روزنامه جمهوري اسلامي 05/06/1386 صفحه گزارش
*****
مصاحبه اختصاصي روزنامه جمهوري اسلامي با دكترمحمدرضا خامي اولين دانشجوي رشته دكتري دندانپزشكي مشترك ايران ـ فنلاند
دندان ايراني دندان فنلاندي


  • اشاره
    دندانپزشكي مشترك ايران و فنلاند در دانشگاه علوم پزشكي و Ph . D روز سه شنبه 16 5 86 از اولين دانشجوي دوره نخست خدمات بهداشتي درماني شهيدبهشتي تهران تجليل به عمل آمد. اين مراسم با حضور معاون آموزش وزارت بهداشت و رئيس دانشگاه شهيدبهشتي برگزار شد. دكتر محمدرضا خامي اولين دانشجوي دوره نخست دكتري دندانپزشكي مشترك ايران و فنلاند است . اين مصاحبه به همين مناسبت با او انجام گرفته است :
    آقاي دكتر ابتدا سابقه اي از دوره دندانپزشكي مشترك ايران و فنلاند بيان بفرمائيد.
    مشترك بين دانشكده دندانپزشكي شهيدبهشتي و Ph . D دوره مشترك ايران و فنلاند در سال 1381 شروع شد . به صورت دوره دانشكده دندانپزشكي هلسينكي فنلاند با پذيرش 9 دانشجو از بين دندانپزشكان كار شروع شد .
    از بين 9 نفر اولين نفري كه فارغ التحصيل شد من هستم . بقيه در مراحل پاياني هستند و در آينده فارغ التحصيل مي شوند .
    چرا فنلاند انتخاب شد
    اين انتخاب به دانشگاه شهيدبهشتي و دفتر سازمان بهداشت جهاني در تهران بازمي گردد. در واقع اين سئوال بايد از آنها پرسيده شود. سازمان بهداشت جهاني دفتر تهران حلقه واسط اين موضوع است . كشور فنلاند جزو كشورهاي اسكانديناوي است و كشورهاي اسكانديناوي جزو پيشرفته ترين كشورهاي جهان در بهداشت دهان و دندان هستند.
    اين كشورها توانسته اند با تكيه بر روش هاي علمي مديريت خدمات دندانپزشكي و پيشگيري از بيماريهاي دهان و دندان بيماريهاي دهان و دندان را كنترل كنند. فنلاند سوئد نروژ دانمارك جزو كشورهاي پيشرفته جهان در سلامت و بهداشت دهان و دندان هستند. اين كشورها حرف اول را در زمينه بهداشت دهان و دندان مي زنند.
    چرا از ميان كشورهاي اسكانديناوي فنلاند انتخاب شد
    كشور فنلاند ارتباطات بين المللي خوبي دارد. فنلاند مقام اول در بهداشت دهان و دندان را دارد. و از سوئد دانمارك و نروژ هم جلوتر است .
    در كشورهاي اسكانديناوي به علت سرماي شديد بيماريهاي دهان و دندان شايع تر است . چطور اين كشورها توانسته اند جلوي اين بيماري شايع را بگيرند
    نكته همين جاست . اين كشورها به هر حال توانسته اند با مديريت خوب به شاخص هاي خوبي برسند. مردم كشورهاي اسكانديناوي در دهه هاي 60 و 70 ميلادي بدترين وضعيت از نظر بهداشت دهان و دندان را داشتند و جزو بدترين شاخص ها در جهان بودند . ولي با تكيه بر روشهاي جامع نگر و اولويت دادن پيشگيري بر درمان توانسته اند رتبه اول در جهان را كسب كنند كه فنلاند از همه كشورهاي D.M.F جهان جلوتر است . ما براي بررسي بيماريهاي دهان و دندان از شاخص ها استفاده مي كنيم و يك شاخصي داريم به نام شاخص علامت پوسيدگي دندانهاي پوسيده D كه در واقع دندانهاي پوسيده و از دست رفته به خاطر پوسيدگي و كشيده شده و پر شده است . دندانهاي پرشده است و در دهان هر فردي قابل محاسبه است F علامت دندانهايي است كه به خاطر پوسيدگي از دست رفته و M است كه چند تا دندان پر شده و پوسيده و كشيده شده به خاطر پوسيدگي دارد و اين شاخص در فنلاند در دهه 70 در بچه هاي 12 ساله شان (12 سالگي سن شاخص است ) حدود 11 بوده است . يعني در دهه 70 هر بچه 12 ساله حدود 12 دندان پوسيده و كشيده شده در دهان داشت . فنلانديها در حدود 20 سال و با برنامه ريزي توانستند اين شاخص يعني عدد 12 عدد را به عدد يك برسانند .
