لبنيات گران شد به جز سه قلم !
مجيد زندي
به هر حال پس از تاييد شوراي اقتصاد اواخر هفته گذشته بجز سه قلم شير يارانه اي
ماست تا 4 درصد چربي و پنير « يو ـ اف » همه
محصولات لبني را از شمول قيمت گذاري خارج كرد و همين مجوز باعث شد كه برخي از شركت هاي لبني قيمت برخي از اقلام لبني را
حتي تا 32 درصد افزايش دهندو آنچه روي دست مردم ماند گراني دوباره لبنيات شد .
زيركي شوراي اقتصاد براي جلوگيري جو گراني در عين افزايش قيمت محصولات لبني اين بود كه سازمان حمايت از مصرف كننده و
شوراي اقتصاد با ابزار رسانه اي خود اعلام كردند كه « بهاي شير
ماست و پنير به سال 85 بازگذشت » در حاليكه واقعيت اين بود كه
مي گفتند اسفند 85 نه قبل از آن و آنهم فقط سه قلم محصول لبني و ... كه چنين نشد و اينبار حركت افزايش قيمت لبنيات با چراغ
خاموش انجام شده است !
با اين كار يقين بدانيم كه مصرف شير و لبنيات در كشور بازهم كاهش خواهد يافت زيرا تنها محصولي كه براي تضمين سلامتي مردم
مصرف آن ضروري به نظر مي رسد همين شير و لبنيات است كه با نقص هاي ريشه اي
بهترين راه نجات صنايع شير ايران را مجددا
افزايش قيمت ها رقم زده اند كه ممكن است در ظاهر به نفع توليدكنندگان صنايع لبني تمام شود اما در طولاني مدت با از دست دادن
مشتري هم به صنعت لبنيات و هم به صنعت دامداري كشور آسيب وارد خواهد شد كه با رقم هاي فرضي سود افزايش قيمت ها به هيچ
وجه قابل جبران نخواهد بود.
يك دوره اي مي گفتيم خدا آمريكا را لعنت كند كه با روحيه استكباري خويس گندم را از كشاورزان خود مي خرد و آن را به دريا
مي ريزد اما اكنون آشكار شده است كه علت اين كار حمايت از كشاورزان و جلوگيري از كاهش توليد است زيرا از اين طريق مي خواهند
اولا قيمت ها در سطح جهاني كاهش نيابد و در ثاني هميشه
گندم زيادتر از حد برنامه ريزي خودشان توليد شود تا اگر روزي در گوشه اي
حادثه اي رخ دهد بتوانند آن گندم مازاد برنياز را در اختيار خود بگيرند.
اين كار اگرچه هنوز نيازمند لعنت فرستادن بر سردمداران آمريكا است كه بخاطر جلوگيري از كاهش قيمت جهاني گندم
مازاد نياز
خود را هم به كشورهاي فقير و گرسنه آفريقايي نمي فرستند تا آنها از گرسنگي نميرند اما از آن طرف آنچه كه به ما مربوط مي شود كاش ما
هم در عرصه توليد شير به مرحله اي مي رسيديم كه مازاد توليد داشته باشيم آنوقت بتوانيم از اين مازاد توليد در هر جا كه مي خواهيم
استفاده ببريم . اما فقط به دليل كمبود توليد مجبور به افزايش قيمت ها و تحميل قيمت هاي نجومي به مصرف كنندگان اندك شير و
لبنيات در كشور نمي شديم .
حكايت امروز افزايش قيمت لبنيات در كشور كه حتي مجوز شوراي اقتصاد و وزارت بازرگاني و جهادكشاورزي و سازمان حمايت
از مصرف كننده ! و... را هم دارد همين است كه اكنون به دليل كمبود شيرخام
شركت هاي فرآوري شير به هر دري مي زنند تا شير موردنياز
براي توليد لبنيات را تهيه كنند و از اين رهگذر حتي از شيرخشك وارداتي و قاچاق هم نمي گذرند زيرا تهيه شير در كشور هم سخت شده
و هم گران !
