(گفت وگوي آيت الله هاشمي رفسنجاني و شيخ يوسف قرضاوي )
ميقات حج
شماره 59 فصلنامه فرهنگي و اجتماعي و سياسي و تاريخي با عناوين زير منتشر شده است : اسرار حج و مناسك آن تبار ساكنان مدينه اندكي پيش و پس از اسلام پيامبر خدا در مخزن الاسرار نظامي جواهر التاريخ الملكي معماري مساجد و ابنيه در عصر پيامبر وحدت و همبستگي مذاهب اسلامي حج گزاري در تونس و...
از ميان عناوين فوق عنوان وحدت و همبستگي مذاهب اسلامي را كه حاوي گفت وگوي آيت الله هاشمي رفسنجاني و شيخ يوسف قرضاوي در شبكه تلويزيوني الجزيره است از نظر مي گذرانيم .
برنامه گفتگوي آيت الله هاشمي رفسنجاني رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام و آقاي شيخ يوسف قرضاوي رئيس اتحاد جهاني علماي مسلمين (از گروه هاي سني ) با تاكيد دو طرف بر ضرورت وحدت و همبستگي مسلمانان جهان با توجه به وضعيت فعلي انجام گرفت . پيش از آغاز اين گفتگو مجري برنامه زنده تلويزيوني ضمن قدرداني از آيت الله هاشمي رفسنجاني و شيخ قرضاوي خطاب به بينندگان گفت : بينندگان عزيز! پيش از آن كه آغازگر اين برنامه زنده تلويزيوني باشيم لازم است بر اين نكته تاكيد كنم كه هاشمي رفسنجاني و شيخ قرضاوي بنابه درخواست هيات بلندپايه اي از انجمن جهاني مسلمين كه اخيرا در تهران ديداري را با برخي از شخصيت هاي ايراني داشته اند اين مناظره را انجام مي دهند و اين برنامه پيش از آن كه مناظره باشد يك گفت وگوي دوجانبه است كه با هدف ايجاد وحدت هرچه بيش تر ميان سني و شيعه به خصوص باتوجه به وضعيت فعلي عراق انجام گرفته است .
آيت الله هاشمي رفسنجاني :
من به نوبت خود مي خواهم از شبكه تلويزيوني الجزيره و همچنين آقاي شيخ قرضاوي به دليل برگزاري اين برنامه و فراهم كردن اين فرصت كه مطمئنا اهميت ويژه اي به وحدت هرچه بيش تر مسلمانان داده است تشكر و قدرداني كنم .
ايشان افزودند : ما پس از وقوع انقلاب اسلامي در ايران تلاش هاي بسياري در زمينه فراهم ساختن وحدت اسلامي هرچه بيشتر مسلمانان انجام داده ايم و اين راه را پيش از اين آيت الله علامه بروجردي و شيخ عبده رفته بودند و در اين راه تلاش هايي را انجام داده اند و هم چنين آيت الله خامنه اي نيز تلاش هايي را در اين زمينه انجام داده اند و در آن زمان موفقيت هاي بسياري را محقق ساختيم و در اين راه نيز بسياري با ما ازجمله شيخ قرضاوي همراهي كردند و بايد بگوييم كه ما به يكديگر نزديك شديم و تلاش هايي را نيز براي نزديكي هرچه بيشتر مذاهب انجام داديم اما متاسفانه در روزهاي اخير با مشكلاتي مواجه شديم كه اين مشكلات از اوضاع عراق و لبنان و نيز تلاش هاي دشمن تاثير گرفته است . به اعتقاد من دشمن ما درصدد آن است كه ما را شكست دهد و به اعتقاد من طرح آمريكا در خاورميانه با شكست مواجه شده است و آن ها نتوانسته اند اهداف خود را در عراق محقق سازند; بنابراين به اين تصور رسيده اند كه با فتنه افكني و ايجاد تفرقه ميان شيعه و سني مي توانند به پيروزي برسند و جبران اين شكست را بكنند; با توجه به پيروزي ملت و مقاومت اسلامي لبنان و نيز پيروزي مقاومت در تمامي كشورهاي اسلامي آن ها تلاش كرده اند كه با ايجاد فتنه و تفرقه افكني ميان اهل تشيع و تسنن به اهداف خود دست يابند و در تلاش براي تحقق آن ها باشند...