    سازمان بهداشت جهاني يك بانك اطلاعاتي دارد كه كشورهاي مختلف را با هم مقايسه مي كند. كه كشورهاي اسكانديناوي رتبه هاي بسيار بالايي را دارند. فنلاند و كشورهاي اسكانديناوي از آمريكا و فرانسه و آلمان هم جلوترند و كشورهايي مثل آمريكا چون پايه و اساس بهداشت و درمانش براساس نظام سرمايه داري و خصوصي سازي است نتوانسته اند موفق شوند.
    در آمريكا هر كسي پول داشته باشد مي تواند از خدمات بهداشتي و درماني بهتري استفاده كند در مقابل عده ديگري از مردم آمريكا نمي توانند از امكانات بهداشتي و درماني بهره مند شوند. در نظام سرمايه داري و خصوصي آمريكا هزينه هاي بهداشت و درمان آنقدر بالا و كمرشكن است كه مردم عادي و متوسط نمي توانند به راحتي از امكانات بهداشتي و درماني بهره مند شوند و به همين دليل شاخص بهداشت دهان و دندان در آمريكا بسيار در سطح پايين قرار دارد.
    منظور دقيق شما اين است كه دولت آمريكا چون نظام حكومتي خود را دربست نظام سرمايه سالار است موفق نشده است و دولت فنلاند چون عقل به خرج داده است و دولت و ملت خودش را دربست به نظام سرمايه داري و بخش خصوصي نفروخته موفق تر از آمريكا است و توانسته حتي مقام اول جهان را كسب كند
    سئوال خوبي كرديد. كشورهاي فنلاند و اسكانديناوي عدالت اجتماعي را در زمينه سلامت توانسته اند خوب رعايت كنند يعني عدالت اجتماعي . به اين معنا كه افراد براساس نيازهايشان از خدمات بهره مند بشوند و براساس درآمدهايشان مشاركت داشته باشند در تامين مالي بخش سلامت كه هنر بزرگ فنلاندي ها اين بوده است .
    در ميان صحبتهاي قبل از آغاز مصاحبه كه با هم داشتيم مطرح فرموديد كه در فنلاند براي گذراندن دوره دكتري زمان مشخصي درنظر گرفته نمي شود . براي برخي ممكن است 4 سال باشد براي برخي 5 سال . يا كمتر يا بيشتر . اما در دانشگاه هاي ايران ديده مي شود كه تلاش مي شود براي دوره دكتري زمان خاصي درنظر گرفته شود و در نهايت افتخار جامعه دانشگاهي ما اين مي شود كه آمار فارغ التحصيلان دوره دكتري را روز به روز بيشتر و بالاتر نشان دهند مثل آمار كشفيات موادمخدر و دستگيري سارقان و ساير آمارهاي مشابه . در اين باره هم دقيق تر توضيح بدهيد تا مسئولين ما متوجه شوند كه فنلاندي ها در تلاش نيستند تا آمار فارغ التحصيلان دوره دكتري خود را بالا و بالاتر نشان دهند و برعكس تلاش مي كنند كه به افرادي مدارك دكتري بدهند كه خوب پخته و آبديده شده و عجله اي براي دريافت مدرك دكتري نداشته باشند.
    نمي شود گفت كه در ايران اين موضوع رعايت نمي شود. هر كشوري مقتضيات خود را دارد.
    با تعريف شما ايران مدرك گراتر است تا فنلاند چون در ايران به زور هم شده مي خواهند 4 ساله شما را دكتر كنند و از دانشگاه بيرون كنند.
