يكي از بزرگ ترين و پايدارترين عمل هاي صالح و نيك « مسجدسازي » است كه در پيشگاه الهي بسي محبوب و ارزشمند مي باشد و فيض و رحمت خاص و ويژه حضرت پروردگار را بر عاملان و انجام دهندگان اين فعل نيكو و شريف فرو مي ريزد.
اگرچه همه اعمال صالح و پسنديده داراي ماهيتي پايدار مي باشند و از مايه هاي دروني « بقا » برخوردار هستند لكن برخي از اعمال كه مسجدسازي يكي از آن هاست به گونه اي مي باشند كه عنصر پايداري در متن و بطن آن ها بيشتر سرشته گرديده است .
علت اصلي پايداري عمل پسنديده مسجدسازي تداوم و استمرار آثار ارزشمند آن در « دنيا » و در ميان انسان ها مي باشد. اين تداوم و استمرار پس از مرگ عاملان اين اعمال ثواب و پاداش هاي فراوان و وصف ناپذيري را براي حيات برزخي آنان رقم مي زند و تا قيامت و آغاز حيات جاودان به طور مكرر ادامه مي يابد.
در كلامي از رسول گرامي اسلام حضرت محمد مصطفي (ص ) به برخي از اعمال خاصي كه اجر و ثواب آن پس از مرگ انسان و در عالم برزخ به او مي رسد اشاره شده است كه يكي از آنها « مسجدسازي » مي باشد. نبي اكرم (ص ) تصريح مي فرمايد كه مسجدسازي عملي است كه پاداش آن براي انسان در قبر او و پس از مرگش امتداد دارد . (1 )
در نگاه پيامبر اكرم (ص ) عمل بناي مسجد در كنار اعمال همانند و مشابهي كه تداوم دهنده ثواب و پاداش هاي الهي پس از مرگ آدمي مي شوند(2 ) بايد مورد توجه و نظر اهل ايمان قرار گيرد و هر كس به فراخور شرايط و توانمندي هاي خويش در انجام آن شتاب ورزد .
كساني كه به عمل صالح و پسنديده مسجدسازي اهتمام مي ورزند به اين دليل پاداش هاي اختصاص يافته به اين عملكرد ممدوح پس از مرگشان تداوم مي يابد كه در شكل گيري حيات معنوي انسان ها سهيم و شريك مي باشند و زمينه اي فراهم آورده اند كه معنويت زلال اسلام كه عامل اصلي همه تحولات بنيادين دروني و آثار ارزشمند بروني مي باشد ترويج و گسترش يابد و مساجد كه از بزرگترين اماكن مقدس براي رشد معنوي آدميان محسوب مي شوند به رونق برسند و فضاي عطرآگين و آميخته با ايمان و عشق الهي آنها در عبادتگران تاثير و تحول عميق ايجاد نمايد.
همچنين بنيان گذاران مساجد هستند كه از عوامل اصلي شكل گيري « جماعت » و آثار شگرف و ارزشمند آن در اين اماكن مقدس مي شوند زيرا مساجد پايگاه بزرگ اجتماعي اسلام مي باشند و تجمع مسلمانان عامل ايجاد محبت و صميميت و همدلي بين آنان مي شود و تفرقه و فاصله و اختلاف را از ميان اهل ايمان مي زدايد و در قلوب و صفوفشان مودت و وحدت مي آفريند. اين همدلي و همبستگي در ابعاد « سياسي » آثار عظيمي را به وجود مي آورد كه از آن جمله است : اطلاع از اوضاع و مشكلات و موانع موجود در بين مسلمانان جهان آگاهي از شرايط سياسي جهان و وقوف به شگردها و حيله ها و ترفندهاي جبهه كفر و شرك و نفاق در تهاجم عليه اسلام براي ايجاد رخنه و شكاف در صفوف مسلمين و به خطر افكندن وحدت و همبستگي آنان شناخت نقاط ضعف و غفلت و تسامح و كوتاهي ها در ياري رساني به كشورهاي مسلمان نشيني كه در معرض آسيب هاي اقتصادي و فرهنگي قرار گرفته و به مساعدت برادران مسلمان خود از چهار گوشه جهان نيازمند مي باشند.
در كنار اين آثار ارزشمند چهارگانه ـ يعني تقويت ايمان و عشق الهي و بنيان نهادن معنويت زلال در قلوب انسجام صفوف اجتماعي و رفع تفرقه و تشتت و نيل به اتحاد و اقتدار دشمن شناسي و وقوف و آگاهي نسبت به شرايط سياسي جهان و ترفندهاي استكباري اطلاع از نيازهاي برادران مسلمان در كشورهاي اسلامي و مساعدت اقتصادي و فرهنگي به آنان ـ رشد جلوه هاي گوناگون اخلاق و رفتار اجتماعي رونق و ترويج دو قانون بزرگ « امربه معروف » و « نهي از منكر » گسترش همگرايي و تعاون اجتماعي به ظهور و بروز درآمدن ارزش هاي والايي چون ايثار و فداكاري عفو و گذشت خيرخواهي و موعظه و اندرز و انتقادهاي سازنده و مفيد به منظور رفع عيوب و نواقص از امور مختلف اجتماعي و اقتصادي از جمله آثار ارزشمند ديگر مسجدسازي به شمار مي رود.