در قرآن به صورت صريح و روشن بر ضرورت محافظت از وحدت مسلمانان تاكيد شده است ; بنابراين با توجه بر اين ضرورت لازم است از تمامي بازي هايي كه آمريكايي ها انجام مي دهند و براي آن برنامه ريزي مي كنند دوري كنيم و مي توانيم بسياري از مسائل خود را از طريق وحدت نه از طريق تفرقه حل و فصل كنيم . علما و ملت ايران به وحدت اسلامي و ضرورت آن ايمان دارند و مطمئنا اهل تسنن نيز به اين وحدت ايمان و اعتقاد دارند و به ايجاد تفرقه رضايت نمي دهند; بنابراين لازم است علما و عقلا به هيچ يك از افراط گرايان دو طرف توجه نكنند.
آقاي قرضاوي :
در ابتداي اين برنامه قرضاوي با تشكر و قدرداني از فرصتي كه شبكه تلويزيوني الجزيره براي انجام اين گفت وگو با توجه به درخواست اتحاد جهاني مسلمين فراهم ساخته است و نيز با تشكر و قدرداني از آيت الله هاشمي رفسنجاني جهت شركت در اين برنامه گفت : به اعتقاد من اين ديدار و گفت وگو براي امت اسلامي نتيجه بخش و داراي خير و بركت خواهد بود. من دوست داشتم و اميدوارم بودم كه آيت الله هاشمي درباره نقاط هشت گانه سخن بگويد كه بايد درباره آن ها سخن بگوييم و گفت وگو كنيم . ما مي خواستيم كه در اين گفت وگو درباره اين زخم حرف بزنيم ; هرچند كه هدف اين برنامه ايجاد تقارب بيشتر مذاهب و تلاش براي دورشدن از اختلافات و يا به عبارتي زخم ها است . در اين جا يك قضيه مهم مطرح است و آن قضيه قضيه تكفير است . ما مي خواهيم كه اسلام همان گونه كه يك اسلام واحد بوده . يك اسلام واحد بماند و متاسفانه كساني هستند كه مي گويند ما هيچ اجماعي و هيچ تفاهمي با اهل تسنن نداريم . ما مخالف اين قضيه ; يعني قضيه تكفير هستيم و كافي است كه فرد مسلمان بگويد اشهد ان لا اله الا الله و اشهد ان محمدا رسول الله . اين يك قضيه است ; اما قضيه دوم آن است كه اختلافات شيعيان و اهل تشيع و اهل تسنن نبايد در حضور عامه و در مساجد مطرح شود و بايد اين مساله تنها با حضور متخصصان و كارشناسان به بحث و گفت وگو گذاشته شود; اما قضيه سوم مساله خلفا و اهل بيت است ; اهل تسنن عاشق اهل بيت (ع ) هستند و هيچ كس از اهل تسنن وجود ندارد كه اين عشق و محبت را نسبت به خاندان و اهل بيت پيامبر نداشته باشد. چه كسي از اهل تسنن وجود دارد كه حضرت علي (ع ) اين شمشير برنده خداوند را دوست نداشته باشد چه كسي از اهل تسنن حسن و حسين (ع ) نوه هاي پيامبر اكرم را دوست ندارد چه كسي زين العابدين (ع ) را دوست ندارد مشكل ما با اهل تشيع و مخالفت ما با آن ها نسبت به صحابه پيامبر است ; من هم چنان بر حساسيت اين موضوع تاكيد و اصرار دارم ; ممكن نيست كه ما دست در دست هم بگذاريم و شما هم چنان بگوييد لعنت الله علي ابوبكر عمر و عايشه . اينان شاگردان رسول اكرم و نزديكان وي هستند و لازم است بر آن ها احترام بگذاريم ; اين احترام گذاشتن بر اي همه صحابه پيامبر كه در قرآن كريم نيز اشاره صريح و مستقيمي به آنها شده است ; لازم و ضروري است . چه كسي ايران را از پرستش آتش آزاد ساخت همين صحابه پيامبر بودند چه كسي مصر را از پرستش بت ها رها ساخت همين صحابه پيامبر بودند. لازم است تمامي اين بي حرمتي ها نسبت به خلفا متوقف شود; اما مساله ديگر مساله نشست اخير مكه است كه ضروري بود تمامي علماي ديني اهل تشيع و اهل تسنن در آن شركت كنند و پيش نويس يا قطعنامه يا توافقنامه اين نشست را امضا كنند اما متاسفانه ديدم كه هيچ يك از علماي شيعه بزرگ عراق در اين نشست حضور به هم نرساندند.
