع نموده
است
ياري و مساعدت نمايد.
با وجود اين تعابير در اين دعاي آگاهي بخش و راهگشا
مشخص ميشود كه يكي از بزرگترين ويژگي هاي ماه شريف
و مبارك رمضان اين است كه فضا و زمينه هاي مساعدي ايجاد مي كند تا انسان به مجاهدت و تلاش براي « خودسازي »
بپردازد و دل و جان و جسم خويش را از اتصاف به صفات و خصال مذموم و ناپسند و رفتار و اعمال زشت و نكوهيده
پاك و منزه سازد و با تهذيب نفس
به مراتب قابل توجه اي از تقوا و عفاف و وارستگي نائل آيد.
كساني كه مي خواهند خود را آماده ورود در ميهمانسراي الهي كنند
بايد متوجه باشند كه اين ماه
ماه مبارزه با اميال
و خواهش هاي نفساني در ابعاد مختلف فردي
اجتماعي
اقتصادي
سياسي و در تمام صحنه ها و عرصه هاي كار و تلاش
و مديريت انسان ميباشد و بايد از معصيت و گناه و خلاف و حرام در همه مكان ها و زمانها و در هر شغل و حرفه و
تخصص و مسئوليت پرهيز نمود.
آنان كه در دام شهوت هاي گوناگون ـ همچون شهوت لجام گسيخته جنسي
شهوت قدرت طلبي
شهوت رياست
پرستي
شهوت زراندوزي
شهوت شهرت گرايي
شهوت خودبيني و خودشيفتگي ـ اسير مي باشند
بايد با « جهاد اكبر »
و پرورش هاي اخلاقي « مرغ دل » را از اسارت اين شهوات رها سازند و در فضاي پاك معنويت و وارستگي به پرواز
درآورند. و بايد در كلبه تاريك دل افسردگان
شمع كرم و بزرگواري افروزند تا دل هاي افسرده و يخ زده آنان
از گرمي مهر
و محبت
حرارت حيات گيرند. و بايد از چهره ها غبار اندوه بزدايند تا لحظات عمرشان نه در محنت و مرارت
كه در
بهجت و طراوت سپري گردد. و نيز بايد دانست كه هركس شخصيت سالم و كامل و وارسته و مفيد و سازنده مي طلبد
بايد بنياد وجود خود را بر « راستي » استوار دارد و بداند كه در هر رفتار و عمل و كنش و حركت و تلاشي
خشت كژ گناه و
تباهي و ناراستي
عمارت وجود و شخصيت انسان را ويران و مضمحل خواهد نمود.
تاكي اسير شهوت
اي خفته دل رها ساز
اين مرغ بولهوس را
از پنجه اسارت
در كلبه هاي تاريك
شمع كرم برافروز
يابد ز گرمي مهر
افسرده دل حرارت
اي دل غبار اندوه
از چهره ها بيفشان
تا نگذرد تو را عمر
در محنت و مرارت
گر تن درست خواهي
بنياد راستي كن
كز خشت كژ نهادن
ويران شود عمارت (3 )
ـــــــــــــــــــــــــــــــ
پاورقي :
1 ـ شعر از دكتر قاسم رسا
نقل از كتاب شعر در زندگي
به كوشش احمد احمدي بيرجندي
انتشارات آستان قدس
رضوي
ص 26
2 ـ صحيفه سجاديه
ترجمه عبدالمحمد آيتي
انتشارات سروش
ص 265
دعاي 44
3 ـ شعر از دكترقاسم رسا
كتاب شعر در زندگي
ص 27
بايد آشيان قلوب را براي ورود رمضان مهيا ساخت و ديده دلهارا به انوار مقدسش منير و بصير نمود و گوش جانها را
با شنيدن زمزمه هاي آرام بخش آن به نوازش در آورد
در هر رفتار و عمل و كنش و حركت و تلاش
خشت كژ گناه و تباهي و ناراستي
عمارت وجود و شخصيت انسان را
ويران و مضمحل خواهد نمود
به استقبال روندگان خالص و واقعي رمضان كساني هستند كه براي ره يافتن به حريم جانان
دل در چشمه طهارت
مي شويند و با قلوبي فرو رفته در غم فراق و شكسته از هجران طاقت فرساي يار
آماده مشاهده انوار زيباي جمال
حضرت معشوق مي شوند
*****
رمضان و فرصت شناسي در خودسازي و ذخيره سازي معنويت پايدار
|
يكي از مراقبت هايي كه هر انسان مهيا براي بهره وري از تعاليم و ارزش هاي نهفته در ماه مبارك رمضان بايد خويشتن
را نسبت به انجام دقيق آن موظف سازد
« فرصت شناسي » و تلاش و مجاهدت بي وقفه براي استفاده هاي به موقع و
صحيح از ايام و ليالي پرفروغ اين ماه عزيز و شريف است .
