سفر به اعماق يادها و خاطره ها
يادداشت هاي يك خبرنگار از سفر به مناطق عملياتي غرب (استان كرمانشاه )
بخش نخست
ث حسين زكريائي عزيزي
اشاره :
سفر به مناطق عملياتي غرب كشور استانهاي (كرمانشاه و ايلام ) با دعوت برادر آزاده و جانباز جناب آقاي عليرضا مقيمي ; دبير
محترم ستاد گردشگري جنگ و همچنين برادر جانباز جناب آقاي حاج حسين يكتا دبير محترم ستاد مركزي راهيان نور جهت بررسي
مناطق يادماني و عملياتي منطقه غرب كشور شكل گرفت .
در اين سفر كه از تاريخ 86
4
5 الي 86
4
7 در فضايي كاملا صميمي برگزار گرديد دوستان و بزرگواراني چون امير سرتيپ
غلامحسين دربندي
مسئول سابق روابط عمومي كل ارتش
برادر آزاده عليرضا مقيمي دبير ستاد گردشگري جنگ
جناب حجت الاسلام
لقمان پور معاون يادمانهاي ستاد راهيان نور
جناب آقاي سيدحسين ناصر طباطبايي مسئول محترم كار گروه گردشگري ستاد گردشگري
جنگ همچنين برادر بزرگوار و جانباز سرهنگ پاسدار حاج باقر آقايي از رزمندگان كرمانشاه و فرمانده يكي از گردانهاي سپاه نبي اكرم
حضور داشتند كه در زمينه هاي مختلف مناطق عملياتي مذكور را مورد بررسي قرار دادند تا علاقمندان به ديدار از مناطق عملياتي دفاع
مقدس كه هر ساله بيشتر به مناطق عملياتي جنوب سفر مي كنند
ضمن آگاهي و آشنايي با مناطق عملياتي غرب اين مناطق را نيز در
برنامه سفر خود قرار دادند.
آنچه بديهي است
حضور يك خبرنگار در يك جمع
بيانگر آن است كه بايد گزارش بررسي ها انعكاس يابد. لذا ما نيز برحسب
وظيفه گزارش كلي بازديد از اين يادمانها را نگاشته و براي آشنايي بيشتر علاقمندان به اين مناطق از نظر شما خوانندگان گرامي
مي گذرانيم اميد آنكه در نظرتان مقبول افتد.
مهماندار هواپيما دماي هواي كرمانشاه را 16 درجه سانتيگراد اعلام كرد . ساعت 7
35 دقيقه از پله هاي هواپيما پايين آمديم و قدم به
خاك كرمانشاه گذاشتيم . استاني كه در هزاره سوم و چهارم پيش از ميلاد
اقوام گوتي و سپس آريايي در آن سكني گزيدند و به تدريج با
اقوام ديگر ارتباط برقراركردند.
استان كرمانشاه از نظر سياسي و ژئوپليتيك اهميت ويژه اي دارد. اين استان در طول تاريخ دروازه فلات ايران و راه دستيابي به
بين النهرين بوده است . از سويي با همسايگي بابين النهرين
مركز تمدن باستاني مشرق زمين و تيسفون و از سوي ديگر آب و هواي
معتدل كه موجب شكوفايي مدنيت تاريخي اين سرزمين بوده
به كرمانشاه موقعيت ممتازي بخشيده است . وجود آثار باستاني بيشمار
در بيستون
سرپل ذهاب
كنگاور
طاق بستان
پاتاق
ريجاب و صحنه گواه پيوستگي تاريخ و اهميت سياسي اقتصادي و فرهنگي اين
منطقه است .