چند سال پيش وقتي كارشناسان دلسوز هشدار مي دادند اين راه كه مي رويم و از هر طر يقي بر توليدكننده و دامدار فشار وارد
مي آورد تا او ورشكست شود و گاوهاي لاغر خود را به يك دهم قيمت واقعي حراج كند و يا به كشتارگاه بسپارد
كمتر گوش شنوايي بود
و هنگامي كه دامداران در مقابل مجلس و رياست جمهوري تحصن مي كردند عده اي مي گفتند آنها « گاوداران رانت خوار » هستند! اما اكنون
همان گاوداران رانت خوار به زعم آقايان در گوشه زندان آب خنك مي خورند و شير دامهاي گرسنه و تشنه هم خشك شده است !
اكنون دوباره لبنيات گران شد و اگرچه به دستور شوراي اقتصاد تنها براي سه قلم شير يارانه اي
ماست و پنير معمولي براي يكي ـ دو
شركت افزايش قيمت 10 درصد تاييد شد اما آنچه كه در خرده فروشي ها شاهد آن هستيم افزايش محصولات لبني بعضا تا 30 درصد از
سوي بسياري از شركت هاي صنايع شير است و شركت هاي لبني در اين زمينه آزادي مطلق دارند تا براساس تقاضاي بازار قيمت خود را
افزايش دهند.
عيب كار اين است كه جامعه ظرفيت تحمل اين افزايش قيمت ها را ندارد و مشاهده افزايش شمار مردم در صف ايستاده براي تهيه
شير سهميه اي ارزش تلقي نمي شود كه ما بپذيريم شير بامنت (يارانه اي ) را اينگونه در اختيار مردم قرار دهيم .
افزايش قيمت شير و ساير محصولات لبني به هر دليلي انجام شود زيان آن به دولت و ملت تحميل مي شود زيرا مردمي كه بخاطر
افزايش قيمت لبنيات از مصرف آن فاصله مي گيرند به ناچار به سلامتي خود زيان وارد مي سازند و اين زيان به مرور با به خطر افتادن
سلامتي مردم به حساب دولت گذاشته مي شود كه مجبور است با افزايش شمار بيماران قلبي و عروقي و دهها مورد بيماري مرتبط با
كاهش مصرف لبنيات
هزينه درمان و افزايش شمار تخت هاي بيمارستاني را بپردازد.
اين شرايط در حالي در كشور ما به مساله اي عادي تبديل شده كه فائو (سازمان خواروبار و كشاورزي ملل متحد) و متخصصين
تغذيه يكي از ويژگي هاي سبد مطلوب را تامين 50 درصد از پروتئين هاي موردنياز هر فرد از طريق دامي و نيمي از آن حتما از طريق شير
و فرآورده هاي لبني مي دانند كه به طور ميانگين سهم هر فرد مصرف 166 كيلوگرم شير در سال مي شود .
اگرچه مصرف شير و فرآورده هاي لبني در بسياري از كشورهاي توسعه يافته از اين سطح هم بيشتر است و به 300 كيلوگرم مي رسد
اما در بهترين شرايط كه ناعدالتي توزيعي را هم نباشد با ميزان شير توليدي و توزيعي در ايران به هر فرد كشورمان حدود 85 كيلوگرم
مي رسد كه به مراتب از سطح مصرف لبنيات در كشورهاي توسعه يافته و حتي ميانگين جهاني آن كمتر است .
اين مشكل در كشور ما علاوه بر ضعف تبليغات واقعي براي مصرف لبنيات هيچ دليل قانع كننده اي جز گراني محصولات لبني ندارد.
