اميرحسين طباطبايي
فرآيند دفع زباله هاي شهري از سطح شهرها به محيطهاي مطمئن كاري دشوار و پرمسئوليت براي تمامي مديران شهري دنيا مي باشد. اين مسئوليت از آن جهت اهميت دارد كه بهداشت شهر شهروندان و بخشي از چشم انداز شهري متاثر از انجام صحيح اين فرآيند حساس مي باشد. تاخير در جمع آوري جمع آوري نامناسب حمل اشتباه و در نهايت دفع غلط زباله هاي توليدي در شهرها مي تواند روي چهره شهر بهداشت محيط آلودگي محيط زيست دوباره كاريهاي عملياتي و افزايش هزينه هاي مديريت شهري تاثير گذارد.
آنچه به عنوان زباله در شهرها توليد و دفع مي شود مجموعه اي از اقلام دور ريختني است كه ديگر قابليت استفاده مستقيم توسط شهروندان را ندارد. اين اقلام مي توانند پسماند غذاها بسته ها و جعبه هائي كه موارد داخل آنها استفاده شده اند بطري هاي شيشه اي و پلاستيكي نان كاغذ و مقوا قوطي هاي فلزي پس مانده هاي ميوه و نظاير اين مواد باشد. به اين مجموعه بايد فضولاتي كه از طريق فرآيندهاي درماني و پزشكي فرآيندهاي خدمات شهري و ساخت و سازها و فرآيندهاي اداري توليد مي شوند نيز افزود.
توجه به بازيافت مواد و تفكيك زباله هاي خانگي هنگامي اهميت پيدا مي كند كه در مابي اين زباله ها 2 درصد از كل زباله هاي سال 1385 شهر تهران را به خود اختصاص مي داده اند . از آن مهمتر آنكه منابع توليد مواد براي توليدكنندگان منابعي گران و پرهزينه است و گاه تهيه آنها زمان بسياري به طول مي انجامد. علاوه بر اينكه توليد مواد شيميايي يا مشابه آنها و استفاده از چنين مواردي مي تواند داراي آثار و تبعات زيانباري براي مردم واجتماع باشد. در چنين شرايطي توليد مواد شيميايي و ورود آن به چرخه استفاده اقدامي مطلوب و معقول نيست . علاوه بر اينكه چنين مواردي در طبيعت به سادگي از بين نمي روند و تا چند صد سال باقي مي مانند.
در كنار مواد شيميايي موادي نيز در زباله هاي شهري وجود دارند كه تهيه مجدد آنها به معني از بين رفتن بخشي از عناصر و زيباييهاي طبيعت مي باشد مواد توليد شده از چوب نظير جعبه هاي چوبي و انواع كاغذ و مقوا و مواد توليد شده از كانيهاي معدني نظير انواع اقلام فلزي نمونه هاي از اين دست مي باشند. اگرچه زباله هائي از اين جنس در طبيعت سريعتر از مواد شيميايي يا پلاستيكي تبديل شده و به چرخه طبيعت باز مي گردند اما بايد بخاطر داشت كه توليد مواد دست اول براي توليد مجدد اين مواد به معني نابودي بخشي از طبيعت است .
اين دلايل در كنار نكات مهم ديگري كه در اين مجال نمي گنجد موجب شده اند تا مديران شهري با هدف كاهش آلودگي محيط كاهش دوباره كاريها كاهش آثار زيانبار انباشت زباله در محيط و ساير موارد اقدام به اجراي طرحهائي نظير تفكيك زباله نمايند.
تفكيك زباله هاي خانگي چه در محل توليد (يعني خانه ها) چه در هنگام حمل وچه در هنگام دفع نه تنها مي تواند آثار مخرب ياد شده را كاهش دهد بلكه مي تواند منجر به ايجاد فرصتهايي براي جامعه گردد. ايجاد اشتغال در كارخانه هاي تفكيك زباله و كارخانه هاي حمل مجدد كاهش هزينه هاي حمل مواد اوليه از نقاط دور به شهرها كاهش تخريب محيط زيست و نظاير آنها از جمله اين مزايا و فرصتها مي باشند.