مقصد ما ستاد مركزي راهيان نور منطقه غرب بود. به اتفاق همسفران برادر آزاده عليرضا مقيمي
آقاي سيد حسين طباطبايي
امير
سرتيپ غلامحسين دربندي و جناب حجه الاسلام لقمان پور و با راهنمايي حاج آقا باقر آقايي از بچه هاي پاك و مخلص خطه كرمانشاه به
ستاد رفتيم و در آنجا صبحانه اي صرف كرديم و بدون هيچ مقدمه اي براي بازديد از مناطق عملياتي عازم شديم . تعجيل در كار بخاطر
كمبود وقت بود كه بايد هرچه سريعتر در اين حداقل فرصت
حداكثر اماكن و مناطق يادماني را از نظر مي گذرانديم .
جلسه نيم ساعته ما با رئيس سازمان ميراث فرهنگي
و صنايع دستي و گردشگري استان ; مهندس بيرانوند خالي از لطف نبود.
پادگان امام خميني (ره )
پادگان امام خميني (ره ) اولين مكان بازديد ما به شمار مي آيد. اين پادگان كه در فضاي بسيار زيبا واقع شده است محل استقرار تيپ
نبي اكرم (ص ) درزمان دفاع مقدس بوده است كه در 15 كيلومتري جاده كرمانشاه به تهران واقع است . به علت كوهستاني بودن منطقه
سرسبزي و طراوت زايدالوصف آن هربيننده را در عظمت وجود خدا غوطه وركند. درختان بلوط
زال زالك
آبشار فصلي كه عموما در
ماههاي پاياني سال پرآب است
از ويژگي هاي اين مكان به شمار مي رود. حاج باقر كه خود در زمان دفاع مقدس بعنوان يكي از
فرماندهان تيپ نبي اكرم (ص ) در اين منطقه مستقر بوده
اظهار مي دارد تمام سوله هاي موجود
يادگار روزهاي جنگ است . او مي گويد
اين پادگان يكبار در زمان جنگ مورد هجوم هواپيماهاي عراقي قرار گرفت .
پس از جنگ هم در اختيار لشكر 9 بدر (مجاهدين عراقي ) بود تا اينكه در حال حاضر محل برگزاري همايش رزمندگان
كرمانشاه مي باشد.
به گفته حاج باقر آقايي سوله هاي موجود عموما محل استقرار امكانات پشتيباني و تسليحات بود و نيروها در چادرها مستقر بودند و
عموما تسليحات توسط كانتيرهاي چرخ داري كه توسط خود نيروهاي تيپ چرخدار شده بود به منطقه عملياتي منتقل
مي شدند.
بيان خاطرات از لسان حاج باقر ارتباط ما رابا پادگان امام خميني (ره ) بيشتر و بيشتر مي كرد. او مي گفت : بچه ها قاتل اين درخت ها
بودند. كنار چادر فرماندهي چند درخت زال زالك داشت كه بچه ها از آن بالا مي رفتند و با سر و صدا مشغول چيدن زال زالك مي شدند و
جلسه ما را به هم مي زدند
هر چه هم متذكر مي شديم فايده اي نداشت
تا اينكه مجبور شديم
چادر جلسات را از اين درختان دور كنيم .
شهرك آناهيتا
شهرك آناهيتا مقصد بعدي ما بود. اين شهرك كه امروز به شهرك شهيد باهنر تغيير نام داده است محل اسكان آوارگان جنگي
قصرشيرين بود كه پس از جنگ هم در اينجا ماندگارشدند.
در حاشيه شمالي اين شهرك مجموعه بلوك هاي مسكوني است كه در زمان جنگ محل استقرار لشكرهاي سپاه از جمله 31 عاشورا
10 سيدالشهدا
14 امام حسين (ع ) و 27 حضرت رسول (ص ) بود كه هر كدام از يگان هاي موردنظر به فراخور ماموريت شان در اين
ساختمان ها مستقرمي شدند.
آقاي مقيمي كه مدتي بعنوان رزمنده لشكر 27 در يكي از بلوك هاي اين مجموعه مستقر بود
خاطره اي شيرين برايمان روايت كرد كه
لبخند را به جمع ما كشاند.