اينك مفهوم دقيق رهنمود ژرف پيامبر اعظم (ص ) كه « مسجدسازي » را حسنه اي جاودان مي داند كه پاداش هاي ناشي از آثار عظيم آن در « زمان » جاري مي گردد و پس از مرگ و در حيات و زندگي برزخي به بنيان گذاران مساجد واصل مي شود مشخص و نمايان مي گردد و به نيكي درمي يابيم كه اين عملكرد ممدوح و پسنديده نقش بسيار عظيمي در استحكام مباني دين و ترويج معارف و تعاليم و احكام و قوانين و ارزش هاي والاي اخلاقي و تربيتي اسلام در روي زمين و هدايت و رشد و كمال و سعادت جامع و كامل انسان ها ايفا مي نمايد.
ـــــــــــــــــــــــ
پاورقي :
1 ـ نهج الفصاحه روايت 1730
2 ـ ساير اعمالي كه نبي اكرم (ص ) در كنار « مسجدسازي » حسنه اي جاودان و جاري در زمان و داراي اجر و پاداش هاي مكرر و مستمر و متصل به حيات برزخي انسان مي داند عبارتند از : علمي كه انسان تعليم دهد نهري كه آن را به جريان درآورد چاهي كه براي بهره وري از آب حفر نمايد درخت نخلي كه بكارد مصحف و كتاب مفيدي كه به ارث گذارد و فرزند صالحي كه تربيت كند و به جا نهد كه پس از مرگش به انجام امور نيك بپردازد و براي والدين خويش طلب آمرزش نمايد.
اگرچه همه اعمال صالح و پسنديده داراي ماهيتي پايدار مي باشند و از مايه هاي دروني « بقا » برخوردار هستند لكن برخي از اعمال كه « مسجدسازي » يكي از آنهاست به گونه اي مي باشند كه عنصر پايداري در متن و بطن ها آنها بيشتر سرشته گرديده است و علت اصلي آن تداوم و استمرار آثار اين عمل در « دنيا » و در ميان انسان ها و پاداش هاي وصف ناپذير آن در « حيات برزخي » و قبل از قيامت و آغاز زندگي جاودان مي باشد
تقويت ايمان و عشق الهي انسجام صفوف اجتماعي و رفع تفرقه و تشتت و نيل به اتحاد و اقتدار دشمن شناسي و وقوف و آگاهي به شرايط سياسي جهان و ترفندهاي استكباري اطلاع از نيازهاي برادران مسلمان در كشورهاي اسلامي و مساعدت هاي اقتصادي و فرهنگي به آنان از جمله آثار مسجدسازي و حضور فعال در اين اماكن مقدس است

در فرهنگ عمومي جامعه علاوه بر كعبه معظمه كه « خانه خدا » نام گرفته است مسجد نيز همين نام و عنوان را به خود اختصاص داده است و همه مساجد در چهارگوشه جهان و هر نقطه از مناطق جغرافيايي خانه هاي خدا به شمار مي روند و هم در ذهن فكر و هم در لسان و زبان و از جانب هر انسان مسلمان و موحد براي اين جايگاه معنوي همين اسم و نام تثبيت شده است .
اين پندار و گفتار درباره مسجد يكباره به ذهن و زبان راه نيافته و هرگز خودساخته و معلول آداب و رسوم ملي و بومي ملل مسلمان نمي باشد بلكه خاستگاه اصلي آن فرهنگ و معارف غني اسلام است .
« مسجد » هم در آيات قرآن و هم در روايات منتسب به پيامبراكرم (ص ) و امامان معصوم (ع ) « خانه خدا » ناميده مي شود. روايت ذيل از حضرت امام حسن مجتبي (ع ) نمونه اي است از رهنمودهاي ائمه اطهار(ع ) در موضوع مزبور :
« اهل مسجد زائران خدا مي باشند و بر صاحب خانه حق است كه به زائرين خود هديه اي عطا نمايد. »
در اين رهنمود ژرف در كنار موضوع « خانه خدا » « زائر خدا » نيز مطرح مي گردد و با اين وصف هر دو موضوع را بايد به تامل و تفكر بگذاريم تا معني و مفهوم آنها مشخص و نمايان گردد.
ترديدي وجود ندارد كه خداوند قادر متعال حقيقت مطلق و حاضر و ناظر در همه جا و اول و آخر و ظاهر و باطن همه اشيا و پديده ها و موجودات هستي از كوچكترين آنها كه اتم است تا بزرگترين آنها كه كهكشان است مي باشد و همه ذرات پيكر هستي را فرا گرفته است و هر چيز و هركس هر جا هست خدا با او و نزديك تر از خود او با اوست .
به تعبيري ديگر حضرت پروردگار ماده و جسم نيست كه نياز به مكان داشته باشد و محل و ساختمان و منطقه اي را به التجا و پناه و آرامش و استراحت خود اختصاص دهد كه او در زمان و مكان نمي گنجد و ازلي و ابدي است و همه جا حاضر و ناظر و حافظ و نگاهدارنده همه پديده ها و اشيا و مخلوقات و موجودات در گستره هستي مي باشد.