چندي پيش هنگام تهيه گزارشي از خانواده هاي محروم در مناطق جنوب غرب تهران به سراغ خانواده محرومي رفتيم كه وضعيت
بسيار وخيمي داشتند و هنگامي كه از پسر نوجوان خانواده مي پرسيديم نهار چه مي خوريد مي گفت « نان و ماست » و در پاسخ به سئوال
غذاي شام هم گفت « نان و ماست » و با شرمندگي تمامي نتوانستم از صبحانه بپرسم ولي خودش ادامه داد صبحانه نان و چاي شيرين
مي خوريم ! كه يقينا با افزايش قيمت شير و لبنيات
چنين خانواده هايي از مصرف ماست هم صرف نظر خواهند كرد.
در مقابل وضعيت سلامتي در داخل كشور هم براي همه آشكار است وقتي خود وزارت بهداشت اعلام مي كند در ايران از هر سه
دانش آموزي كه وارد كلاس اول دبستان مي شود يك دانش آموز دندان پوسيده در دهان دارد و هزينه هاي ترميم دندان اين دانش آموزان در
10 سال بعدي قطعا چندين برابر رقم فعلي تامين شير رايگان براي دولت است .
معضل پوكي استخوان به عنوان بيماري خاموش زنان ايراني مساله اي نيست كه بتوان به آساني از كنار آن عبور كرد
معضلي كه ريشه
در عدم مصرف لبنيات به مقدار كافي دارد ولي ما هنوز از آن غافل هستيم
بيماري خاصي كه امكان ترميم آن اصلا فراهم نخواهد شد. در
كنار همه مشكلات موجود كمبود درآمد و فقر عامل اصلي عدم استقبال مردم محسوب مي شود زيرا هزينه هاي اجباري از جمله هزينه
مسكن و سرپناه و تحصيل
كار را به جايي رسانده كه گران شدن لبنيات آنها را از مصرف مواد لبني دورتر مي سازد.
شرايط فقر مردم را مي توان در صف هاي طويل دريافت شير سهميه اي خصوصا در ميادين ميوه و تره بار مشاهده كرد كه واقعا
شرم آور و نگران كننده است وقتي براي تهيه گزارش به سراغ اين مردم مي رويم همه از كمبود شير سهميه اي سخن مي گويند و كار از يك
نفر و دو نفر گذشته است . آقاي شربتي به نمايندگي از يكي از افراد كه خود را بازنشسته يكي از كارخانجات صنعتي تهران معرفي مي كند
مي گويد : صبح ها بعداز ساعت سه صبح به همراه بسياري از مردم در صف مي ايستيم تا بتوانيم شير سهميه اي دريافت كنيم در حاليكه
شركت ها مي توانند با شناخت افراد سالمند
شير سهميه اي را به درب منازل آنها برساند.
اگرچه شيوه توزيع شير يارانه اي نيز خود معايب فراوان دارد و حجم گسترده اي از آن به صورت غيرقانوني از شبكه توزيع عادي
خارج مي شود و تهيه شير يارانه اي به صورت آزاد و با قيمت ليتري 300 تا 350 تومان در بسياري از بقالي ها به آساني قابل خريداري
است اما اين مشكلات هم براي مسئولان اهميتي ندارد چون يا به مصرف شير اهميت نمي دهند و تنها براي عدم ايجاد مشكلات
اجتماعي حمايت ها مختصري آنهم با منت روا مي دارند يا اينكه از اهميت مساله غافل هستند اما اينكه چگونه بايد دولت ناظر عادلي
باشد كه اجازه ندهد حق عده اي به نفع عده ديگري ضايع نشود كمتر مورد توجه قرار مي گيرد.
فراموش نكنيم علاونه بر مسايل فوق با توجه به اينكه هنوز جامعه ايران يك جامعه كشاورزي است
عرصه دامداري يكي از
بخش هاي اشتغال زا براي كشور محسوب مي شود و نبايد اجازه داد اين بخش مولد و اشتغالزا در گيرودار مشكلات اداري نابود شود و
كشور همانند سالهاي پيش از انقلاب و حتي دهه اول انقلاب وابسته به واردات شير خشك و پنير از كشورهاي اروپايي و استراليا و...
باشد.