    زمان بر است و ضوابط دانشگاه هاي فنلاند اين است كه شما بايد 5 مقاله در 5 نشريه معتبر علمي و بين المللي چاپ كنيد Ph . D رشته Ph.D و بعد بياييد پايان نامه دكتري خود را بگيريد كه اين مسئله زمان بر است و فنلانديها براي اين كار زمان نگذاشته اند . در ايران قانون به اين صورت است كه شما يك مقاله در يك نشريه علمي بين المللي چاپ كنيد كافي است . بنابراين در ايران سريع تر دكتر مي شويد تا را در دانشگاه هاي دنيا 2 جور برگزار مي كنند يك جور بهش ميگن « كورس بيسيد » كه بيشتر بايد Ph . D فنلاند . ضمن اينكه پايان نامه گذرانده شود و يك جورش را مي گويند « ري سرچ » كه شما در واقع بايد روي كارهاي تحقيقاتي وقت بگذاريد به طور كه طبيعي كار زمان برتر است . Liset - Bit
    اگر فنلاند رتبه اول جهاني را دارد ايران رتبه چندم را دارد
    رتبه بندي ها منطقه اي مي شود. مثلا منطقه اروپا يك منطقه است . بيماريهاي دهان و دندان مثل همه بيماريها خيلي ارتباط دارد به شرايط اجتماعي فرهنگي و شما نمي توانيد كشورهاي آسيايي را با كشورهاي اروپايي مقايسه كنيد.
    سازمان بهداشت جهاني مي آيد منطقه بندي كند. منطقه اروپا يك منطقه است و ايران در منطقه « امرو » قرار مي گيرد.
    منطقه شرق مديترانه كشورهايي مثل ايران و همسايه هاي ايران در اين منطقه قرار مي گيرند. در جداول سازمان بهداشت جهاني ايران را با اين كشورها مقايسه مي كنند. اتفاقا در منطقه « امرو » ايران وضعيت خوبي دارد
    اتفاقا من به اين تقسيم بندي انتقاد دارم . مگر هر كاري كه سازمان بهداشت جهاني بكند خوب است مثلا صندوق بين المللي پول هم خيلي طرحها و برنامه ها ارائه داد كه منجر به نابودي عدالت اجتماعي در جوامع بشري شد بنابراين نمي توان هر طرحي را كه سازمان بهداشت جهاني مي دهد بپذيريم .
    چرا ايران نبايد با فنلاند مقايسه شود و با افغانستان و قطر و بنگلادش مقايسه شود. معلوم است كه ايران در منطقه « امرو » مي شود مي شود آخر اين چه طرحي است A اول و در منطقه
    وقتي ايران را با فنلاند مقايسه كنيد آن وقت است كه مسئولين دولتي بويژه مسئولين بيمه تامين اجتماعي به خود مي آيند و برنامه ها و طرحهايي مي ريزند تا فاصله عميق بين ايران و فنلاند را در بهداشت دهان و دندان پر كنند اما وقتي ايران با بنگلادش مقايسه شود مسئولين بيمه تامين اجتماعي هميشه از بيمه شده ها طلبكار هم مي شوند كه نتيجه حركت غلط سازمان بهداشت جهاني همين است .
    من دفاع نمي كنم . اگر امروز ايران را با فنلاند مقايسه كنيم فاصله غيرقابل دسترس مي شود.
    خوب ! وقتي هم ايران را با افغانستان مقايسه كنيد هميشه بايد اميدوار باشيم .
    شاخص ها مشخص است . مي توانيم تفاوت ايران و فنلاند را به دست بياوريم . سازمان بهداشت جهاني هم براي اين تقسيم بندي خودش دليل دارد. هر منطقه اي اولويت هاي خاص خودش را دارد. بهداشت جهاني مي خواهد براساس اولويت هاي خاص بيماريها عمل كند كه در منطقه اي ممكن است بيماري واگير حاد باشد در منطقه ديگر نباشد. در برخي كشورها بيماريهاي حاد بيماريهاي قلبي است كه اولويت بندي مي كنند.