مساله ديگر چيزي است كه در عراق جاري است . گروه هاي مرگ و كشتار در عراق هم چنان به كار خود ادامه مي دهند و مردم را مجبور به ترك منازل و مناطق مسكوني خود مي كنند; در عراق مساجدي بسته شده اند و مساجدي به تسخير درآمدند.
موضوع ديگر كه لازم است به آن اشاره كنم آن است كه ما مخالف هرگونه تقسيم و تجزيه عراق هستيم . كساني هستند كه مي خواهند كشورهاي اسلامي را تقسيم و تجزيه كنند. مي خواهند عراق را به چندين عراق و مصر را به چندين مصر و سوريه را به چندين سوريه تبديل كنند. لازم است با اين گونه طرح ها مخالفت كنيم و در برابر هرگونه طرحي در زمينه تقسيم و تجزيه اين كشورهاي اسلامي بايستيم .
آقاي هاشمي ! شما كه الان در اين برنامه سخن مي گوييد براي ما مشخص كنيد آنچه را كه مي گوييد راي شخصي شماست يا راي تمامي علماي ديني ايران است
آيت الله هاشمي رفسنجاني :
طبيعتا من آراي شخصي خود را مي گويم اما مي دانم كه اكثريت علماي ايران نيز چنين راي و نظري دارند.
مجري شبكه الجزيره :
آنچه كه آقاي شيخ قرضاوي گفتند را شنيديد موضوع نشست مكه و توافق اين نشست و عدم حضور بسياري از علماي شيعه و نيز موضوع لعن (صب ) خلفالله !
به اعتقاد من كارهايي كه از سوي عوام و افراط گرايان انجام مي گيرد نبايد بر ما تاثير بگذارد و نبايد منجر به ايجاد تفرقه ميان ما شود. بايد هم چنان به وحدت خود متمسك بمانيم ; در حال حاضر خطر بزرگتر خطر اسرائيل و آمريكا است . استكبار درصدد ايجاد فتنه و به اشغال درآوردن سرزمين هاي ما است و امت اسلامي بايد نسبت به اين امر هوشيار باشد; زيرا اين امت مسئوليت هاي خاصي را به عهده دارد و با توجه به دارابودن منابع غني انرژي مي تواند در برابر اين دشمن ايستادگي كند; لذا اين حق امت اسلامي است كه يك قدرت تشكيل دهد و از اسلام محافظت كند. نبايد به سخنان عوام گوش دهيم و بر اساس آن ارزيابي يا موضع گيري كنيم ; در تمامي خطبه هاي جمعه مي گوييم : صلوات بر محمد و آل محمد و اصحاب محمد(ص ) نبايد به حقوق ديگران تجاوز كنيم .
آقاي رفسنجاني ! بسياري از اهل تسنن اين سئوال را مطرح مي كنند كه چرا حكم حرام يا تحريم از سوي شما در اين زمينه ; يعني لعن صحابه توسط عوام صادر نمي شود
آيت الله هاشمي رفسنجاني :
اين موضوع بارها از سوي علماي اسلام مطرح شده است و نيز توسط امام خميني رهبر كبير انقلاب اسلامي و آيت الله خامنه اي نيز مطرح شده است ; نبايد به چيزهايي كه منجر به ايجاد تفرقه و اختلاف مي شود گوش دهيم ; ما نمي خواهيم كه اين امت تضعيف شود و در تمامي خطبه هاي خود به موضوع اهل بيت و صحابه نيز مي پردازيم و پرداخته ايم .