ماه شعبان المعظم ماهي شريف عظيم و با فضيلت كثير است . در روايت است كه رجب الخير ماه علي شعبان المعظم ماه پيامبر وماه مبارك رمضان ماه خداي تعالي است (1 )
پيامبر ماه شعبان را روزه مي داشت و روزه آن را به روزه ماه مبارك رمضان وصل مي كرد و مي فرمود : « شعبان ماه من است هر كه يك روز از ماه مرا روزه بدارد بهشت او را واجب شود . » (2 )
و جانشين رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم وبرادرش اميرالمومنين علي عليه السلام فرمود : « روزه ماه شعبان از من فوت نشد از زماني كه شنيدم منادي رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم فرياد مي نمود. بنابر اين هرگز روزه ماه شعبان از من در ايام زندگانيم فوت نخواهد شد اگر خدا بخواهد . » (3 )
آقا اميرالمومنين (ع ) همچنين فرمود : « هر كس روزه دارد شعبان را براي محبت پيغمبر خدا صلي الله عليه و آله و سلم و تقرب بسوي خدا دوست دارد او را را خدا نزديكش سازد به كرامت خود در روز قيامت . » (4 )
عنايات معنوي پروردگار در اين ماه با تولد حضرت سيدالشهدا حضرت ابوالفضل حضرت زين العابدين وحضرت حجه بن الحسن عسگري عليهم السلام وبه روايتي تولد حضرت علي اكبر عليه السلام (يازدهم شعبان ) مضاعف شده است .
روز سوم شعبان المعظم كه روز ولادت آقا حضرت حسين بن علي عليه السلام است آميز جواد آقاي ملكي تبريزي رحمه الله عليه (استاد اخلاق حضرت امام خميني ) مي فرمودند : قدر و شرف اين روز به اندازه شرف صاحب آن است لذا همانطوركه قدر و منزلت آقا سيدالشهدا عليه السلام بس عظيم است روز سوم شعبان نيز از ايام عظمي مي باشد. و شب نيمه شعبان هم كه داراي منزلتي بزرگ بركاتي فراوان و انوار بي تابان است مي گويند از شبهاي قدر است كه خداوند روزيها و مرگها را تقسيم مي كند. »
درحديث رسول اكرم صلي الله عليه و آله و سلم است كه فرمودند : « امشب نيمه شعبان است و در آن روزيها قسمت مي شود و اجلها نوشته مي شود و حج كنندگان تعيين مي گردند . » (5 )
و بعضي معتقدند در اين شب سرنوشت يكسال آينده مردم نوشته مي شود و در شب قدر (در ماه مبارك رمضان ) به امضا مي رسد.
و روز آن (نيمه شعبان ) روزي است كه در آن كسي متولد مي گردد كه خداوند وجود مقدسش را براي پاك ساختن زمين و فرج عمومي براي مومنين و برافراشتن پرچم عدل براي اهل زمين و جمع كامل بين سياست دين و دنيا قرار داده است . (6 )
پس ملاحظه مي فرماييد كه اين ماه چه عظيم است و چه روزها و شبهاي مباركي در آن مي باشد. جا دارد در اين ماه از خداوند همه خير و نيكي دو جهان را طلب كرد و در جهت رفع گرفتاريهاي جهان اسلام از او مدد بخواهيم .
در اين ماه بايد سعي كرد با خوبي ها رفاقت كرد و با زشتي ها عداوت نمود. بايد صراط مستقيم را طلب كنيم و از بيراهه ها به خداوند پناه ببريم . اين ماه بستر ورود به ضيافت الهي در ماه مبارك رمضان است . پس بايد همانطور كه امام خميني (ره ) فرمودند : « اگر خداي نخواسته گناهي مرتكب شده ايد قبل از ورود به ماه مبارك رمضان توبه نماييد » .
دراين ماه زمينه توبه را فراهم كنيم تا پاك به ضيافت خداوند وارد شويم .
« ابوالصلت هروي روايت كرده است كه در جمعه آخر ماه شعبان به خدمت امام رضا عليه السلام رفتم . حضرت فرمودند كه اي ابوالصلت اكثر ماه شعبان رفت و اين جمعه آخر آن است پس تدارك و تلافي كن در آنچه از اين ماه مانده است و تقصيرهايي را كه در ايام گذشته اين ماه كرده ايي و بر تو باد كه رو آوري بر آنچه نافع است براي تو و دعا و استغفار بكن و تلاوت قرآن مجيد بسيار بكن و توبه كن بسوي خدا از گناهان خود تا آنكه چون ماه مبارك در آيد خالص گردانيده باشي خود را از براي خدا و مگذار بر گردن خود امانت وحق كسي را مگر آنكه ادا كني و مگذار در دل خود كينه كسي را مگر آنكه بيرون كني و مگذار گناهي را كه مي كرده ايي مگر آنكه ترك كني و از خدا بترس و توكل كن بر خدا در پنهان و آشكارا در امور خود و هر كه برخدا توكل كند خدا بس است او را . » (7 )
پس شعبان فرصتي است براي رها شدن و سبك شدن از هوي و هوس و كينه و ظلمات معصيت . و در يك جمله رها شدن از زنجيرهاي ابليس .