    چرا 12 سالگي را شاخص سلامت دهان و دندان گرفته اند
    نيازها نامحدود است و منابع محدود . بنابراين مجبوريم گروه ها را اولويت بدهيم . 6 تا 12 ساله زنان باردار و شيرده گروه هاي هدف هستند يعني خدمات براي اينها اولويت دارد. بايد دولت يارانه بدهد كه سازمان بهداشت جهاني تاكيد دارد كه منابع كشورها صرف سياستهاي پيشگيرانه شود نه صرف درمان . بنابراين اولويت در بهداشت دهان و دندان براي 12 ساله هاست نه 4 5 ساله ها . نه اينكه افراد 50 ساله فراموش شوند . اما سازمان بهداشت جهاني مي گويد درمان محدودپذير نيست اما با پيشگيري مي توانيد عوارض بعدي و هزينه ها و يارانه هاي درمان را محدود كنيد و با صرف منابع براي پيشگيري از پوسيدگي دندانها مي توانيد موفق شويد.
    اين فرمايش شما كه كاملا مغاير سياستهاي بيمه تامين اجتماعي در ايران است . در ايران بيمه تامين اجتماعي به پيشگيري در بيماريهاي دهان و دندان بهايي نمي دهد.
    اين انتقادي است كه به بيمه هاي ايران وارد است . البته اگر دارد حركتهايي مي شود كه جلساتي در وزارت رفاه دارد تشكيل مي شود و مي خواهند يك بازنگري در امر بيمه دندانپزشكي بكنند.
    جدي است يا تبليغاتي است
    نه . جلسه اي بود كه من هم در آنجا شركت داشتم . به نظرم جلسه خوبي مي آمد و كارشناسان از وزارتخانه هاي مختلف دعوت شده بودند و همگي مصمم هستند.
    مي خواهند چه كار كنند
    بحث تامين اجتماعي و بيمه اين است كه شما ارتباط مالي بيمار و پزشك را قطع كنيد بخصوص در خدمات دندانپزشكي . بيمه ها اگر بيايند اولويت را به پيشگيري بدهند و مثلا براي جرم گيري به بيمار يارانه بدهند مي توان گفت كه طرح موفقي است .
    به طور تجزيه شده بگوييد مثلا چه كارهايي براي دندانپزشكي در طرح مي تواند گنجانده شود. تفكيك شده طرحهاي پيشگيري از بيماريهاي دهان و دندان را بگوييد.
    1 ـ جرم گيري 2 ـ فيشورسيلند يا سيلندتراپي (دندان قبل از اينكه پوسيده شود شيارها را مسدود مي كند . به اين كار مي گويند سيلندرتراپي يا عمل پوشاندن شيارهاي دندانها . 2 ـ فلورايدتراپي (فلورايدتراپي انواع مختلف دارد بخصوص براي بچه ها . به روشهاي مختلف فلورايد را مي رسانند به دندانهاي بيمار . براي 4 5 دقيقه فلورايد را در تماس دندانها قرار مي دهند كه هر 6 ماه يك بار بايد فلورايدتراپي تكرار شود. يك روش ديگر هست كه مي گويند وارنيش فلورايد كه يك مقدار ماندگاري دارد و بعد بمرور از بين مي رود).
    نخ دندان و دهان شويه ها جزو پيشگيري ها نيست
    دهان شويه ها بايد جزو پيشگيري ها باشد. آموزش بهداشت به بيماران هم جزو موارد پيشگيري است . الان دندانپزشك احساس مي كند اگر وقت بگذارد براي آموزش بيمار از نظر مالي ضرر مي كند. اگر راهكاري باشد كه بيمه ها كمك كنند كه مشكل آموزش به بيماران را حل كنند ما مي توانيم در پيشگيري موفق شويم .
    سياستهاي پيشگيري در فنلاند چيست
    آنها هم با گروه هاي هدف شروع كرده اند . ابتدا از گروه سني 3 تا 6 سال شروع كرده اند و كليه خدمات دندانپزشكي را به بچه هاي 3 تا 6 سال فنلاندي رايگان انجام شد . بعد كم كم اضافه كردند و الان رسيده به 19 سالگي . يعني شما تا 19 سالگي در كشور فنلاند تمام خدمات دندانپزشكي برايتان رايگان است كه اين استراتژي فنلانديها است .
    از 19 سال به بالا چي
    از 19 سال به بالا ديگر رايگان نيست . اما باز يك سوبسيدي مي دهند و بخش هاي دولتي خيلي خدمات خوبي ارائه مي دهند .