از سمت شمال غرب شهر كرمانشاه به مقصد پاوه حركت نموديم . درميان راه به روستايي برخورديم كه نامش ريكا بود. برايم جالب
مي نمود چون درزبان محلي مازندراني
ريكا به معناي پسر است . به همين خاطر از حاج باقر علت نامگذاري اين روستا را پرسيدم ايشان
گفت : درزبان محلي كرمانشاهي
ريكا يعني در حال راه رفتن .
روانسر
هنگامه ظهر در شهرستان روانسر در كنار سرچشمه زيباي اين شهر (چشمه بزرگ ) پايي به آب زديم و نماز ظهر و عصر رابه امامت
آقاي لقمان پور اقامه كرديم . وناهار را دررستوران كيمياي روانسر خورديم . منطقه روانسر
جوانرود و پاوه سني نشين هستند و عموما به
زبان كردي خاص خودشان كه متفاوت از كرمانشاه است
صحبت مي كنند.
غارقوري قلعه
ساعت 2
10 به غار قوري قلعه رسيديم . اين غار زيبا
بزرگترين غار آبي آسيا و دراز ترين غار ايران است كه در 700 متري شمال
روستاي قوري قلعه در 25 كيلومتري شرق شهرستان پاوه و 87 كيلومتري غرب شهرستان كرمانشاه در پشت جاده اصلي كرمانشاه پاوه در
دامنه كوه شاهو قرار گرفته است .
وارد اين غار شديم . فضاي اعجاب انگيز غار هر ببيننده اي را برشگفتي و ستايش عظمت پروردگار عالم در خلق چنين اثري وا
مي دارد . اين غار 65 ميليون ساله داراي چند تالار بسيار زيبا و منحصر به فرد مي باشد كه از جمله آنها مي توان تالار مريم
تالار كوهان
شتر
مسير برزخ
تالار بلور و تالار عروس رانام برد.
وجود انواع مختلف استالاكتيك و استالا كميت
حوضچه هاي آب
صدف هاي آهكي و...برجذابيت غار افزوده است .
غار قوري قلعه كه تا حدمجاز آن يعني 450 متري آن را پشت سرگذاشتيم يك اكو سيستم زنده مي باشد و علاوه براهميت اكوتوريستي
آثاري نيز در اين غار كشف شده كه اين آثار شامل تعدادي ظرف و سكه هاي حكاكي شده است . غار نوردان عمق اين غار را 3140 متر
اعلام كرده اند.
اطلاعات موجود نشان مي دهد كه تا قبل از تبديل شدن اين غار به يك غار نمايشي جمعيت قابل توجهي از مهره داران غارزي در آن
مي زيسته اند.
درجه حرارت پائين داخل غار بيانگر آن است كه اين غار مامن مطمئني براي زمستان گذراني خفاشها و سمندر خال زرد بوده است .
نهايتا با توجه به اهميت فراوان
اين غار به عنوان يكي از هفت اثر طبيعي ملي ايران به ثبت رسيده است .
وقتي از دماي 11 درجه داخل غار دل كنديم
تازه فهميديم كه هواي بيرون چقدر گرم است و بايد اين هواي گرم را تحمل كنيم در غير
اينصورت مي توانيم چون گذشتگان به داخل غار برويم و غارزي شويم .