مجري شبكه الجزيره :
آقاي شيخ قرضاوي ! در ميان اهل تسنن نيز افراط گراياني وجود دارند و در اين زمينه فتواهايي نيز از سوي برخي از رجال ديني در زمينه تكفير اهل تشيع صادر شده است ; بنابراين . اهل تشيع نيز در اين زمينه نسبت به اهل تسنن اعتراضاتي دارند.
من مي توانم به زبان اهل تسنن بگويم خطاي هر شخصي بر آن شخص است نه بر همه . موضوع تكفير موضوع دوجانبه اي است ; اما چه مقدار از اهل تسنن هستند كه اهل تشيع را تكفير مي كنند اكثريت اهل تسنن به چنين اقدامي مبادرت نمي كنند. چه تعداد از اهل تسنن در پس حزب الله ايستادند و از حزب الله حمايت كردند بنابراين موضوع تكفير موضوع عامي ميان اهل تسنن نيست . همانگونه كه گفتيم ما بر اعتدال گرايان نظر داريم و اعتماد مي كنيم .
آقاي رفسنجاني ! اهل تشيع معتقد به تقيه هستند و مي گويند كه تقيه حكم خاصي دارد نظر ما در اين زمينه چيست
آيت الله هاشمي رفسنجاني :
من فكر مي كنم اين نيز يكي ديگر از موضوع هايي است كه به وسيله دشمنان مطرح مي شود. امروز اگر به زندگي عقلا كشورها و حكومت ها و هر انساني نگاه كنيد مي بينيد كه برخي از موضوعات وجود دارد كه شخص معتقد است مصلحت است كه نبايد مطرح شود. در قانون نيز چنين چيزي وجود دارد و حتي برخي از مدارك سري يا قوانيني وجود دارد كه اصلا نبايد مطرح شود. مساله اين طور نيست كه هر كسي موضوعي را آنچنانكه مي خواهد و آنچنانكه مصلحت مي داند مطرح كند. تقيه كه شيعيان به آن معتقد هستند از قرآن گرفته شده و منبع اصلي آن قرآن كريم است و نبايد اسرار مسلمانان را به غير مسلمانان مطرح كنيم و ما حتي در ميان خود شيعيان نيز هر چيزي را مطرح نمي كنيم ; برخي از امور سري در هر حكومتي و در هر دولتي وجود دارد بنابراين اگر بخواهيم مفهوم تقيه را به يك حركت سري شيعه تعريف كنيم اين يك تعريفي است كه از روي سادگي و ناآگاهي انجام گرفته است ; زيرا اين موضوع نه تنها در نزد شيعيان بلكه در نزد اهل تسنن و ديگر مسلمانان نيز وجود دارد.
آيت الله هاشمي رفسنجاني : ما بايد از تمام بازي هايي كه آمريكا به راه مي اندازد دوري كنيم و از طريق وحدت به حل و فصل مشكلات و مسائلمان بپردازيم نه از راه تفرقه . علما و ملت ايران به وحدت شيعه و سني ايمان دارند; مسلما اهل تسنن نيز به وحدت ايمان دارند و به تفرقه رضايت نمي دهند
شيخ يوسف قرضاوي : اهل تسنن عاشق اهل بيت (ع ) هستند و هيچ كس از اهل تسنن وجود ندارد كه اين عشق و محبت را نسبت به خاندان و اهل بيت پيامبر نداشته باشد. چه كسي از اهل تسنن وجود دارد كه حضرت علي (ع ) اين شمشير برنده خداوند را دوست نداشته باشد چه كسي از اهل تسنن حسن و حسين (ع ) نوه هاي پيامبراكرم را دوست ندارد چه كسي زين العابدين (ع ) را دوست ندارد

سيزدهم شهريور روز بزرگداشت ابوريحان بيروني است . ابوريحان بيروني دانشمند بزرگي است كه در قرن چهارم و پنجم مي زيست . ابوريحان بيروني سال 362 هـ . ق در خوارزم ديده به جهان گشود و در همان جا مشغول تحصيل شد . وي به دليل عشق و علاقه اي كه به دانش هاي مختلف داشت جواني خود را صرف فراگرفتن فقه كلام صرف و نحو جغرافيا تاريخ رياضيات ستاره شناسي پزشكي و... نمود و به سرعت به عنوان يك دانشمند برجسته مطرح شد.
