ققنوس فاتح عنوان كتابي است كه توسط نشر شاهد; انتشارات بنياد شهيد و امور ايثارگران انقلاب اسلامي به زينت طبع آراسته شد.
« گلعلي بابايي » خاطرات سردار شهيد مهندس « محسن وزوايي » يكي از فاتحان لانه جاسوسي آمريكا و از فرماندهان لشكر 27 حضرت رسول الله (ص ) را در 17 بخش به رشته تحرير درآورده است .
اين كتاب كه در هر بخش آن تصاوير مربوط به مطالب گنجانده شده است در 264 صفحه قطع رقعي و در شمارگان 3000 نسخه و قيمت 1400 تومان به بازار نشر دفاع مقدس عرضه گرديده است .
در مقدمه اين كتاب از قول نويسنده آمده است : براي اين كمترين جاي اين توضيح باقي مي ماند كه تك به تك حكايت هاي بازنويسي شده در اين اثر مستند به ده ها برگ فيش خاطرات موجود در آرشيوهاي ثبت وقايع دوران دفاع مقدس و صدها دقيقه نوار ـ شامل مذاكرات جلسات نظامي مكالمات بي سيم مصاحبه راويان اعزامي دفتر سياسي وقت سپاه پاسداران به جبهه هاي غرب و جنوب و سرانجام مستندات محفوظ مانده در نزد برخي از ياران نزديك قهرمان محوري اين كتاب است .
براي من همين افتخار بس كه توفيق گردآوري و تدوين اين مستندات را داشته ام .

دومين نشست استناد در خاطره نگاري دفاع مقدس
دومين نشست « استناد در خاطره نگاري دفاع مقدس » با همكاري مجمع خبرنگاران و نويسندگان مطبوعاتي دفاع مقدس و مجتمع فرهنگي هنري اسوه در سالن سبز اين مجتمع برگزار شد.
به گزارش خبرنگار سرويس « فرهنگ وحماسه » خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در اين نشست مصطفي رحيمي نويسنده دفاع مقدس گفت : خيلي از اساتيد فن گفته اند خاطره نگاري نوعي تاريخ نگاري شخصي است و با اين تعريف اين مطلب را گوشزد كرده اند كه خاطره نگاري يك تنه بزرگ و محكم به تاريخ و تاريخ نگاري مي زند هرچند نمي شود ارتباط تاريخ نگاري را با ادبيات منكر شد چون حداقل بخشي از خاطرات حتما در قالب ادبيات است .
وي يادآور شد : از سال 1948 كه تاريخ شفاهي به عنوان يك فن تاييد شده در آمريكا آغاز و به عنوان رشته دانشگاهي مطرح شد در حال حاضر نيز هست از آن به بعد خاطره گويي و خاطره نويسي هم خود را پيدا كرد و در حال حاضر اگر از متوليان تاريخ شفاهي بپرسيم مي گويند يكسري منابع در تاريخ شفاهي داريم كه يكي از آنها منابع ذهن و نقلي است .
رحيمي تصريح كرد : اگر قرار است چيز قشنگي بنويسيم بايد قطعه ادبي بنويسيم اما اگر قرار است خاطره بنويسيم در عين اين كه بايد از لحاظ نثر و ظاهر ادبي زيبا باشد بايد واقعيت نيز داشته باشد چون از چيزهايي صحبت مي شود كه در گذشته اتفاق افتاده است .
وي همچنين اظهار داشت : در دو سال اخير كه در جريان داوري كتاب هاي دفاع مقدس بودم متاسفانه تعداد زيادي از آثار فقط به واسطه استناد ضعيف داشتن از داوري خارج مي شدند و افسوس مي خورديم . مثلا يادم هست سه سال پيش اولين سري كتاب هاي روتين روايت فتح براي داوري آمد. اين كتاب ها به لحاظ موضوع و نثر زيبا اما به لحاظ استناد ضعف مفرطي داشتند; بنابراين كنار گذاشته شدند; بنابراين حتي در كميته هاي تخصصي بنياد شهيد و بنياد حفظ آثار به دوستان تاكيد مي كنيم كه در كنار زحمات بسياري كه در تاليف كتاب متحمل مي شوند مواظب باشند كه جغرافياي يك رويداد و هويت افراد دخيل را تا حد امكان مشخص كنند.
وي در تعريف استناد در خاطره نگاري نيز گفت : استناد فرآيندي است كه واقعيت تاريخي روايت را به اثبات رسانده و به ضريب باورپذيري آن نزد مخاطب مي افزايد.