براساس تحقيقات انجام شده به ازاي هر 10 تن شير خامي كه به چرخه فراوري وارد مي شود يك شغل مستقيم هم در كشور ايجاد
مي گردد كه شامل توليد شير در مزرعه
حمل و نقل
فرآوري و عرضه آن به مصرف كننده است و اكنون كه ظرفيت فراوري صنعتي شير
در كشور به 6 ميليون تن رسيده بايد زمينه اشتغال 600 هزار نفر هم فراهم باشد در حاليكه به دليل عدم فعاليت كامل صنايع شير
در
حال حاضر تنها 350 هزار نفر مشغول به كار هستند .
در اين زمينه آقاي صراف زاده سخنگوي شركت صنايع ايران هم به گزارشگر ما مي گويد : متاسفانه ريشه بسياري از مشكلات عدم
سياستگذاري هماهنگ ميان مجلس
دولت و دستگاههاي اجرايي است كه حركت هاي بزرگ در پيشرفت بسيار ريشه اي كارها با مشكل
به نتيجه مي رسد و تداوم مي يابد در حاليكه در گران شدن لبنيات فقط صنايع شير و دامدار مقصر تلقي مي شوند در حاليكه پيگير نيستند
چرا كاري انجام مي دهند كه هزينه توليد شير از علوفه و جو گرفته تا ساير نهاده هاي دامي و مخارج نگهداري دام و مزد كارگر
پول آب و
برق و... گران شده است
وي ادامه مي دهد : صنايع لبني در اين زمينه از هر دو طرف متضرر مي شود چه شير و لبنيات گران شود و چه نشود چون
ساختارهاي حمايتي تعريف شده اي وجود ندارد و توليدكنندگان يا بايد با مشكلات بسازند و يا ورشكست شوند و از چرخه توليد
خارج شوند در حاليكه تنها شركت سهامي صنايع شير ايران در سال 85 بابت عدم اصلاح قيمت پنير يو . اف
شير و ماست پاستوريزه
32
5 ميليارد تومان متضرر شده است .
وي مي گويد : از سال 79 سود شركت صنايع شير ايران از 12
5 درصد به 1
5 درصد در سال 85 رسيده است در حاليكه در هيچ
جاي دنيا پذيرفته نيست سود يك شركت بزرگي كه بالغ بر 1000 ميليارد تومان سرمايه دارد 1
5 درصد فقط باشد كه با اين 1
5 درصد
سود نمي تواند مازاد هزينه هاي مزد كارگر خود را بپردازد تا چه رسد به اصلاح خطوط توليد و شيوه هاي جديد فرآوري اگرچه اكنون
بسياري از دستگاهها فرسوده شده اند.
وي ادامه مي دهد : در دو سال اخير بازار لبنيات كشور بخاطر عدم تنظيم قيمت ها دستخوش تغييرات منفي شده زيرا با وجود افزايش
قيمت ها در همه بخش ها موظف به ثابت نگه داشتن قيمت محصولات اصلي و پرمصرف شده اند كه اين روند صنعت شير و دامپروري
را دچار ركود خواهد كرد.
آقاي صراف زاده ادامه مي دهد : ركود اين صنعت باعث به هدر رفتن تلاش هاي چندين ساله
از بين رفتن سرمايه گذاري هاي ايجاد
شده و در نهايت وابستگي خواهد شد.
سخنگوي شركت صنايع شير ايران ادامه مي دهد : امروزه مشكلات نقدينگي در واحدهاي فرآوري شير باعث به تعويق افتادن
پرداخت مطالبات دامداران و حتي عدم توان پرداخت ديون مربوط به سهامداران
سازمان مالياتي كشور و ساير ذينفعان گرديده است و
سهامداران شركت هاي لبني در بورس هم دچار ضرر و زيان شده اند.