    ضعف عمده ايران در پيشگيري از بيماريهاي دهان و دندان چيست
    ما الان كمبود نيروي حدواسط داريم . در بسياري از كشورهاي جهان كار عمده پيشگيري را دندانپزشك انجام نمي دهد بهداشت كار دهان و دندان انجام مي دهد كاردان ها انجام مي دهند. بار اصلي پيشگيري در بسياري از كشورها به دوش اينهاست . ايران از اين جهت ضعف دارد و ما الان كمبود نيروي بهداشت كار داريم كه خوشبختانه از همين امسال دارند براي اين رشته كنكور مي گيرند و رشته بهداشت كار دهان و دندان وارد دفترچه كنكور شده است . قرار است با گرايش پيشگيري افرادي را آموزش بدهند و اينها بيايند در مراكز درماني مردم را آموزش بدهند.
    دانشجويان همدوره شما در فنلاند چه كساني بودند و از چه كشورهايي
    9 نفر از ايران بوديم . 2 تا دانشجوي ديگر هم داشتيم يكي از تركيه و يكي از ليتواني .
    تابلويي كه روي در ورودي دانشكده شما نصب شده دندانپزشكي اجتماعي است . منظورتان از دندانپزشكي اجتماعي چيست اين تابلو براي اولين بار ديده مي شود و ظاهرا حركت جديدي است كه دارد در ايران آغاز مي شود.
    دندانپزشكي اجتماعي بمنزله مغز مديريتي ارائه خدمات دندانپزشكي اجتماعي است تحقيقات دندانپزشكي پيشگيري اقتصاد سلامت و... از جمله برنامه هاي رشته دندانپزشكي اجتماعي است . در ايران ما تاكنون رشته دندانپزشكي اجتماعي نداشتيم ولي در كشورهاي ديگر اين رشته سابقه چندين دهه را دارد . رشته دندانپزشكي اجتماعي در دانشگاه شهيدبهشتي سال 1381 تاسيس شده است . در دانشكده هاي دندانپزشكي ديگر هم اين كار دارد انجام مي شود.
    ايران هم دارد كم كم نگرشش از درمان به سمت پيشگيري سوق پيدا مي كند. متاسفانه امروزه هم بيمه ها و هم دندانپزشكان به سمت درمان سوق دارند. دانشكده ها هم جهت گيريشان درمان است . پيشگيري نيست .
    از شما پس از بازگشت از فنلاند گزارش كار خواسته اند در ارتباط با آنچه كه در فنلاند ديديد. تازه هاي فنلاند براي ايران چه بود براي دانشگاه شهيد بهشتي براي وزارت بهداشت براي وزارت رفاه و تامين اجتماعي .
    در پايان نامه اي كه تقديم مي شود تمام اين مسايل بيان مي شود. موضوع پايان نامه من بحث دندانپزشكي پيشگيري در دانشكده هاي دندانپزشكي ايران است . من 7 دانشكده را انتخاب كردم به تك تك دانشكده ها مراجعه كردم پرسشنامه دادم به دانشجويان و اساتيد .
    اسامي 7 دانشكده را بيان بفرمائيد .
    دانشكده ها را 2 قسمت كرديم . 5 دانشكده قديمي است و 10 تا جديد . يك دانشكده دندانپزشكي شاهد داريم و 2 تا دانشكده دندانپزشكي آزاد داريم . من كارم را در دانشكده هاي دولتي انجام دادم . از بين 5 دانشكده قديمي 3 تا را انتخاب كردم . دانشكده شهيد بهشتي دانشگاه تهران دانشگاه مشهد و 4 تا هم از اين دانشكده هاي جديد انتخاب كردم . اهواز همدان كرمان و قزوين . نتايج همه اين تحقيقات و آناليز پرسشنامه ها به صورت پايان نامه درآمده است . راهكارها در آنها ارائه شده است .
    نتيجه كلي چه بود چه نتيجه ايي گرفتيد
    در يك زمينه هايي دانش اساتيد ما و دانشجويان كافي است و در يك زمينه هايي ضعف دارند. نقطه ضعف در ايران آموزشهاي پيشگيري است . اساتيد بايد به آموزشهاي پيشگيري توجه بيشتري بكنند. نگرش دانشكده هاي دندانپزشكي از درمان بايد به سمت پيشگيري برود.