اين نويسنده دفاع مقدس در اين بخش خاطره اي از يك تجربه شخصي را بيان كرد و گفت : نبايد هر چيزي را به راحتي قبول كنيم .متاسفانه در حال حاضر نيز دفاع مقدس قرباني مي شود و هر كسي هرجا كم مي آورد از آن مثل گوشت قرباني استفاده مي كند. در حالي كه حق نداريم تاريخ را تحريف كنم .عشق و دغدغه اوليه بچه ها شهادت بود نه جنگيدن و اين امر تفاوت اساسي با ساير ادبيات جنگ در دنيا دارد.
وي در ادامه گفت : شايد خيلي از خاطرات قواره ادبي نداشته باشند اما زيبا هستند. يادداشت هاي روزانه روحاني شهيد غلامرضا صالحي يكي از آنهاست كه در 5 يا 6 سررسيد نوشته شده است كه قسمت كمي از آن كتاب شد . هر چند به لحاظ ادبي خيلي اشكال دارد اما وقتي كسي شروع به خواندن يادداشت ها مي كند ديگر نمي تواند سررسيد را ببندد چون به عنوان يك فرمانده از ماجراهايي پرده برمي دارد;بنابراين استناد هويت يك خاطره است .
رحيمي همچنين اظهار داشت : تفاوت خاطره نگاري با ژانرهاي ديگر مثل داستان و شعر در اين است كه داستان و شعر هر قدر از واقعيت فاصله مي گيرد پخته تر و جذاب تر مي شود اما خاطره برعكس است . مثلا در حال حاضر اگر بخواهم خاطرات خرمشهر را بگويم چند سال گذشته است و وقتي مي خواهم واقعيت را بگويم ديگر دست خودم نيست چون ممكن است بعضي موارد را فراموش كرده باشم . فراموشي آفت بزرگي است و ذهن انسان نه تنها دچار فراموشي مي شود بلكه جابجايي نيز انجام مي دهد; بنابراين هرچه از يك واقعه فاصله مي گيريم اين استناد مورد ترديد قرار مي گيرد.
رحيمي در ادامه اين نشست كه با طرح سوالات متعددي از سوي شركت كنندگان در نشست همراه بود در پاسخ به سوال يكي از شركت كنندگان گفت : در آسيب شناسي ادبيات دفاع مقدس اين مساله مطرح است كه چرا به برخي كتاب ها اعتماد نمي شود يكي از دلايلش اين است يعني زيبايي ظاهر و نثر ادبي .

ممكن است ادبيات بعضي خاطرات را جزو خانواده خود نداند اما تاريخ از آن نمي گذرد و يا ممكن است خاطره اي كه در روزنامه اي چاپ مي شود نثر آن اشكالاتي داشته باشد اما چون موضوع آن زيباست نمي توان به راحتي از آن گذشت .
رحيمي در اين راستا ادامه داد : به شدت معتقديم ايده آل در خاطره نگاري اين است كه هم به لحاظ نثر و ادبيات زيبا باشد و هم استناد. اما اين را هم نمي شود انكار كرد كه اگر يك خاطره اي نثر خوب نداشت آن را كنار بگذاريم . ممكن است در ادبيات جايي نداشته باشد اما به لحاظ كاربردي خيلي تاثير دارد.
وي يادآور شد : كتاب هم مي خواهد مخاطب عام و خاص داشته باشد بايد نثر زيبايي نيز داشته باشد و آرايه هاي ادبي به صورت مناسب در آن به كار رفته باشند. البته در خاطره نگاري استفاده از آرايه هاي ادبي محدود است .
اين نويسنده دفاع مقدس در نشست استناد در خاطره نويسي دفاع مقدس همچنين گفت : مولفه هاي استناد در خاطره نگاري به دو دسته تقسيم مي شود : يكي مولفه هايي كه به اعتبار راوي و ديگري به اعتبار روايت مربوط مي شود. به هر حال منظور از استناد اين است كه آيا رويه اي واقعا رخ داده است يا خير يعني مخاطب بايد در اين زمينه به يك باورپذيري برسد. منظور از اعتبار دادن اين است كه مشخصات راوي در خاطره مشخص باشد. در حال حاضر يكي از مشكلات كتاب خاطره اين است كه با وجود مطلوب بودن موضوع و نثر استناد ضعيفي دارند چون همه چيز خاطره به خود راوي است . نمي توان مثلا به دوستان شهيد و ... استناد كرد.