وي ادامه مي دهد : اين ضعف به لايه هاي اصلي شركت ها هم نفوذ كرده و قادر به پرداخت به موقع اقساط وامهاي سرمايه اي و جاري
خود نيستند و هم اكنون مجبورند جريمه هاي سنگيني بابت ديركرد به بانك ها بپردازند كه به مرور اين صنايع را به تحليل مي برد.
وي از دولت درخواست كرد ضمن تسري معافيت تجميع عوارض براي كليه محصولات لبني و معافيت شركت هاي لبني از پرداخت
ماليات بردرآمد
يارانه محصولات لبني سالهاي گذشته را نيز به موقع پرداخت نمايد.
مهندس حسين ايزدي مديركل اصلاح نژاد دام و بهبود توليدات دامي وزارت جهادكشاورزي هم در گفت وگو با گزارشگر ما مي گويد :
نمي توان انكار كرد كه در سالهاي اخير وزارت جهادكشاورزي تلاش گسترده اي را براي افزايش توليد شير كرده و پيش بيني ما براي توليد
8 ميليون و 312 هزار تن شير خام در سال جاري محقق خواهد شد و ركوردهايي كه از استانها استخراج مي شود روند را عادي نشان
مي دهد اگرچه افزايش قيمت نهادهاي دامي مشكلاتي را براي دامداران ايجاد كرده است .
وي درباره مشكل تهيه شير از سوي شركت هاي صنايع شير هم مي گويد : اكنون با افزايش تعداد شركت هاي لبني رقابت شديدي بين
خود شركت ها ايجاد شده و فرهنگ مصرف لبنيات هم در كشور ما ارتقا يافته و مردم هم خوب مصرف مي كنند.
وي مي گويد : افزايش قيمت شير مربوط به بحث قيمت گذاري است كه زير نظر وزارت بازرگاني مي باشد اما از لحاظ توليد ما كاهش
نداريم و رقابت شركت ها براي خريد شير با قيمت بيشتر از دامداران بخاطر تضمين خريد است .
وي درباره برآورده شدن ميزان توليد شير در كشور در سال گذشته هم مي گويد : تقريبا 98 درصد پيش بيني 7 ميليون و 741 هزار تن
توليد شد و اين افت توليد محسوب نمي شود . تحقق رقم 98 و 99 درصدي پيش بيني توليد در كمتر برنامه اي پيش مي آيد اما درباره شير
برآورده شد.
وي پيش بيني توليد شير در سال جاري را 8 ميليون و 312 هزار تن اعلام مي كند و مي افزايد : اين رقم شامل شير گوسفند 290
بز
372 هزار تن
توليد شير از گاو اصيل 2 ميليون و 662 هزار تن
گاو آميخته 3 ميليون و 825 هزار تن
گاو بومي
910 هزار تن
گاو ميش
253 هزار تن است .
وي مي افزايد : از اين حجم 2 ميليون و 662 هزار تن در گاوداريهاي صنعتي و 2 ميليون و 550 هزار تن گاوداريهاي نيمه صنعتي و
بقيه در مناطق روستايي و به صورت سنتي توليد خواهد شد.
وي درباره مشكلات توليد شير بخاطر افزايش قيمت نهاده ها خصوصا جو
علوفه
كنسانتره و حتي حمل ونقل مي افزايد : اين
افزايش قيمت ها را مي پذيرم كه اثر هم داشته است خوشبختانه توليدكنندگان توليد خود را انجام مي دهند اما قيمت تمام شده توليدكننده
بالا هست و دولت در ارتباط با توزيع كنسانتره يارانه دار بيش از 3 ميليون تن تعهد دارد كه بدهد
خدمات فني كه ما در بخش اصلاح نژاد
ارائه مي دهيم و حمايت هاي مربوط به ثبت ركورد و معرفي نمونه هاي اصيل بخشي از حمايت هاي يارانه اي دولت محسوب مي شود
تسهيلات بانكي ارزانقيمت كه در اختيار بخش كشاورزي قرار مي دهد.... حمايت هاي يارانه اي محسوب مي شود كه دولت در اختيار
توليدكنندگان مي گذارد.