و چه دلنشين گفته است فقيه فاضل و حكيم عارف حاج ميرزا جواد آقا ملكي تبريزي (ره ) : « اي مسكين به نفس خود (كه در گرو ايام گذشته و اندوخته پيشين است ) رحم آر و اين گناهان بزرگ را كه مانند پشته هيزم از اعمال زشت پيشين به پشت خود نهاده اي درمان كن . بزودي روزي فرا رسد كه بگويي قرارگاه كجاست حاشا كه پناهگاهي نيست و آنروز قرارگاه در نزد پروردگار تست كه انسان را به آنچه پيش و پس كرده آگاه مي سازد... و منصفانه نفس خود را به محاكمه آور . » (8 )
در اين ماه خواندن مناجاتي وارد است كه به مناجات شعبانيه مشهور است و منسوب مي باشد به اميرالمومنين علي عليه السلام كه ديگر ائمه عليهم السلام نيز به آن عامل بوده اند.
مناجات شعبانيه مناجاتي است كه براي اهلش عزيز و گرامي است و براي خاطر آن به ماه شعبان مانوس مي شوند بلكه انتظار آن را مي كشند و مشتاق آمدن ماه شعبان مي گردند و در آن مناجات علوم سرشاري در كيفيت معامله بنده با خداي جل و جلاله مندرج و وجوه ادب در طريق معرفت حق و سئوال ودعا و استغفار نسبت به خداي جل و جلاله بيان شده است (9 )
در پايان مناسب است امهاتي از اعمال مشترك اين ماه براي علاقمندان ذكر شود كه انشاالله مورد استفاده قرار گيرد.
1 ـ بهترين دعاها و ذكرها دراين ماه استغفار است و هر كه هر روز از اين ماه هفتاد مرتبه استغفار كند مثل آنست كه هفتاد هزار در ماههاي ديگر استغفار كرده است (استغفرالله واسئله التوبه ).
2 ـ در تمام اين ماه هزار بار گفته شود : « لااله الاالله و لا نعبد الا اياه مخلصين له الدين و لو كره المشركون » كه ثواب بسيار دارد از جمله آنكه عبادت هزار ساله در نامه اعمالش بنويسند.
3 ـ صدقه داده شود اگر چه به نصف دانه خرمايي باشد تا حقتعالي بدن او را بر آتش جهنم حرام گرداند .
4 ـ در اين ماه بسيار صلوات فرستاده شود .
5 ـ سراسر اين ماه بهتر است روزه دار بود و يا لااقل روزهاي دوشنبه و پنجشنبه اين ماه روزه گرفته شود . ضمن اينكه سه روز آخر ماه شعبان روزه اش بسيار فضيلت دارد و سزاوار نيست براي اهلش كه آن را ترك كند. از امام صادق عليه السلام روايت است : هر كس سه روز آخر شعبان را روزه بگيرد و به ماه مبارك رمضان متصل كند خداوند روزه دوماه پي در پي را براي او مي نويسد.
انشاالله خداوند ما را عامل به اعمالي نمايد كه باعث خشنودي و تقرب به درگاه خودش گردد. آمين .
منوچهر ناصري فر
زيرنويس ها
1 ـ مراقبات ـ مرحوم ملكي تبريزي ـ جلد اول صفحه 105
2 ـ مفاتيح الجنان ـ شيخ عباس قمي ـ صفحه 327
3 ـ مراقبات ـ مرحوم ملكي تبريزي ـ جلد اول صفحه 216
4 ـ مصباح المنبر ـ آيت الله مشكيني ـ صفحه 283
5 ـ مصباح ـ شيخ طوسي ـ صفحه 585
6 ـ مراقبات ـ مرحوم ملكي تبريزي ـ جلد اول صفحه 226
7 ـ مفاتيح الجنان ـ حاج شيخ عباس قمي ـ صفحه 357
8 ـ مراقبات ـ مرحوم ملكي تبريزي ـ جلد اول صفحه 234
9 ـ مراقبات ـ مرحوم ملكي تبريزي ـ جلد اول صفحه 216