اين فرصت شناسي كه به وسيله مراقبت هاي جدي و مستمر امكان وقوع مي يابد
بايد پيش از شروع آغازين روزهاي
مبارك ماه رمضان
و پس از آن
از ابتدا تا انتها
مورد توجه و نظر وعمل قرار گيرد.
در نقطه مقابل فرصت شناسي و هوشياري و بيداري براي شكار لحظات زيبا و وصف ناپذير رمضان به منظور
خودسازي
غفلت و بي خبري و سهل انگاري قرار دارد كه آفت بزرگ و زيانبار براي هر حركت بالنده و پويا در مسير
پرورش هاي اخلاقي مي باشد.
غفلت
نوعي ناآگاهي و خفتگي و خودفراموشي و ضعف روحي محسوب مي شود كه راه هاي بهره برداري هاي
صحيح از فرصت هاي ناب و كمياب ماه رمضان را مسدود مي نمايد و موجب مي گردد كه آدمي در سطح و ظاهر باقي
بماند و نه تنها به نسبت به عمق و ژرفاي تعاليم و فضايل و پيام و درس هاي رمضان درك و شناخت لازم را كسب
ننمايد
كه در عمل به دقايق و ظرايف روزه داري نيز درمانده گردد و در نهايت روزه هايش از كمترين درجه و مرتبه
برخوردار شود و به طور طبيعي در اولين گام باقي بماند.
فرصت شناسي در رمضان وبهره برداري هاي همه جانبه از فضايل و ارزش ها و آموزش هاي تحول زاي اين ماه
موجب
مي گردد كه نه تنها روزه هاي رمضان به بهترين وجه و درعالي ترين مرتبه به مرحله عمل دقيق و خالصانه درآيد و آثار آن
در روح و جان و اخلاق و رفتار و عملكردهاي روزه داران متجلي گردد
بلكه اين ثمرات و نتايج ارزشمند به صورت
ذخيره اي در وجود آنان
در ساير ماه هاي سال به بهره وري رسد و همانگونه كه در رمضان پاك زيسته اند و از قيود و
وابستگي هاي بازدارنده راه تقوا و تقرب رها شده اند و به اوج آزادگي معنوي رسيده اند
در طول روزها و هفته ها و
ماه هاي سال
همچنان مراقب و پاك ووابسته و متقي و خود نگهدار از گناه باقي بمانند.
حضرت امام سجاد(ع ) در دعاي خويش به هنگام فرا رسيدن ماه مبارك رمضان ابتدا به فرصت شناسي و پرهيز از
غفلت و تسامح در بهره وري از ايام و ليالي اين ماه شريف چنين تصريح مي فرمايند :
« اي خداوند
ماه رمضان را از زمزمه عبادت ما انبوه ساز
و شب و روزش را به طاعات ما آراسته گردان . ما را ياري ده
كه روزهايش را روزه بداريم و شب هايش را به نماز و تضرع و خشوع در پيشگاه تو به سحر رسانيم . تا مباد كه روزهايش
به غفلت ما شهادت دهند و شب هايش به سهل انگاري ما . » (1 )
حضرت امام زين العابدين (ع ) در اين عبارات
از درگاه خداوند درخواست مي كند كه به ياري و مساعدت روزه داران
بپردازد تا در فرصت هاي بسيار زيبا ومعنويت زاي رمضان
به عبادات و طاعات الهي اهتمام ورزند و به گونه اي به سير و
سلوك اخلاقي و عرفاني بپردازند كه هيچ گونه غفلت و سهل انگاري درباره تلاش و كوشايي آنان در مسير خودسازي و
تهذيب نفس در ايام و ليالي اين ماه به ثبت نرسد.