وي مي افزايد : به همين دليل با اختصاص تسهيلات به طرح هاي توليدي زودبازده در مجموع تسهيلات مربوط به بخش كشاورزي
بيشترين سرمايه گذاريها در يكي ـ دو سال اخير در بخش توليد شير و دامداري بوده است كه نشان مي دهد مردم مشتاق سرمايه گذاري در
بخش توليد شير و صنعت دامداري هستند.
مديركل بهبود توليدات دامي جهادكشاورزي ادامه مي دهد : ما اكنون تقاضاهاي فراواني براي دامداريهاي گاو شيري داريم كه به طور
متوسط 500 تا 1000
2000 و حتي 2500 راسي هستند و فعالان آن به خوبي كار مي كنند و اگر دامداري مشكل دارد مي توانيم با
جلسه حضوري مشكلات آنها را برطرف سازيم .
وي رقابت براي خريد شير از دامدار را بيشتر كيفي معرفي مي كند و مي افزايد : در سالهاي اخير روند بهبود كيفيت توليد شير و كاهش
بار ميكروبي شير در كشور بسيار مثبت بوده و از بسياري از استانداردهاي روز دنيا هم بالاتر است و در اين زمينه مشكلي نداريم .
بسياري از مردم مي دانند مصرف لبنيات به نفع سلامتي آنهاست اما در عين حال نمي خواهند و يا نمي توانند هزينه هاي گزاف آن ر ا
بپردازند كه اين مساله در هر صورت هشداردهنده است هم مردم بايد بپذيريند شير و لبنيات ر ا به هر قيمتي هم كه شده نبايد از سفره
غذايي خود و خانواده خويش حذف كنند. و هم دولت بايد شرايط را به گونه اي فراهم آورد كه در يك شرايط رقابتي سالم شير در حد
وسيع در كشور توليد و افزايش توليد و رقابت باعث مهار قيمت ها شود و شركت ها با بهره وري در شرايط توليد و بهبود كيفيت
نظر
مصرف كننده را به خود جلب كنند در حاليكه تجربه نشان مي دهد افزايش قيمت ها هيچگاه نتوانسته مشكلات نقدينگي صنعت شير و
دامداري را حل كنند و اين دور باطلي است كه متاسفانه دوباره تكرار شده است
متاسفانه مجددا دولت تنها راه حل را درباره لبنيات
افزايش قيمت ها دانسته است در حاليكه با اين كار مصرف شير و لبنيات در كشور
كاهش خواهد يافت و در طولاني مدت علاوه بر آسيب وارد شدن به صنايع لبني و دامداران كشور
سلامتي
مردم نيز تهديد خواهد شد
افزايش قيمت لبنيات اين دوره با چراغ خاموش از سوي شوراي اقتصاد و سازمان حمايت از مصرف كننده طراحي شد به گونه اي كه
در سخنان مسئولان بازگشت بهاي تنها سه قلم از محصولات لبني به اسفند سال 85 مطرح و افزايش بعضا 20 تا
32 درصدي اغلب محصولات لبني پنهان نگه داشته شد
در حاليكه ميانگين مصرف شير و لبنيات در كشورهاي توسعه يافته 300 كيلوگرم و ميانگين جهاني ان 166 كيلوگرم براي هر فرد در
سال است ; در ايران اين مصرف در بهترين شرايط به 85 كيلوگرم هم نمي رسد كه با افزايش قيمت ها يقينا از نصف ميانگين جهاني هم
كمتر خواهد شد
مهندس ايزدي مديركل بهبود توليدات دامي وزارت جهادكشاورزي : سال گذشته 98 درصد پيش بيني براي توليد 7 ميليون و 741
هزار تن شير محقق شد و برآوردها نشان مي دهد در سال جاري هم 8 ميليون و 312 هزار تن شير در كشور توليد
خواهد شد و رقابت موجود مربوط به كمبود توليد نيست
بلكه براي خريد شير با كيفيت و پرچربي است