وي در ادامه معرفي مولفه هاي استناد در خاطره نويسي دفاع مقدس به موقعيت و منزلت شغلي راوي اشاره كرد و افزود : به عنوان مثال اگر آقاي هاشمي از والفجر 8 مي گويد سخنانش براي همه مهم است
رحيمي محبوبيت راوي را نيز از ديگر موارد در اين زمينه دانست و افزود : ممكن است راوي يك چهره محبوب در جنگ باشد. مثلا نوجواني در جبهه بوده و امروزه سخنراني مي كند. يا مرحوم ابوترابي كه خاطره هايشان بسيار ارزشمند است .
وي يادآور شد : اعتبار روايت نيز مهم است . يعني يك خاطره از چه نظر مستند است . يكي از موارد در اين زمينه زمان است . يعني زمان حادثه بايد دقيقا مشخص باشد. مكان حادثه نيز همين طور. اسامي افراد دخيل در حادثه نزديكي زمان روايت به زمان حادثه . دقت در انعكاس صحيح واقعه هم بايد در اين راستا قرار گيرد. اصرار نداشتن بر مطالبي كه در باور مخاطب نمي گنجد مانند اصرار بيش از حد بر روي خواب و عدم تصرف در موضوع نيز در اعتبار روايت مهم است كه بايد مورد توجه قرار گيرد.
مصطفي رحيمي در اين نشست به تشكيك در استناد نيز اشاره كرد وگفت : زمان و مكان بعضي خاطرات نوشته شده موجود نيست و حتي اسامي افراد را نيز كامل روايت نمي كنند البته نمي توان در اين زمينه راوي را مقصر دانست و چون بعضي خاطرات پس از سالها روايت شود مثلا نيازي نيست جاي دقيق واقعه را بگويد اما بياد نمايي از موقعيت باشد. از سوي ديگر نبايد كاري كنيم خاطره گو براي بيان زمان و مكان دقيق به دروغگويي مجبور شود البته مي توان از او خواست در اين زمينه فكر كند.
رحيمي درباره باز آفريني خاطرات هم گفت : كساني كه علاقمندند بايد اجازه داده شود بنويسند نبايد همه چيز را فقط راوي بگويد.
رضا رئيسي نويسنده دفاع مقدس نيز در اين نشست ابراز عقيده كرد : هنوز به مرحله نقد خاطرات دفاع مقدس نرسيده ايم البته مي توانيم كتاب هاي خاطره دفاع مقدس را به صورت موردي نه كامل نقد كنيم .
وي با بيان اين كه بيان نكردن كامل خاطرات جنگ از سوي برخي راويان به خاطره صدمه مي زند افزود : بايد از خودسانسوري نيز در اين زمينه پرهيز كنيم . از سوي ديگر ما ابتدا بايد با نگاه به خودمان نحوه باور جنگ را ببينيم چون تعاريف ما از جنگ سطحي و ظاهري است در حالي كه بايد به لايه هاي دروني جنگ نيز به اندازه كافي توجه كنيم و تا وقتي كه از جنبه احساسي و ذهن گرايانه به خاطرات دفاع مقدس نگاه كنيم هرگز خاطرات ناب به دست نخواهد آمد.
در اين نشست همچنين هر يك از شركت كنندگان نقطه نظرات خود را در مورد استناد در خاطره نگاري دفاع مقدس بيان كردند.

به گزارش خبرنگار سرويس فرهنگ و حماسه خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) مهندس غفوري استاندار كرمانشاه كه در دومين جلسه ستاد گردشگري جنگ در استان كرمانشاه سخن مي گفت افزود : حساسيت و تلاش سازمان ميراث فرهنگي در ترويج فرهنگ ايثار و شهادت قابل تقدير است چون حيف است نسل حاضر آثار دفاع مقدس را براي آيندگان حفظ نكند.
در اين جلسه كه در سالن جلسات استانداري كرمانشاه و با حضور مديران ميراث فرهنگي گردشگري و صنايع دستي پنج استان كشور كه مستقيما در جنگ تحميلي درگير بودند و جمعي از اعضاي مجمع خبرنگاران و نويسندگان مطبوعاتي دفاع مقدس برگزار شد مهندس غفوري در عين حال تصريح كرد : البته كارهاي انجام شده يك سازمان در زمينه دفاع مقدس نبايد در پي خنثي كردن اقدامات ديگر سازمان ها باشد.
مهندس غفوري يادآور شد : در كشورهايي كه حتي جنگي در كار نبوده موزه هاي بسيار زيبايي ساخته شده است كه موزه هاي ما با آنها قابل قياس نيستند.