ابوريحان بيروني نتوانست در ديار خود دوام بياورد و سفر پرماجرايي را شروع كرد. وي ابتدا رهسپار بخارا شد و در آن جا تحت حمايت سامانيان قرار گرفت . سپس راه طبرستان و گرگان را در پيش گرفت . سرانجام وي به خواهش سلطان محمود غزنوي وارد در بار غزنويان شد. هرگاه سلطان محمود غزنوي به جنگ هندي هامي رفت ابوريحان را نيز با خود مي برد. ابوريحان از اين فرصت ها براي مطالعه در فرهنگ هند بهره جست و آثار ارزشمندي تاليف كرد.
ابوريحان بيروني از دانشمندان پركار و پرتاليف تاريخ ايران و اسلام است . وي بيش از 180 كتاب و رساله به رشته تحرير درآورد.
ابوريحان بيروني در زمينه رياضيات و نجوم بيش از ساير رشته ها كتاب و رساله تاليف كرد . نوشته اند از مجموع 180 تاليف او 115 عنوان آن به رياضيات و نجوم اختصاص دارد . كتاب هاي زير از آثار مهم ابوريحان بيروني در زمينه رياضيات و نجوم است .
1 ـ التفهيم
2 ـ آثار الباقيه
3 ـ مقاليد عليم الهيئه مابحدث في سطح بسيط الكره
4 ـ تحديد نهايات الاماكن
5 ـ افرادالمقال في امرالضلال
6 ـ استيحاب اوجوه الممكنه في صنعه الاسطرلاب
7 ـ تمهيد المستقرلتحقيق معني الممر
8 ـ في شيطح الصور
9 ـ رساله في الاسطرلاب و كتاب هاي متعدد ديگر .
ابوريحان بيروني در دانش داروشناسي و داروسازي نيز مهارت شگفت انگيز داشت . يكي از مهم ترين كتاب هاي ابوريحان بيروني در حوزه داروشناسي كتاب الصيدنه مي باشد. اين كتاب در تاريخ پزشكي وداروسازي شهرت فراوان دارد.ابوريحان بيروني در كاني شناسي نيز استاد ماهري بود. كتاب معروف او در اين زمينه كتاب الجماهر في الجواهر است كه از شهرت فراواني برخوردار مي باشد.ابوريحان بيروني درجغرافيا و جغرافياي طبيعي نيز از سرآمدان عصر خود بود و آثار مهمي در اين زمينه از خود به يادگار نهاد.آثار و آراي فلسفي ابوريحان بيروني هم بسيار قابل توجه است . وي به همان اندازه كه به علوم نقلي و تجربي عشق مي ورزيد. به علوم عقلي و فلسفي نيزعلاقه فراوان نشان مي داد. وي در اين زمينه نيز آثار مهمي دارد.با كنكاش در آثار ابوريحان بيروني مشخص مي شود كه وي به تشيع گرايش عميق داشته است .دلبستگي بيروني به تشيع از چگونگي پرداختن به عاشورا و غديرخم به خوبي آشكار مي شود.ابوريحان بيروني بيش از هشتاد سال عمر داشت . وي در تمام مدت عمر پيوسته مشغول پژوهش و تاليف بود و تا آخرين لحظه حيات نيز دست از دانش اندوزي برنداشت مي گويند حتي زماني كه ابوريحان بيروني در بستر بيماري افتاده بود و مرگ را با چشم خود مي ديد با آن هايي كه به ديدارش مي رفتند به گفت وگوي علمي مشغول مي شد.