    برداشت من اين است كه شما به روش هاي تدريس در دانشكده هاي دندانپزشكي ايران انتقاد داريد. چرا كه اساس تدريس و علم آموزي در دانشكده هاي دندانپزشكي ايران بر پايه درمان است و نه پيشگيري . چطور دانشگاه هاي ما تاكنون متوجه امر بديهي پيشگيري مقدم بر درمان است نبوده اند اين كه ضرب المثل قديمي ايرانيان است .
    به تندي شما نمي توانم تحليل كنم . اين فقط منحصر به ايران نيست در همه دنيا اين مشكل وجود دارد. دندانپزشكي اجتماعي تاكيدش بر پيشگيري است . هم كم هزينه تر است و هم در دسترس تر. سيستم آموزش دندانپزشكي ايران كه از ابتدا شكل گرفته برپايه درمان بوده و نمي شود بگوييم درمان در دندانپزشكي لازم نيست . همانقدر كه به پيشگيري نياز داريم به درمان هم نياز داريم . در ايران چون امر پيشگيري جدي گرفته نشده حجم كار درمان بالا رفته و براي اساتيد ما فرصتي براي كار در زمينه پيشگيري نمانده است . موانع ديگري هم هست . پيشگيري منابع مالي مي خواهد. استاد دانشگاه نمي تواند منابع مالي پيشگيري را تامين كند. پيشگيري سياستهاي كلان نظام است . دندانپزشكي ايران در زمينه درمان بسيار پيشرفته است . رتبه بالايي در جهان دارد.
    خوب ! ممكن است بگويند اينقدر دندان هاي مردم ايران كرم خورده و پوسيده است كه دندانپزشكان به طور طبيعي و به علت پركاري استاد شده اند.
    اين فرمايش شما درست است . اما همه ويژگي دندانپزشكان ايران به اين علت نيست . كشورهايي هم هستند كه وضعيت دنداني مردمشان از ما بدتر است ولي دندانپزشكانشان از نظر توان درماني از ما عقب تر هستند. دندانپزشكان ايراني قابليت خوبي دارند. از نظر حرفه اي در جهان داراي رتبه بالايي هستند. البته بايد به پيشگيري هم بها داد تا دندانپزشك ما صرفا درمانگرا نباشد.
    بازديدي از دندانپزشكي هاي خصوصي در فنلاند نداشتيد
    از خصوصي نه . از سيستم دندانپزشكي دولتي شان بازديد داشتيم . در هلسينكي . در فنلاند ميزان مراجعه مردم به دندانپزشكي دولتي و خصوصي پنجاه پنجاه است . 50 درصد مردم ترجيح مي دهند بروند بخش خصوصي و 50 درصد هم ترجيح مي دهند بروند بخش دولتي .
    چرا
    اين نشان مي دهد كه بخش دولتي فنلاند آنقدر پيشرفته است كه دارد همپاي بخش خصوصي پيش مي رود. بويژه از لحاظ كيفيت . به مردم خيلي خدمت مي كنند. مردم را اذيت نمي كنند. بيمار را در صف و انتظار كلافه نمي كنند. مديريت فنلاندي ها در اين زمينه خيلي خوب است . مديريتشان بالا است . مديريت و سازماندهي شان خوب است .
    فنلانديها براي بچه هايشان آموزش بهداشت دهان و دندان در مدارس دارند
    بله در مدارس فنلاند معلم ورزش وجود دارد. يكي از وظايف معلم ورزش نظارت بر سلامت دانش آموزان است . درفنلاند معلم ورزش معلم بهداشت هم هست .
    ايراني چند صد هزارتومان مي دهد براي تزئين اتومبيلش اما حاضر نيست ده بيست هزار تومان براي جرم گيري دندانهايش بپردازد. زن ايراني چند ميليون طلا و جواهرات به خودش آويزان مي كند اما دندانهايش كرم خورده است مردم ايراني ساعت چند صد هزار توماني به دست مي كند اما دندانهايش كرم خورده است . چرا
    اين يك مشكل بزرگ فرهنگي در ميان ما ايرانيان است . بهداشت دهان و دندان در ايران از اولويت برخوردار نيست . تحقيقات امروز در جهان نشان مي دهد كه بين سلامت دهان و سلامت عمومي فرد ارتباط وجود دارد. بين بيماريهاي لثه و سكته مغزي ارتباط وجود دارد. شما اگر به لثه ات رسيدگي نكني و عفونت و چرك در آن باشد منجر به سكته مغزي مي شود.