پاوه
ساعت 3
40 به پاوه رسيديم . شهري كه قبل از آغاز جنگ در آخرين روزهاي مردادماه سال 1358 مورد حمله نيروهاي حزب
دمكرات كردستان قرار گرفت و به محاصره درآمد. آنها راه هاي منتهي به شهر را مسدود و با آتش خمپاره كم كم حلقه محاصره را تنگ
كردند. هر چند مقاومت نيروهاي داخل شهر مانع از سقوط سريع شهر شد
اما چون آنها آماده چنين حمله اي نبودند
طي چند روز به جز
ساختمان ژاندارمري از ساير نقاط شهر عقب نشيني كردند و شهر تقريبا به اشغال ضد انقلاب درآمد. عناصر ضد انقلاب با اشغال شهر به
تنها بيمارستان پاوه وارد شدند و مدافعان مجروح شهر را كه در آن بستري بودند با فجيع ترين وضع به شهادت رساندند و بيمارستان را به
آتش كشيدند. بدين ترتيب شهر تا آستانه سقوط كامل پيش رفت و اندك نيروهاي باقي مانده نيز در خطر اسارت بودند. دراين حال يك
فروند هلي كوپتر خودي كه ماموريت داشت باعبور از فراز منطقه تحت اشغال ضد انقلاب به مدافعان محاصره شده مهمات برساند
هنگام بازگشت در حالي كه چند مجروح را نيز حمل مي كرد بر اثر اصابت به كوه منهدم شد و همه سرنشينان هلي كوپتر از جمله خلبان
شجاع آن امير سرلشكر خلبان محمد رضا مهدوي ملك كلايي به شهادت رسيدند. واز آن پس آن تپه به تپه شهداي ارتش معروف شد.
اين حادثه روحيه قواي خودي را تضعيف و روحيه ضد انقلاب را تقويت كرد.
در حالي كه به رغم محاصره همه جانبه مدافعان شهر
مهاجمان هنوز موفق به تصرف پاسگاه ژاندارمري نشده بودند
راديوي حزب
دمكرات دريك عمليات رواني به نقل از قاسملو; دبير كل اين حزب
اعلام كرد كه دكتر مصطفي چمران در گروگان آنهاست و آنان تا
دستيابي به خواسته هاي خود
وي را آزاد نخواهند كرد. در اين وضعيت امام خميني (ره ) پيامي منتشر كرد كه از راديو پخش شد.
بسم الله الرحمن الرحيم
...من به عنوان رياست كل قوا به رئيس ستاد ارتش دستور مي دهم كه فورا با تجهيز كامل عازم منطقه شوند و به تمام پادگان هاي
ارتش و ژاندارمري دستور مي دهم كه بي انتظار دستور ديگر و بدون فوت وقت با تمام تجهيزات به سوي پاوه حركت كنند و به دولت
دستور مي دهم وسايل حركت پاسداران را فورا فراهم كنند. تا دستور ثانوي من مسئول اين كشتار وحشيانه را قواي انتظامي مي دانم و در
صورتي كه تخلف از اين دستور نمايند با آنان عمل انقلابي مي كنم . مكرر از اين منطقه اطلاع مي دهند كه دولت و ارتش كاري انجام نداده
اند . من اگر تا 24 ساعت ديگر عمل مثبت انجام نگيرد سران ارتش و ژاندارمري را مسئول مي دانم .
والسلام عليكم و رحمه الله و بركاته
روح الله الموسوي الخميني
1358
5
27
به دنبال انتشار اين پيام
مردم از سراسر ايران به سوي غرب كشور هجوم آوردند. پيام امام و لبيك مردم عزم ضد انقلاب راكه تا
نزديكي يكي از پاسگاه هاي ژاندارمري پيشروي كرده بود
شكست و پاوه را از سقوط حتمي نجات داد.
به اتفاق دوستان همراه به يادمان شهداي پاوه رفتيم
محلي در بلندي حدود 10 متري كه از بالاي آن شهر پاوه و همچنين تپه شهداي
ارتش به خوبي قابل ديدن است . اين مكان محل 25 تن از شهداي مربوط به بيمارستان پاوه است كه حدود 9 نفر از آنها مربوط به
شهرهاي ديگر بودند ودر همينجا دفن شدند كه اين 9 نفر عبارتند از :
1 ـ روحاني شهيد احمد انصاري اعزامي از تهران
2 ـ پاسدار شهيد ناصر صادقي اعزامي از تهران
3 ـ بسيجي شهيد علي رمضان پور اعزامي از كرج
4 ـ بسيجي شهيد حميد پاشازاده اعزامي از تهران
5 ـ پاسدار شهيد احمد حسيني اعزامي از تهران
6 ـ بسيجي شهيد ذبيح الله مظفري اعزامي از تهران
7 ـ پاسدار شهيد طهماسب وندالوند اعزامي از نهاوند
8 ـ پاسدار شهيد سياوش وصال اعزامي از تهران
9 ـ بسيجي شهيد محمد عسگري قهي اعزامي از تهران
و 16 تن ديگر
كه از رزمندگان بومي همان منطقه بودندكه توسط مردم منطقه به محل خودشان منتقل و دفن شدند .