با توجه به اين حقيقت است كه مي توان معني و مفهوم واقعي « خانه خدا » را دريافت و به اين نتيجه قطعي رسيد كه مقصود از خانه خدا اختصاص محلي مناسب براي ذكر و مناجات و عبادت خداوند متعال مي باشد و از آنجا كه نماز و عبادت الهي به صورت جمعي با توجه به آثار بزرگي كه در ايجاد وحدت و همبستگي و تداوم برادري ديني دارد ساختن مساجد و حضور مسلمانان در اين اماكن پاك و شريف ارزش خاصي مي يابد و مورد توصيه فراوان ائمه دين (ع ) واقع مي شود و پاداش و ثواب هاي بي نظير براي اين عمل مقرر مي گردد.
« زائر خدا » نيز همچون « خانه خدا » آموزه اي تمثيلي براي كسب معرفت و شناخت عميق نسبت به عبادت حضرت پروردگار در مكان پاك و منزهي همچون مسجد است .
بديهي است خداوند قادر متعال جسم نيست كه در محلي قرار گيرد تا ديگران به زيارت او بشتابند و به بزرگداشت او بپردازند و شوق و علاقه خويش را به او ابراز نمايند. براين مبنا « زائرخدا » مفهوم خاص و ويژه اي مي يابد كه دلالت بر عظمت عمل انسان موحدي دارد كه به قصد و انگيزه عبادت خداوند متعال از محل سكونت خويش خارج گرديده و با طي مسيري كه به مسجد منتهي مي شود با خلوص و اشتياق در صف مومنان براي برگزاري نمازجماعت و ذكر و مناجات آماده مي گردد.
آموزه تمثيل گونه زائر خدا به اكرام نمازگزاران و عبادتگراني مي پردازد كه به خواندن نماز جماعت در مسجد اهميت خاص قائل مي شوند و در انجام آن قصور و كوتاهي روا نمي دارند و مراقبت و سعي وافر مبذول مي دارند كه ارزش و ثواب وصف ناپذير اين عبادت اجتماعي را به طور كامل درك نمايند.
علاوه بر روايت منتسب به حضرت امام حسن مجتبي (ع ) درباره جايگاه رفيع خانه خدا و مقام ارزشمند زائر خدا در حديث قدسي حضرت پروردگار اينگونه به بزرگداشت ويژه خانه خدا و زائر خدا مي پردازد :
« مساجد خانه هاي من هستند. آگاه باشيد سعادت براي بنده اي است كه در محل سكونت خويش وضو بگيرد آنگاه مرا در خانه ام زيارت كند. آگاه باشيد كه قطعي و حتمي است بر « زيارت شده » كه زائر خود را مورد كرامت قرار دهد. »
راستي چه كسي مي داند اكرام زائر خدا توسط خداوند متعال چگونه صورت مي گيرد و كيست كه بداند عطا و بخشش الهي به زيارت كننده خود از چه ويژگي هايي برخوردار مي باشد آنچه مسلم است حضرت پروردگار را فضل و كرامتي جامع و فيض و رحمتي كامل و اجر و پاداشي وافر مي باشد كه نمي توان به وصف درآورد و ميزان و كيفيت و مرتبه و درجات آن ها را به محاسبه و شمارش نهاد. در كنار اين الطاف و فيض و پاداش ها رضوان و خشنودي او قرار دارد كه به هيچ وجه قابل مقايسه با هيچ كدام از نعمت ها و موهبت هاي بزرگ و شريف او نمي باشد و « زائر خدا » اگر مي خواهد به اين جايگاه رفيع و والاي معنوي نائل آيد و به عالي ترين مراتب تقرب الهي صعود نمايد بايد به كامل ترين نوع عبادت نيز معرفت و شناخت حاصل كند و خدا را نه براي ترس از عذاب دوزخ و نه براي رسيدن به بهشت و نعمت هاي جاودان آن كه براي خود او پرستش و عبادت نمايد و جز خدا را نخواهد و نطلبد و محو انوار جمال جميل او گردد و خويشتن را در آتش گدازنده عشق الهي ذوب كند.
داني از دولت وصلت چه طلب دارم هيچ
ياد تو مصلحت خويش ببرد از يادم
مقصوداز « خانه خدا » اختصاص محلي مناسب براي مناجات و عبادت خداوند متعال مي باشد و از آنجا كه نماز و عبادت الهي به صورت جمعي به آثار بزرگي در ايجاد وحدت وهمبستگي و تداوم برادري ديني دارد حضور مسلمانان در اين اماكن شريف ارزش خاصي مي يابد
« زائر خدا » آموزه اي تمثيلي براي كسب معرفت و شناخت عميق نسبت به جايگاه و منزلت خاص عبادت پروردگار در مكان پاك و منزهي همچون « مسجد » است . زائر خدا دلالت بر عظمت عمل انسان موحدي دارد كه به قصد انگيزه عبادت خدا محل سكونت خويش را ترك مي كند و به سوي مسجد حركت مي نمايد