وي به اقدامات انجام شده در كرمانشاه در اين زمينه اشاره كرد و افزود : سال گذشته بذر ساخت موزه دفاع مقدس را كاشتيم و با توجه به تعيين مشاور براي انجام اين كار اميدواريم موزه متناسب با حماسه هاي رزمندگان و مردم كرمانشاه ساخته شود.
به گفته مهندس غفوري در اين موزه مواردي چون مستندسازي از يك عمليات سالن اجتماعات كتابخانه و ... در نظر گرفته خواهد شد و اگر اين موزه در منطقه طاق بستان ساخته شود به دليل موقعيت آن بهتر است هرچند در ساخت موزه نظرات كارشناسي مجري پروژه براي ما اولويت دارد.
مهندس غفوري در عين حال اظهار داشت : در ساخت موزه جنگ بايد ارزش و اصالت آن حفظ و متناسب با وضعيت استان ساخته شود و ساخت موزه جنگ در استان هايي كه درگير جنگ بودند بيشتر موضوعيت دارد.
استاندار كرمانشاه در ادامه راه اندازي كاروان هاي راهيان نور را حركت و تفكري ارزشمند توصيف كرد و افزود : نبايد در بحث راهيان نور و ساير بحث هاي دفاع مقدس مشكل اعتبار داشته باشيم و حالا كه شاهد شكوفايي كشورمان هستيم نبايد اجازه دهيم آن دوران و فضاي مقدس فراموش شود.
مهندس غفوري در بخش ديگري از سخنانش به عمليات غرورآفرين مرصاد اشاره كرد و افزود : آخرين گرفتاري ما در روزهاي آخر جنگ تجاوز منافقان بود و مي توان گفت : جنگ هشت ساله يك طرف و مرصاد هم يك طرف . اما ما باز هم با تكيه بر خدا به پيروزي رسيديم .
عليرضا مقيمي دبير ستاد گردشگري جنگ نيز در اين جلسه پيش از سخنان استاندار كرمانشاه اظهار داشت : پيش از تشكيل اين ستاد وظايف مربوط به دفاع مقدس در معاونت هاي مختلف سازمان ميراث فرهنگي گردشگري و صنايع دستي پراكنده بود كه با تشكيل ستاد متمركز شده اند.
وي توسعه يادمان هاي دفاع مقدس كمك به ساخت موزه ها و پشتيباني از كاروان هاي راهيان نور را از جمله وظايف اين ستاد برشمرد و افزود : راه اندازي كاروان هاي راهيان نور بايد از يك حركت فصلي و مقطعي در مكان و زمان خاص خارج شده و در زمان هاي مختلف و با حضور همه اقشار مردم انجام شود.
مقيمي در اين راستا ادامه داد : براي دستيابي به اين هدف بايد زيرساخت هاي كافي فراهم شود چون در حال حاضر امكانات لازم در مناطق مورد بازديد كاروان هاي راهيان نور در حد صفر است .
وي همچنين اظهار داشت : بايد با خارج كردن اين كار از يك حالت تصدي گري دولت آن را به دست آژانس هاي مسافرتي بسپاريم كه به همين منظور طراحي شده اند و نيروهاي مسلح نيز مي توانند زيرساخت هاي فرهنگي را فراهم كنند.
مقيمي معتقد است : بخش مربوط به موزه هاي دفاع مقدس نيز بايد به صورت تخصصي پيگيري شود و به گفته وي در اين راستا موزه صلح در تهران در حال تجهيز و موزه شهداي زن نيز در حال راه اندازي است .
محمدي مديركل ميراث فرهنگي گردشگري و صنايع دستي استان ايلام نيز در ادامه اين جلسه گفت : موزه هاي دفاع مقدس بيشتر به سمت استان هايي رفته است كه از جنگ فاصله داشتند هر چند نقش مردم در جاي جاي كشورمان در دفاع مقدس را انكار نمي كنيم اما يادمان ها در مناطق عملياتي بيشتر جواب مي دهد.
وي افزود : نكته مهم در اين زمينه تاكيد بر مناطق يادماني در غرب كشور است . در اين راستا موزه دفاع مقدس استان ايلام در حال تكميل است و بايد اعتبار ويژه اي به آن اختصاص يابد.
در اين جلسه همچنين هر يك از مديران كل ميراث فرهنگي حاضر نقطه نظرات خود را ابراز كردند.
سعيد علاميان دبيركل مجمع خبرنگاران و نويسندگان مطبوعاتي دفاع مقدس نيز خواستار تلاش بيشتر رسانه ها در ترويج فرهنگ ايثار و شهادت و ارائه نقطه نظرات خود در جهت ساماندهي هر چه بهتر اين گونه اقدامات شد.