پس از اين فاجعه و آغاز تهاجم سراسري عراق به خاك مقدس جمهوري اسلامي ارتش عراق به دليل حضور افرادوگروههاي ضد
انقلاب و اجراي عملياتهاي نامنظم در شهرستان مرزي پاوه
از هجوم به منطقه نوسود و پاوه پرهيز كرد و تنها با اشغال ارتفاعات
سركوب مرزي و استقرار يك تيپ در آن
از عمليات عناصر ضد انقلاب پشتيباني كرد. ليكن پس از موفقيت هاي خودي در پاك سازي
ضد انقلاب
تاپل دوآب پيشروي كرد و سپس تا شرق نوسود عقب نشست .
در دوران هشت سال دفاع مقدس عملياتهاي مختلفي در مقاطع مختلف در اين منطقه انجام شد كه اسامي آن به شرح ذيل
مي باشد :
1 ـ پل دوآب (59
10
24 )
2 ـ نروي (59
10
24 )
3 ـ پاسگاه شيخان (59
10
24 )
4 ـ شمشي (59
11
3 )
5 ـ دكل نودشه (60
1
4 )
6 ـ نودشه ( 60
2
7 )
7 ـ كاوه زهرا (60
3
8 )
8 ـ روح الله خميني كبير (60
4
11 )
9 ـ مرخيل (60
4
26 )
10 ـ عمليات ايذايي جنوب نوسود (60
5
31 )
11 ـ عمليات ايذايي اورامانات ( 60
6
3 )
12 ـ محمد رسول الله (ص ) (60
10
12 )
13 ـ تحريرالقدس (62
11
21 )
14 ـ والفجر 10 (66
12
23 )
15 ـ بيت المقدس 4 (67
1
4 )
پس از قرائت فاتحه براي شهداي پاوه در يادمان و گذري در شهر پاوه به سمت جوانرود حركت كرديم . و ساعت 5 از شهر جوانرود
عبور كرديم . شهري با بافتي قديمي و مردمي ساده و بي آلايش .
به گفته حاج باقر
جوانرود در محل عبور نيروهايي بود كه براي انجام عملياتهاي مختلف به دشت ذهاب اعزام مي شدند.
ادامه دارد
به دنبال انتشار پيام امام خميني (ره )
مردم از سراسر ايران به سوي غرب كشور هجوم آوردند. پيام امام و لبيك مردم
عزم ضدانقلاب را كه تا نزديكي يكي از پاسگاه هاي ژاندارمري پيشروي كرده بود
شكست و پاوه را از سوقط حتمي
نجات داد
حاج باقر كه خود در زمان دفاع مقدس بعنوان يكي از فرماندهان تيپ نبي اكرم (ص ) در اين منطقه (پادگان امام
خميني ) مستقر بوده
اظهار مي دارد تمام سوله هاي موجود يادگار روزهاي جنگ است . او مي گويد اين پادگان يك بار
در زمان جنگ مورد هجوم هواپيماهاي عراقي قرار گرفته است
امير سرتيپ دربندي مي گويد : يك فروند هلي كوپتر خودي كه ماموريت داشت با عبور از فراز منطقه تحت اشغال
ضدانقلاب به مدافعان محاصره شده مهمات برساند هنگام بازگشت بر اثر اصابت به كوه منهدم شد و همه سرنشينان
آن از جمله خلبان شجاع اميرسرلشكر خلبان محمدرضا مهدوي ملك كلايي به شهادت رسيدند