    ارتقا فرهنگ مردم كار وزارت بهداشت به تنهايي نمي تواند باشد. همه كشور و همه ملت بايد دست به دست هم بدهند و فرهنگ بهداشت دهان و دندان را بالا ببرند. صدا و سيمانقش خيلي مهمي مي تواند داشته باشد. فيلمهاي متحرك بايد ساخته شود. همه ارگانها بايد درگير اين مسئله شوند.
    صدا و سيما به اندازه تبليغاتي كه براي خوراكيهاي سرطان زايي مثل پفك و چيپس مي كند اگر براي بهداشت دهان ودندان تبليغ كرده بود الان ما هم به فنلاندي ها مي رسيديم ...
    واقعا همين طور است .
    حالا كه بحث مواد خوراكي سرطان زا مثل چيپس و پفك شد آيا پفك و چيپس براي سلامت و بهداشت دهان ودندان ضرر دارد
    پفك و چيپس هم از كربوهيدارتها هستند. داخل دهان مي مانند و باعث توليد اسيدمي شوند و پوسيدگي دندان ايجاد مي كنند. به لثه ها ضربه مي زنند.
    آيا در آبهاي آشاميدني ايران فلورايد وجود دارد
    تا آنجا من اطلاع دارم نه . در صددهستيم در اين زمينه فعاليتي انجام بدهيم . اضافه كردن فلورايد به آب آشاميدني ضروري و مفيد است . مي گويند هزينه اضافه كردن فلورايد به آب آشاميدني يك نفر در تمام طول عمرش از هزينه تامين يك دندان كمتر است . يعني وقتي ماچنين مقايسه هايي را انجام مي دهيم مي بينيم كه پيشگيري خيلي موثرتر از درمان است .
    فنلانديها دهان شويه مصرف مي كنند
    فنلانديها دهان شويه هاي حاوي فلورايد مصرف مي كنند.
    فنلانديها نخ دندان مصرف مي كنند
    بله . از بچگي فنلانديها نخ دندان مصرف مي كنند.
    مسئولين بيمه تامين اجتماعي معتقدند كه درمان دندانها جزو كارهاي زيبايي است و بيمه به درمانهاي زيبايي وظيفه ندارد كمك كند. استناد هم مي كنندكه در همه جاي دنيا دندانپزشكي جزو درمانهاي زيبايي است ما هم مثل بقيه دنيا عمل مي كنيم نظر شما نسبت به اين ديدگاه بيمه تامين اجتماعي چيست
    بخشهايي از دندانپزشكي جزو زيبايي است . اما بخشهاي پوسيدگي بيماريهاي لثه سرطان دهان و... چيزهايي نيست كه بتوان به آنها گفت درمان زيبايي است . درفنلاند دولت در همه زمينه ها از طريق بيمه به بهداشت دهان و دندان كمك مي كند. بهانه اي براي زيبايي وجود ندارد. در ايران اين مشكل بايد حل شود. تاكيد بر پيشگيري مي تواند اين مشكل را تا حدودي مرتفع كند.بيمه تامين اجتماعي در ايران بايد نگاهش را به بهداشت دهان و دندان اصلاح كند.
    در فنلاند كليه خدمات دندانپزشكي براي افراد 3 تا 19 ساله رايگان است
    از سال آينده رشته جديد بهداشت كار دهان و دندان وارد دفترچه كنكور مي شود
    بيماريهاي لثه يكي از عوامل سكته مغزي در ايران است .
    در فنلاند معلم ورزش معلم بهداشت هم هست . يكي از وظايف معلم ورزش نظارت بر سلامت دانش آموزان است
    بين بيماري لثه و سكته مغزي ارتباط مستقيم وجود دارد
    پفك و چيپس جزو كربوهيدراتها هستند. در داخل دهان توليد اسيد مي كنند و پوسيدگي دندان و بيماري لثه ايجاد مي كنند