حضرت امام زين العابدين سپس به تمنا و درخواست ديگر خود از حضرت پروردگار مي پردازد و از درگاه كبريائي اش
مي خواهد كه تنزه و تقواي به وجود آمده در روزه داران در اثر مراقبت هاي ويژه اخلاقي و مجاهدات مستمر با تمايلات
نفساني
در ساير ايام و ماه هاي سال نيز تداوم يابد :
« اي خداوند
چنان كن كه در ديگر ماه ها و روزها تا زنده ايم چنين باشيم . چنان كن كه در شمار بندگان صالح تو
درآييم
آنان كه بهشت را به ميراث برده اند و در آن جاويدانند
آنان كه همه آنچه راكه بايد ادا كنند ادا مي كنند و باز هم
دلهايشان ترسان است
آنان كه بايد نزد پروردگارشان باز گردند
آنان كه به كارهاي نيك مي شتابند و در آن بر يكديگر
سبقت مي گيرند . (2 )
مشاهده مي كنيم كه پرورش يافتگان در ماه مبارك رمضان كه با جهاد اكبر و مراقبت هاي دقيق اخلاقي به زايل كردن
صفات مذموم و رفتار و عملكردهاي ناصواب و نكوهيده توفيق حاصل كرده و به مقام « تقوا » نائل آمده اند
اين
تقواپيشگي را ـ كه خود نگهداري در برابر وسوسه ها و تحريك هاي شيطاني و نفساني و هر نوع معصيت و مفسده و گناه
مي باشد ـ در روح و جان خويش « ذخيره » مي سازند و در تمام ماه هاي ديگر سال نيز همين گونه پاك و وارسته و عفيف
مي باشند و براي جامعه انساني مفيد و سازنده و ثمردهنده مي گردند. اينان حاصل مراقبت از نفس خويشتن و
فرصت شناسي نسبت به لحظات پاك و نوراني رمضان و پروردن خود با تعاليم و ارزش هاي نهفته در اين ماه شريف و
مبارك را
در طول سال و در تمام لحظات و در همه صحنه ها و عرصه هاي فعاليت هاي فردي
اجتماعي
اقتصادي
فرهنگي
علمي
سياسي و نظامي به ظهور و عينيت درمي آورند و رايحه هاي معطر و دل انگيز و برخاسته از بوستان هاي
بهار رمضان را در فضاي گسترده حيات دنيايي پراكنده مي سازند و شور و نور ايمان و تقوا و معنويت زلال را در همه جا
به تجلي در مي آورند.
پاورقي :
ــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ صحيفه سجاديه
ترجمه عبدالمحمد آيتي
انتشارات سروش
ص 268
دعاي 44
2 ـ همان مدرك
ص 268 و 269
دعاي 44
پرورش يافتگان تعاليم و ارزش هاي نهفته در ماه شريف رمضان
حاصل مراقبت مستمر از نفس و فرصت شناسي در
جهاد اكبر و كسب مراتب تقوا و خويشتن داري از معاصي و گناهان را در طول سال و در تمام صحنه ها و عرصه هاي
فعاليت هاي اجتماعي و سياسي و فرهنگي و اقتصادي به ظهور و عينيت در مي آورند و رايحه هاي معطر و دل انگيز و
برخاسته از بوستان هاي بهار رمضان را در فضاي گسترده حيات دنيايي پراكنده مي سازند و شور و نور ايمان و معنويت
زلال را در همه جا به تجلي در مي آورند
| |